The voice of talent Rapportage over de eerste peiling van het onderzoek Culturele talentontwikkeling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "The voice of talent Rapportage over de eerste peiling van het onderzoek Culturele talentontwikkeling"

Transcriptie

1 September 2012 Margreet Windhorst Peter van der Zant The voice of talent Rapportage over de eerste peiling van het onderzoek Culturele talentontwikkeling

2 Samenvatting en conclusies Dit is de rapportage over de uitkomsten van de eerste peiling van het landelijk onderzoek naar talentontwikkeling. Bureau ART voert dit onderzoek uit in opdracht van het Fonds voor Cultuurparticipatie, de provincie Drenthe en gemeenten Almere, Den Haag, Enschede, Utrecht en Zaanstad. Aan het onderzoek nemen ca. 430 jongeren van jaar deel die in een twintigtal projecten hun talenten verder proberen te ontwikkelen. De projecten zijn zeer uitlopend van aard en richten zich op verschillende disciplines, zoals muziek, dans, toneel, hiphop of multimedia. Deze jongeren vullen gedurende een periode van anderhalf jaar drie maal een vragenlijst in: de eerste keer in de periode december 2011 tot juni 2012 (in verband met de planning van de verschillende projecten was het startmoment wisselend), de tweede keer in oktober 2012 en de derde keer in februari Zo kan de ontwikkeling van talenten op het niveau van individuele jongeren gedurende anderhalf jaar worden gemeten. Deze rapportage heeft betrekking op jongeren die deelnemen aan: theatergroep Alba, het Jeugdorkest Nederland, theatergroep NiznO, theatergroep NEST, de Faust Theaterschool, Hiphop centrum AIGHT, NAXT/ Muziekschool Twente, Spin da Ring, UCEE Station, MEET TV, Master Habek, STRAAT, Prinses Christina Concours, Compaen, Video Virus, de Kunstbende en ICO Assen/ de Keienbende. Van de 429 jonge talenten vulden er 326 de vragenlijst in, een respons van 76%. Van de 326 respondenten bleken er 31 niet aan de leeftijdseis (12-18 jaar) te voldoen. Deze jongeren zijn niet in de analyse meegenomen, maar hun antwoorden zullen wel worden verwerkt in de rapportages die Bureau ART per deelnemende instelling opstelt. De eerste peiling had vooral betrekking op de uitgangssituatie van de jongeren: de opleiding die ze volgen, de manier waarop ze in aanraking met het project zijn gekomen, de invloed van ouders, docenten en vrienden op hun talentontwikkeling en hun verwachtingen ten aanzien van de toekomst. Uit het onderzoek komt het volgende beeld naar voren. Achtergrondkenmerken Ruim tweederde (69%) is geboren in de periode 1993 tot en met 1996 (dus jaar oud). Aan de eerste peiling deden bijna twee maal zoveel meisjes als jongens mee (63% vs. 37%). Van alle deelnemers aan het onderzoek zit 95% nog op school. Ruim de helft (57%) van de deelnemers volgt havo/ vwo/ gymnasium. Veertig van de 50 leerlingen die vmbo volgen komen van één project, nl. vmbo Compaen in Zaandam. Het niveau van het onderwijs hangt sterk samen met het project. Van de leden van het Jeugdorkest Nederland volgt bijna driekwart een vwo/ gymnasium opleiding. De leden van het Almeers Jeugd Symfonie Orkest volgen vrijwel allen havo of vwo. Theatergroepen NiznO, NES, de Faust Theaterschool kennen wat betreft de schoolopleiding een meer gemengde samenstelling. Dat geldt ook voor Spin da Ring, AIGHT en UCEE Station. Van de deelnemers die havo of vwo volgen heeft 76% al een profiel gekozen. Bijna de helft heeft voor het profiel Cultuur en maatschappij gekozen. Dat is een hoog percentage in vergelijking met de gemiddelde havo/ vwo-leerling. In vergelijking met alle leerlingen in de bovenbouw van havo/ vwo volgen de jonge cultuurtalenten ook relatief meer een maatschappijprofiel en minder een natuurprofiel. The voice of talent 1 Pagina 2

3 Bijna alle deelnemers die vmbo volgen hebben al een leerweg gekozen, verreweg de meeste (90%) de theoretische leerweg. Deelnemers die een mbo- of hbo-opleiding volgen, hebben in 81% van de gevallen voor een kunstzinnige of creatieve opleiding gekozen. De ouders van de jonge talenten De meeste ouders van de jonge talenten hebben hoger onderwijs (hbo of universiteit) als hoogste opleiding gevolgd. Van de moeders heeft 56% hoger onderwijs gevolgd, van de vaders 59%. Ook hier zijn er grote verschillen tussen de projecten: bij het Jeugdorkest Nederland en het Almeers Jeugd Symfonie Orkest heeft meer dan 75% van de ouders hoger onderwijs gevolgd. 22% van de deelnemers heeft een vader en/of moeder die in een ander land dan Nederland is geboren. Het betreft vooral ouders uit westerse landen. Enkele malen worden Suriname, de (voormalige) Antillen of de Kaapverdische eiland genoemd, drie deelnemers hebben een vader of moeder die in Marokko of Turkije is geboren. Vrijetijdsbesteding De deelnemers besteden hun vrije tijd vooral aan huiswerk maken/ studeren, thuis computeren/ televisiekijken e.d. en zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen. Gemiddeld besteden deelnemers 11,1 uur per week aan hun kunstzinnige of creatieve activiteiten. De jonge talenten gaan in hun vrije tijd vooral vaak naar bioscoop/ filmhuis en klassieke muziek. Er zijn (niet verbazingwekkend) grote verschillen tussen de projecten: leden van het Jeugdorkest gaan gemiddeld vaker naar klassieke muziek, deelnemers aan Spin da Ring en AIGHT naar urban, hiphop en rap. Vergelijken we dit met de gemiddelde jongere van jaar in Nederland, dan blijkt dat de jonge talenten veel vaker naar culturele voorstellingen gaan dan andere jongeren. Gevraagd naar actieve cultuurparticipatie, blijken de jonge talenten naast de discipline die ze in het kader van het talentontwikkelingsproject beoefenen (muziek maken, toneel spelen, dansen e.d.) vaak ook nog activiteiten in andere kunstdisciplines te ontplooien. Gemiddeld beoefenen de jonge talenten 2,2 disciplines; dat is meer dan de gemiddelde jongere in dezelfde leeftijdsklasse. Talentontwikkeling Gemiddeld zijn de deelnemers met de discipline die ze in het talentontwikkelingsproject beoefenen al 7,2 jaar bezig (variërend van 1 jaar tot 14 jaar). Gemiddeld besteden deelnemer 10,5 uur per week aan deze activiteit (variërend van 1 uur per week tot 45 uur per week). Tweederde van de jonge talenten (67%) vindt zich al tamelijk goed in deze discipline. 87% van de deelnemers treedt wel eens op voor een publiek of exposeert wel eens; de meeste van deze deelnemers hebben dat meer dan 5 maal gedaan in % van de deelnemers was voor deze activiteit in de afgelopen twaalf maanden (of een deel daarvan) lid van een vereniging, orkest, club, band of gezelschap. The voice of talent 1 Pagina 3

4 De meeste deelnemers (84%) hebben in de afgelopen twaalf maanden (of een deel daarvan) deelgenomen aan lessen, oefeningen, repetities en/of cursussen onder leiding van een docent of een professional; 58% deed dat bij een instelling (kunstencentrum, muziekschool, hiphopcentrum e.d.), 29% bij een particuliere docent. Bijna de helft (41%) kreeg individueel les, 34% in een groep(je) en 25% zowel individueel als in een groep(je). Het spreekt vanzelf dat jonge talenten op het gebied van toneel en dans vooral in groepjes lessen hebben gevolgd; de jonge talenten in de muziek hebben vooral individuele lessen gevolgd. Belemmeringen en stimulansen De belangrijkste belemmering voor verdere ontwikkeling van talenten is het gebrek aan tijd; 38% van de jonge talenten noemt dit als belemmering. Ook geeft 23% aan dat het teveel geld kost. Van alle jonge talenten geeft 31% aan dat zij nergens door worden belemmerd in hun talentontwikkeling. Ouders en docenten/ begeleiders buiten de school vormen de belangrijkste steun bij de kunstzinnige/ creatieve activiteiten. De jonge talenten oordelen over het algemeen positief over de rol van hun ouders. Zo vinden ze vrijwel zonder uitzondering dat hun ouders trots zijn dat zij iets kunstzinnigs of creatiefs doen. Slechts een kleine groep jonge talenten geeft aan dat hun ouders niet meebetalen aan de kunstzinnige/ creatieve activiteiten of niet helpen met vervoer. 42% van de ouders gaat (volgens de jonge talenten) 6 keer of vaker naar een voorstelling, concert, museum of tentoonstelling. Een meerderheid van de jonge talenten (55%) geeft aan, dat vader en/ of moeder zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen; dat is iets vaker dan de doorsnee burger. Deelname aan het talentontwikkelingsproject De helft van de jonge talenten is in 2010 of 2011 gestart met het talentontwikkelingsproject. Iets minder dan de helft had al eerder aan een dergelijk project deelgenomen (m.n. andere jeugd orkesten). Het zijn vooral de ouders en docenten van kunstencentra/ muziekscholen/ theaterscholen die de jonge talenten hebben aangemoedigd om te gaan deelnemen. De belangrijkste reden om aan het project deel te nemen is dat men zich verder wil ontwikkelen. Ook is het voor de helft van de deelnemers heel belangrijk, dat men later een kunstzinnig of creatief beroep wil gaan uitoefenen. Motieven zoals het later beroemd willen worden of later internationaal willen doorbreken spelen slechts bij een kleine groep een belangrijke rol. De meeste jonge talenten zijn het er over eens, dat zij veel leren in het project waaraan zij deelnemen en dat de contacten met de andere deelnemers goed zijn. The voice of talent 1 Pagina 4

5 Toekomstplannen De meeste deelnemers weten wel zo n beetje wat ze later willen worden; tweederde van hen denkt aan iets op kunstzinnig of creatief gebied. Van de deelnemers die (zeker of wel zo n beetje) weten wat ze later willen worden, denkt tweederde (68%) aan iets op kunstzinnig of creatief gebied. Meer dan driekwart van de deelnemers (77%) weet al welke opleiding ze na de huidige school willen gaan volgen; van hen gaat bijna tweederde een opleiding op kunstzinnig of creatief gebied volgen. The voice of talent 1 Pagina 5

6 Inhoudsopgave Samenvatting en conclusies 2 1. Inleiding 7 2. De onderzoeksopzet Het talentencohort 2.2 Opzet van de peiling 2.3 De vragenlijst 3. De achtergrondkenmerken van de deelnemers Leeftijd 3.2 Schoolopleiding van de deelnemers 3.3 De schoolopleiding en herkomst van de ouders 4. De vrijetijdsbesteding van de deelnemers Vrijetijdsbesteding 4.2 Receptieve cultuurparticipatie 4.3 Actieve cultuurparticipatie 5. De culturele activiteit van de deelnemers Tijdsbesteding aan culturele activiteit 5.2 Optreden voor publiek 5.3 Lidmaatschap van vereniging of orkest en deelname aan cursussen 6. De belemmeringen en stimulansen Belemmeringen voor verdere ontwikkeling 6.2 De steun van ouders, docenten en peergroup 6.3 De rol van de ouders 7. Deelname aan het talentontwikkelingsproject Deelname aan het project 7.2 Motivatie om deel te nemen 7.3 Ervaringen tot nu toe 7.4 Toekomstplannen Bijlage: Vragenlijst peiling 1 blz. The voice of talent 1 Pagina 6

7 1. Inleiding In opdracht van het Fonds voor Cultuurparticipatie, de provincie Drenthe en gemeenten Almere, Den Haag, Enschede, Utrecht en Zaanstad voert Bureau ART een onderzoek uit naar de effecten van deelname aan projecten gericht op talentontwikkeling in de kunsten. Aan het onderzoek nemen ca. 430 jongeren van jaar deel die in een twintigtal projecten hun talenten verder proberen te ontwikkelen. De projecten zijn zeer uitlopend van aard en richten zich op verschillende disciplines, zoals muziek, dans, toneel, hiphop of multimedia. Alle projecten die meedoen aan het onderzoek worden medegefinancierd door het Fonds voor Cultuurparticipatie en/of door Drenthe, Almere, Den Haag, Enschede, Utrecht of Zaanstad. De centrale vraagstelling voor het onderzoek is: Wat zijn over een periode van anderhalf jaar de effecten van talentontwikkelingsprojecten in de culturele sector op de deelnemers: hun persoonlijke ontwikkeling, hun culturele loopbaan, hun schoolkeuze en eventueel hun deelname aan de samenleving in ruimere zin (participatie, arbeid). De leeftijdsafbakening van jaar is gekozen, omdat in deze levensfase jongeren cruciale beslissingen nemen ten aanzien van opleiding en/ of loopbaan, die van grote invloed zijn op hun verdere leven. Het onderzoek bestaat uit drie peilingen, gespreid over anderhalf jaar. De eerste peiling is startte in december 2011 en eindigde in juni 2012 (dit in verband met de uiteenlopende startdata van de diverse activiteiten). De twee volgende peilingen vinden plaats in oktober 2012 en februari Bij elke peiling wordt aan de jongeren gevraagd een vragenlijst in te vullen. Zo kan de ontwikkeling van talenten op het niveau van individuele jongeren gedurende anderhalf jaar worden gemeten. Het onderzoek moet bijdragen aan de ontwikkeling van evidence-based cultuurparticipatiebeleid, dat ondermeer kan leiden tot weloverwogen keuzes in het (landelijke, regionale of lokale) beleid bij ondersteuning van talentontwikkeling. Dit is de rapportage over de eerste peiling. In hoofdstuk 2 gaan we eerst nader in op de opzet van het onderzoek. In hoofdstuk 3 beschrijven we de achtergrondkenmerken van de deelnemers. Hoofdstuk 4 gaat in op de vrijetijdsbesteding van de deelnemers. In hoofdstuk 5 kijken we op welke manier de deelnemers hun talenten proberen te ontwikkelen. Hoofdstuk 6 beschrijft welke belemmeringen de jongeren ervaren bij hun talentontwikkeling, maar ook welke stimulansen zij ondervinden. In hoofdstuk 7 gaan we in op de verwachtingen die jongeren hebben van de projecten waaraan zij deelnemen en hun eerste indrukken tot nu toe. In de bijlage treft de lezer de vragenlijst aan die voor de eerste peiling is gebruikt. The voice of talent 1 Pagina 7

8 2. De opzet van het onderzoek Hoofdstuk 2 is gewijd aan de opzet van het onderzoek. Eerst gaan we in op de groep talenten die wordt onderzocht (par. 2.1). Daarna beschrijven we de feitelijke deelname aan het onderzoek en maatregelen die werden genomen om de respons op de vragenlijst te verhogen (par. 2.2). 2.1 Talentencohort TOCO In het landelijk onderzoek Talentontwikkeling wordt een groep van ca. 430 jonge talenten in de kunsten gedurende anderhalf jaar gevolgd. Deze ca. 430 jonge talenten nemen deel aan 19 projecten die worden gefinancierd door het Fonds voor Cultuurparticipatie en/of de provincie Drenthe, de gemeenten Almere, Den Haag, Enschede, Utrecht of Zaanstad: 1. Jeugdorkest Nederland 2. Prinses Christina Concours 3. De Kunstbende 4. MEET TV 5. Video Virus (Powered by New Arts) 6. ICO Assen/ De Keienbende (Drenthe) 7. Theatergroep NizNo (Drenthe) 8. Theatergroep Alba (Den Haag) 9. Hiphopcentrum AIGHT (Den Haag) 10. Theatergroep NEST (Zaanstad) 11. Vmbo-school Compaen (Zaanstad) 12. De Faust Theaterschool (Almere) 13. Muziektalentklas De Kunstlinie (Almere) 14. Almeers Jeugd Symfonie Orkest 15. Spin da Ring (Enschede) 16. NAXT (Enschede) 17. UCEE Station (Utrecht en andere steden) 18. Master Habek (Utrecht) 19. STRAAT (Utrecht) Deze projecten/ activiteiten zijn alle gericht op talentontwikkeling, maar variëren onderling sterk, zowel in aard (orkesten en theatergroepen, maar ook concoursen en wedstrijden zoals het Prinses Christina Concours en de Kunstbende), omvang (van een jeugdorkest met meer dan zestig leden tot lokale urban projecten met een beperkte groep jongeren), kunstdiscipline (muziek, theater, urban ) als doelgroep. The voice of talent 1 Pagina 8

9 Voor de afbakening van de doelgroep van het onderzoek hanteerden de opdrachtgevers twee criteria: 1. Voor wat betreft het ambitieniveau een keuze voor jonge talenten op niveau 2 die (willen) doorstromen naar (de onderkant van) niveau 3 van de talentontwikkelingspiramide die door Bureau ART in de eerste fase van het onderzoek naar talentontwikkeling was gehanteerd (en daarmee een keuze voor buitenschoolse talentontwikkeling). De afbakening in ambitieniveaus voorkomt dat het onderzoek mank gaat aan de begripsvervaging waarvan in het veld sprake is; veel projecten gericht op actieve cultuurparticipatie op niveau 1 van de talentontwikkelingspiramide worden, met name in de grote steden, voorzien van het etiket talentontwikkeling. 2. Voor wat betreft de doelgroep een keuze voor jongeren, in eerste instantie in de leeftijdscategorie 12 tot 16 jaar, omdat juist op deze leeftijd jongeren belangrijke keuzes maken inzake (vervolg)opleidingen en loopbaan. In gesprekken met begeleiders van de projecten bleek echter al gauw, dat deze afbakening niet aansloot bij de praktijk van talentontwikkeling. Daarom werden in overleg met de opdrachtgevers de leeftijdsgrenzen uiteindelijk bepaald op minimaal 12 en maximaal 18 jaar oud. De ca. 430 jongeren die aan deze criteria voldoen vormen voor de duur van het onderzoek het Talentencohort TOCO (= Talent Ontwikkelings COhort). Dit TOCO wordt in de periode op drie momenten bevraagd: - December 2011 tot juni 2012 (afhankelijk van planning project/ activiteit) - Oktober Februari De deelnemers aan het TOCO werden door de begeleiders van de diverse projecten per brief en per mail gevraagd om medewerking aan het onderzoek te verlenen. Daarna worden zij op de drie peilmomenten bevraagd, ook als hun deelname aan het project eerder is afgerond. In de drie peilingen ligt steeds een verschillend accent. De eerste peiling heeft vooral betrekking op de uitgangssituatie van de jongeren: de opleiding die ze volgen, de manier waarop ze in aanraking met het project zijn gekomen en de invloed van ouders, docenten en vrienden op hun talentontwikkeling. In de tweede peiling wordt nader ingegaan op de ervaringen met het project waaraan men deelneemt. Bij de derde peiling zullen in de vragenlijst extra vragen worden gesteld over de toekomstverwachtingen, de mogelijke kansen en belemmeringen voor verdere ontwikkeling en vooral wat deelname heeft betekend aan de eigen (talent)ontwikkeling. De derde peiling wordt aangevuld met (groeps)gesprekken met een deel van de 430 jonge talenten. The voice of talent 1 Pagina 9

10 2.2 De deelname aan het onderzoek Op voorhand werd vermoed, dat de respons van de jonge talenten zou kunnen tegenvallen, onder andere vanwege de lengte van de vragenlijst en het (bij sommigen) ontbreken van ervaring met het invullen van enquêtes. Ook het verzenden van een link naar een vragenlijst via de mail kan door jongeren als ouderwets worden ervaren, gewend als zij zijn met sociale media als Twitter, Facebook en MSN. Omdat een vragenlijst nu eenmaal niet via Twitter of een sms-bericht kan worden afgenomen, werden de volgende maatregelen genomen om de respons te verhogen: - Elk project werd persoonlijk door de onderzoekers bezocht. Aan de begeleiders van elk project werd toegezegd dat zij na afloop van het onderzoek in 2013 een rapportage op maat krijgen over de deelnemers van hun eigen project. Deze rapportage kan worden gebruikt voor de interne evaluatie van het project en eventueel als onderdeel fungeren van de verantwoording aan de (huidige of potentiële) financiers van het project. Zo werd het voor elk project van belang, dat zoveel mogelijk deelnemers de vragenlijsten invullen. - In enkele gevallen (o.a. Master Habek, Alba en Spin da Ring) werden ook jongeren in het onderzoek meegenomen die ouder dan 18 jaar waren. Dit geschiedde op verzoek van de projecten, omdat ofwel het ondoenlijk was de deelnemersgroep te splitsen in een groep 18- en een groep 18+, ofwel omdat men wilde dat de rapportage van Bureau ART op alle deelnemers van het project betrekking zou hebben en niet slechts op een (groot) deel. De 18+ ers werden uit de analyses voor het landelijk onderzoek verwijderd, maar zullen in de rapportages op maat voor de projecten wel worden meegenomen. - In overleg met vertegenwoordigers van de projecten werd er soms voor gekozen de vragenlijst schriftelijk tijdens een groepsbijeenkomst of iets dergelijks af te nemen. Dit gebeurde o.a. bij Compaen, de Keienbende en Master Habek. Zo kon op eenvoudige wijze medewerking van een grotere groep deelnemers worden verkregen. - De deelnemers ontvingen niet alleen een mail met een link naar de vragenlijst, maar na twee weken ook nog een herinneringsmail. - Van een aantal projecten werden ook de 06-nummers van de deelnemers verkregen. Deze deelnemers kregen op de avond van de verzending van de mails een smsbericht, met het verzoek in de mailbox te kijken. - Aan de begeleiders van de projecten werd gevraagd hun deelnemers te stimuleren de vragenlijst in te vullen. Wanneer na enkele weken de respons uit een bepaald project achterbleef, werden de betreffende begeleiders nogmaals verzocht hun deelnemers te wijzen op het belang van het invullen van de vragenlijst. Een en ander resulteerde een zeer goede respons van 76%. Tijdens de analyse van de uitkomsten bleek, dat 31 jongeren niet aan de leeftijdseis voldeden (m.n. omdat ze ouder dan 18 jaar waren). Deze jongeren zijn, conform de afspraak met de opdrachtgevers, uit de analyse gehaald (maar zullen wel worden meegenomen in de deelrapportages per project). Daardoor hebben de analyses in de komende hoofdstukken helaas geen betrekking op de respondenten van Master Habek en STRAAT (deze bleken allen ouder dan 18 jaar), op slechts 1 respondent van MEET, op 1 van Alba en 5 van UCEE Station. The voice of talent 1 Pagina 10

11 3. De achtergrondkenmerken van de deelnemers In dit hoofdstuk gaan we in op de achtergrondkenmerken van de deelnemers: leeftijd en geslacht van de deelnemers (par. 3.1), de schoolopleiding van de deelnemers (par. 3.2) en de schoolopleiding en herkomst van de ouders (par. 3.3). 3.1 Leeftijd en geslacht Ruim tweederde (69%) is geboren in de periode 1993 tot en met 1996 (dus jaar oud). Grafiek 3.1: Geboortejaar deelnemers onderzoek 14% 8% 22% 10% 5% 2% 3% 5% % 14% Aan het onderzoek deden bijna twee maal zoveel meisjes als jongens mee (grafiek 3). Grafiek 3.2: Verdeling jongens - meisjes 63% 37% jongens meisjes The voice of talent 1 Pagina 11

12 3.2 Schoolopleiding van de deelnemers Van alle deelnemers aan het onderzoek zit 95% nog op school. Ruim de helft (57%) van de deelnemers volgt havo/ vwo/ gymnasium. Veertig van de 50 leerlingen die vmbo volgen komen van één project, nl. vmbo Compaen in Zaandam. Grafiek 3.3: Wat voor onderwijs volg je nu? ander onderwijs hbo vwo/ gymnasium havo mbo/ roc vmbo praktijkonderwijs voortgezet speciaal onderwijs 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bij ander onderwijs wordt genoemd: - basisonderwijs - havo/ vwo - wetenschappelijk onderwijs/ universiteit - vooropleiding conservatorium. Zoals was te verwachten hangt het niveau van het onderwijs sterk samen met het project waar men aan deelneemt. Van de leden van het Jeugdorkest Nederland volgt bijna driekwart een vwo/ gymnasium opleiding. De leden van het Almeers Jeugd Symfonie Orkest volgen vrijwel allen havo of vwo. Theatergroepen NiznO, NEST en de Faust Theaterschool kennen wat betreft de schoolopleiding een meer gemengde samenstelling. Dat geldt ook voor Spin da Ring, AIGHT en UCEE Station. The voice of talent 1 Pagina 12

13 Van de deelnemers die havo of vwo volgen heeft 76% al een profiel gekozen. Bijna de helft (44%) heeft voor het profiel Cultuur en maatschappij gekozen. Dat is een hoog percentage in vergelijking met de gemiddelde havo/ vwo-leerling; in het schooljaar 2010/ 11 volgde 12% van alle vwo-leerlingen en 17% van alle havoleerlingen het profiel Cultuur en maatschappij. In vergelijking met alle leerlingen in de bovenbouw van havo/ vwo volgen de jonge cultuurtalenten ook relatief meer een maatschappijprofiel en minder een natuurprofiel. Grafiek 3.4: Keuze profiel in havo/ vwo 18% 44% Natuur en techniek Natuur en gezondheid Economie en maatschappij 20% Cultuur en maatschappij 18% Bijna alle (91%) deelnemers die vmbo volgen hebben al een leerweg gekozen, verreweg de meeste (90%) de theoretische leerweg. Grafiek 3.5: Keuze leerweg in het vmbo 0% 10% 0% Basisberoepsgerichte leerweg Kaderberoepsgerichte leerweg Gemengde leerweg Theoretische leerweg 90% Deelnemers die een mbo- of hbo-opleiding volgen, hebben in 81% van de gevallen voor een kunstzinnige of creatieve opleiding gekozen. Genoemd worden: - Academie Beeldende Kunst Maastricht - Artiest Muziek - Audiovisuele productie - Conservatorium - Docent Theater - Kunst, Cultuur en Amusement - Klassiek slagwerk - Media design - Theatrale performance - Mediamanagement - Grafisch vormgever - Fashion Design. The voice of talent 1 Pagina 13

14 Van alle jonge talenten geeft 59% aan dat op hun school extra veel aandacht aan cultuur wordt besteed; 12% zegt dat niet te weten. Grafiek 3.6: Wordt er op jouw school extra veel aandacht aan cultuur besteed? 12% 29% 59% ja nee weet niet/ nvt 3.3 Schoolopleiding en herkomst van de ouders De meeste ouders van de jonge talenten hebben hoger onderwijs (hbo of universiteit) als hoogste opleiding gevolgd. Van de moeders heeft 56% hoger onderwijs gevolgd, van de vaders 59%. Ook hier zijn er grote verschillen tussen de projecten: bij het Jeugdorkest Nederland en het Almeers Jeugd Symfonie Orkest heeft meer dan 75% van de ouders hoger onderwijs gevolgd. Grafiek 3.6: Wat is de hoogste vorm van onderwijs die jouw moeder en vader hebben gevolgd? 100% 80% 60% 40% 20% 0% 11% 12% weet niet/ nvt 0% 1% 5% 4% alleen basisschool 17% 13% 8% 7% 3% 5% 56% 59% vmbo mbo/ roc havo vwo hoger onderwijs (hbo/ universiteit) moeder vader The voice of talent 1 Pagina 14

15 22% van de deelnemers heeft een vader en/of moeder die in een ander land dan Nederland zijn geboren. Genoemd worden: - Argentinië - Aruba - België (2x) - Bonaire - Bosnië - Brazilië - Cabo Verde - Curaçao (2x) - Duitsland (3x) - Engeland - Frankrijk - Hongkong - Italië (2x) - Indonesië (3x) - Japan - Kaapverdische eilanden - Kirgizië - Kroatië - Libanon - Marokko - Polen - Portugal - Somalië - Spanje - Suriname (2x) - Turkije (2x) - Zweden. The voice of talent 1 Pagina 15

16 4. De vrijetijdsbesteding van de deelnemers In dit hoofdstuk gaan we in op de vrijetijdsbesteding van de deelnemers. We kijken eerst waaraan de deelnemers in het algemeen hun vrije tijd besteden (par. 4.1). Daarna kijken gericht naar hun receptieve cultuurparticipatie (par. 4.2) en hun actieve cultuurparticipatie (par. 4.3). 4.1 Vrijetijdsbesteding De deelnemers besteden hun vrije tijd vooral aan huiswerk maken/ studeren en thuis computeren, televisiekijken e.d. en zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen. Grafiek 4.1: Vrijetijdsbesteding deelnemers thuis computeren, televisiekijken, lezen en dergelijke uitgaan sporten zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen huiswerk maken/ studeren andere vrijetijdsbestedingen Bij andere vrijetijdsbestedingen worden o.a. genoemd: - Winkelen - Afspreken met vrienden - Dansen - Fotograferen - Scouting - Vrijwilligerswerk (helpen op feesten en koken) - Skateboarden - Poker - Koken, bakken - Werken. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % Ook worden bij andere vrijetijdsbestedingen zaken genoemd als muziek maken, viool spelen, componeren, in een koor zingen en zoveel mogelijk trompet studeren ; deze zijn echter gehercodeerd naar zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen (blijkbaar wordt muziek maken en zingen door veel jongeren niet als een kunstzinnige of creatieve activiteit gezien). Gemiddeld besteden deelnemers 11,1 uur per week uur aan hun kunstzinnige of creatieve activiteiten. The voice of talent 1 Pagina 16

17 4.2 Receptieve cultuurparticipatie De jonge talenten gaan vooral vaak naar bioscoop/ filmhuis en klassieke muziek. Ook bij deze vraag zijn er verschillen tussen de projecten: leden van het Jeugdorkest gaan gemiddeld vaker naar klassieke muziek, deelnemers aan Spin da Ring en AIGHT naar urban, hiphop en rap. Tabel 4.2: Hoe vaak ben jij het afgelopen jaar in je vrije tijd (dus niet met school) naar de volgende culturele voorstellingen en instellingen geweest? geen enkele keer 1x per jaar 2-3x per jaar 2-11x per jaar 1 keer per maand of vaker Toneel/ theater/ cabaret 28% 28% 24% 14% 6% Dans 44% 31% 15% 7% 3% Klassieke muziek/ opera 52% 13% 10% 15% 9% Pop, blues, rock, jazz, wereldmuziek e.d. 40% 25% 18% 13% 4% Urban, hiphop, rap 71% 15% 7% 4% 3% Musical 51% 30% 16% 1% 2% Dancefeest, houseparty, technofeest e.d. 47% 19% 14% 13% 8% Bioscoop/ filmhuis 4% 6% 30% 45% 15% Kunstgalerie/ kunstbeurs 54% 29% 13% 4% 0% Museum/ tentoonstelling 20% 28% 32% 19% 1% In het AVO-onderzoek (Aanvullend Voorzieningengebruik Onderzoek) van het SCP in wordt inzicht gegeven in het gebruik van culturele voorzieningen door inwoners van Nederland. Van de jongeren in de leeftijdscategorie jaar blijkt volgens dit onderzoek 36% minimaal 1x per jaar naar theater te gaan, 6% naar ballet, 13% naar cabaret, 7% naar uitvoeringen van klassieke muziek, 37% naar popconcerten, 24% naar kunstmusea, 21% naar een kunstgalerie en 58% naar een feest met optredens. Hoewel vergelijking van de uitkomsten van het AVO-onderzoek lastig is omdat de disciplines enigszins anders worden ingedeeld, kan worden gesteld dat de jonge talenten in het talentontwikkelingsonderzoek veel vaker naar culturele voorstellingen gaan dan andere jongeren. 1 SCP, Cultuurbewonderaars en cultuurbeoefenaars, Den Haag, 2009 The voice of talent 1 Pagina 17

18 4.3 Actieve cultuurparticipatie Gevraagd naar actieve cultuurparticipatie, dan blijken de jonge talenten naast de discipline die ze in het kader van het talentontwikkelingsproject beoefenen (muziek maken, toneel spelen, dansen e.d.) vaak ook nog activiteiten in andere kunstdisciplines te ontplooien. Gemiddeld beoefenen de jonge talenten 2,2 disciplines. Grafiek 4.3: Wat heb je de afgelopen twaalf maanden zelf aan kunstzinnige of creatieve dingen gedaan? muziek maken (muziekinstrument bespelen, zingen, rappen) toneelspelen (theater en performance) dansen (ballet, moderne dans, streetdance, breakdance e.d.) beeldende kunst maken (schilderen, tekenen, beeldhouwen, sieraden maken e.d.) films en/of animaties maken schrijven (gedichten, romans, verhalen, rapteksten schrijven e.d.) anders Bij anders worden genoemd: - Componeren - Decor bouwen - Jongleren - Fotograferen - Kleding maken - Mode - Musical - Kleding en stiletto s ontwerpen - Textiel - Ontwerpen tatoeages. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % Uit het AVO-onderzoek 2 blijkt dat 9% van de jongeren in de leeftijd van jaar toneel als kunstdiscipline beoefent, 13% urban (streetdance, breakdance, hiphop, rap), 35% muziek, 16% schrijven, 23% multimedia en 31% beeldende kunst. Vergelijken deze uitkomsten weer met de jonge talenten dan blijkt dat zij niet alleen vaker dan doorsnee jongeren een kunstdiscipline beoefenen (hetgeen niet verwonderlijk is, omdat zij immers meedoen aan het onderzoek omdat ze een vorm van kunst beoefenen), maar ook vaker meerdere kunstdisciplines beoefenen. 2 SCP, Cultuurbewonderaars en cultuurbeoefenaars, Den Haag, 2009 The voice of talent 1 Pagina 18

19 5. De talentontwikkeling van de deelnemers In dit hoofdstuk kijken we meer specifiek naar de activiteiten van de deelnemers gericht op de ontwikkeling van hun talenten. Waar in hoofdstuk 4 nog sprake was van meerdere kunstzinnige/ creatieve activiteiten bij de deelnemers, zoomen we nu in op de activiteit waarin de deelnemer zich wil bekwamen door deel te nemen aan één van de talentontwikkelingsprojecten. In paragraaf 5.1 gaan we in op de tijdsbesteding aan deze activiteit. Daarna beschrijven we de mate waarin deelnemers nu al voor publiek optreden (par. 5.2). Paragraaf 5.3 gaat in op het lidmaatschap van vereniging of orkest en op de deelname aan cursussen en repetities van muziekscholen, lokale kunstencentra of particulieren. 5.1 Tijdsbesteding aan activiteit De belangrijkste kunstzinnige/ creatieve activiteit van de jonge talenten is vaak muziek. Grafiek 5.1: Belangrijkste kunstzinnige/ creatieve activiteit? muziek maken (muziekinstrument bespelen, zingen, rappen) toneelspelen (theater en performance) dansen (ballet, moderne dans, streetdance, breakdance e.d. beeldende kunst maken (schilderen, tekenen, beeldhouwen, sieraden maken e.d.) films en/of animaties maken schrijven (gedichten, romans, verhalen, rapteksten schrijven e.d.) anders 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % Gemiddeld zijn de deelnemers met hun kunstzinnige/ creatieve activiteit al 7,2 jaar bezig (variërend van 1 jaar tot 14 jaar). Het meest genoemde antwoord is 10 jaar. Gemiddeld besteden deelnemer 10,5 uur per week aan deze activiteit (variërend van 1 uur per week tot 45 uur per week). Het meest genoemde antwoord is 7 uur per week. The voice of talent 1 Pagina 19

20 Tweederde van de jonge talenten (67%) vindt zich al tamelijk goed in deze discipline, 28% heel goed. Grafiek 5.2: Hoe goed vind je jezelf hierin? 28% 5% 67% nog niet zo goed tamelijk goed heel goed 5.2 Optreden voor publiek 87% van de deelnemers treedt wel eens op voor een publiek of exposeert wel eens. De meeste van deze deelnemers (64%) hebben dat meer dan 5 maal gedaan in Grafiek 5.3: Hoe vaak heb je opgetreden of geëxposeerd in 2011? 6% 8% 9% 64% 5% 9% 1x 2x 3x 4x 5x > 5x The voice of talent 1 Pagina 20

21 5.3 Lidmaatschap van vereniging of orkest en deelname aan cursussen 68% van de deelnemers was voor deze activiteit in de afgelopen twaalf maanden (of een deel daarvan) lid van een vereniging, orkest, club, band of gezelschap. De meeste deelnemers (84%) hebben voor deze activiteit in de afgelopen twaalf maanden (of een deel daarvan) deelgenomen aan lessen, oefeningen, repetities en/of cursussen onder leiding van een docent of een professional; 58% deed dat bij een instelling (kunstencentrum, muziekschool, hiphopcentrum e.d.), 29% bij een particuliere docent. Grafiek 5.4: Deelname aan lessen, oefeningen, repetities en/of cursussen 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ja, bij een instelling (kunstencentrum, muziekschool, hiphopcentrum e.d.) ja, bij een particuliere docent nee anders Bij anders worden genoemd: - cursussen in het buitenland - vrije training in hiphopcentrum - lessen op conservatorium - stage - les gehad van DJ - cursussen in het buitenland. Minder dan de helft (41%) kreeg individueel les, 34% in een groep(je) en 25% zowel individueel als in een groep(je) (grafiek 5.5). Grafiek 5.5: Aard van lessen 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% individueel in een groepje allebei Het spreekt vanzelf dat jonge talenten op het gebied van toneel en dans vooral in groepjes lessen hebben gevolgd; de jonge talenten in de muziek hebben vooral individuele lessen gevolgd. The voice of talent 1 Pagina 21

22 6. De belemmeringen en stimulansen In dit hoofdstuk bespreken we de belemmeringen en ondersteuning die de jonge talenten in de praktijk ervaren. In paragraaf 6.1 beschrijven we eerst de belemmeringen die de jonge talenten ervaren om zich verder te ontwikkelen. In paragraaf 6.2 gaan we in op de steun van ouders, docenten en vrienden en in paragraaf 6.3 specifiek op de rol van de ouders. 6.1 Belemmeringen voor verdere ontwikkeling De belangrijkste belemmering voor verdere ontwikkeling van talenten is het gebrek aan tijd; 38% van de jonge talenten noemt dit als belemmering. Ook geeft 23% aan dat het teveel geld kost. Van alle jonge talenten geeft 31% aan dat zij nergens door worden belemmerd in hun talentontwikkeling. Grafiek 6.1: Welke zaken belemmeren jou om je verder te ontwikkelen? 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% te weinig mogelijkheden in de buurt om lessen te volgen te weinig mogelijkheden in de buurt om te oefenen te weinig mogelijkheden om ergens op te treden kost te veel geld heb te weinig tijd nog een andere belemmering Ik word nergens door belemmerd Bij anders worden vooral de combinatie met school en de slechte toekomstverwachtingen in de cultuursector genoemd, o.a.: - Bezuinigingen op cultuur - Deze economie - School/ combinatie met school - School neemt teveel tijd in beslag - Te weinig toekomst voor een muzikant - Zorgen dat er te weinig banen zijn voor de toekomst - We worden het gebouw uitgezet. Maar ook: - De muziek mag thuis helaas niet op volume van mijn ouders - Ik voel me soms onzeker - Dat iedereen een mening over jouw aanpak heeft en dat daardoor af en toe vervelende situaties ontstaan. The voice of talent 1 Pagina 22

23 6.2 De steun van ouders, docenten en vrienden In de vragenlijst werd ook gevraagd in welke mate ouders, docenten of vrienden de kunstzinnige of creatieve activiteiten van de deelnemers steunen en stimuleren. In onderstaande grafiek (grafiek 18) zijn de antwoorden opgeteld (0 = helemaal niet, +1 = een beetje en +2 = veel) en gedeeld door het aantal respondenten dat de vraag invulde. Uit de antwoorden blijkt dat ouders en docenten/ begeleiders buiten de school de belangrijkste steun vormen bij de kunstzinnige/ creatieve activiteiten. Grafiek 6.2: Mate van steun bij kunstzinnige of creatieve activiteiten Mijn ouders Docent/leerkracht op school Docent(en)/ begeleider(s) waar ik buiten school (in de vrije tijd) les van krijg Vriend(en)/ vriendin(nen) 0 0,2 0,4 0,6 0,8 1 1,2 1,4 1,6 1,8 2 Anderen die genoemd worden als steun zijn met name andere familieleden, zoals broers, zussen, ooms, opa s of oma s. The voice of talent 1 Pagina 23

24 6.3 De rol van de ouders De jonge talenten oordelen over het algemeen positief over de rol van hun ouders. Zo vinden ze vrijwel allen (94%) dat hun ouders trots zijn dat zij iets kunstzinnigs of creatiefs doen. Slechts een kleine groep jonge talenten geeft aan dat hun ouders niet meebetalen aan de kunstzinnige/ creatieve activiteiten of niet helpen met vervoer. Grafiek 6.3: Scores op stellingen over rol van de ouders Mijn ouders zijn er trots op dat ik iets kunstzinnigs of creatiefs doe Mijn ouders hebben belangstelling voor wat ik op kunstzinnig of creatief gebied doe Mijn ouders moedigen mij aan om door te gaan met mijn kunstzinnige of creatieve activiteiten Mijn ouders vinden het belangrijk dat ik mijn best doe in mijn kunstzinnige of creatieve activiteiten Mijn ouders helpen mij met vervoer naar plaatsen waar ik voor mijn kunstzinnige activiteiten moet zijn Mijn ouders vinden het belangrijk hoe begeleiders of docenten mijn kunstzinnige of creatieve prestaties beoordelen Mijn ouders betalen mee aan mijn kunstzinnige activiteiten Mijn ouders vinden dat ik meer aan school en minder aan kunstzinnige of creatieve activiteiten moet doen 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % volstrekt niet mee eens niet mee eens neutraal/ weet niet mee eens helemaal mee eens The voice of talent 1 Pagina 24

25 42% van de ouders gaat (volgens de jonge talenten) 6 keer of vaker naar een voorstelling, concert, museum of tentoonstelling. Grafiek 6.4: Hoe vaak zijn je vader of moeder de afgelopen twaalf maanden in naar voorstelling (theater, dans), een concert, een museum of tentoonstelling geweest? 8% 4% 42% 16% 30% weet niet/ nvt geen enkele keer 1-2 keer 3-5 keer 6 keer of vaker Een meerderheid van de jonge talenten (55%) geeft aan, dat vader en/ of moeder zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen; bij 45% van de jonge talenten doen beide ouders niets kunstzinnigs of creatiefs. Grafiek 6.5: Doen je ouders zelf iets kunstzinnigs of creatiefs? 45% 23% 13% 19% ja, mijn vader en mijn moeder ja, mijn moeder ja, mijn vader nee Uit het AVO-onderzoek 2007 blijkt dat 49% van de bevolking kunst beoefent in de vrije tijd. Dat betekent dat de ouders van de jonge talenten iets vaker zelf kunst beoefenen in hun vrije tijd dan andere burgers. The voice of talent 1 Pagina 25

26 Van de vaders die actief kunst beoefenen, maken de meeste (69%) muziek. Ook tweederde (58%) van de moeders die actief kunst beoefenen maakt muziek, maar moeders maken vaker (ook) beeldende kunst. Grafiek 6.6: Wat doet jouw vader en jouw moeder? muziek maken toneelspelen (theater en performance) dansen (ballet, moderne dans) beeldende kunst maken (schilderen, tekenen, beeldhouwen, sieraden maken e.d.) films en/of animaties maken schrijven (gedichten, romans, verhalen e.d.) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% vaders moeders The voice of talent 1 Pagina 26

27 7. Deelname aan het talentontwikkelingsproject In dit hoofdstuk gaan we nader in op de deelname aan het talentontwikkelingsproject. In paragraaf 7.1 kijken we onder andere naar het aantal jaren dat men al deelneemt aan het project. Paragraaf 7.2 handelt over de motivatie om deel te nemen, terwijl paragraaf 7.3 de ervaringen tot nu toe beschrijft. Paragraaf 7.4 gaat in op de toekomstplannen van de jonge talenten. 7.1 Deelname aan het project De helft (31% + 19%= 50%) van de jonge talenten is in 2010 of 2011 gestart met het talentontwikkelingsproject. Grafiek 7.1: Jaar waarin men is gestart met deelname aan talentontwikkelingsproject al eerder 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% Iets minder dan de helft (40%) had al eerder aan een dergelijk project deelgenomen. Grafiek 7.2: Had je al eerder aan zoiets deelgenomen? 60% 40% ja nee Genoemd worden vooral allerlei (jeugd)orkesten en verder dansscholen en balletscholen. The voice of talent 1 Pagina 27

28 Het zijn vooral de ouders en docenten van kunstencentra/ muziekscholen/ theaterscholen die de jonge talenten hebben aangemoedigd om te gaan deelnemen. Grafiek 7.3: Wie hebben jou aangemoedigd om te gaan deelnemen? Een docent op school Iemand op het kunstencentrum/ muziekschool/ theaterschool Mijn ouders Een van mijn vrienden Anderen Niemand heeft mij aangemoedigd 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bij anderen worden genoemd: - de dirigent - mijn zus - broer - mijn band - mijn tante - opa - orkestmanager - vrienden van mijn ouders - particuliere docent - zakelijk leider JON - dansgroep. The voice of talent 1 Pagina 28

29 7.2 Motivatie om deel te nemen De belangrijkste reden om aan het project deel te nemen is dat men zich verder wil ontwikkelen. Ook is het voor de helft van de deelnemers heel belangrijk, dat men later een kunstzinnig of creatief beroep wil gaan uitoefenen. Motieven zoals het later beroemd willen worden of later internationaal willen doorbreken spelen slechts bij een kleine groep een belangrijke rol. Grafiek 7.4: Scores op redenen om aan het project mee te doen Ik wil ontdekken of het iets voor mij is. Ik wil me verder ontwikkelen Ik wil vaker aan het publiek laten zien wat ik kan. Ik wil later prijzen op festivals e.d. winnen Ik wil later een kunstzinnig of creatief beroep uitoefenen Ik wil later beroemd worden Ik wil later internationaal doorbreken 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% niet belangrijk een beetje belangrijk tamelijk belangrijk heel belangrijk weet niet Andere redenen zijn vooral: - Voor de gezelligheid - Omdat het leuk is - Om te genieten - Het jurycommentaar - De kick die je krijgt van het meemaken. The voice of talent 1 Pagina 29

30 7.3 Ervaringen tot nu toe De meeste jonge talenten zijn het er over eens, dat zij veel leren in het project waaraan zij deelnemen en dat de contacten met de andere deelnemers goed zijn. Grafiek 7.5: Scores op stellingen over ervaringen met project tot nu toe Je leert er veel Je krijgt goede adviezen van docenten/ begeleiders Het kost je heel veel tijd Je leert veel van de andere deelnemers Je wordt minder onzeker bij optredens/ exposities Je wordt je meer bewust van wat je wilt gaan doen op kunstzinnig of creatief gebied Je krijgt veel ruimte om je verder te ontwikkelen Je moet hard werken om mee te kunnen komen De docenten/ begeleiders weten je enthousiast te maken Er is genoeg ruimte voor eigen inbreng Het niveau sluit goed aan op wat je al kunt De contacten met de andere deelnemers zijn meestal goed Je leert hier dingen die je nergens anders zou kunnen leren De sociale contacten die je opdoet zijn erg belangrijk Je neemt ook gewoon voor de gezelligheid deel 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100 % volstrekt niet mee eens niet mee eens deel mee eens, deels niet mee eens mee eens helemaal mee eens weet niet/ n.v.t. The voice of talent 1 Pagina 30

31 7.4 Toekomstplannen De meeste deelnemers weten (zeker of wel zo n beetje) wat ze later willen worden. Grafiek 7.6: Heb je al een idee wat je later wilt worden? 16% 42% 42% ja, zeker ja, wel zo'n beetje nee, geen idee Van de deelnemers die (zeker of wel zo n beetje) weten wat ze later willen worden, denkt tweederde (68%) aan iets op kunstzinnig of creatief gebied. Meer dan driekwart van de deelnemers (77%) weet al welke opleiding ze na de huidige school willen gaan volgen. Grafiek 7.7: Weet je al of je na je huidige school een volgende opleiding gaat doen? 21% 2% 77% ja nee, dat weet ik nog niet ik ga hierna niet meer naar school Van degenen die weten welke opleiding ze gaan volgen, gaat bijna tweederde (62%) een opleiding op kunstzinnig of creatief gebied volgen, 38% een andere opleiding (dus niet kunstzinnig of creatief). The voice of talent 1 Pagina 31

32 In de meeste gevallen gaat het om een hbo-opleiding of een universitaire studie. Grafiek 7.8: Niveau opleiding die deelnemers willen gaan volgen? 8% 8% 5% 26% 53% mbo hbo universiteit weet nog niet anders The voice of talent 1 Pagina 32

33 BIJLAGE: VRAGENLIJST LANDELIJK ONDERZOEK TALENTONTWIKKELING 1. Volgens onze gegevens doe jij mee of heb je meegedaan aan een van de onderstaande projecten of programma s. Welk is of was dat? 0 Theatergroep NizNo in Assen 0 Theatergroep NEST in Zaanstad 0 Theatergroep Alba Den Haag 0 Hiphopcentrum AIGHT in Den Haag 0 Het Prinses Christina Concours 0 De Kunstbende 0 Jeugdorkest Nederland 0 Spin da Ring in Enschede 0 UCEE in Utrecht 0 STRAAT Utrecht 0 Master Habek Utrecht 0 NAXT 0 Video Virus 0 Meet TV 0 De Faust Theaterschool Almere 0 Muziektalentklas De Kunstlinie Almere 0 Een ander project, nl. Later komen er meer vragen over het project/ programma. Nu eerst een aantal vragen over wie je bent en wat je nog meer doet. 2. Ik ben 0 een meisje 0 een jongen 3. In welke gemeente woon je? Ik ben geboren in: een ander jaar, nl. 5. Zit je op school? 0 ja 0 nee Indien ja: wat voor onderwijs volg je? 0 speciaal voortgezet onderwijs 0 praktijkonderwijs 0 vmbo 0 middelbaar beroepsonderwijs (mbo, ROC) 0 havo 0 hoger beroepsonderwijs 0 vwo 0 ander onderwijs, namelijk. Bij havo en vwo: heb je al een profiel gekozen? 0 ja 0 nee Zo ja, welk profiel? 0 Natuur en techniek 0 Natuur en gezondheid 0 Economie en maatschappij 0 Cultuur en maatschappij Bij vmbo: heb je al een leerweg gekozen? 0 ja 0 nee The voice of talent 1 Pagina 33

34 Zo ja, welke leerweg? 0 Basisberoepsgerichte leerweg (BB) 0 Kaderberoepsgerichte leerweg (KB) 0 Gemengde leerweg (GL) 0 Theoretische leerweg (TL) Bij mbo: wat voor opleiding doe je? 0 een kunstzinnige of creatieve opleiding, namelijk.. 0 een andere opleiding, namelijk.. Bij hbo: wat voor opleiding doe je? 0 een kunstzinnige of creatieve opleiding, namelijk.. 0 een andere opleiding, namelijk.. 9. Wordt er op jouw school extra veel aandacht aan cultuur besteed? 0 ja 0 nee 0 weet niet/ niet van toepassing 10. Welke dingen doe je in je vrije tijd? 0 huiswerk maken/ studeren 0 zelf iets kunstzinnigs of creatiefs doen 0 sporten 0 uitgaan 0 thuis computeren, televisiekijken, lezen en dergelijke 0 (ook) andere vrijetijdsactiviteit(en), namelijk 11. Hoeveel uur per week besteed je aan jouw kunstzinnige of creatieve activiteiten? uur per week 12. Hoe vaak ben jij het afgelopen jaar in je vrije tijd (dus niet met school) naar de volgende culturele voorstellingen en instellingen geweest? geen enkele keer 1x per jaar 2-3x per jaar 4-11x per jaar 1 keer per maand of vaker Toneel/ theater/ cabaret Dans Klassieke muziek/ opera Pop, blues, rock, jazz, wereldmuziek e.d. Urban, hiphop, rap Musical Dancefeest, houseparty, technofeest e.d. Bioscoop/ filmhuis Kunstgalerie/ kunstbeurs Museum/ tentoonstelling The voice of talent 1 Pagina 34

35 13. Wat heb je de afgelopen twaalf maanden (of een deel daarvan) zelf aan kunstzinnige of creatieve dingen gedaan? Het gaat hier dus niet om het bijwonen van concerten, naar de film of naar een tentoonstelling, maar om dingen waar je actief mee bezig bent: je mag meerdere antwoorden aanklikken. 0 muziek maken (muziekinstrument bespelen, zingen, rappen) 0 toneelspelen (theater en performance) 0 dansen (ballet, moderne dans, streetdance, breakdance e.d.) 0 beeldende kunst maken (schilderen, tekenen, beeldhouwen, sieraden maken e.d.) 0 films en/of animaties maken 0 schrijven (gedichten, romans, verhalen, rapteksten schrijven e.d.) 0 anders, namelijk.. (Alleen bij meerdere antwoorden): Welk van de activiteiten die je net hebt aangeklikt is voor jou het belangrijkst? (één antwoord aanklikken) De volgende vragen gaan over deze activiteit 14. Hoe goed vind je jezelf hierin? 0 heel goed 0 tamelijk goed 0 nog niet zo goed 15. Hoeveel jaar ben je hier al mee bezig?.. jaar 16. Hoeveel uur per week besteed je er gemiddeld aan? uur per week 17. Treed jij wel eens op voor een publiek of exposeer je wel eens? 0 ja 0 nee Zo ja, hoe vaak heb je dat in 2011 gedaan? 0 1x 0 2x 0 3x 0 4x 0 5x 0 meer dan 5 maal 18. Was je voor deze activiteit in de afgelopen 12 maanden (of een deel daarvan) lid van een vereniging, orkest, club, band of gezelschap? 0 ja 0 nee 0 anders, nl. 19. Heb je voor deze activiteit in de afgelopen 12 maanden (of een deel daarvan) deelgenomen aan lessen, oefeningen, repetities en/of cursussen onder leiding van een docent of een professional? 0 ja, bij een instelling (kunstencentrum, muziekschool, hiphopcentrum e.d.) 0 ja, bij een particuliere docent 0 nee 0 anders, namelijk. Zo ja, kreeg of krijg je individueel les of in een (kleine) groep? 0 individueel 0 in een groep(je) 0 allebei The voice of talent 1 Pagina 35

36 20. Wie steunen en stimuleren jou bij je kunstzinnige of creatieve activiteiten? helemaal niet een beetje veel niet van toepassing Mijn ouders Docent/leerkracht op school Docent(en)/ begeleider(s) waar ik buiten school (in de vrije tijd) les van krijg Vriend(en)/ vriendin(nen) Iemand anders/ anderen, namelijk. 21. Zijn er zaken die jou belemmeren om je verder te ontwikkelen op dit gebied? (je mag meerdere antwoorden aanklikken) 0 Er zijn te weinig mogelijkheden bij mij in de buurt om lessen te volgen 0 Er zijn te weinig mogelijkheden om in de buurt te oefenen 0 Er zijn te weinig mogelijkheden om ergens op te treden 0 Het kost teveel geld 0 Ik heb te weinig tijd 0 Nog een andere belemmering, namelijk 0 Ik word nergens door belemmerd 22. Geef aan in hoeverre je het eens of niet eens bent met onderstaande uitspraken over je ouders (moeder en/of vader) : Nee, Nee, Neutraal/ Ja, Ja, volstrekt niet weet niet mee helemaal niet mee mee eens mee eens eens eens Mijn ouders zijn er trots op dat ik iets kunstzinnigs of creatiefs doe Mijn ouders hebben belangstelling voor wat ik op kunstzinnig of creatief gebied doe Mijn ouders moedigen mij aan om door te gaan met mijn kunstzinnige of creatieve activiteiten Mijn ouders vinden het belangrijk dat ik mijn best doe in mijn kunstzinnige of creatieve activiteiten Mijn ouders helpen mij met vervoer naar plaatsen waar ik voor mijn kunstzinnige activiteiten moet zijn Mijn ouders vinden het belangrijk hoe begeleiders of docenten mijn kunstzinnige of creatieve prestaties beoordelen Mijn ouders betalen mee aan mijn kunstzinnige activiteiten Mijn ouders vinden dat ik meer aan school en minder aan kunstzinnige of creatieve activiteiten moet doen The voice of talent 1 Pagina 36

Talenten in de peiling Rapportage over de tweede peiling van het onderzoek Culturele talentontwikkeling

Talenten in de peiling Rapportage over de tweede peiling van het onderzoek Culturele talentontwikkeling April 2013 Margreet Windhorst Peter van der Zant Talenten in de peiling Rapportage over de tweede peiling van het onderzoek Culturele talentontwikkeling Samenvatting en conclusies Dit is de rapportage

Nadere informatie

Juni 2014 Koen van Eijck Margreet Windhorst Peter van der Zant

Juni 2014 Koen van Eijck Margreet Windhorst Peter van der Zant Juni 2014 Koen van Eijck Margreet Windhorst Peter van der Zant TOM volgt zijn talenten.. Eindrapport over de eerste peiling van het talentenvolgonderzoek 2013-2017 in opdracht van het Fonds voor Cultuurparticipatie

Nadere informatie

Talenten in beeld Eindrapportage over een onderzoek naar talentontwikkeling bij een groep jonge talenten in kunst en cultuur

Talenten in beeld Eindrapportage over een onderzoek naar talentontwikkeling bij een groep jonge talenten in kunst en cultuur oktober 2013 Margreet Windhorst Peter van der Zant Talenten in beeld Eindrapportage over een onderzoek naar talentontwikkeling bij een groep jonge talenten in kunst en cultuur Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

Niet onder de korenmaat Jonge talenten in de kunsten vier jaar gevolgd

Niet onder de korenmaat Jonge talenten in de kunsten vier jaar gevolgd 104 Boekman 100 Kunst in en buiten de klas Dossier cijfers Niet onder de korenmaat Jonge talenten in de kunsten vier jaar gevolgd Koen van Eijck en Peter van der Zant Hoe ontwikkelen jongeren hun kunst

Nadere informatie

Hoofdstuk 21. Cultuur

Hoofdstuk 21. Cultuur Hoofdstuk 21. Cultuur Samenvatting Evenals in 2003, heeft driekwart van de Leidenaren in de afgelopen 12 maanden één of meerdere culturele voorstellingen of voorzieningen bezocht. De bioscoop is veruit

Nadere informatie

Gemeente Breda. Rapportage Digipanel. SSC Onderzoek en Informatie. "Hoe zit het eigenlijk met de jeugd van tegenwoordig?"

Gemeente Breda. Rapportage Digipanel. SSC Onderzoek en Informatie. Hoe zit het eigenlijk met de jeugd van tegenwoordig? Gemeente Breda SSC Onderzoek en Informatie Rapportage Digipanel "Hoe zit het eigenlijk met de jeugd van tegenwoordig?" Publicatienummer: 54321 Datum: december 2010 In opdracht van: Gemeente Breda Afdeling

Nadere informatie

Jongerenparticipatie in Amersfoort

Jongerenparticipatie in Amersfoort Jongerenparticipatie in Amersfoort gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal november 2013 Samenvatting De gemeente wil Amersfoortse jongeren meer betrekken bij zaken die hen aangaan. We hebben via digitaal

Nadere informatie

CULTUURPARTICIPATIE (2015)

CULTUURPARTICIPATIE (2015) CULTUURPARTICIPATIE (2015) 80% van de Eindhovenaren heeft het afgelopen jaar (peilmoment najaar 2015) een of meerdere culturele voorstellingen bezocht. In 2014 was dat 78%. Het vaakst ging men naar de

Nadere informatie

Tevredenheid van familieleden en mantelzorgers met casemanagement bij dementie

Tevredenheid van familieleden en mantelzorgers met casemanagement bij dementie Tevredenheid van familieleden en mantelzorgers met casemanagement bij dementie (in te vullen door mantelzorgers) Codering tevredenheidsonderzoek : _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Datum verzending : _ _ - _ _ - _

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Grafiek 23.1a Bezoek aan culturele voorstellingen en voorzieningen de afgelopen 12 maanden, 2002-2013 29% 26% 26% 26% 19% 17% 12% 10%

Grafiek 23.1a Bezoek aan culturele voorstellingen en voorzieningen de afgelopen 12 maanden, 2002-2013 29% 26% 26% 26% 19% 17% 12% 10% 23 CULTUURPARTICIPATIE De bekendheid en het gebruik van de diverse culturele voorzieningen, instellingen, plekken en festivals staan centraal in dit hoofdstuk. Daarnaast wordt ingegaan op de mate waarin

Nadere informatie

Alvast bedankt voor het invullen!

Alvast bedankt voor het invullen! Deze vragenlijst gaat over jongeren die steun of hulp geven aan een familielid. Wij zijn erg benieuwd hoeveel jongeren er binnen onze school steun of hulp geven en hoe zij dit ervaren. De vragenlijst is

Nadere informatie

Bijlage B Sport en cultuur. Annet Tiessen-Raaphorst Andries van den Broek

Bijlage B Sport en cultuur. Annet Tiessen-Raaphorst Andries van den Broek Bijlage B Sport en cultuur Annet Tiessen-Raaphorst Andries van den Broek Ter toelichting Deze bijlage bevat beschrijvende tabellen van de deelname aan diverse specifieke vormen van cultuurbezoek en cultuurbeoefening

Nadere informatie

VTO-cultuurvragen. Pagina 1 van 12 Cultuurvragen uit VTO SCP/CBS

VTO-cultuurvragen. Pagina 1 van 12 Cultuurvragen uit VTO SCP/CBS VTO-cultuurvragen Onderstaand zijn de vraagformuleringen zoals gehanteerd in VTO2012 afgedrukt. De respondenten kregen een brief toegestuurd waarin ze uitgenodigd werden om de VTOenquête via het internet

Nadere informatie

JE CULTURELE ZELFPORTRET

JE CULTURELE ZELFPORTRET JE CULTURELE ZELFPORTRET Dit is het culturele zelfportret van Vul alles in hele antwoordzinnen in. Gebruik een ander lettertype of een andere kleur voor de antwoorden. Plak hier je pasfoto Film/tv 1 Ga

Nadere informatie

Cultuurbeleving. Junipeiling Bewonerspanel. Utrecht.nl/onderzoek

Cultuurbeleving. Junipeiling Bewonerspanel. Utrecht.nl/onderzoek Cultuurbeleving Junipeiling Bewonerspanel Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl in opdracht van Cultuur Ontwikkelorganisatie Gemeente

Nadere informatie

Uitslag Jongerenpeiling

Uitslag Jongerenpeiling Uitslag Jongerenpeiling Inleiding De gemeente Leiderdorp heeft een vragenlijst opgesteld om in beeld te krijgen van welke faciliteiten de jongeren in Leiderdorp gebruik maken en in hoeverre zij daar over

Nadere informatie

Hoofdstuk 22. Cultuur

Hoofdstuk 22. Cultuur Hoofdstuk 22. Cultuur Samenvatting Driekwart van de Leidenaren heeft in de afgelopen 12 maanden één of meer culturele voorstellingen of voorzieningen bezocht. De bioscoop is veruit het meest populair,

Nadere informatie

De slag om de vrije tijd

De slag om de vrije tijd De slag om de vrije tijd cultuurparticipatie en andere vormen van vrijetijdsbesteding Henk Vinken en Teunis IJdens Sinds 2007 daalt het percentage van de Nederlandse bevolking dat in de vrije tijd actief

Nadere informatie

Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016

Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011 INHOUDSOPGAVE Inleiding - 2 - Wat vindt men belangrijk aan het aanbod van kunst en cultuur in Den Haag? - 3 - Hoe

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010

Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010 Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010 Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek 2010 Deelname aan culturele activiteiten in shertogenbosch licht toegenomen Het opleidingsniveau is het meest

Nadere informatie

HET BURGERPANEL OVER CULTUUR

HET BURGERPANEL OVER CULTUUR HET BURGERPANEL OVER CULTUUR Gemeente Lansingerland December 2016 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019GM Amsterdam 020-3330670 Rapportnummer 2016/217 Datum December 2016

Nadere informatie

Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011

Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011 Rapport Signaal Uitgave Auteurs Informatie Onderzoek en Integrale Vraagstukken Nr X, Jaargang 2004 Oplage Redactieadres Internet / Intranet X exemplaren Gemeente Den Haag OCW-intranet/Organisatie Postbus

Nadere informatie

Bureau ART Oktober 2010 Margreet Windhorst Peter van der Zant

Bureau ART Oktober 2010 Margreet Windhorst Peter van der Zant Bureau ART Oktober 2010 Margreet Windhorst Peter van der Zant Woekeren met talenten of woekeren met projecten? samenvatting van de eindrapportage over de eerste fase van een evaluatieonderzoek naar talentontwikkelingsprojecten

Nadere informatie

Erasmus Universiteit Rotterdam, Van scholier naar student BIJLAGE 1 VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN

Erasmus Universiteit Rotterdam, Van scholier naar student BIJLAGE 1 VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN Erasmus Universiteit Rotterdam, Van scholier naar student BIJLAGE 1 VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN VRAGENLIJST STUDIEKEUZEGESPREKKEN ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM VWO-6 Over de vragenlijst Deze vragenlijst

Nadere informatie

CQ-index Fysiotherapie, Verkorte lijst, versie 2.1

CQ-index Fysiotherapie, Verkorte lijst, versie 2.1 CQ-index Fysiotherapie, Verkorte lijst, versie 2.1 [Inleidende tekst; deze geldt voor alle drie de lijsten, de routering zit pas na vraag 3] Deze vragenlijst heeft tot doel de kwaliteit van de fysiotherapie

Nadere informatie

Tilburg en Kunst. Onderzoek Jongerenpanel Tilburg. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg. DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013

Tilburg en Kunst. Onderzoek Jongerenpanel Tilburg. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg. DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013 Tilburg en Kunst Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013 Projectnummer 529 1 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding 5 1 Jongeren

Nadere informatie

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder examen doen.

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder examen doen. Havo Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder examen doen. Met havo op weg naar succes! Al jarenlang heeft onze havo-afdeling heel goede

Nadere informatie

euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw theoretische leerweg

euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw theoretische leerweg euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw theoretische leerweg Op vijf bladzijden in het werkboek wordt de medewerking van de ouders of verzorgers van de leerlingen gevraagd.

Nadere informatie

Latente talenten Koen van Eijck en Peter van der Zant

Latente talenten Koen van Eijck en Peter van der Zant Cultuur+Educatie jaargang 14 2014 nr. 41 Latente talenten Koen van Eijck en Peter van der Zant Talentontwikkeling in de kunsten verloopt vooral via twee ketens : die van activiteiten in het (formele) onderwijs

Nadere informatie

Het nieuwe vmbo. Talenten laten groeien. de Ambelt. Gentiaan College. Januari 2017 versie: 1.0. Pagina 1 van 11

Het nieuwe vmbo. Talenten laten groeien. de Ambelt. Gentiaan College. Januari 2017 versie: 1.0. Pagina 1 van 11 Januari 2017 versie: 1.0 Gentiaan College Talenten laten groeien. de Ambelt Pagina 1 van 11 Inhoudsopgave 1. Het nieuwe vmbo... 3 Profielen in het vmbo... 3 De avo-vakken... 3 Het beroepsgerichte profielvak...

Nadere informatie

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen.

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Havo Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Met havo op weg naar succes! Al jarenlang heeft onze havo-afdeling heel

Nadere informatie

Bijlage 1: Vragenlijst factoren en items

Bijlage 1: Vragenlijst factoren en items Bijlage 1: Vragenlijst factoren en items Factoren Alle studenten die zich vooraanmelden via Studielink krijgen een online vragenlijst aangeboden via een link die in de aanmeldingsprocedure van Studielink

Nadere informatie

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009 EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP - eindrapport - dr. Marga de Weerd Amsterdam, november 2009 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds Voorburgwal 35 1012 RD Amsterdam Tel.: +31 (0)20-5315315

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Naar de brugklas. Naar de brugklas...

Naar de brugklas. Naar de brugklas... Naar de brugklas Naar de brugklas... spannend! Naar de brugklas gaan vinden veel leerlingen spannend. We vinden het belangrijk dat je je snel thuis voelt op onze school! Daar gaan we je ook bij helpen.

Nadere informatie

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens Na de basisschool Nieuwe afspraken over de overstap Naar welke opleiding kan mijn kind? Het basisschooladvies Het 2e toetsgegeven Welke opleidingen zijn er? Wat verwachten we van de ouders bij deze schoolkeuze?

Nadere informatie

Muziek telt! Onderzoek naar behoefte en imago van muziekonderwijs bij Nederlandse publiek (18 jaar en ouder). Joep Wils.

Muziek telt! Onderzoek naar behoefte en imago van muziekonderwijs bij Nederlandse publiek (18 jaar en ouder). Joep Wils. Grote Bickersstraat 7 1013 KS Amsterdam Postbus 1903 1000 BX Amsterdam tel 020 522 59 99 fax 020 22 15 44 e-mail info@veldkamp.net www.veldkamp.net Muziek telt! Onderzoek naar behoefte en imago van muziekonderwijs

Nadere informatie

Ondernemen, Welzijn & Sport

Ondernemen, Welzijn & Sport christelijke school voor vmbo-gl-kbl-bbl Ondernemen, Welzijn & Sport Onderwijs maken we samen! Wat ga je leren? Wat wil je doen en meemaken? Wat kies je? Dat ontdekken we samen: jij, je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Hoofdstuk 37. Cultuurparticipatie

Hoofdstuk 37. Cultuurparticipatie Hoofdstuk 37. Cultuurparticipatie Samenvatting Culturele voorstellingen en voorzieningen Acht op de tien Leidenaren heeft in de afgelopen 12 maanden één of meerdere culturele voorstellingen of voorzieningen

Nadere informatie

1. Portfolio van de leerling 1

1. Portfolio van de leerling 1 1. Portfolio van de leerling 1 Handleiding voor de leerling Dit is het doorstroomportfolio van de leerling. Om je in te schrijven voor een mbo-opleiding moet je dit portfolio zo volledig mogelijk invullen.

Nadere informatie

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel Onderzoek Stress 5 Juni 2014 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 20 mei tot en met 5 juni 2014 in samenwerking met 7Days, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 949 scholier en

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Bureau ART april 2012 Peter van der Zant

Bureau ART april 2012 Peter van der Zant Bureau ART april 2012 Peter van der Zant Omzien naar het NJO eindrapport van een onderzoek onder oud-leden van het NJO/ Nederlandse Orkest- en Ensemble-Academie naar effecten van talentontwikkeling, in

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Museumbezoek meest favoriet cultureel uitje Rapport - onderzoek naar cultuurbeleving van Nederland 08-07-2014

Museumbezoek meest favoriet cultureel uitje Rapport - onderzoek naar cultuurbeleving van Nederland 08-07-2014 Museumbezoek meest favoriet cultureel uitje Rapport - onderzoek naar cultuurbeleving van Nederland 08-07-2014 Inhoudsopgave Colofon 1. Conclusies 2. Resultaten 1. Culturele uitstapjes 2. Favoriet museum

Nadere informatie

1. Portfolio van de leerling

1. Portfolio van de leerling 1 Handleiding voor de leerling Dit is het doorstroomportfolio van de leerling. Om je in te schrijven voor een mbo-opleiding moet je dit portfolio zo volledig mogelijk invullen. Vraag je decaan / mentor

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival 1 (12) Onderzoek Inwonerspanel: Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 26 maart kregen de panelleden van 18 jaar en ouder (1.155 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst over

Nadere informatie

Onderzoek Behoefte aan Vrije tijdsbesteding

Onderzoek Behoefte aan Vrije tijdsbesteding Onderzoek Behoefte aan Vrije tijdsbesteding Inleiding MEE IJsseloevers heeft onderzoek gedaan naar de vrije tijdsbesteding van mensen met een beperking of chronische aandoening en de behoeften die zij

Nadere informatie

Ik weet dat mijn gegevens anoniem zullen worden toegevoegd aan een databestand dat voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt wordt.

Ik weet dat mijn gegevens anoniem zullen worden toegevoegd aan een databestand dat voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt wordt. Hallo, Door deze vragenlijst in te vullen help je mee aan een onderzoek naar het leefklimaat op jouw groep. Hierbij gaat het om wat jij vindt van de ondersteuning van de medewerkers, de sfeer en wat je

Nadere informatie

Vragenlijst Ervaringen met het preventieve gezondheidsonderzoek 1

Vragenlijst Ervaringen met het preventieve gezondheidsonderzoek 1 Vragenlijst Ervaringen met het preventieve gezondheidsonderzoek 1 Het basisontwerp van de CQI meetinstrumenten is ontwikkeld door het NIVEL, in samenwerking met de afdeling Sociale Geneeskunde van het

Nadere informatie

De Stand van Brabant Thema Cultuur

De Stand van Brabant Thema Cultuur De Stand van Brabant Thema Cultuur Opinieonderzoek naar de mening van Brabanders over actuele onderwerpen: Thema Cultuur Tangram Advies & Onderzoek Willem van Leerdam Jantina van Sloten 26 augustus 2011

Nadere informatie

Snapshot Amateurkunsten

Snapshot Amateurkunsten Snapshot Amateurkunsten Een overzicht van bevindingen uit bevolkings- en scholenonderzoek 2004-2014 Dries Vanherwegen, Jessy Siongers & John Lievens Vakgroep sociologie Onderzoeksgroep CuDOS - UGent AMATEURKUNSTEN

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs. Maart 2012

Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs. Maart 2012 Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs Maart 2012 Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Maatschappelijke stage (MAS)

Onderzoek Inwonerspanel: Maatschappelijke stage (MAS) 1 (13) Onderzoek Inwonerspanel: Maatschappelijke stage (MAS) Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 31 mei kregen de panelleden van 12 tot en met 16 jaar (89 personen) een e-mail met de vraag of zij

Nadere informatie

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl Van Heeckerenlaan 2 Piet Heinstraat 1 Coevorden Hardenberg Tel 0524 593800 Your next step! Tel 0523 262170 www.denieuweveste.nl Your next step! informatie 2014/2015 ontwikkel(t) je talent De Nieuwe Veste

Nadere informatie

Bureau ART juni 2012 Peter van der Zant

Bureau ART juni 2012 Peter van der Zant Bureau ART juni 2012 Peter van der Zant Omzien naar de Grote Prijs eindrapport van een onderzoek onder ex-deelnemers aan de Grote Prijs van Nederland, naar effecten van talentontwikkeling, in opdracht

Nadere informatie

Resultaten WO-monitor 2013

Resultaten WO-monitor 2013 Resultaten WO-monitor 2013 Samenvatting: De WO-Monitor is een vragenlijst die wordt afgenomen onder recent afgestudeerden (1-1,5 jaar na afstuderen) van de universiteiten in Nederland. De WO-monitor wordt

Nadere informatie

Cultuur in cijfers Leiden 2011

Cultuur in cijfers Leiden 2011 Maart 2011 Cultuur in cijfers Leiden 2011 Leiden is een historische stad met een breed aanbod aan culturele voorzieningen. Zo is de oudste schouwburg van het land hier te vinden, zijn de musea flinke publiekstrekkers,

Nadere informatie

Welkom. Vo o r l i c h t i n g o u d e r s b a s i s s c h o o l J a n u a r i Bewust, Betrokken, Berechja

Welkom. Vo o r l i c h t i n g o u d e r s b a s i s s c h o o l J a n u a r i Bewust, Betrokken, Berechja Welkom Vo o r l i c h t i n g o u d e r s b a s i s s c h o o l J a n u a r i 2 0 1 6 Bewust, Betrokken, Berechja Programma Opening: dhr. J. Frankema, directeur Presentatie: dhr. J. Schaak, teamleider

Nadere informatie

Mocht je het verkeerd hebben aangekruist, zet dan een kruis door het verkeerde antwoord en maak alsnog het goede bolletje zwart.

Mocht je het verkeerd hebben aangekruist, zet dan een kruis door het verkeerde antwoord en maak alsnog het goede bolletje zwart. Bijlage 3. Enquête Uitleg: Hieronder begint de vragenlijst. Schrijf a.u.b. met een blauwe of zwarte pen. De meeste vragen zijn meerkeuze, maak het bolletje van je keuze zwart of blauw. Voorbeeld: Ja Nee

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie Opdracht 1, module 4, les 2 Tijdens hun puberteit maken kinderen verschillende veranderingen door en moeten zij keuzes maken die belangrijk zijn voor hun toekomst. Daarbij hebben

Nadere informatie

Bureau ART augustus 2012 Peter van der Zant

Bureau ART augustus 2012 Peter van der Zant Bureau ART augustus 2012 Peter van der Zant Omzien naar DOX eindrapport van een onderzoek onder ex-deelnemers van Theatergroep DOX in Utrecht, naar effecten van talentontwikkeling, in opdracht van het

Nadere informatie

U gaat de vragenlijst Kansen in Kaart (KiK) invullen. Voordat u begint is het goed een aantal dingen te weten.

U gaat de vragenlijst Kansen in Kaart (KiK) invullen. Voordat u begint is het goed een aantal dingen te weten. De begeleidende instructie brief: Vragenlijst Kansen in Kaart (KiK) U gaat de vragenlijst Kansen in Kaart (KiK) invullen. Voordat u begint is het goed een aantal dingen te weten. Instructie Omcirkel of

Nadere informatie

CULTUURMONITOR HEERLEN VOLWASSENEN

CULTUURMONITOR HEERLEN VOLWASSENEN CULTUURMONITOR HEERLEN VOLWASSENEN September 2012 Bureau Onderzoek & Statistiek Gemeente Heerlen INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 5 1.1 Algemeen 5 1.2 Doel van het onderzoek 5 1.3 Leeswijzer 6 2. Begrippenlijst

Nadere informatie

Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning. College de OpMaat. Op maat voor jou!

Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning. College de OpMaat. Op maat voor jou! Christelijke school voor vmbo met leerwegondersteuning College de OpMaat Op maat voor jou! 2015-2016 College de OpMaat: Op maat voor jou! Leuke activiteiten Ik kan me niet zo goed concentreren in een grote

Nadere informatie

Glazen Huis peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 08

Glazen Huis peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 08 Glazen Huis 2011 peiling Leids JongerenPanel Colofon Serie Statistiek 2011 / 08 Gemeente Leiden Afdeling Strategie en Onderzoek, BOA Postbus 9100, 2300 PC Leiden E-mail: boa@leiden.nl Website: www.leiden.nl/jongerenpanel

Nadere informatie

Welkom ouders van t Zonnewiel

Welkom ouders van t Zonnewiel Welkom ouders van t Zonnewiel Presentatie over: De overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs en de scholen van Het Baken in Almere Onderwijsdoorstroomschema LWOO, wat is dat? LWOO op Stad

Nadere informatie

Monitor de Bibliotheek op school vmbo

Monitor de Bibliotheek op school vmbo Monitor de Bibliotheek op school vmbo Vragenlijst bibliotheek Als de school meerdere vestigingen kent heeft deze vragenlijst betrekking op de vestiging waar hij wordt afgenomen. In dat geval moet in de

Nadere informatie

in opdracht van Wijkservicecentrum Vleuten-De Meern en Wijkbureau Leidsche Rijn. versie2- augustus 2012

in opdracht van Wijkservicecentrum Vleuten-De Meern en Wijkbureau Leidsche Rijn. versie2- augustus 2012 Wat willen jongeren doen in hun vrije tijd? Onderzoek naar vrijetijdsbesteding van jongeren van 12-17 jaar in de wijken Vleuten-De Meern en Leidsche Rijn. in opdracht van Wijkservicecentrum Vleuten-De

Nadere informatie

Kunstenaarstoets. Achternaam. Voorletters

Kunstenaarstoets. Achternaam. Voorletters Kunstenaarstoets Waarom deze toets? U wilt de Utrechtse Cultuurlening aanvragen. Om in aanmerking te komen voor deze lening moet u beroepsmatig werken als kunstenaar. Met dit formulier kunt u uw beroepsmatigheid

Nadere informatie

Met atheneum op weg naar succes!

Met atheneum op weg naar succes! Atheneum Ruimte voor je eigen talent, met veel ruimte om extra vakken te kiezen en mogelijkheden om eerder examen te doen. Het Picasso Lyceum is één van de weinige scholen in Nederland die dit toestaat.

Nadere informatie

Ondernemen, Welzijn & Sport WILGENPLASLAAN WILGENPLASLAAN. Wij maken leren persoonlijk. Hoog slagingspercentage. Veel aandacht voor taal en rekenen

Ondernemen, Welzijn & Sport WILGENPLASLAAN WILGENPLASLAAN. Wij maken leren persoonlijk. Hoog slagingspercentage. Veel aandacht voor taal en rekenen WILGENPLASLAAN WILGENPLASLAAN christelijke school voor vmbo-gl-kbl-bbl Ondernemen, Leren, ervaren én doen! Gezellig en kleinschalig Veel aandacht voor taal en rekenen Welzijn & Sport Onderwijs maken we

Nadere informatie

Informatieavond CBS de Citer 2015. Welkom 10-09-2015

Informatieavond CBS de Citer 2015. Welkom 10-09-2015 Informatieavond CBS de Citer 2015 Welkom 10-09-2015 Algemene Informatie m.b.t. de communicatie Iedere vrijdag verschijnt de nieuwsbrief. Het is van belang om deze goed te lezen. Zo blijft u op de hoogte

Nadere informatie

Kunstenaarstoets. Uw gegevens. Beroep en opleiding als kunstenaar

Kunstenaarstoets. Uw gegevens. Beroep en opleiding als kunstenaar Kunstenaarstoets Waarom deze toets? U wilt een cultuurlening aanvragen bij Cultuur+Ondernemen. Om in aanmerking te komen voor deze lening moet u beroepsmatig werken als. Met dit formulier kunt u uw beroepsmatigheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Samenvatting Hoofdstuk 2 geeft een profiel van de inwoners van Leiden. Dit hoofdstuk is gebaseerd op zowel kerncijfers uit de Gemeentelijke Basis Administratie zoals aantal

Nadere informatie

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO Welkom op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO SCHOOLSOORTEN PRO VMBO HAVO PRaktijkOnderwijs Voorbereidend Middelbaar BeroepsOnderwijs Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs VWO Voorbereidend

Nadere informatie

lauwers college informatie voor groep 8

lauwers college informatie voor groep 8 lauwers college informatie voor groep 8 Het is bijna zover... Kies de beste school voor jou Weet jij al welke school bij jou past? Nog even en dan ga je naar een nieuwe school. Samen met je ouders en je

Nadere informatie

Houding van ouders ten aanzien van het rookgedrag van jongeren van jaar

Houding van ouders ten aanzien van het rookgedrag van jongeren van jaar Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Consumer & Media Rapport Houding van ouders ten aanzien van het

Nadere informatie

Maak nu de opdrachten in deze lesbrief en kom erachter of jij je keuze al kunt maken!

Maak nu de opdrachten in deze lesbrief en kom erachter of jij je keuze al kunt maken! Beste leerling, Kiezen is best lastig, zeker als het om een vervolgopleiding gaat. Om je hierbij te helpen is er LOB, Loopbaan Oriëntatie en Begeleiding. Iedere vo-school geeft hier op zijn eigen manier

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de inwoners gepeild. Theaterbezoek van Lelystedelingen in 2006

LelyStadsGeluiden. De mening van de inwoners gepeild. Theaterbezoek van Lelystedelingen in 2006 LelyStadsGeluiden De mening van de inwoners gepeild Theaterbezoek van Lelystedelingen in 2006 In november 2006 is aan leden van het LelyStadsPanel een vragenlijst voorgelegd over hun bezoek aan theater.

Nadere informatie

Doe mee in onze. groene wereld. vmbo groen. Twello. Het Groene Lyceum. Vakman schaps route

Doe mee in onze. groene wereld. vmbo groen. Twello. Het Groene Lyceum. Vakman schaps route Doe mee in onze groene wereld Twello vmbo groen Het Groene Lyceum Vakman schaps route 2informatie vmbo groen 2017-2018 AOC Oost is jouw wereld. Een groene wereld die jij zelf mag invullen met jouw talent

Nadere informatie

Ellen van Wijk - Ruim baan voor creatief talent B 3. Survey commitment van medewerkers

Ellen van Wijk - Ruim baan voor creatief talent B 3. Survey commitment van medewerkers Survey commitment van medewerkers B 3 Survey commitment van medewerkers 229 230 Ruim baan voor creatief talent, bijlage 3 Voor je ligt een vragenlijst waarin gevraagd wordt naar verschillende aspecten

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Inleiding In het kader van de Monitor en evaluatie Tweede Fase HAVO / VWO heeft het ITS voor het Ministerie van OCenW, directie voortgezet onderwijs, onderzoek gedaan in het

Nadere informatie

Young Opinions #4: puberbrein binnenstebuiten

Young Opinions #4: puberbrein binnenstebuiten Young Opinions #4: puberbrein binnenstebuiten Het lijkt wel of kinderen en jongeren steeds sneller volwassen worden. Jongeren schieten de lucht in, hebben seks, bijbaantjes, uitpuilende agenda s en denken

Nadere informatie

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen.

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet

Nadere informatie

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet onderwijs. Voor

Nadere informatie

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een vakcollege techniek vakcollege zorg en welzijn vakcollege economie en ondernemen vakcollege media, vormgeving en ICT mavo mavo + havo vwo gymnasium vwo + entreprenasium technasium Volgend schooljaar naar

Nadere informatie

Welkom! Loopbaan-ID 2. Wie ben ik 4

Welkom! Loopbaan-ID 2. Wie ben ik 4 Loopbaan-ID 2 Wie ben ik 4 Hoe ben ik 6 Je familie 7 Hoe kies ik 8 Kiezen 9 Mijn 11 conclusies Welkom! Dit boekje is speciaal voor leerlingen van het ASHV gemaakt, omdat we willen dat je goede keuzes maakt

Nadere informatie

Openbare basisschool De Venen

Openbare basisschool De Venen AANMELDFORMULIER Openbare basisschool De Venen Achternaam en Voornaam/Voornamen : BurgerSchapsNummer: Roepnaam : Geslacht : Man/Vrouw Geboortedatum : Straatnaam en huisnummer : Postcode en woonplaats :

Nadere informatie

Hoofdstuk 18. Volwasseneneducatie

Hoofdstuk 18. Volwasseneneducatie Hoofdstuk 18. Volwasseneneducatie Samenvatting Vier op de tien Leidenaren heeft na zijn 25 e jaar een opleiding of volwassenenonderwijs gevolgd. Dit kunnen studies zijn (meestal HBO, Universitair of MBO)

Nadere informatie

Welkom op. Naar het voortgezet onderwijs

Welkom op. Naar het voortgezet onderwijs Welkom op Naar het voortgezet onderwijs Een homogene klas Meerdere vakdocenten Andere mensen Meer vakken Meer lokalen Meer boeken Meer huiswerk Andere verantwoordelijkheden Andere lestijden Pauzeren op

Nadere informatie

Rijn IJssel Theater. TOELATING Wettelijke toelatingseisen

Rijn IJssel Theater. TOELATING Wettelijke toelatingseisen diploma of bewijsstuk Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25472 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Kazerneplein, Arnhem; Thorbeckestraat, Arnhem Een intakegesprek is altijd

Nadere informatie

September 2014 Koen van Eijck Margreet Windhorst Peter van der Zant

September 2014 Koen van Eijck Margreet Windhorst Peter van der Zant September 2014 Koen van Eijck Margreet Windhorst Peter van der Zant Latente talenten Verslag van een eerste verkenning van de talentontwikkelingsketens in de kunsten op basis van een kwalitatief en kwantitatief

Nadere informatie