Werken aan 21 e eeuwse vaardigheden met NPDL

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werken aan 21 e eeuwse vaardigheden met NPDL"

Transcriptie

1 Werken aan 21 e eeuwse vaardigheden met NPDL Door: Fréderieke van Eersel (Eigenaar Eduet /adviseur eigentijds onderwijs) Op veel onderwijssites en in veel beleidsstukken kom je de term 21st century skills of 21 e eeuwse vaardigheden tegen. De term wordt zo vaak genoemd dat ik zo langzamerhand enige irritatie bij mezelf en anderen bespeur bij het horen ervan. Het gaat hier weliswaar om vaardigheden waarvan we nu denken dat deze in deze tijd meer dan voorheen noodzakelijk zijn om te kunnen functioneren in onze snel veranderende samenleving en om daarbinnen een waardevolle bijdrage te kunnen leveren, maar de term zegt voor mij te weinig wat de bedoeling van deze lijst met vaardigheden is. Het internationaal partnerschap NPDL, New Pedagogies for Deep Learning, dat in 2014 door onderwijssocioloog Michael Fullan geïnitieerd is, heeft het niet over 21st century skills maar over Deep Learning skills. Deze term spreekt mij meer aan omdat deze beter aangeeft waar het hier om gaat: om vaardigheden die nodig zijn om tot diep leren te komen. En ja, dat diep leren is in onze 21 e eeuw noodzakelijk om te kunnen functioneren in onze snel veranderende samenleving. Doordat taken waar oppervlakkige kennis voor nodig is, in de toekomst meer en meer zullen worden over genomen door machines, computers en robots, zal het belang van diep leren toenemen. Ik begeleid een van de NPDL-scholen in Nederland, basisschool De Bogaard in Ravenstein en merk in gesprekken met onderwijsprofessionals dat het hanteren van een andere terminologie ook een nadeel heeft. Mensen die niet op de hoogte zijn van NPDL hebben vaak niet in de gaten dat de NPDL-scholen heel gedegen werken aan de 21 e eeuwse vaardigheden. Ik wil benadrukken dat ik de vaardigheden waarnaar met de term 21 e eeuwse vaardigheden wordt verwezen zeer relevant acht voor het onderwijs. In dit artikel zal ik niet verder ingaan op hoe je de vaardigheden moet noemen (21 ste Century Skills of Deep Learning Skills), maar wil ik duidelijk maken hoe de vaardigheden die we in Nederland als 21 e eeuwse vaardigheden beschouwen terugzien in de Deep Learning Skills van NPDL.

2 Wat verstaan we in Nederland onder 21 e eeuwse vaardigheden? In binnen- en buitenland verschillen de lijstjes met vaardigheden die men noodzakelijk acht voor het functioneren in deze tijd en in de toekomst. In Nederland wordt het model van Kennisnet en SLO gehanteerd als het gaat om 21 e eeuwse vaardigheden. Hierin worden de vaardigheden communiceren, samenwerken, sociale & culturele vaardigheden, zelfregulering, kritisch denken, creatief denken, probleem oplossen, computational thinking, informatie vaardigheden, ICT-basisvaardigheden en mediawijsheid beschouwd als 21 e eeuwse vaardigheden. Deze vaardigheden kunnen zowel los als in samenhang worden gezien, maar het is de bedoeling dat ze altijd gecombineerd worden met vakspecifieke kennis en vaardigheden. Wat zijn de Deep Learning Skills? Niet alleen in Nederland speelt en speelde de vraag welke vaardigheden hebben kinderen van nu nodig voor hun huidige en toekomstige functioneren?. Er ontstonden in landen allerlei lijstjes met 21 e eeuwse vaardigheden. Michael Fullan kwam na analyse van meerdere van deze opsommingen van 21st Century Skills uit op een zestal vaardigheden die je wereldwijd als 21 e eeuwse vaardigheden kunt beschouwen en noemde deze de Deep Learning Skills. Hij heeft het dan over character, citizenship, collaboration, communication, creativity en critical thinking. Aangezien deze vaardigheden allemaal met de letter C beginnen, worden ze ook wel de 6 C s genoemd. Welke rol spelen de Deep Learning Skills binnen NPDL? De opsomming van 21 e eeuwse vaardigheden of Deep Learning Skills zegt nog niets over de manier waarop je ze binnen je onderwijs aan de orde laat komen. De Deep Learning Skills moeten niet beschouwd worden als losse vaardigheden. Binnen NPDL is het de bedoeling dat de zes Deep Learning Skills (6 C s) op een betekenisvolle manier en in samenhang aan de orde komen. Allereerst worden ze verbonden met inhoudelijke doelen die afgeleid zijn van de kerndoelen. Vervolgens ontwerpen leerkrachten samen leertaken die leerlingen stimuleren om hun Deep Learning Skills te ontwikkelen en om tot diep leren te komen. Bij het ontwerp houden ze rekening met wat de leerlingen al kunnen ten aanzien van de Deep Learning Skills en denken ze na over wat het van onderwijsprofessionals en de leeromgeving vraagt om de leerlingen verder te helpen in hun ontwikkeling ten aanzien van deze 6 C s. Tijdens en na afloop van het werken aan de

3 leertaken worden de ontwikkelingen van leerlingen ten aanzien van de inhoudelijke doelen en ten aanzien van de zes C s worden gevolgd en in beeld gebracht met instrumenten die door het NPDL partnerschap zijn ontwikkeld. Binnen het NPDL partnerschap wordt niet alleen gekeken naar de vorderingen van de leerlingen, maar wordt ook onderzocht wat er ten aanzien van schoolcondities nodig is en wat werkt als het gaat om het ontwikkelen van de Deep Learning Skills. Hierbij worden antwoorden gezocht op de vraag welke new pedagogies zijn er nodig om de Deep Learning Skills te ontwikkelen zodat leerlingen tot diep leren komen?. Hoe zie je de 21 e eeuwse vaardigheden zoals geformuleerd door Kennisnet en SLO terug binnen NPDL? Er is veel overlap tussen de 21 e eeuwse vaardigheden die door Kennisnet en SLO benoemd worden en de 6 c s van NPDL. Vier van de 21 e eeuwse vaardigheden die door Kennisnet en SLO genoemd worden, komen letterlijk overeen met vier van de zes C s van NPDL: samenwerken (collaboration), communiceren (communication), creatief denken (creativity) en kritisch denken (critical thinking). De andere 21 e eeuwse vaardigheden vormen een onderdeel van een of meerdere C s. Zo is zelfsturing een belangrijke vaardigheid bij character. Bij deze C gaat het erom dat leerlingen leren om diep te leren en hun vermogen om leren te integreren in het dagelijks leven. leren sturing te geven aan hun eigen leerproces en dragen binnen NPDL ook bij aan het leerproces van anderen. De sociale- en culturele vaardigheden komen met name terug bij citizenship en collaboration. Bij citizenship staat het denken als wereldburgers en het nadenken over vraagstukken centraal. De interpersoonlijke en teamgerelateerde vaardigheden die nodig zijn om te kunnen samenwerken, zijn opgenomen bij collaboration. Het probleemoplossend denken wordt gestimuleerd door bij leertaken uit te gaan van echte problemen/vraagstukken die relevant zijn voor de leerlingen (zie citizenship). worden uitgedaagd om vernieuwende oplossingen te bedenken (zie creativity) waar zij ook hun kritisch denkvermogen (critical thinking) nodig hebben om tot oplossingen te kunnen komen. Bovendien is het bij de leertaken de bedoeling dat leerlingen zelf veel inbreng hebben en eigenaar worden van hun leerproces (zie character). Het probleemoplossend vermogen is daardoor niet alleen van toepassing op de leerinhoud maar ook op het leerproces. De leerlingen verwerven informatievaardigheden en ICT- (basis)vaardigheden bij het werken aan de leertaken. Bij elke C is een dimensie inzet van middelen geformuleerd. De informatievaardigheden worden expliciet benoemd bij citizenship en critical thinking.

4 Alhoewel computational thinking en mediawijsheid niet expliciet benoemd worden binnen de beschrijvingen van de zes C s, sluiten ze hier wel goed bij aan. De doelen uit de voorbeeld leerplannen van het SLO op het gebied van computational thinking en mediawijsheid kunnen naast de inhoudelijke doelen die afgeleid zijn van de kerndoelen, gebruikt worden om deze 21 e eeuwse vaardigheden expliciet te laten terugkomen binnen de leertaken. In onderstaand schema heb ik aangegeven hoe je de vaardigheden die we in Nederland als 21 e eeuwse vaardigheden beschouwen terugziet binnen de 6 C s van NPDL. Voor de beschrijving van de 21 ste eeuwse vaardigheden heb ik gebruik gemaakt van de informatie op de site van het SLO ( geraadpleegd op 1 juli 2016). Voor de beschrijving van de 6 C s heb ik gebruik gemaakt van de omschrijvingen van de 6 C s die geformuleerd zijn in de Deep Learning Toolkit (New Pedagogies for Deep Learning Global Partnership, 2016). In de linkerkolom staan de 21 e eeuwse vaardigheden uit het model van Kennisnet en het SLO en in de kolommen daarachter is per Deep Learning Skill aangegeven wat er binnen NPDL ten aanzien van de betreffende vaardigheid gevraagd wordt. Character Citizenship Collaboration Communication Creativity Critical Thinking Leren om diep te leren. zelfregulering Sociale- en culturele vaardigheden leren zelf sturing te geven aan hun leerproces en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leren. leren denken als wereldburgers. Ze leren nadenken over vraagstukken vanuit een diepgaand inzicht in waarden en wereldbeelden en met oprechte belangstelling. werken aan sterke interpersoonlijke en teamgerelateerde vaardigheden, zoals effectieve aansturing van de dynamiek en uitdagingen binnen het team, waarbij gezamenlijk inhoudelijke beslissingen worden genomen en men leert van

5 Samenwerken Communiceren Creatief denken kritisch denken Probleem oplossen leren nadenken over vraagstukken vanuit een diepgaand inzicht in waarden en wereldbeelden en met oprechte belangstelling. leren meerduidige, complexe problemen in en bijdraagt aan het leerproces van anderen. leren om in onderlinge afhankelijkheid samen te werken binnen een team en elkaar daarin te versterken. leren effectief te communiceren met behulp van stijlen, methoden en middelen (inclusief middelen), afgestemd op doelgroepen. worden uitgedaagd om een ondernemend oog te hebben voor economische en sociale kansen, om de juiste vragen stellen om nieuwe ideeën te genereren. Ze werken aan leidinggevende vaardigheden om deze ideeën verder uit te werken en om te zetten in gerichte actie. worden uitgedaagd om vernieuwende oplossingen te leren informatie en argumenten kritisch te beoordelen, patronen en verbanden te zien, betekenisvolle kennis op te bouwen en deze toe te passen op het echte leven.

6 Mediawijsheid Computational thinking Deze vaardigheid wordt niet expliciet beschrijvingen van de 6 c s, maar komt wel aan de orde als leerlingen middelen inzetten om hun leren zichtbaar te maken. Voor van deze middelen is computational thinking nodig. het leven op te lossen die van invloed zijn op de duurzaamheid van mens en milieu. Het doel leerlingen zijn zich bewust van en hebben inzicht in de medialisering van de samenleving, en kunnen het effect daarvan vanuit perspectieven (politiek, beleid, maatschappij, cultuur, individu) kunnen belichten kan de inhoud vormen van Deep Learning taken. Dit doel wordt niet expliciet uitwerking van de 6 C s, maar sluit goed aan bij Citizenship. begrijpen, selecteren, gebruiken communicatie methoden en samenhangend te communiceren en stemmen deze af op doelgroepen. Het doel begrijpen hoe media gebruikt worden, zelf media kunnen produceren en creëren en daar doelen mee kunnen realiseren en daarop reflecteren, wordt niet expliciet uitwerking van de 6 C s, maar is wel een specificering van de beschrijving bij communication en creativity. overwegen en uit te werken. Het doel. zelf media kunnen produceren en creëren en daar doelen mee kunnen realiseren en daarop reflecteren, wordt niet expliciet uitwerking van de 6 C s, maar is wel een specificering van de beschrijving bij communication en creativity. leren leren leren op een leren op een leren leren

7 ICT-basis- Vaardigheden Informatievaardigheden zetten om tot diep leren te komen en om zelf sturing te geven aan het leerproces. zetten bij het krijgen van inzicht in nationale en vraagstukken. gebruiken inzicht te krijgen in het en multiculturele karakter van de vraagstukken waar ze aan werken. effectieve manier gebruik te maken van de onderlinge samenwerking te bevorderen. effectieve manier gebruik te maken van de kwaliteit van hun communicatie te verbeteren. zetten om het creatief denken te bevorderen. zetten om de kwaliteit van hun denkproces te bevorderen. leren informatie en argumenten kritisch te beoordelen, patronen en verbanden te zien, betekenisvolle kennis op te bouwen en deze toe te passen op het echte leven. Het schema laat zien dat de 21 ste eeuwse vaardigheden een centrale plaats innemen binnen NPDL. Het mooie van NPDL vind ik dat het hierbij niet alleen gaat om het opdoen van kennis en het ontwikkelen van deze vaardigheden, maar om het benutten van en het leren inzetten van die kennis en vaardigheden ten behoeve van de samenleving: NPDL is not only about education, it s about humanity (Michael Fullan). Scholen die worstelen met de vraag hoe ze kinderen kunnen ondersteunen en volgen bij het ontwikkelen van 21 e eeuwse vaardigheden/ Deep Learning Skills, raad ik zeker aan om in gesprek te gaan met onderwijsprofessionals die op NPDL scholen werken. Ga voor meer informatie over NPDL naar

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Onze ideologie We zien iedereen als uniek en waardevol. Ieder kind heeft talenten en samen gaan we die ontdekken en ontwikkelen. Hierdoor kunnen

Nadere informatie

Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning

Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning Achtergrond In de huidige informatiesamenleving groeien jongeren op met media. Om te werken en te leren in de (digitale) wereld moeten jongeren leren

Nadere informatie

MISSIE - VISIE - MOTTO

MISSIE - VISIE - MOTTO MISSIE - VISIE - MOTTO Mei 2015 Versie 4.0 Inhoudsopgave INLEIDING 3 WAAR KOMT DIT VANDAAN? 3 MISSIE: WAAR STAAN WE VOOR? 4 VISIE: WAT DOEN WE EN WAAROM? 4 MOTTO, KORT EN KRACHTIG 5 2 INLEIDING Elke organisatie,

Nadere informatie

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VELON conferentie Brussel, 4 februari 2016 Petra Fisser, Monique van der Hoeven, Sigrid

Nadere informatie

EIGENTIJDS ONDERWIJS OP DE MGR BEKKERSSCHOOL

EIGENTIJDS ONDERWIJS OP DE MGR BEKKERSSCHOOL THEMANUMMER JUNI 2016 EIGENTIJDS ONDERWIJS OP DE MGR BEKKERSSCHOOL Beste ouders en verzorgers, Begin dit schooljaar hebben we u uitgenodigd voor een informatieavond over de invoering van de ipad en om

Nadere informatie

vaardigheden - 21st century skills

vaardigheden - 21st century skills vaardigheden - 21st century skills 21st century skills waarom? De Hoeksteen bereidt leerlingen voor op betekenisvolle deelname aan de wereld van vandaag en de toekomst. Deze wereld vraagt kinderen met

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het onderwijs

Ontwikkelingen in het onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Ontwikkelingen in het onderwijs Marja van Graft Inspiratiedag NME 10 april 2017 Leerplan(kader) Wetenschap & technologie Doelen bijeenkomst informeren

Nadere informatie

FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE

FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE 2 FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE De komst van het internet, e-mail en social media hebben er voor gezorgd dat de moderne mens overspoeld wordt met informatie. Daarnaast kan iedereen

Nadere informatie

Weekbrief van 20 t/m 24 februari 2017

Weekbrief van 20 t/m 24 februari 2017 Weekbrief van 20 t/m 24 februari 2017 20 21 22 23 24 Maandag 20 februari Vandaag zijn er geen bijzonderheden. Dinsdag 21 februari Vandaag zijn er geen bijzonderheden. Woensdag 22 februari Vandaag zijn

Nadere informatie

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Helga Bongers & Kim van Dooijeweert Tricht, 2013 'Mediawijsheid is niet gewoon belangrijk. Het is absoluut cruciaal. Mediawijsheid bepaalt of kinderen een instrument

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

1. Wat is Dalton Dalton is no method, no system. Dalton is an influence. Geschiedenis 1. 2.

1. Wat is Dalton Dalton is no method, no system. Dalton is an influence. Geschiedenis 1. 2. 1. Wat is Dalton Dalton is no method, no system. Dalton is an influence. (Dalton is geen methode, geen systeem, maar een manier van denken.) Helen Parkhurst, founder Met meer dan 400 scholen is het daltononderwijs

Nadere informatie

Achtergrond. Missie Onze missie op basis van deze situatie luidt:

Achtergrond. Missie Onze missie op basis van deze situatie luidt: Achtergrond Basisschool De Regenboog staat in de wijk Zuid-west in Boekel en valt onder het bestuur van Zicht PO. Evenals de andere scholen onder dit bestuur gaan wij de komende periode vorm geven aan

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

Thema van de projectweek is:

Thema van de projectweek is: DE HOOGTE SPECIAL! DATUM: 30-01-2017 Inhoud: Projectweek School van de Toekomst 14-02 t/m 23-02 AGENDA FEBRUARI 10-02 Warme truiendag 14-02: 08.30 uur Opening projectweek (schoolplein) 14-02 t/m 23-02

Nadere informatie

Dimensie Beginnend Ontluikend In ontwikkeling Gevorderd Bekwaam Economisch en sociaal ondernemerschap

Dimensie Beginnend Ontluikend In ontwikkeling Gevorderd Bekwaam Economisch en sociaal ondernemerschap Dimensie Beginnend Ontluikend In ontwikkeling Gevorderd Bekwaam Economisch en sociaal ondernemerschap De juiste onderzoekende vragen stellen Leerlingen hebben nog geen ondernemersoog ontwikkeld voor het

Nadere informatie

Inspirerende voorbeelden van bibliotheekinnovatie.

Inspirerende voorbeelden van bibliotheekinnovatie. Inspirerende voorbeelden van bibliotheekinnovatie. MAATSCHAPPELIJKE VRAAGSTUKKEN? BESPREEK ZE MET DE BIBLIOTHEEK! Onze samenleving staat voor grote uitdagingen. Hoe houden we onze kenniseconomie op peil?

Nadere informatie

Werken aan vaardigheden van de 21 ste eeuw. 23 maart 2016

Werken aan vaardigheden van de 21 ste eeuw. 23 maart 2016 Werken aan vaardigheden van de 21 ste eeuw 23 maart 2016 Even voorstellen Frank Studulski Senior adviseur Sardes en extern procesregisseur kenniskring Vaardigheden van de 21 ste eeuw INOS Desiree van den

Nadere informatie

waarom? externe drivers Technologie Digitalisering Globalisering

waarom? externe drivers Technologie Digitalisering Globalisering waarom? externe drivers 1 Technologie Digitalisering Globalisering Wat zijn de dominante factoren die leren en werken veranderen in de 21ste eeuw? externe drivers Voortgaande digitalisering veroorzaakt

Nadere informatie

Algemene informatie over de Sandwich Robot

Algemene informatie over de Sandwich Robot Algemene informatie over de Sandwich Robot Wat is de Sandwich Robot? De kinderen leren unplugged programmeren. Dit wil zeggen dat het een interactieve les is waar kinderen aan de slag gaan met coderen

Nadere informatie

Wat is Samsam? SAMSAM, AMSTERDAM JULI 2015

Wat is Samsam? SAMSAM, AMSTERDAM JULI 2015 Wat is Samsam? SAMSAM, AMSTERDAM JULI 2015 2/9 Samsam is een educatief platform voor wereldwijze kinderen. Samsam wil bijdragen aan de ontwikkeling en opvoeding van kinderen tot wereldburgers. Wereldburgers

Nadere informatie

Thermometer leerkrachthandelen

Thermometer leerkrachthandelen Thermometer leerkrachthandelen Leerlijnen en ontwikkelingslijn voor leerkrachten van WSKO 1 Inleiding Leerkracht zijn is een dynamisch en complex vak. Mensen die leerkracht zijn en binnen onze organisatie

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

Lerarenopleidingen voor de 21 ste eeuw

Lerarenopleidingen voor de 21 ste eeuw Lerarenopleidingen voor de 21 ste eeuw Eindkwalificaties Leren en lesgeven met ict en beginmeting Anne-Marieke van Loon Dana Uerz Aanleiding Lerarenopleiding voor de 21e eeuw; Stand van zaken / beginmeting;

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

Onderwijsvernieuwing. We doen er allemaal aan mee.

Onderwijsvernieuwing. We doen er allemaal aan mee. Onderwijsvernieuwing We doen er allemaal aan mee. Maar. Welke kant willen we op? Wat speelt er in mijn team? Wil iedereen mee? Waar liggen de interesses? Waar zit de expertise? WAARIN GA IK INVESTEREN?

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden Erfgoedonderwijs 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren 4. Erfgoed in de klas voorbeelden ERFGOED DOEN! Wat is erfgoed? Wat is erfgoed? Definitie Materiële

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw.

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. onderwijs Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. April 2012 2 Stad & Esch bereidt leerlingen optimaal voor op de

Nadere informatie

De toekomst voor jou begint nu! Bert Boshoven Roos Jonker - de Groot

De toekomst voor jou begint nu! Bert Boshoven Roos Jonker - de Groot De toekomst voor jou begint nu! Bert Boshoven Roos Jonker - de Groot Wie is Bert Boshoven? Wie is Roos Jonker - de Groot? Leerkracht basisonderwijs Onderwijsadviseur ICT Orthopedagoog Dyslexie onderzoeker

Nadere informatie

Competentiemeter docent beroepsonderwijs

Competentiemeter docent beroepsonderwijs Competentiemeter docent beroepsonderwijs De beschrijving van de competenties in deze competentiemeter is gebaseerd op: - de bekwaamheidseisen uit de Algemene Maatregel van Bestuur als uitwerking van de

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

Tien competenties voor de 21 e eeuw

Tien competenties voor de 21 e eeuw Tien competenties voor de 21 e eeuw Natuurlijk leren in de 21 e eeuw 28 september, Keete Voerman en Anne Remmerswaal Programma Introductie Waar denk je aan? Uitwerking model Aan de slag met aanpak voor

Nadere informatie

Op expeditie naar waarde(n)

Op expeditie naar waarde(n) Op expeditie naar waarde(n) 21e eeuwse educatie Effectief leiderschap Vakmanschap: de leraar doet ertoe! Verbinding met de gemeenschap Waardengedreven onderwijs Op expeditie naar waarde(n) De hele opvoeding

Nadere informatie

21ste-eeuwse vaardigheden:

21ste-eeuwse vaardigheden: INLEIDING 21ste-eeuwse vaardigheden Het helpen ontwikkelen van 21ste-eeuwse vaardigheden bij studenten vraagt het nodige van docenten. Zowel qua werkvormen als begeleiding. In hoeverre neem je een voorbeeldrol

Nadere informatie

Onderwijs Maak Je Samen DENKBEELDEN LEREN MET BEELDEN. TREIN Volgorde. CIRKEL Omschrijven van... BLOEM Beschrijf kenmerken. STRIK Oorzaak en gevolg

Onderwijs Maak Je Samen DENKBEELDEN LEREN MET BEELDEN. TREIN Volgorde. CIRKEL Omschrijven van... BLOEM Beschrijf kenmerken. STRIK Oorzaak en gevolg king in samenwerking in in samenwerking samenwerking TREIN Volgorde CIRKEL Omschrijven van... Eerst..., dan... BLOEM Beschrijf kenmerken Wat weet je van...? STRIK Oorzaak en gevolg De... is... KAPSTOK

Nadere informatie

Ik creëer mijn wereld Online leeromgeving 21e eeuw vaardigheden Primair Onderwijs groep 1 t/m 8

Ik creëer mijn wereld Online leeromgeving 21e eeuw vaardigheden Primair Onderwijs groep 1 t/m 8 Ik creëer mijn wereld Online leeromgeving 21e eeuw vaardigheden Primair Onderwijs groep 1 t/m 8 Ik maak mijn dromen waar Waarom kiezen voor Ik Creëer Mijn Wereld (ICMW)? Omdat het u concrete invulling

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR DE LEERKRACHT TEKST IN BEELD

INFORMATIE VOOR DE LEERKRACHT TEKST IN BEELD INFORMATIE VOOR DE LEERKRACHT TEKST IN BEELD Leerlijn Mediacultuur Thema Identiteit Groep 3 en 4 Maart 2016 Cultuuronderwijs op zijn Haags Leerlijn Mediacultuur Thema Identiteit Groep 3 en 4 Maart 2016

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Hoe ict-bekwaam moet een leraar zijn? sambo-ict conferentie 2017 Frans Schouwenburg Kennisnet

Hoe ict-bekwaam moet een leraar zijn? sambo-ict conferentie 2017 Frans Schouwenburg Kennisnet Hoe ict-bekwaam moet een leraar zijn? sambo-ict conferentie 2017 Frans Schouwenburg Kennisnet - @allfrans Programma 1. Bijstelling verwachting 2. Handreiking PO en VO 3. Urgenties in het MBO uit onderzoek

Nadere informatie

Examenprogramma beeldende vorming

Examenprogramma beeldende vorming Examenprogramma beeldende vorming Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 beeldende vorming 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1

Nadere informatie

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee?

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 21 e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs - stand van zaken- SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser

Nadere informatie

Werken met persoonlijke leerdoelen en de 21 st Century skills in het basisonderwijs

Werken met persoonlijke leerdoelen en de 21 st Century skills in het basisonderwijs Werken met persoonlijke leerdoelen en de 21 st Century skills in het basisonderwijs Ageeth Bos MSc. Februari 2015 Pagina 1 Werken met persoonlijke leerdoelen en de 21st Century skills in het basisonderwijs

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs Ons Onderwijs Kwaliteit in onderwijs Voorwoord Bij Marianum staat de ontwikkeling van de leerling voorop. Wij staan voor aantrekkelijk en afgestemd onderwijs, gemotiveerde leerlingen en goede eindresultaten.

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Thema-overzicht Thema-overzicht Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Kern van het thema Het thema Functies

Nadere informatie

De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn Examenprogramma dans Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 dans 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan vakoverstijgende

Nadere informatie

Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers

Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte,

Nadere informatie

Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden

Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden Zelfsturing Zelfsturing - Onderbouw O: Ik begin uit mezelf met mijn werk en houd mijn aandacht erbij -19-0 O: Ik vraag op tijd hulp als ik ergens zelf niet uit kom

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie & -begeleiding LOB. Sanne Elfering (KBA Nijmegen) & Pieter Baay (ecbo)

Loopbaanoriëntatie & -begeleiding LOB. Sanne Elfering (KBA Nijmegen) & Pieter Baay (ecbo) Loopbaanoriëntatie & -begeleiding LOB Sanne Elfering (KBA Nijmegen) & Pieter Baay (ecbo) Vier perspectieven Politiek Politiek 1. Uitval en switchen 1. LOB-activiteiten = 30% minder uitval in vervolgonderwijs,

Nadere informatie

Visie basisschool De Grasspriet

Visie basisschool De Grasspriet Visie basisschool De Grasspriet Kernwaarden? Welbevinden en relatie Ontwikkelen van talenten Zelfstandigheid autonomie Uitdagingen Samen leren en werken Betrokkenheid Welbevinden en relatie Ik ben uniek

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink. 1 december 2015

Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink. 1 december 2015 Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink 1 december 2015 THORBECKE SCHOLENGEMEENSCHAP Zwolle atheneum havo mavo 1820 leerlingen 160 docenten 10 jaar Mediawijsheid Relatie tot digitale geletterdheid Opzet en

Nadere informatie

OVERZICHT LEERGANG Doelstelling van de leergang Opbouw van de leergang Inhoud van de leergang

OVERZICHT LEERGANG Doelstelling van de leergang Opbouw van de leergang Inhoud van de leergang Leergang Digitale Geletterdheid & Didactiek Product en prijzen 2017 OVERZICHT LEERGANG Onderwijs heeft als doel om jongeren voor te bereiden op de maatschappij waarin ze leven. Digitale geletterdheid is

Nadere informatie

De Schatkamer van Roald Dahl. Handleiding voor de bibliotheek - Groep 4 en 5

De Schatkamer van Roald Dahl. Handleiding voor de bibliotheek - Groep 4 en 5 De Schatkamer van Roald Dahl Handleiding voor de bibliotheek - Groep 4 en 5 Colofon De schatkamer van Roald Dahl is ontwikkeld door: Cubiss Statenlaan 4 5042 RX Tilburg www.cubiss.nl webshop@cubiss.nl

Nadere informatie

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019 Stichting H 3 O 1 Bijzonder Wat is het bijzondere van H 3 O? Waarin onderscheidt H 3 O zich, wat maakt het verschil? En wat wil H 3 O waarmaken?

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Digitale Geletterdheid. Voor Praktijkonderwijs, VMBO, en HAVO / VWO. Producten en prijzen 2018 DIGIT DIGIT. DigitaleGeletterdheid.

Digitale Geletterdheid. Voor Praktijkonderwijs, VMBO, en HAVO / VWO. Producten en prijzen 2018 DIGIT DIGIT. DigitaleGeletterdheid. Digitale Geletterdheid Voor Praktijkonderwijs, VMBO, en HAVO / VWO Producten en prijzen 2018 DigitaleGeletterdheid.nl 1 Januari 2018 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 21st century skills... 3 - H/V en -

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

OVERZICHT LEERGANG. De zes standaardmodules vormen het basisprogramma, deze zijn verplicht. De instapmodules en verdiepende modules zijn optioneel.

OVERZICHT LEERGANG. De zes standaardmodules vormen het basisprogramma, deze zijn verplicht. De instapmodules en verdiepende modules zijn optioneel. Leergang Digitale Geletterdheid Product en prijzen 2017 OVERZICHT LEERGANG Onderwijs heeft als doel om jongeren voor te bereiden op de maatschappij waarin ze leven. Digitale geletterdheid is een belangrijke

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo

Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo Examenprogramma geschiedenis en staatsinrichting vmbo Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 geschiedenis en staatsinrichting 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal Tussendoelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair onderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndoel 7 Stichting

Nadere informatie

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Pedagogisch bekwaam P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Resultaat De meeste leerlingen voelen zich veilig en worden gestimuleerd en uitgedaagd om te leren. Ze zijn actief en betrokken

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn Eamenprogramma lichamelijke opvoeding 2 Informatiewijzer 1. Preambule 2. Leeswijzer 3. Lichamelijke opvoeding 2 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 9161 26 mei 2011 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 27 april 2011, nr. VO/289008, houdende

Nadere informatie

Onderwijs & Media binnen de Opleiding tot leraar Basisonderwijs (NHL)

Onderwijs & Media binnen de Opleiding tot leraar Basisonderwijs (NHL) Onderwijs & Media binnen de Opleiding tot leraar Basisonderwijs (NHL) Age Wesselius, juni 2012 In het huidige curriculum van de Pabo heeft het vakgebied Nieuwe Media een plaats gekregen in voornamelijk

Nadere informatie

Creatief denken. 11 maart 2016

Creatief denken. 11 maart 2016 11 maart 2016 Rekenen-wiskunde en creatief denken SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling NRCD 11 maart 2016 Marc van Zanten, SLO & UU http://curriculumvandetoekomst.slo.nl/21e-eeuwse-vaardigheden/

Nadere informatie

EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs. Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking

EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs. Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking EP-Nuffic Jaarcongres 2015 Doorlopende leerlijn: Internationale Competenties in het hoger onderwijs Jos Walenkamp Lector Internationale Samenwerking Samenvatting Wereldburgers, in de 21 ste eeuw, benodigde

Nadere informatie

Peer review als instrument voor kwaliteitsverbetering

Peer review als instrument voor kwaliteitsverbetering Peer review als instrument voor kwaliteitsverbetering Netwerkdag kwaliteitsmedewerkers 4 november 2014 Jouw partner in de school Onderwerpen voor vandaag Kader: leren van leraren Peer review (wat en hoe)

Nadere informatie

Leren met je hart, je hoofd en je handen. Play Learn Change is partner van LEGO Education

Leren met je hart, je hoofd en je handen. Play Learn Change is partner van LEGO Education Leren met je hart, je hoofd en je handen Play Learn Change is partner van LEGO Education Wat is ook weer het doel van leren? Jouw wereld ontdekken en begrijpen Jouw eigen plek ontdekken Jezelf staande

Nadere informatie

Een geslaagde activiteit

Een geslaagde activiteit Een geslaagde activiteit Toelichting: Een geslaagde activiteit Voor Quest 4 heb ik een handleiding gemaakt met daarbij de bijpassend schema. Om het voor de leerkrachten overzichtelijk te maken heb ik gebruik

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Informatievaardigheden. in het basisonderwijs

Informatievaardigheden. in het basisonderwijs Informatievaardigheden in het basisonderwijs Agenda 1. Wanneer ben je informatievaardig? 2. Waarom is het (nu) zo belangrijk informatievaardig te zijn? 3. Wat betekent dit voor het onderwijs? 4. Hoe

Nadere informatie

OSBO. Ontwikkelingen OSBO Inspectiebezoek OSBO Positie OSBO in het SWV Passend Onderwijs Groep

OSBO. Ontwikkelingen OSBO Inspectiebezoek OSBO Positie OSBO in het SWV Passend Onderwijs Groep OSBO Ontwikkelingen OSBO Inspectiebezoek OSBO Positie OSBO in het SWV Passend Onderwijs Groep Ontwikkelingen binnen het OSBO Het uitgangspunt van ons onderwijs: Er heeft een verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

examenprogramma s vo AANVULLING BEROEPSGERICHTE VAKKEN VOORTGEZET ONDERWIJS vmbo

examenprogramma s vo AANVULLING BEROEPSGERICHTE VAKKEN VOORTGEZET ONDERWIJS vmbo en mma s examenprogramma s vo AANVULLING BEROEPSGERICHTE VAKKEN VOORTGEZET ONDERWIJS vmbo 0. Inhoud 1. Preambule 2 2. Examenprogramma per vak. 4 2.0 Leeswijzer. 4 2.1 Techniek-breed *) 2.2 ICT-route *)

Nadere informatie

Aansluiting op het actuele curriculum (2014)

Aansluiting op het actuele curriculum (2014) Aansluiting op het actuele curriculum (2014) De verschillende modules van GLOBE lenen zich uitstekend om de leerlingen de verschillende eindtermen en kerndoelen aan te leren zoals die zijn opgesteld door

Nadere informatie

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10!

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016 Ik tel tot 10! Wat: Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Plaats: CPS, Amersfoort (8 min. lopen vanaf NS Amersfoort-Schothorst) Wanneer:

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Thema- overzicht Thema- overzicht Kijken is een kunst Groep 5 Museum De Buitenplaats Kern van het thema Mensen laten graag iets van zichzelf aan anderen

Nadere informatie

Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant

Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant Veel scholen besteden aandacht aan het mediawijzer maken van leerlingen, docenten en ouders. De Bibliotheek Midden-Brabant kan hierbij inhoudelijk

Nadere informatie

Examenprogramma wiskunde D havo

Examenprogramma wiskunde D havo Examenprogramma wiskunde D havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kansrekening en statistiek

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

Examenprogramma drama

Examenprogramma drama Examenprogramma drama Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 drama 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken aan vakoverstijgende

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer

Examenprogramma maatschappijleer Examenprogramma maatschappijleer Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 maatschappijleer 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken

Nadere informatie

Primair Onderwijs. 6 lessen

Primair Onderwijs. 6 lessen Maak je eigen land! Voor de docent Vak(gebied) Schooltype/afdeling Oriëntatie op jezelf en de wereld, Aardrijkskunde Primair Onderwijs Leerjaar Groep 3/4 Tijdsinvestering Vakinhoud Kerndoelen 6 lessen

Nadere informatie

Wie zijn wij? Waar staan wij voor?

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Identiteit: wat drijft ons in ons werk? Op onze school is iedereen welkom, ongeacht zijn of haar achtergrond. De Franciscusschool is een Katholieke basisschool, een school

Nadere informatie

Werkgevers Ondernemers. In gesprek over de inhoud van het onderwijs

Werkgevers Ondernemers. In gesprek over de inhoud van het onderwijs Werkgevers Ondernemers In gesprek over de inhoud van het onderwijs 1 Algemeen Doe mee en praat mee! Antwoord of reactie op deze vraag? Dé landelijke dialoog over ons onderwijs en de toekomst. Deel gedachten,

Nadere informatie

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les?

SaNdWiCh RoBoT. Wat leren leerlingen van deze les? SaNdWiCh RoBoT leer programmeren zonder een computer te gebruiken! Bij deze les speelt de leraar of gastdocent de rol van een robot. Een robot die boterhammen maakt met boter en hagelslag. De leerlingen

Nadere informatie

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK VO. EJ"Chec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl

Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK VO. EJChec Ra pp. orfa e. Ij IT-workz. liorl liorl Lab to Learn leren met morgen VOORBEELDRAPPORTAGE EDUCHECK VO EJ"Chec Ra pp orfa e Ij IT-workz LET OP! Dit is een voorbeeldrapportage van de vo versie van de EduCheck waarin slechts enkele pagina

Nadere informatie

Goed voorbereid op de toekomst!

Goed voorbereid op de toekomst! Goed voorbereid op de toekomst! U bereidt jongeren voor op een succesvolle toekomst op de arbeidsmarkt. Maar wat als de maatschappij steeds sneller verandert? Goed voorbereid op de toekomst! U bereidt

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer II

Examenprogramma maatschappijleer II Examenprogramma maatschappijleer II Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 maatschappijleer II 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn

Nadere informatie

Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo)

Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo) Mens en maatschappij vaardigheden (PO-vmbo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw vmbo bovenbouw exameneenheden Vakkernen 1. Informatievaardigheden 50: De leerlingen leren omgaan met

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN EN WERELDORIËNTATIE

CREATIEF DENKEN EN WERELDORIËNTATIE Oriëntatie op mens en wereld. 21 st Century Skills: Creatief denken CREATIEF DENKEN EN WERELDORIËNTATIE Naast vakken als taal, rekenen en wereldoriëntatie hoor je ook steeds vaker de term 21 st Century

Nadere informatie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden 34: De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015 Examenprogramma NLT vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Exacte wetenschappen en technologie

Nadere informatie

praktijk Codeer en leer

praktijk Codeer en leer praktijk Codeer en leer Tegenwoordig wordt steeds meer gedigitaliseerd. Het is voor de kinderen meestal niet duidelijk dat achter al deze apparaten, apps en tools codetaal zit. Door leerlingen kennis te

Nadere informatie