Fanbeleving versterken door middel van real-time data

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Fanbeleving versterken door middel van real-time data"

Transcriptie

1 Fanbeleving versterken door middel van real-time data afstudeerscriptie manouk van den berg

2 2013 Manouk van den Berg Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. 3

3 colofon naam studentnummer adres Manouk van den Berg instituut opleiding minor afstudeerjaar Communicatie, Media & Informatietechnologie (CMI) Communicatie & Multimedia Design Innovation by Media & Design afstudeervoorzitter afstudeerdocent Saskia Best Jacqueline Philippen afstudeerbedrijf begeleider adres telefoonnummer IN10 Vincent Luyendijk Kratonkade 7, 3024 ES Rotterdam

4 inhoudsopgave Colofon 5 Inhoudsopgave 7 Voorwoord 9 Samenvatting 10 Summary 12 inleiding 14 Aanleiding 16 UItdaging 17 Doelstelling 18 Kennisgebieden 18 Onderzoeksvragen 19 Onderzoeksmethodes 20 Uitleg begrippen real-time data in sport 24 Innovatie & sport 26 Meten van sportdata 29 Real-time data voor de fans 39 Conclusie Fanbeleving 44 Fanbeleving 46 Fans 50 Baanwielren fans 53 Conclusie data visualiseren 70 Datavisualisatie 72 Betekenisvolle data 78 Conclusie 80 Conceptueel model 82 Ontwerpcriteria 84 interactief product 86 Concept 88 Stakeholders 90 Persona s 92 Ontwerpproces 96 Gebruikstesten 102 Prototype 105 conclusie 110 aanbevelingen 111 bronnenlijst 112 bijlagen 116 Doelgroep onderzoek sportfans 116 Doelgroep onderzoek baanwielren fans 118 Interviews 121 Gebruikstesten de olympische spelen van Technologische veranderingen 62 Invloed Olympische Spelen 65 Fans Olympische Spelen 67 Conclusie

5 voorwoord Zo het zit er op. Vier jaar CMD is voorbij gevlogen en ik heb geen seconde spijt gehad van mijn keuze voor deze opleiding. Alhoewel het niet altijd even leerzaam was en ik een hoop geklaagd heb kan ik met trots terug kijken op deze vier jaar. De Berlijn reis, de Londen reis en de trip naar Essen waren toch echt de hoogtepunten! Met keihard werken heb ik uiteindelijk mijn scriptie voltooid en ik ben dan ook super trots op het eindresultaat. Jordy, jij bent in deze periode echt mijn rots in de branding geweest! Jij hebt mij zoveel vertrouwen gegeven in hetgeen waar ik mee bezig was en wist op de juiste momenten de goede feedback te geven. Bedankt hiervoor! Daarnaast had ik mij geen beter afstudeerbedrijf kunnen wensen dan IN10. De begeleiding, de vrijheid en de mensen, het was echt top. In het bijzonder wil ik Vincent Luyendijk & Bart Baekelandt bedanken voor de goede begleiding en de kritische feedback. Ik heb echt wat aan jullie gehad. Binnen IN10 wil ik ook Amarens, Nadia, Rosalie, Tiago, Bart N., Ivo en Rick bedanken voor de super gezellige Duvel Vibes -avonden! En natuurlijk ook voor al jullie hulp tijdens mijn afstuderen. Als laatste heb ik onwijs veel gehad aan de feedback en wijze woorden van Saskia en Jacqueline, dankzij jullie heb ik mijn scriptie naar een hoger niveau kunnen tillen. 8 9

6 samenvatting Real-time data zorgt ervoor dat sporters meer inzicht krijgen in hun eigen sportprestatie en zichzelf hierdoor continue kunnen verbeteren. Dit komt omdat verschillende sensoren hun snelheid, kracht en lichamelijke conditie kunnen meten. Met de moderne technieken is het niet alleen mogelijk om deze inzichten te verduidelijken voor de sporters, maar ook de fans die vanuit thuis naar de wedstrijd kijken. Zij krijgen de mogelijkheid om deze kennis te gebruiken om zo niet alleen de sport, maar ook hun sporter beter te begrijpen. Deze mogelijkheid van real-time data ontvangen is nog niet mogelijk voor fans in het stadion. Voor fans die minder kennis hebben van de sport en vooral gezellig een sportevenementen bezoeken, is dit een gemis in hun beleving. Om hun beleving te versterken is er onderzocht hoe real-time daar een rol in kan spelen. Door middel van customer journey s, diepte-interviews en een fysieke enquête is de beleving van de verschillende Er is gekeken welke kennis noodzakelijk is om een sport te kunnen volgen en waar de fans die wel de kennis hebben, die vandaan halen. cyclotrack Aan de hand van deze conclusies is de mobiele applicatie Cyclotrack ontwikkeld. Cyclotrack richt zich op het baanwielrennen omdat dat een sport is waar nu veel data gemeten wordt. Ook is het een sport met veel onderdelen en regels, de complexiteit maakt dat het moeilijk is om de sport te volgen zonder kennis van deze regels. Het interactief product richt zich op de Olympische Spelen van Veel fans die afkomen op dat toernooi komen voor de gezelligheid en de sfeer. Met behulp van Cyclotrack krijgen zij inzichten in de sport, de renners en de prestatie die ze op dit moment neerzetten. De real-time data is volgens de Bertin- en Gestalt principes gevisualiseerd, dit zorgt ervoor dat het overzichtelijk, eenvoudig en als eenheid gepresenteerd is. De fans kunnen zo op een gemakkelijke en snelle manier de informatie lezen. Naast deze mogelijkheid kan de fan ook een voorspelling maken van de wedstrijd. Met deze voorspelling richt de fan zich op een aantal sporters en gaat hiervan intenser de resultaten volgen. De fan wordt meer betrokken bij de wedstrijd en wat er in de wedstrijd gebeurt krijgt voor hem betekenis. Hieruit is gebleken dat fans die veel kennis van de sport zich voorafgaand aan de wedstrijd inlezen met informatie over de sporters. Aan de hand hiervan maken ze onderling voorspellingen over de wedstrijd. Dit zorgt ervoor dat ze meer betrokken zijn bij de sport en de prestaties van de voorspelde sporters. Om dit toe te kunnen passen in de beleving van de fans die minder kennis hebben van de sport, dient de real-time data een ondersteunende rol te hebben in de beleving van de fans

7 summary Real-time data allows athletes to get insights into their performance. With this technique they can improve themselves by improving their sport performance. Different sensors can measure speed, power and physical condition. The modern techniques not only allows athletes to get insight into their performance, but now spectators at home can also analyse the information acquired. With this information they can understand the sport and the athletes on another level. The spectators in the stadium can t receive this real-time data when their watching the match, the spectators with less knowledge of the sport and watch the game for the great atmosphere, miss this extra knowledge in their experience. In this study we investigated how the experience can be enhance and how real-time data can provided this. With customer journey s, interviews and a physical survey the experience of the different types knowledge necessary to follow a sport. This has shown that fans who have much knowledge of the sport, get their information from articles that they read before the game. With this information they make predictions with friends. This ensures that they are more involved in the sport and the performance of the predicted athletes. To be able to apply this in the experience of the fans who have less knowledge of the sport, the real-time data needs to be in a supporting role in their experience. cyclotrack With these conclusions the mobile application Cyclotrack is developed. Cyclotrack focuses on track cycling because of the amount of data that is already measured. Track cycling is also a sport with a lot low. Cyclotrack is aimed towards the Olympic Games of A lot of fans of the Olympics are visiting matches because of the great atmosphere. With Cyclotrack they get insights in the sport, the athletes and the real-time performance. The real-time data is visualized by Bertin and the Gestalt principles, this makes that it is presented clearly, simply and as a unit. By this the spectators can read the information on a quick en simple way. Besides this possibility, the spectator can als make a prediction of the match. With this prediction, the fan is focused on a number of athletes and experience the match more intense. The spectator is more involved in the game and he understands what happens in the match

8 inleiding aanleiding uitdaging doelstelling onderzoeksvragen kennisgebieden onderzoeksmethodes uitleg begrippen een jonge fan tijdens de olympische spelen van 2012 (s. lecka, 2012) 14 15

9 aanleiding uitdaging Tijdens de Olympische Spelen van 2012 in Londen zat ik voor de buis gekluisterd. Niet letterlijk voor de TV maar voor mijn ipad. Als fan had ik de mogelijkheid alle sporten rechtsreeks te bekijken en de daarbij behorende analyses en statistieken van de wedstrijden te zien. Ook kon ik mijn favoriete sporters volgen via een speciale Twitter app London Heroes. Deze app is bedacht en ontwikkeld door IN10. IN10 is een Rotterdams creatief bureau voor interactieve merk- communicatie. Via hun dochterbedrijf Fans First willen ze sport en fans samen brengen. Ze onderzoeken waar kansen liggen en spelen daar als digitaal sportmarketing bureau op in. In de loop van de jaren is data een steeds belangrijkere rol gaan spelen in de sport. Sporters trainen aan de hand van datasets en proberen zo inzicht te krijgen in hun prestaties. Ook bepalen ze aan de hand van data hun wedstrijdtactieken. Het Nederlands Honkbal team werd in 2011 wereldkampioen doordat zij met data wisten waar de zwakke punten van de tegenstander lagen (Labyrint, 2013). Voor fans betekent data inzicht in de sporters en de wedstrijd. Second screens maken het mogelijk om extra informatie tijdens de wedstrijd te kunnen ontvangen. Bij het voetbal is het mogelijk om te zien hoeveel goede passes een speler heeft gegeven en bij het basketbal vanaf welke zone de meeste punten zijn gescoord (Sidekick, 2013; NBA game time, 2013). Fans die naar de Olympische Spelen gaan, nemen in een korte periode heel veel informatie tot zich. Ze komen terecht in een nieuwe omgeving met heel veel sportaanbod. Als organisatie wil je dat de fans een unieke en zo intens mogelijke ervaring beleven, ondanks alle omstandigheden (A. Nisbett, 2012). Je komt als sportfan in aanraking met veel sporten en sportonderdelen die je niet dagelijks op tv of internet volgt. Niet alle regels van de sport zijn dan bekend bij de fans in het stadion. Een sport die veel regels en onderdelen bevat is het baanwielrennen. Tijdens het eigen uitgevoerde onderzoek naar de fans van het baanwielrennen kwam naar voren dat je vaak meerdere ogen nodig hebt om de sport te volgen. Respondenten gaven tijdens de interviews aan dat ze vaak met vrienden kennis uitwisselen over de renners en wat er op dat moment op de baan gebeurt. Het onderzoek had als doel om de beleving van de fans in kaart te brengen. Zij gaven aan dat de complexiteit van de sport zit in de verschillende onderdelen, veel renners op de baan en het gebruik van een puntensysteem tijdens wedstrijden. Meer over dit onderzoek is te vinden in bijlage B (p.118). De context van de uitdaging speelt zich af tijdens de Olympische Spelen van Voor sporters betekent dit dat er meer van hun prestatie gemeten kan worden door middel van sensoren in hun kleding en schoenen. Door technologische ontwikkelen zal de Olympische Spelen er anders uit zien dan voorgaande edities. Fans hebben toegang tot internet tijdens de wedstrijden en kunnen hun beleving rechtstreeks delen met de rest van de wereld (The Economist, 2012). De Olympische Spelen is een evenement dat iedere vier jaar plaats vindt. Ieder evenement ziet er anders uit en dat komt door de veranderingen van technieken. Tijdens de Spelen van Beijing volgden we het toernooi alleen via de televisie. Vier jaar later, tijdens de Spelen van Londen kwamen hier de tablets en smartphones bij. Als fan had je zelf de controle over wat je zag en welke informatie jij interessant vond om te volgen. Deze informatie beperkte zich wel tot uitslagen, geschiedenis van de sporter en achtergrond informatie van de sporter. Ook voor de fans die de wedstrijden bezochten was de beleving anders. Via een speciale app van de Olympische Spelen konden ze real-time de uitslagen volgen en inzicht krijgen waar en wanneer welke wedstrijden begonnen. De fans die afkomen op de Olympische Spelen weten niet alle regels van de sporten, dit zorgt ervoor dat bij een aantal moeilijke sporten de fanbeleving niet sterk is. De uitdaging is om de fans in een Olympisch stadion inzicht te geven in de sport door middel van de real-time data die de renners genereren. Deze inzichten zorgen ervoor dat de kennis over de sport vergroot wordt. Hierdoor gaan de fans anders naar de wedstrijd kijken. Ze kunnen inschatten wie er gaat winnen en welke sporters goed presteren. Deze veranderingen zorgen ervoor dat de fanbeleving sterker is geworden. De focus voor het interactieve product ligt op de sport baanwielrennen. Het baanwielrennen meet al veel data en doet dit vanuit verschillende meetbronnen. Om tot een oplossing te komen is het belangrijk om in kaart te brengen hoe data gemeten wordt en op welke manier de data waardevol kan zijn voor de fans. Kennis zoals de regels van de sport en wie de sporters zijn onderdeel van een sterke fanbeleving (D. Wann, M. J. Melnick, G. W. Russell & D. G. Pease, 2001). Vanuit Fans First kwam dan ook de vraag hoe je bij deze fans de beleving zou kunnen versterken door middel van real-time data. Met real-time data krijg je meer kennis toegereikt over de sport. De uitdaging is hierin op welke manier de real-time in de beleving van de fans past

10 doelstelling onderzoeksvragen Het doel van het onderzoek is om de fanbeleving in een Olympisch stadion te versterken door middel van real-time data die sporters genereren. IN10 richt zich met Fans First op de fans van verschillende sporten. Vanuit dit oogpunt zoeken ze naar verbeteringen in de beleving en kijken ze waar kansen liggen voor innovatieve projecten. In een Olympisch stadion is de beleving bij een aantal sporten niet sterk, waaronder het baanwielrennen. Wanneer je weinig kennis hebt over de sport is het moeilijk te volgen hoe de wedstrijd in elkaar zit. Door middel van real-time data krijg je als fan inzicht in de wedstrijd. Het doel is om te kijken hoe deze real-time data in de huidige fanbeleving toegepast kan worden op een manier dat het voor de fan betekenisvol is. Wanneer de fanbeleving sterker is voelt de fan zich meer betrokken bij de sport en krijgt het hetgeen wat in de wedstrijd gebeurt betekenis. De praktische relevantie van het onderzoek is dat er naar een manier wordt gezocht waar real-time data onderdeel wordt van de fanbeleving en het helpt de fanbeleving te versterken. In de toekomst kan er steeds meer data gemeten en gepresenteerd worden aan de fans. Het doel van het onderzoek is om te kijken hoe deze ontwikkeling past in de beleving van de fans en hoe dit hun beleving sterker maakt. kennisgebieden hoe kan real-time data de fanbeleving in een olympisch stadion versterken? Real-time data is de data die sporters genereren en op dat moment inzichtelijk is voor de trainers of fans. Tegenwoordig kan er steeds meer data worden gemeten. Alleen op welke manier is dit voor de fans betekenisvol en versterkt het hun beleving? deelvragen 1. Hoe wordt real-time data die sporters genereren nu gebruikt? - Wat is data? - Hoe wordt real-time gemeten? - Hoe maken sporten gebruik van real-time data? - Hoe wordt er innovatie doorgevoerd in de sport? - Welke rol gaat real-time data spelen in de toekomst van sport? - Op welke manier krijgen de fans nu inzicht in de real-time data? 2. Welke waarden spelen een rol bij een sport fanbeleving? 3. In welke context speelt de Olympische Spelen van 2016 zich af? - Welke technologische veranderingen zullen er plaats vinden in 2016? - Wat voor invloed hebben deze veranderingen op de Olympisch Spelen? - Wat voor fans komen er af op de Olympische Spelen van 2016? 4. Op welke manier kan de real-time data worden gevisualiseerd zodat het voor de fans betekenisvol is? - Wat is een datavisualisatie? - Hoe wordt een datavisualisatie gemaakt? - Welke data is voor de fans betekenisvol? Datajournalistiek datajournalistiek sport - Wat is fanbeleving? - Waarom kijken fans sport? - Welke soorten fans zijn er? - Hoe ziet de reis van een fan eruit? Sport Experience design experience design 19

11 onderzoeksmethodes 1. hoe wordt real-time data die sporters genereren nu gebruikt? 3. in welke context speelt de olympische spelen van 2016 zich af? Om erachter te komen wat er nu gedaan wordt met de real-time data die sporters generen is er door middel van literatuuronderzoek een scala aan voorbeelden verzameld. Deze voorbeelden zijn geanalyseerd op wat zij doen met de real-time data en wat voor betekenis dit heeft voor de fans. Naast literatuuronderzoek is er ook gesproken met experts rond dit vakgebied. Zo is er een datajournalist benaderd om erachter te komen hoe het proces van database tot een verhaal in zijn werking gaat. Ook experts op het gebied van data en sport zijn aan het woord gekomen om hun visie te geven over de toekomst van real-time data in de sport. 2. Welke waardes spelen een rol bij een sport fanbeleving? Om een beter beeld te schetsen in welke context de case zich zal bevinden zijn er verschillende trendrapports en internetartikelen geanalyseerd. Hieruit zijn een aantal trends en ontwikkelingen naar voren gekomen die invloed hebben op hoe de Olympische Spelen van 2016 eruit gaan zien. Daarnaast is er een expert op het gebied van sport en innovatie geïnterviewd. Hij kijkt vanuit een ander perspectief naar de toekomstige situatie en vanuit daar kan hij de bevestiging geven of iets wel of niet kan gebeuren. 4. op welke manier kan de real-time data worden gevisualiseerd zodat het voor de fans betekenisvol is? Deze deelvraag richt zich op de doelgroep, sportfans. Door middel van literatuuronderzoek is er vanuit verschillende invalshoeken de term fanbeleving belicht. Om de doelgroep goed te onderzoeken is er eerst breed onderzoek gedaan naar sportfans. Door middel van een fysieke enquête komt de beleving van sportfans voor/na en tijdens een wedstrijd bezoek aan bod. Door middel van een fysieke enquête kunnen respondenten met tekeningen en collages hun beleving in kaart brengen. Dit gaat niet digitaal. Deze inzichten hebben geleid tot resultaten die laten zien hoe verschillende sportfans een wedstrijd ren fans. Verschillende fans zijn geïnterviewd waarom zij fan zijn en hoe zij een wedstrijd beleven. Als eerste is er onderzocht wat belangrijk is bij het visualiseren van data. Hiervoor is gebruik gemaakt van literatuuronderzoek. Aan de hand van deze inzichten zijn we zelf aan de slag gaan met prototypes van visualisaties. De prototypes gaan niet alleen getest worden op visualisatie maar ook op het soort data. De verschillende prototypes geven inzicht welke manier de doelgroep de data betekenisvol vindt

12 uitleg begrippen real-time data Real-time data is data die op dat moment gegenereerd wordt en waar je gelijk inzicht in krijgt. datavisualisatie Het inzichtelijk maken van data door middel van visuale elementen. Fanbeleving Fanbeleving is de beleving van fans die zij ervaren als ze betrokken zijn bij hun passie. Waarden Dieper liggende motivatie van mensen die gedrag een bepaalde richting geven. olympische zomerspelen De Olympische Zomerspelen is een internationaal sportevene- ment dat eens in de vier jaar wordt georganiseerd. sensoren Een sensor is een apparaat dat waarneemt en wat informatie verzameld. rfid tags stelt je in staat om van een afstand informatie op te slaan en af te lezen van zogenaamde RFIDtags die op of in objecten of levende wezens zitten. second screen Second screens zijn begeleide apparaten zoals een tablet of smartphone die met een applicatie het televisie kijkend publiek in staat stelt interactie te hebben met de televisie uitzending of extra informatie te ontvangen die bij de uitzending horen. augmented reality Augmented Reality is een live beeld van de werkelijkheid waaraan elementen worden toegevoegd door een computer. Deze toege- voegde elementen bevatten extra informatie over de omgeving en wordt op een intuïtieve manier weergegeven. big data Big Data is het vast leggen, analyseren en visualiseren van grote hoeveelheden datasets. smart stadium Een Smart Stadium is een stadion waar elektronische diensten in geïntegreerd zijn. google glass Google Glass is een technologie bril die informatie op het glas van de bril projecteert. De bril staat in verbinding met de smartphone en kan bestuurd worden door middel van spraak en een touchpad aan de zijkant van de bril. smartwatch Een smartwatch is een horloge die in verbinding staat met je smartphone. Het horloge heeft een digitaal scherm waar je bijvoorbeeld s en internet of things Internet of Things is een technologische ontwikkeling waarbij niet alleen mensen verbonden zijn aan het internet maar ook apparaten gebruik maken van dit systeem. Deze apparaten staan in verbinding met elkaar om de fysieke wereld aan de gang te houden. stakeholdersmap Een stakeholdersmap laat alle individuen en organisaties die betrokken zijn. In de map komen de relaties en invloeden naar visueel naar voren. customer Journey Een customer journey beschrijft de ervaringen van een gebruiker tijdens het gebruik van een product of dienst. Het laat de volledige reis zien. Een customer journey laat hoogte en dieptepunten zien waar je als ontwerper op in kan spelen

13 1. real-time data in sport innovatie & sport meten van sportdata real-time data voor de Fans conclusie Real-time data speelt een belangrijke rol in sport. In dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst hoe dit zich verhoudt tot verschillende sporten en wat voor invloed het heeft op de sport. De sport gebruikt niet alleen real-time data, op verschillende vlakken is ook gewone data van belang. Maar wat is data precies en op welke manier meet het prestaties? Nadat het gebruik van data in de sport duidelijk is wordt er ingezoomd op de real-time data in de sport. Welke sporten maken er al gebruik van en wat betekent dit voor de fans? michael phelps (J. squire, 2008) 24 25

14 innovatie & sport Sporters zijn altijd op zoek naar nieuwe manieren om zichzelf te verbeteren. Samen met hun trainers onderzoeken ze nieuwe trainingsmethodes en innovatieve uitrustingen. De wetenschap speelt daar de laatste jaren een steeds belangrijkere rol in. Samen met bewegingswetenschappers en universiteiten wordt gekeken hoe de presentaties verbeterd kunnen worden (J. van der Wal, W. van den Brink & B. Kerkhof, 2008). Zo werkt het Nederlands Honkbal team samen met Marije Filius, een bewegingswetenschapper aan de VU in Amsterdam. Zij helpt de slagmannen beter te presteren door middel van eye-tracking. De slagmannen moeten namelijk aanleren dat zij anders naar een pitcher moeten kijken om de beweging van de bal vast te stellen (Labyrint, 2013). noc*nsf In aanloop van de Olympische Spelen van 2012 heeft het NOC*NSF in samenwerking met InnoSportNL het Wetenschappelijke Ondersteuning Topsport (2009) opgericht. Het NOC*NSF is de Nederlandse sportorganisatie met als doel (top)sport in Nederland te bevorderen. Het wetenschappelijke programma is opgezet om sporters en trainers te ondersteunen in hun trainingsprogramma s. Het programma gaat verder dan het reguliere trainingsprogramma en is bedoeld om mee te blijven met de concurrentie en om uiteindelijk excellente sportprestaties te leveren. Het programma is aan de ene kant het toepassen van bestaande kennis en aan de andere kant het ontwikkelen van nieuwe kennis en producten. Er is veel kennis over sporters, het menselijk lichaam en voeding beschikbaar. Door samen waardevol voor de sporter. Sporters en trainers kunnen de complexe wetenschappelijke artikelen dan niet helemaal doorgronden en door een directe samenwerking met experts wordt het gelijk toegepast in de sportpraktijk. Het ontwikkelen van nieuwe kennis en producten draait om innovatie. Innoveren is agenda s ingezet om te onderzoeken of potentiële ideeën leiden tot innovatietrajecten. Onder het NOC*NSF vallen 77 sportbonden. Sinds 2009 heeft het NOC*NSF deze bonden onderverdeeld in drie categorieën. De hoogste categorie heeft drie steren en daarin wordt door het NOC*NSF het meeste geld in geinvesteerd. Met deze bonden worden innovatieagenda s opgezet en wordt er voor gezorgd dat het niveau van de sport omhoog gaat. Deze sporten leveren Nederland de meeste medailles en geld op en daarom vindt het NOC*NSF dat daarin het meeste subsidie moet worden gestopt. Ook heeft de NOC*NSF vertrouwen in de structuur van de organisatie. De sporten die in deze categorie vallen zijn de hockey (KNHB), voetbal (KNVB) en tennis (KNLTB). De andere twee categorieen zijn onderverdeeld in onder andere deze sporten: Categorie 2 Atletiek, Badminton, Basketbal, Bridge, Golf, Gymnastiek, Handbal, Hippische sport, Judo, Klim- en Bergsport, Korfbal, Motorrijders, Schaatsen, Ski, Volleybal Watersport en Zwembond. Categorie 1 American Football, Autosport, Baseball en Softball, Biljart, Bobslee, Bowling, Cricket, Damsport, Danssport, Darts, Oosterse Gevechtskunsten, Frisbee, Handboog,, Krachtsport en Fitness, Kruisboog, Midgetgolf, Motorboot, Onderwatersport, Racquetteball, Roeien, Rugby, Schaken, Schermen, Sjoelen, Skaten, Taekwondo, Tafeltennis, Triathlon en Wielrennen. Cor van der Geest is de technisch directeur van de Judobond en vindt deze verdeling een goede stap van het NOC*NSF. Van der Geest wilt dat de Judobond professioneler wordt en meer mankracht aantrekt om talenten te helpen de top te halen (ANP, 2012). dat vind ik fantastisch, ik begrijp dat veel kleinere sportbonden met weinig medaillekansen daar minder blij mee zijn. maar als we als nederland helemaal geen medailles halen, krijgt helemaal niemand meer wat. Cor van der Geest 26 27

15 sportdata meten Anne Loes Kokhuis (2013, interview, zie bijlage C p. 121) is Mangager Marketing en Sponsoring bij de KNWU (Koninklijke Nederlandsche Wielren Unie). In haar functie probeert ze de sport zo goed mogelijk te promoten zodat er meer sponsoren en inkomsten binnenkomen. Zij noemt het een vicieuze cirkel waar het wielrennen nu in zit. Zonder extra subsidie van het NOC*NSF is er geen ruimte voor innovatietrajecten, en zonder die innovatietrajecten maak je de sport niet beter, waardoor het minder aantrekkelijk wordt voor sponsoren en media om aandacht te besteden aan de sport. De innovatietrajecten zijn voor haar noodzakelijk om de sport te laten groeien en bekender te maken onder de doelgroep. innovatietrajecten Innovatietrajecten die nu zijn opgezet door InnoSportNL(2013) zijn gebaseerd op Sportstimulering en sportfaciliteiten, Prestatiemonitoring en sportinfomatiesystemen, Talentontwikkeling en gezondheid, Sportproducten en Voeding. Prestatiemonitoring en sportinfomatiesystemen richt zich op mogelijkheden om prestaties beter te monitoren. Voorbeelden zulke innovatie zijn camerasystemen bij het turnen, sporters kunnen hiermee gelijk hun performance terugkijken. Een ander voorbeeld is een de Lasertrainer. Door middel van een laserlichtspot op de baan kan de sporter visueel een trainingsinterval volgen. Camerabeelden turnen Lasertrainer data Data bestaat uit cijfers en abstracte gegevens. Deze staan gebundeld in datasets. Wanneer je deze data waardevol gaat maken spreek je over Big Data (D. Boyd & K. Crawford, 2011). Deze term komt wat verwarrend over omdat je denkt dat het over een grote hoeveelheid data gaat. Dit hoeft echter niet het geval te zijn (P. Zikopoulos et al., 2013). Tegenwoordig is het niet meer zo moeilijk om data te vinden, data is namelijk overal. Zo heb je data hoe hard iemand rent, wat voor boodschappen je doet bij Albert Heijn of hoeveel bezoekers uit Afrika je Facebook pagina hebben geliked (J. Bloem, M. van Doorn, S. Duivestein, T. van Manen & E. van Ommeren, 2012). Deze data is te vinden in een database en is weergegeven in cijfers en afstracte gegevens. De moeilijke factor van deze data is het waardevol maken ervan. Met het waardevol maken van data geef je de gebruiker inzicht op een gemakkelijke manier. De gebruiker kan patronen en verbin- Over het waardevol maken van data is Herwin Thole (2013) geïnterviewd. Thole is journalist bij Z24 en onderzoekt in zijn vrije tijd hoe hij gebruik kan maken van data om tot nieuwe ontdekkingen te komen. Waardevol maken van data Om de data waardevol te maken kan je vanuit drie uitgangspunten werken (H. Thole, 2013). 1. Je kan jezelf eerst een vraag stellen en met een hypothese het antwoord vinden in de data. 2. Je kan uitgaan van de data en kijken wat daar in opvalt en patronen vinden. 3. Een derde manier is om te kijken wat een gebruiker waardevol zou vinden en vanuit daar kijken of je dat met de datasets kan bereiken 28

16 sportdata bewegingssensoren Voordat de data in datasets komt moet het eerst Een andere manier om bewegingen te meten gegenereerd en gemeten worden. Het meten zijn door middel van bewegingssensoren. De van data is voor elk soort data anders en kan bewegingssensoren registreren van een af- ook nog op verschillende manieren (P. M. McGin- stand de bewegingen en zetten dit om een in nis, 1999). 3D model. De sensoren reageren op sensoren die op het lichaam zijn geplakt. Deze techniek Tegenwoordig meten sporters steeds meer data wordt onder andere door Lolo Jones (2012), een zelf door middel van hun smartphone en met 100m hordeloopster gebruikt om haar prestatie behulp van extra accessoires. Dit gebeurt door middel van capacitieve sensoren. Capacitieve Nike+ te verbeteren. Lolo Jones sensoren zijn sensoren die gebruik maken van Bij het ritmische gymnastiek werkt deze tech- het menselijk lichaam als input (Ko & Wang, niek echter niet nauwkeurig genoeg. De sporter 1999). beweegt hierbij veel in de ruimte en dan is het voor een bewegingssensor moeilijk te regis- Een druksensor is bijvoorbeeld zo n soort treren waar de sporter is. Mimi Cesar beoefent sensor. Nike+ gebruikt deze sensor in speciale deze sport en gebruikt voor het meten van haar sportschoenen. Op deze manier wordt de druk prestatie een speciaal pak, de MotivePro (2012), van de voet gemeten en dat kan uitgelezen deze is gevuld met sensoren om de bewegingen worden in snelheid, springkracht en bewegingen te meten. van de voeten (Nike, 2012). Adidas micoach Mimi Cesar Er zijn veel verschillende soorten sensoren die Adidas micoach (2011) maakt gebruik van de- de inspanningen van de sporters meten. Voor zelfde techniek als Nike+. Alleen kan je hiermee elke sport zijn weer verschillende toepassingen direct de gegenereerde data op je smartphone te vinden die wel werken voor de ene sport maar zien. niet voor een andere sport. Peter M. McGinnis (1999) beschrijft in zijn boek Biomechanics Of Voor triatlon deelnemers is er een speciale Sport And Exercise dat het meten van data te smartwatch van Garmin Sports (2012). Met dit maken heeft met de context waar de sport zich horloge houden ze bij welke afstand ze zwem- in bevindt. Voor sommige sporten is het gemak- kelijker om sensoren op het lichaam te plakken en hoe dit is in vergelijking met tegenstanders. Garmin Sports die de sporter niet belemmert in zijn prestatie. Om deze data te meten zitten er sensoren in het horloge

17 sporten De manieren van data meten zijn afsteld op het soort sport. Bij iedere sport beweeg je anders en kan je andere data meten. Ook is het zo dat de ene sport open staat voor deze nieuwe technologiën terwijl andere sportorganisaties daar heel conservatief in zijn. Een voorbeeld van zo n conservatieve sportorganisatie is de FIFA (internationale organisatie voetbal). De president van de FIFA, Sepp Blatter wilt geen technologische hulpmiddelen in het voetbal. In het voetbal nemen de scheidsrechters alle beslissingen in de wedstrijden. Hierdoor zijn er in het verleden cruciale momenten verkeerd beoordeeld. Een discussie die de afgelopen jaren gaande is, is het gebruik van doellijn technologie. Door middel van deze techniek kan worden gemeten of een bal over de doellijn is geweest, of niet. Dit zorgt ervoor dat doelpunten gemeten zouden kunnen worden in plaats van dat je er met het menselijk oog wordt beslist. Door de snelheid van het spel kan het voorkomen dat terechte doelpunten onterecht worden afgekeurd (P. Bandini, 2010). Jerome Valcke (2013), algemeen secretaris van de FIFA vindt dat het inbrengen van deze technologie de sport juist ten goede komt. Integendeel tot wat Blatter beweert, denkt Valcke dat het geen invloed heeft op de sfeer, de snelheid en de waarde van het spel. De fans zullen er weinig van merken omdat de techniek in een seconde kan aangeven of het een doelpunt is of niet. please do not insist on the technology. the day that the referee takes two captains aside to study monitors and see if something is inside the box or outside is the day the spectators will say no, we are not coming to the game. Alhoewel het meten van data en het inbrengen van nieuwe technologiën niet wordt gestimuleerd vanuit de FIFA, zijn deze ontwikkelingen wel gaande in het voetbal. Zo zijn er al verschillende modellen bedacht die het meten van de sport mogelijk maken. Misu, Naemura, Zheng, Izumi & Fukui (2002), Iwase & Saito (2003), Gedikli, Bandouch, Hoyningen-Huene, Kirchlechner & Beetz (2007) veronderstelden dat de sport het beste gemeten kan worden vanuit verschillende camera standpunten. De camera s weergeven de bewegingen van de spelers en de acties die de spelers maken. De techniek achter de camera s vertaalt dit door in concrete data. Pingali, Jean en Carlbom (1998) hebben echter een andere methode ontwikkeld, het Football Interation and Process Model (FIPM model). Deze methode maakt gebruik van verschillende sensoren om een voetbalwedstrijd te meten. Pingali, Jean en Carlbom hebben met hun methode rekening gehouden met de verschillende factoren die een voetbalwedstrijd bepalen. Zo verandert een speler zijn gedrag naar aanleiding van een actie van de tegenstander. Hij besluit dan bijvoorbeeld toch de bal te passen of voor te geven. Volgens Pingali, Jean en Carlbom vraagt de sport om een meetsysteem die kijkt naar beweging, situatie, tactiek en beoordeling. Een sensor in de bal en sensoren in spelers hun schoenen meet de positie. Door de bepaling van de positie kan worden waargenomen hoe een speler beweegt. Deze bewegingen worden doorvertaald in concretere acties zoals dribbelen, loopacties en sprints. Aan de hand van de bewegingen van spelers kan de tactiek opgemaakt worden. De beoordeling meet hoe de tactiek wordt uitgevoerd. Komt een pass goed aan, jagen de spelers de tegenstanders genoeg op en geeft het veel druk naar voren. Daarnaast zijn er in het voetbal verschillende soorten situaties zoals een vrije trap, een ingooi en corners deze meet het model apart. Sepp Blatter 32 33

18 Allebei de methodes van data meten hebben onderhand hun intrede gemaakt in het voetbal. De eerder genoemde doellijn technologie werkt door middel van camera s in het stadion. Deze technologie kijkt in tegenstelling tot de andere methodes alleen naar de bal. Door middel van textuur en kleur kan de bal bepaald worden en gevolgd worden. Het bedrijf dat de Engelse Premier League (hoogste voetbalniveau van Engeland) gaat voorzien van deze technologie is Hawk Eye. Door middel van zeven verschillende camera s kan gemeten worden of een bal wel of niet over de doellijn is geweest. De scheidsrechter krijgt dan via een speciaal horloge direct het resultaat te zien (Hawk Eye, 2013). De Hawk Eye techniek wordt al sinds 2006 gebruikt in het tennis. Bij alle internationale wedstrijden wordt deze techniek gebruikt als hulpmiddel voor de scheidsrechter. Spelers kunnen gedurende de wedstrijd een terugblik aanvragen van de lijn van de bal. De camera s registreren waar de bal zich bevindt en waar de bal op de baan landt. Een computersysteem dat gelinkt staat aan de camera beelden maakt hier binnen enkele seconde een 3D simulatie van. Zo kan vrijwel direct worden beslist of een bal wel of niet over de lijn is geweest (Hawk Eye, 2013). Het gebruik van sensoren zoals beschreven staat in het FIBM Model, wordt pas sinds korte tijd gebruikt in het voetbal. Adidas heeft deze techniek verder ontwikkeld en daaruit is het Adidas micoach Elite Team System (2013) ontstaan. Een sensor (Elite Player Cell) in het shirt van de spelers meet van iedere speler apart de data. Dit komt vervolgens real-time bij de trainers terecht. Deze techniek is al in gebruik bij de voetbalclub AC Milan, met de Adidas sensoren meten zij de data van de spelers, analyseren dit en spelen hier op in met trainingen en wedstrijden. Met deze techniek is het alleen zo dat je de individuele prestatie van een speler meet, niet hoe dit in combinatie is met het team. Zoals de FIBM model al uitlegde gaat het bij voetbal om meerdere factoren die het spel bepalen. Het gaat om de tactiek en hoe deze wordt uigevoerd op het veld. Daarom werd in dat model ook gebruik gemaakt van sensoren in ballen. Nu bevatten de voetballen nog geen sensoren en kan er vanuit de bal niets gemeten worden. micoach Elite Player Cell micoach Elite Dashboard In de toekomst zal van deze meettechniek wel gebruik gemaakt kunnen worden. Adidas presenteerde tijdens hun jaarlijkse innovatielab (2013) een nieuwe bal met sensoren. Met deze bal kan onder andere de balcirculatie, de snelheid van de bal en het aantal goede passes worden gemeten. micoach Smart Ball 34 35

19 Bij het voetbal komen deze manieren van prestatie meten langzaam op gang. Bij veel sporten is het meten van data al verder doorontwikkeld. Zo rijden de baanwielrenners al met een speciaal apparaat vermogen en de hartslag worden gemeten via een SRM systeem (G. Vroemen, 2008). De bondscoach van het Nederlandse baanwielrennen, Rene Wolff (2013) traint ook met dit systeem en zegt zo beter de prestaties van de sporters te kunnen meten. Om meer te weten te komen hoe er met de data wordt getraind, is hij geïnterviewd over dit onderwerp. Via zijn ipad ziet hij de data die de renners in eerdere wedstrijden en trainingen hebben gegenereerd. Hij vindt het systeem waarmee de Nederlandse bond werkt complex, soms heeft hij wel 20 minuten nodig om de data te kunnen lezen toekomst van sportdata meten Het meten van data kan steeds nauwkeuriger worden uitgevoerd. Voor de topsport wordt dit ook verlangt om de prestatie nog beter te optimaliseren. Sensoren worden steeds meer onderdeel van de sportoefening. Atos (2012) is de IT-partner van de Olympische Spelen en kijkt hoe technologieën het beste kunnen worden ingezet voor sporters, supporters en organisaties. Zij verwachten dat de bron van meten steeds dichter bij gaat komen. Sensoren komen op het lichaam en in de kleding te zitten. lichaam gemeten kan worden en real-time kan worden bekeken door de trainer. Zij verwachten dat je onder andere de hartslag, de visuele reactie het zuurstofniveau inzichtelijk wordt. Hij geeft aan dat andere landen met geavanceerdere systemen werken. Deze systemen laten gelijk de vorige prestaties zien en meten veel precizierer de data. Om met deze systemen te kunnen werken, moet er geïnvesteerd worden in de sport. Een voorbeeld van een land die dat gedaan heeft, is Groot-Brittannië. Voor de Olympische Spelen van 2012 hebben zij met vernieuwde meetsystemen gewerkt, die nauwkeuriger waren en waardoor de renners preciezer zichzelf konden verbeteren. Dat heeft uiteindelijk geresulteerd in 12 medailles voor de Britse baanwielrenners, dat is meer dan de verwachte 6-10 medailles. Thorwald Veneberg (2013) is technisch directeur van de KNWU (Koninklijke Nederlandsche Wielren Unie) hij werd ook geïnterviewd over hoe het baanwielrennen traint met real-time data. Door zijn functie is hij bezig hoe de sport baanwielrennen verbeterd kan worden en met welke middelen dit bereikt kan worden. Hij geeft net als Wolff aan dat er betere systemen nodig zijn om nauwkeuriger te kunnen trainen, hij geeft aan dat dit direct invloed heeft op de prestaties en geeft ook als voorbeeld de baanwielren ploeg van Groot-Brittannië. hartslag visuele reactie zuurstof Een elektrocardiograaf meet de hartslag van een sporter. Zo n sensor meet niet de prestatie maar meer of een sporter nerveus is of en de intensiteit van zijn oefening (Atos, 2012). Technische directeur van de KNWU, Thorwald Veneberg (2013) geeft aan dat er nu niet meer getraind wordt met hartslagmeters. Dit omdat er een vertraging zit om de intensiteit te meten. Sensoren in lenzen of een bril meet waar de sporter naar kijkt. Atos (2012) De jeugd van het Nederlands honkbal traint al met deze techniek. Een speciale bril meet wanneer de slagmannen een bal in het vizier krijgen en waar ze op letten vlak voordat een bal gegooid wordt (Labyrint, 2013). Sensoren in het shirt kunnen meten hoeveel een borstkas op en neer gaat. Aan de hand daarvan wordt het ademhalingsritme gemeten. Wanneer deze sensoren samenwerken met sensoren die de bloedsomloop meten, kan worden gemeten hoe 36

20 real-time data voor de Fans Celestino Guemes Seoane (Interview, 2013 zie bijlage C p.121) is big data expert bij Atos en is onder andere geïnterviewd voor het artikel van Atos Ascent thought leadership from Atos, innovation in sport. Om meer te weten te komen over is hij benaderd voor een interview. In dit interview is er meer gevraagd over nieuwe technieken in de sport en hoe dit gemeten kan worden tijdens de Olympische Spelen van Seoane bevestigt dat deze technieken eraan gaan komen, maar dat dit nog niet te verwachten is op de Olympische Spelen van Deze technieken hebben de tijd nodig om te integreren in de sport. De ontwikkeling komt er wel maar deze zal geleidelijk plaatsvinden. fan ook inzicht krijgen in de data die daar vrij komt. Daarbij geeft hij ook aan dat bij sommige sporten deze ontwikkeling sneller gaat dan bij andere. Dit heeft te maken met of sporten nu al veel data meten en of ze genoeg investeringsmogelijkheden krijgen vanuit een overheid. De technisch directeur van de KNWU, Thorwald Veneberg (2013 zie bijlage C p.121) werd ook gevraagd hoe hij de toekomst van het data meten voor zich ziet. Door zijn functie is hij bezig hoe de sport baanwielrennen verbeterd kan worden en met welke middelen dit bereikt kan worden. Hij legt uit dat in het baanwielrennen al veel data wordt gemeten. De renners rijden met vermogensmeters en deze data wordt real-time inzichtelijk voor de trainers. Deze data is echter nog niet gestructureerd en gekoppeld met andere systemen. Thorwald ziet in de toekomst eerder dat er een betere structuur wordt aangebracht in de databases dan dat er met meer sensoren wordt gewerkt. De real-time data die gegenereerd wordt door sporters is via verschillende manieren al inzichtelijk voor de fans. Wanneer er een wedstrijd op de televisie wordt uitgezonden gaat dit gepaard met real-time data in beeld. Zo is bijvoorbeeld bij een wielerwedstrijd de tijd en snelheden onderin beeld te zien. Tijdens verschillende soorten sportwedstrijden krijgen fans al inzicht in real-time data. Wanneer je een wielerwedstrijd zit te kijken bijvoorbeeld verschijnt de tijd en snelheden onder in beeld. Ook zie je als kijker hoeveel kilometer er tussen de renners zit en wat de weersomstandigheden zijn waar de renners in rijden. Een andere vorm van real-time data voor de fans is het zwemlijntje tijdens zwemwedstrijden. Het lijntje verschijnt door middel van augmented reality op het tv-beeld en laat zien in hoeverre de zwemmers gelijk zwemmen met het wereldrecord. Deze vormen van real-time data helpen de kijker om beter een wedstrijd te kunnen volgen. Naast het televisiescherm is er ook de mogelijkheid om real-time data via een second screen te ontvangen. Via een tablet of smartphone krijgt de fan achtergrond informatie over de wedstrijd die op dat moment bezig is. In verschillende sporten wordt gebruik gemaakt van second screen apps. Door middel van een benchmark is er onderzocht wat die second screens bevatten en wat voor toevoeging zij hebben op de fanbeleving. De selectie van applicatie is gedaan op basis van het tonen van real-time data en de recente releasedatum. Alle applicaties zijn binnen nu en twee jaar gemaakt en maken daardoor gebruik van nieuwe technologiën. 1. sidekick Sidekick is het tweede scherm van Eredivisie Live. Alle wedstrijdstatistieken, spelersvergelijkingen, heatmaps van de wedstrijd en interactie met de studio is mogelijk via de mobiele website. De fans kunnen via de website real-time extra informatie van de voetbalwedstrijd ophalen (Sidekick, 2013). 2. cbs sports for ipad Via de ipad app van CBS Sports kunnen fans verschillende soorten sporten volgen. Van het basketbal, honkbal, american football en het ijshockey kan nieuws, live scores, statistieken en real-time data worden bekeken door de fans (CBS Sports, 2013). 3. heineken star player Heineken Star Player is een applicatie die fans tijdens Champions League wedstrijden voorspellingen laat maken. Het gaat hierbij om het voorspellingen van een doelpunt of in welke hoek een penalty wordt gescoord. Met goede voorspellingen verdien je punten en kom je hoger te staan in de ranking. (Heineken Star Player, 2011)

City Football Group verbetert management en sportieve prestaties met SAP technologie

City Football Group verbetert management en sportieve prestaties met SAP technologie City Football Group verbetert management en sportieve prestaties met SAP technologie Technologie in voetbal leidt tot aanzienlijke verbeteringen City Football Group (CFG) is eigenaar van Manchester City

Nadere informatie

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Televisiekijken is een sociale activiteit.. Uit het kijkonderzoek blijkt dat heel vaak samen met het eigen gezin en gasten naar de televisie wordt gekeken.

Nadere informatie

DNA van de Sportfan 2014

DNA van de Sportfan 2014 DNA van de Sportfan 2014 Van sportbeleving tot sportsponsoring in Nederland. preview port eleving De manier waarop fans sport beleven verandert continu. Er ontstaan nieuwe middelen om wedstrijden te bekijken

Nadere informatie

Ledental NOC*NSF over 2012

Ledental NOC*NSF over 2012 Ledental NOC*NSF over 2012 Samenvatting In 2012 hadden de bij NOC*NSF aangesloten sportbonden en buitengewone leden exclusief de Nederlandse Christelijke Sport Unie (NCSU) en de Nederlandse Katholieke

Nadere informatie

Ledental NOC*NSF over 2014

Ledental NOC*NSF over 2014 Ledental NOC*NSF over 2014 2/30 Ledental NOC*NSF over 2014 Inleiding In de periode mei-juni 2015 heeft de jaarlijkse inventarisatie van het aantal leden van sportbonden over het jaar 2014 plaatsgevonden.

Nadere informatie

Ledental NOC*NSF over 2011

Ledental NOC*NSF over 2011 Ledental NOC*NSF over 2011 Samenvatting In 2011 hadden de bij NOC*NSF aangesloten sportbonden en buitengewone leden - exclusief de Nederlandse Christelijke Sport Unie (NCSU) en de Nederlandse Katholieke

Nadere informatie

FIELDLAB VOETBAL PSV INNOVEREN IN DE SPORTPRAKTIJK

FIELDLAB VOETBAL PSV INNOVEREN IN DE SPORTPRAKTIJK FIELDLAB VOETBAL PSV INNOVEREN IN DE SPORTPRAKTIJK SOC 21-3-2015 Ruud van Elk Bewegingswetenschapper PSV Eindhoven 2 FIELDLAB FieldLabs zijn laboratoria in de praktijk, dicht bij de sporters en de sportomgeving.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoudsopgave 2. Introductie mediakit Sport.nl 3. Advertentievormen Sport.nl display 4 Technische specificaties display advertising 5

Inhoudsopgave. Inhoudsopgave 2. Introductie mediakit Sport.nl 3. Advertentievormen Sport.nl display 4 Technische specificaties display advertising 5 Sport.nl Mediakit Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Introductie mediakit Sport.nl 3 Advertentievormen Sport.nl display 4 Technische specificaties display advertising 5 Advertentievormen Sport.nl video 6 Technische

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Het product voorstel Wat is het is? Een mobiele applicatie die meer informatie over pubs in Rotterdam geeft waar er sport gekeken kan worden.

Het product voorstel Wat is het is? Een mobiele applicatie die meer informatie over pubs in Rotterdam geeft waar er sport gekeken kan worden. Titel van het concept Sportfans United applicatie Beschrijving doelgroep - Sportvolgers - 20 tot 49 jaar - Wonen/verblijven in Rotterdam - Volgen sport wekelijks en kijken /luisteren er wekelijks na -

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

George de Jong Directeur InnoSportNL

George de Jong Directeur InnoSportNL George de Jong Directeur InnoSportNL 16 miljoen mensen 65% actief in sport > ambitie 75% ambitie > Top 10 in de wereld Werkgelegenheid sportsector 2011 200.000 FTE > in 10 jaar + 200% 1.6 miljoen vrijwilligers

Nadere informatie

Sport als cultureel erfgoed. Inventarisatie-onderzoek sportarchieven in Nederland (2000) Stichting de Sportwereld en Diopter

Sport als cultureel erfgoed. Inventarisatie-onderzoek sportarchieven in Nederland (2000) Stichting de Sportwereld en Diopter Wilfred van Buuren Sport als cultureel erfgoed. Inventarisatie-onderzoek sportarchieven in Nederland (2000) Stichting de Sportwereld en Diopter Conclusies: Er worden veel sportarchieven bewaard* Slechte

Nadere informatie

Onderzoeksverslag Behoeftepeiling Sportwijk Nijla n

Onderzoeksverslag Behoeftepeiling Sportwijk Nijla n Onderzoeksverslag Behoeftepeiling Sportwijk Nijla n In dit document vindt u het onderzoeksverslag naar aanleiding van de behoeftepeiling in de wijk Nijlân. Inhoudsopgave Inleiding... Onderzoeksmethode...

Nadere informatie

Service Design. Denise van der Burg (0840384)

Service Design. Denise van der Burg (0840384) Service Design Denise van der Burg (0840384) 1 Inhoud 3 Inleiding 4 Huidige costumer journey 5 Toelichting 6 Doelgroep 6 persona 7 Brainstorm 8 Nieuwe service 8 Conceptbeschrijving 11 Verantwoording 13

Nadere informatie

Opleidingen Reanimeren en defibrilleren voor sportclubs. Vragenlijst

Opleidingen Reanimeren en defibrilleren voor sportclubs. Vragenlijst Opleidingen Reanimeren en defibrilleren voor sportclubs Vragenlijst Beste sporter, trainer, bestuurslid, supporter, Met steun van de Vlaamse overheid biedt Rode Kruis-Vlaanderen 225 sportclubs een opleiding

Nadere informatie

PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2!

PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2! PROPEDEUSE MARKETING BLOK 2 LESWEEK 2, WERKGROEP 2! AGENDA Vragen over hoorcollege & huiswerk SMART herhaling Het segmentatie proces Marktsegmentatie Segmentatie oefening 1 welke variabelen? (40 minuten)

Nadere informatie

Gave opmaak! Er is gebruik gemaakt van een vorm van een lichaam die aanduid waar welke opmerking thuis hoort, doet denken aan de basispunten van HTML.

Gave opmaak! Er is gebruik gemaakt van een vorm van een lichaam die aanduid waar welke opmerking thuis hoort, doet denken aan de basispunten van HTML. De impact van technologie op je nachtrust. Deze vind ik persoonlijk heel erg goed, mede ook door de inhoud. Hij ziet er naar mijn mening ook gaaf uit, simple maar dat spreekt me aan! Felle kleuren die

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Nationale Spelen 2016

Informatiebijeenkomst Nationale Spelen 2016 Informatiebijeenkomst Nationale Spelen 2016 Agenda 19.30 - Welkom 19.35 - Wat is Special Olympics? 19.45 - Omgang met de doelgroep 20.15 - Organisatie Nationale Spelen 2016 20.45 - Vragen 21.00 - Einde

Nadere informatie

WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12!

WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12! WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12! Agenda! Tijdens oefeningen krijg je feedback op huiswerk! SMART: 5 criteria voor doelstellingen! Marketingstrategie in 3 stappen! Marktsegmentatie! Segmentatieoefening

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

SIRE. Rapport. "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007

SIRE. Rapport. Geef kinderen hun spel terug Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007 Grote Bickersstraat 74 3 KS Amsterdam Postbus 247 AE Amsterdam t 2 522 54 44 f 2 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Rapport SIRE "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins C52b 29 oktober 27

Nadere informatie

Plan van aanpak, 17 september 2014

Plan van aanpak, 17 september 2014 Plan van aanpak, 17 september 2014 DEP WORKS B.V. / DEP WORKS office & management support / DEP WORKS MEET&GREET Marnick de Groot Milan van der Maaten Luuk Roordink Afdeling: Marketing & Communicatie Contactpersonen:

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

GfK Twitter TV ratings

GfK Twitter TV ratings GfK Twitter TV ratings Paul van Niekerk GfK 31 maart 2015 1 Agenda 1 2 3 GfK Audience Measurement Trends in kijken en keuze voor TV-content GfK Twitter TV ratings 2 GfK Audience Measurement 3 Video optie

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

En dit alles met als hoofddoel: het verbeteren van de prestaties op het veld en een zo hoog mogelijke eindklassering op de ranglijst die seizoen!

En dit alles met als hoofddoel: het verbeteren van de prestaties op het veld en een zo hoog mogelijke eindklassering op de ranglijst die seizoen! Wat is TopFitTest? TopFitTest is een test- en adviesbureau dat gespecialiseerd is in het afnemen van sportspecifieke testen. Aan de hand van de testen kan optimaal advies worden gegeven om jou door middel

Nadere informatie

Presteren onder druk. Door: Afke van de Wouw Sportpsycholoog en Bewegingswetenschapper www.afkevandewouw.nl Twitter: @afkevandewouw

Presteren onder druk. Door: Afke van de Wouw Sportpsycholoog en Bewegingswetenschapper www.afkevandewouw.nl Twitter: @afkevandewouw Presteren onder druk Door: Afke van de Wouw Sportpsycholoog en Bewegingswetenschapper www.afkevandewouw.nl Twitter: @afkevandewouw Mentale Training Stellen van doelen Spanningsregulatie Verbeelding Gedachtecontrole

Nadere informatie

Onderzoeksvaardigheden 2

Onderzoeksvaardigheden 2 Performance van Phonegap Naam: Datum: april 2012 Studentnummer: 0235938 Opleiding: CMD Docenten: Pauline Krebbers Modulecode: MEDMO101DT Modulenaam: Onderzoeksvaardigheden 2 / Media & Onderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Inner Game. Tennis Workshop

Inner Game. Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop De Inner Game Tennis Workshop zal zowel sporters als niet sporters, leden en niet leden van My HealthClub een waarvolle ervaring meegeven. Een positieve

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Ledental NOC*NSF over 2004

Ledental NOC*NSF over 2004 Ledental NOC*NSF over 2004 Ledental NOC*NSF over 2004 NOC*NSF kent in 2004 totaal 89 lidorganisaties, waarvan 72 gerekend worden tot sportbonden en 17 gerekend worden tot de buitengewone leden. Het totale

Nadere informatie

DOPINGBESTRIJDING IN VLAANDEREN: de plichten van de elitesporters binnen het nieuwe antidopingdecreet van 25 mei 2012. Brussel 30 november 2012

DOPINGBESTRIJDING IN VLAANDEREN: de plichten van de elitesporters binnen het nieuwe antidopingdecreet van 25 mei 2012. Brussel 30 november 2012 DOPINGBESTRIJDING IN VLAANDEREN: de plichten van de elitesporters binnen het nieuwe antidopingdecreet van 25 mei 2012 Brussel 30 november 2012 overzicht - Elitesporter: wie? - Elitesporter: plichten -

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

LO-1. Bewegen, Gezondheid en Samenleving

LO-1. Bewegen, Gezondheid en Samenleving LO-1 Bewegen, Gezondheid en Samenleving 1. Waar gaat het over in dit thema en waarom moet je dit leren. De eindtermen binnen het vak LO-1 willen dat je nadenkt over: wat jij wel / niet toelaatbaar vindt

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

PERFORMANCE MANAGEMENT

PERFORMANCE MANAGEMENT PERFORMANCE MANAGEMENT Anywhere, Realtime, Anytime, up-to-date all the time Infostrada Sports Hans van Essen 29 maart 2007 < www.infostradasports.com, Hans van Essen, The Netherlands

Nadere informatie

RESPORTER TV ALTIJD, OVERAL, #AMATEURVOETBAL NIEUW IN NEDERLAND RESPORTER TV

RESPORTER TV ALTIJD, OVERAL, #AMATEURVOETBAL NIEUW IN NEDERLAND RESPORTER TV RESPORTER TV ALTIJD, OVERAL, #AMATEURVOETBAL NIEUW IN NEDERLAND RESPORTER TV interactief concept mobiel tv online social NIEUW resporter Resporter Opgericht augustus 2012 RESPORTER: ALTIJD, OVERAL, #AMATEURVOETBAL

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Business Sprint LOOT-scholen en Zo.Leer.Ik in kader van project Leerling 2020. Door Madelief Keyser en Michael van Wetering

Business Sprint LOOT-scholen en Zo.Leer.Ik in kader van project Leerling 2020. Door Madelief Keyser en Michael van Wetering Business Sprint LOOT-scholen en Zo.Leer.Ik in kader van project Leerling 2020 Door Madelief Keyser en Michael van Wetering Aanleiding Business Sprints Inzicht krijgen in behoeftes van nieuwe onderwijsconcepten

Nadere informatie

Workflow en screenshots Status4Sure

Workflow en screenshots Status4Sure Workflow en screenshots Status4Sure Inleiding Het Status4Sure systeem is een ICT oplossing waarmee de transportopdrachten papierloos door het gehele proces gaan. De status kan gevolgd worden door de logistieke

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Wat we doen. Interactief & online identiteit. Merk & identiteit. Marketing & communicatie. Branding en merkstrategie. Marketingstrategie

Wat we doen. Interactief & online identiteit. Merk & identiteit. Marketing & communicatie. Branding en merkstrategie. Marketingstrategie Wat we doen Merk & identiteit Marketing & communicatie Interactief & online identiteit Branding en merkstrategie Merkarchitectuur Positionering Visuele identiteiten... Marketingstrategie Campagnes Communicatie

Nadere informatie

Ontwerpverslag. Mobile Concepting 16 maart 2015. Rogier Wijnands Jelle Clignet Tom Bessems

Ontwerpverslag. Mobile Concepting 16 maart 2015. Rogier Wijnands Jelle Clignet Tom Bessems Ontwerpverslag Mobile Concepting 16 maart 2015 Rogier Wijnands Jelle Clignet Tom Bessems 1. Ontwerpproces en concept 3 1.1. Uiteindelijk concept 3 1.2. Ontwerpkeuzes 4 1.3. Ontwerpproces 4 2. Prototypes

Nadere informatie

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Marketing De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Vorige week: wat is een product 2 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Goed om te weten omdat: 3 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Vorige week: kernstrategie

Nadere informatie

Meer informatie over de Special Olympics is hieronder te vinden, als ook de les aangepast sporten voor de basisscholen.

Meer informatie over de Special Olympics is hieronder te vinden, als ook de les aangepast sporten voor de basisscholen. Lessen aangepast sporten op basisscholen in Achtkarspelen Dit jaar worden in Friesland de Special Olympics nationale spelen georganiseerd. Tijdens dit sportevenement worden er meerdere toernooien georganiseerd

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: sport en spel

Auditieve oefeningen bij het thema: sport en spel Auditieve oefeningen bij het thema: sport en spel Boek van de week: 1; Igor Stippelkampioen 2; Boris de kampioen 3; Grote Anna leert hockey spelen 4; Rintje rent het hardst Verhaalbegrip: Bij elk boek

Nadere informatie

Deskundigheidsbevordering Gehandicaptensport

Deskundigheidsbevordering Gehandicaptensport Deskundigheidsbevordering Gehandicaptensport Inventarisatie Producten 2011-2012: - Documentatie gehandicaptensport: o Folders/brochures; o Literatuur; o Readers; o Video/dvd materiaal; o Website; o Etc.

Nadere informatie

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH 56 TIPS & TRICKS Elke hardloper heeft zijn eigen doelstelling: waar de één zich bijvoorbeeld focust op het verbeteren van zijn looptechniek,

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

ATLANTIS GAMES BV. Frank Zijlmans, Managing Director. Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers

ATLANTIS GAMES BV. Frank Zijlmans, Managing Director. Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers ATLANTIS GAMES BV Frank Zijlmans, Managing Director Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers ATLANTIS GAMES BV Spin off van de NHTV op het gebied van game development, onderdeel

Nadere informatie

30 Facebook Tips Voor Meer Bezoekers, Klanten & Omzet!

30 Facebook Tips Voor Meer Bezoekers, Klanten & Omzet! 30 Facebook Tips Voor Meer Bezoekers, Klanten & Omzet! Auteur: Copyright 2011, Alle rechten voorbehouden www.tomdehaan.nl 1 Voordat je de tips gaat lezen Dit ebook is een verzameling van tips voor je Facebook

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Location Based Media

Location Based Media Location Based Media Introductie met 7scenes Minor Create Your Future Nieuwe Media 2028 Studiejaar 2011-2012 Inhoud 1 Inleiding en uitleg opdracht... 3 1.1 Wat gaan we doen?... 3 1.2 Over 7scenes... 3

Nadere informatie

is front-end kennis relevant voor een UX designer

is front-end kennis relevant voor een UX designer In hoeverre is front-end kennis relevant voor een UX designer tijdens een designproces? Door: Wessel Grift Onderzoeksvraag In hoeverre is het hebben van front-end development kennis relevant voor een

Nadere informatie

WG4: De gebruikerservaring. Service Design Lesweek 5 Aranea Felëus

WG4: De gebruikerservaring. Service Design Lesweek 5 Aranea Felëus WG4: De gebruikerservaring Service Design Lesweek 5 Aranea Felëus Agenda Programma Costumer Journey Costumer Journey vs. User Model Costumer Journey vs. User Journey Opdracht 1: CJ part 1 Opdracht 2: CJ

Nadere informatie

Bijlage 2: 3.2 onderzoek

Bijlage 2: 3.2 onderzoek Bijlage : 3. onderzoek Ik heb een onderzoek gedaan naar de fitheid van de kinderen van groep 7 en 8 van de Sint Lambertus school in Asten. Ik heb eerst een enquête afgenomen, en heb daarna testjes afgenomen

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

ONDERZOEK LEGACY LE GRAND DEPART TOUR DE FRANCE UTRECHT 2015. Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap

ONDERZOEK LEGACY LE GRAND DEPART TOUR DE FRANCE UTRECHT 2015. Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap ONDERZOEK LEGACY LE GRAND DEPART TOUR DE FRANCE UTRECHT 2015 Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap KENNISWERKPLAATS Sportbeleid en - ondernemerschap Sportbeleid: Magda Boven Valesca van Dijk Hiske

Nadere informatie

Augmented Reality as a Game Changer

Augmented Reality as a Game Changer Augmented Reality as a Game Changer Putting Augmented Reality to work, TWNKLS.com 13 oktober 2015 Smart Maintenance http://www.smc-congres.nl/ Gerben Harmsen www.twnkls.com Alexander Apostolovski alexander@apostolovski.com

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Verbeterde klantenservice omgeving Toepassing van neuro-usability onderzoek

Verbeterde klantenservice omgeving Toepassing van neuro-usability onderzoek Verbeterde klantenservice omgeving Toepassing van neuro-usability onderzoek Insights -2015 Dennis de Weerd Meer Makkelijk Mogelijk VOORSTELLEN DENNIS DE WEERD 29 Almere Reizen ONLINE ERVARING Information

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Beeld & Geluid. Dienstconcept Doelgroep Primary persona Positionering Customer journey Visualisaties van het dienstconcept Promotiemix

Beeld & Geluid. Dienstconcept Doelgroep Primary persona Positionering Customer journey Visualisaties van het dienstconcept Promotiemix Beeld & Geluid Dienstconcept Doelgroep Primary persona Positionering Customer journey Visualisaties van het dienstconcept Promotiemix Wie help ik met mijn oplossing? Voor welk probleem heb ik een oplossing?

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Case 2 start-ups 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13 Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Inhoud Interne analyse... 3 Peerby... 3 Over Peerby... 3 Lean

Nadere informatie

TV+: Impact van nieuwe technologie op TV gedrag

TV+: Impact van nieuwe technologie op TV gedrag TV+: Impact van nieuwe technologie op TV gedrag Op verzoek van SPOT heeft het Technology Media Telecoms team (TMT) van Deloitte in samenwerking met Intomart GfK een rapport geschreven over de Nederlandse

Nadere informatie

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps Titanpad Answergarden Wordle Tricider Resultaten Workshop ICT & Aps Rotterdam, Landelijke Lio-dag 9 februari 2012 Beste student van de lerarenopleidingen economie. Jullie hebben op 9 februari 2012 een

Nadere informatie

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Presentatie 21 maart 2013 Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Luc Kleijnen Food2Market Innovatie training 1 Bouwen aan Innovatie - Over Altuïtion (1) Opgericht in 1997: 30 engagement

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN?

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? Vragenlijsten om de sportwensen van jongeren in kaart te brengen HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? INHOUD 1. Inleiding Vier vragenlijsten Mondelinge interviews of een schriftelijke enquête? Verwerking

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen.

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Daar heb ik ook mijn scheidsrechterskaartgehaald en

Nadere informatie

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011 Werkcollege 7 Deliverables I. Gekozen Persona II. Scenario tekst III. Storyboard IV. Programma van Eisen V. Onderbouwing WERKCOLLEGE 7: Ideeën genereren voor het concept. Werkcollege 7: deel I 1. Kies

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

SPREEKBEURT HANDBAL. door Casper Houtepen

SPREEKBEURT HANDBAL. door Casper Houtepen SPREEKBEURT HANDBAL door Casper Houtepen Mijn onderwerp voor de spreekbeurt is handbal. Ik heb hiervoor gekozen omdat ik het zelf doe en ik het een leuke sport vind. Misschien willen door mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Voor de Jongste Jeugd van Hockeyclub Hisalis. Maart 2006 Anniek de Jong

Voor de Jongste Jeugd van Hockeyclub Hisalis. Maart 2006 Anniek de Jong Voor de Jongste Jeugd van Hockeyclub Hisalis Maart 2006 Anniek de Jong 1 Hockey is een teamsport. Dat betekent dat je in het hockey er nooit alleen voor staat. Een teamsport betekent: Je samen inzetten

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

G-sp rt. Sport voor personen met een handicap: gewoon doen!

G-sp rt. Sport voor personen met een handicap: gewoon doen! G-sp rt Sport voor personen met een handicap: gewoon doen! Alles over G-sport Steunpunt G-Sport Vlaanderen tel. 03 240 62 97 www.gsportvlaanderen.be Psylos vzw Vlaamse federatie voor sport en recreatie

Nadere informatie

Instellingen. Gebruikersprofiel Via het gebruikersprofiel vul je jouw gegevens in. Volg de stappen en klik steeds op Volgende.

Instellingen. Gebruikersprofiel Via het gebruikersprofiel vul je jouw gegevens in. Volg de stappen en klik steeds op Volgende. Instellingen Apparaat wizard Via de apparaat wizard wijzig je het type trainer dat je wilt verbinden. Aan de hand van de afbeeldingen selecteer je de juiste trainer. Klik op Volgende en doorloop de vervolgstappen

Nadere informatie

Voorwoord. AHA! De Grafisch Vormgever Voor Communicatie en Multimedia Design studenten.

Voorwoord. AHA! De Grafisch Vormgever Voor Communicatie en Multimedia Design studenten. Anne H Heijkoop eijkoop Assesment Assesment Anne Anne AnneHeijkoop Heijkoop Assesment Assesment Anne Anne Heijkoop Heijkoop Assesment Assesment DE GRAFISCH VORMGEVER Voorwoord AHA! De Grafisch Vormgever

Nadere informatie

Jong Volwassenen. Een behoud voor de hockeysport. De samenvatting

Jong Volwassenen. Een behoud voor de hockeysport. De samenvatting Jong Volwassenen Een behoud voor de hockeysport De samenvatting Sophie Benus Universiteit Utrecht Faculteit : Bestuurs- en Organisatiewetenschappen Utrecht, 2008 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

Context Onderzoek. Door: Nicky van Veen GDD1-B. Research Docent: Harald Warmelink

Context Onderzoek. Door: Nicky van Veen GDD1-B. Research Docent: Harald Warmelink Context Onderzoek Door: Nicky van Veen GDD1-B Research Docent: Harald Warmelink Inleiding: Om een goed product neer te zetten is het belangrijk om de klant eerst goed onder de loep te nemen. Hoe goed je

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

TIJD NINA SWAANS. Dikke Vandale: Tijd (de; m; meervoud: tijden)

TIJD NINA SWAANS. Dikke Vandale: Tijd (de; m; meervoud: tijden) TIJD NINA SWAANS Dikke Vandale: Tijd (de; m; meervoud: tijden) 1 Opeenvolging van ogenblikken; tijdsverloop, tijdsduur of tijdstip: na verloop van tijd; op tijd beginnen tijdig; te allen tijde altijd;

Nadere informatie

Drs. Afke van de Wouw Fysiotherapeut, Bewegingswetenschapper, Sportpsycholoog

Drs. Afke van de Wouw Fysiotherapeut, Bewegingswetenschapper, Sportpsycholoog Sportpsychologie door: Drs. Afke van de Wouw Fysiotherapeut, Bewegingswetenschapper, Sportpsycholoog 4-staps leerproces Onbewust onbekwaam Bewust onbekwaam Bewust bekwaam Onbewust bekwaam Communicatie

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Tour de France Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over de Tour de France. Al twee jaar vind ik dat een erg leuke sport om naar te kijken op tv. Ik zal tijdens mijn spreekbeurt over een aantal onderwerpen

Nadere informatie

How to get customer insight inside?

How to get customer insight inside? How to get customer insight inside? Eveline van Zeeland 27 november 2014 Power to the Consumer! Uitgeverij Coutinho Eveline van Zeeland Docent Algemene Economie, Consumentengedrag en Statistiek & onderzoeker

Nadere informatie

USER EXPERIENCE ONDERZOEK Gastcollege 9 maart 2015

USER EXPERIENCE ONDERZOEK Gastcollege 9 maart 2015 USER EXPERIENCE ONDERZOEK Gastcollege 9 maart 2015 Februari 2015 MARIT KLOOSTER CommunicatieManagement Hogeschool van Utrecht Sinds 2002 werkzaam bij Ruigrok NetPanel: Stagiair > Junior > Medior > Senior

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie