Grote investeringsdrang uit het buitenland Vertrouwen particuliere belegger naar hoogste niveau in jaren Leegstand daalt in particuliere

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Grote investeringsdrang uit het buitenland Vertrouwen particuliere belegger naar hoogste niveau in jaren Leegstand daalt in particuliere"

Transcriptie

1 Grote investeringsdrang uit het buitenland Vertrouwen particuliere belegger naar hoogste niveau in jaren Leegstand daalt in particuliere portefeuilles Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere beleggers in 2014

2 Peter Göbel: Historisch lage rente gebruiken om risico s langjarig af te dekken Grote investeringsdrang uit het buitenland Een toevloed aan buitenlandse liquiditeit heeft niet alleen een bodem in de Nederlandse vastgoedmarkt gelegd, maar leidt hier nu zelfs tot prijsstijgingen, zegt Peter Göbel. De algemeen directeur ING Real Estate Finance Nederland schreef in het voorwoord van het eerste onderzoekrapport van drie jaar geleden over zijn verwondering dat particuliere beleggers nog steeds wilden groeien, terwijl er in Nederland bovenop de financiële crisis ook nog eens een vastgoedcrisis kwam. Het jaar erop schreef hij in het voorwoord over zijn bewondering inzake de vasthoudendheid dat zijn klanten nog steeds, zij het wat milder, wilden groeien, terwijl in Nederland de vastgoedcrisis zijn hoogtepunt bereikte. Göbel: In dit vierde jaar spreek ik weer mijn verwondering uit. Maar dan over de mate waarin buitenlandse investeerders de Nederlandse vastgoedmarkt enteren. Zij lijken als eerste het keerpunt in de Nederlandse vastgoedmarkt te hebben gezien, terwijl de Nederlandse vastgoedinvesteerders nog zeer aarzelend aanstalten maken om Nederlands vastgoed aan te kopen. En dat terwijl ze verder van ons vastgoed af zitten, aldus Göbel. Drs. Peter Göbel, algemeen directeur ING Real Estate Finance Nederland Hoe blijkt die aarzeling van Nederlandse particuliere beleggers uit het onderzoek? De uitkomsten van het onderzoek tonen aan dat het vertrouwen onder onze Nederlandse klanten toeneemt, maar toch komt de helft van het verwachte en gewenste groeivolume van slechts 5% van de beleggers. De houding van de particuliere Nederlandse vastgoedbeleggers doet mij sterk denken aan Duitsland in de periode Toen bestormden buitenlandse vastgoedinvesteerders Duitsland met een sterke investeringsdrang, terwijl de Duitsers zelf pessimistischer waren over hun eigen vastgoed. Maar is het gezien de economische ontwikkelingen in de regio s niet verstandig van beleggers heel goed te kijken naar waar je in vastgoed investeert? Ik begrijp heel goed dat Nederlandse beleggers nog terughoudend zijn. De Nederlandse economische fundamentals zijn namelijk niet wezenlijk veranderd en vooral de retail-vastgoedmarkt heeft wat mij betreft de weg omhoog nog niet weer gevonden. II Special door PropertyNL voor ING Real Estate

3 Ondertussen probeert ECB-voorzitter Mario Draghi de Europese markt vlot te trekken door 1000 mrd aan liquiditeiten de markt in te pompen en banken 30 basispunten negatieve rentemarge op te leggen als zij het in hun hoofd halen dit geld niet aan klanten uit te lenen, maar bij de ECB op deposito te plaatsen. Tel daar de miljarden aan equity nog eens bij op die Angelsaksische vastgoedinvesteerders willen investeren en donkere wolken lijken zich alweer samen te pakken aan de horizon. Want het gevolg is dat de prijzen van vastgoed op goede locaties snel weer (te) hoog worden. Op zich is dat nog niet zo erg, want toplocaties blijven altijd wel rendabel. Maar het leidt ook tot een spillover van kapitaal dat opportunistisch op zoek is naar rendement, van toplocaties naar mindere locaties. En toch is het goed de buitenlandse liquiditeit (zowel equity als debt) in de Nederlandse vastgoedmarkt te verwelkomen. Dit compenseert namelijk het nog niet op stoom zijn van de Nederlandse vastgoedinvesteerders en Nederlandse banken. Al zou ik ook tegelijkertijd willen melden dat ING met zijn Real Estate Finance divisie als eerste Nederlandse bank uit de storm is en thans weer volledig open is voor vastgoedfinanciering. Ook hebben we ruimte om te groeien. Er is nog steeds kritiek op de geringe bereidwilligheid van Nederlandse banken om krediet te verschaffen. Hoe kijkt u daar tegenaan? We kunnen nu vooruit kijken; wij zijn klaar voor de toekomst. ING heeft als enige van de grootbanken vanaf 2008, voordat de vastgoedcrisis goed en wel begon, meteen ingegrepen. Wij kozen voor het tijdig managen van risico s, terwijl andere Nederlandse banken bleven groeien. Hierdoor zijn we van de Nederlandse banken er ook het beste uitgekomen. Dit is ook gebleken uit de Asset Quality Review (AQR) test van zowel DNB als ECB. Gevolg is dat wij nu weer een groeipad zijn ingeslagen. De klanten zien dat we open zijn. De uitdaging is dat onze Nederlandse klanten ook weer echt in de markt zijn. Iedereen heeft het over Angelsaksische partijen die met grote liquiditeit de markt enteren, maar zij vertegenwoordigen maar een klein gedeelte van de Nederlandse vastgoedmarkt. Transacties tot 20 mln staan niet op de radar van dit soort partijen, en het is belangrijk dat ook in dit gedeelte van de markt meer beweging komt. En dat dient toch echt van de Verdeling groeiers 2014 Miljoen ING met Real Estate Finance divisie als eerste Nederlandse bank uit de storm % (6) van de beleggers, 50% van de groei <100 95% (113) van de beleggers, 50% van de groei Nederlandse particuliere vastgoedbelegger te komen. De rente is historisch laag. Wat is het effect op de vastgoedmarkt? Zolang de rente laag blijft, is het logisch dat vastgoedinvesteerders alweer hogere prijzen willen betalen, terwijl de economic fundamentals dit eigenlijk niet kunnen verantwoorden. Ik vraag me wel eens af of we in Japanse toestanden terecht zijn gekomen, waarbij langjarige deflatoire ontwikkelingen leidend zullen zijn door een zwakke economie met vraaguitval. Een ander scenario is dat de liquiditeitsovervloed ten langen leste zal leiden tot inflatie, waardoor de rente onvermijdelijk gaat stijgen. In dat geval zijn we in de aap gelogeerd, want de rentestijging gaat in dat geval niet samen met navenante huurstijgingen, omdat de vraaguitval dit niet mogelijk maakt. De rentetarieven bevinden zich op een uniek laag niveau, het laagste van na de Tweede Wereldoorlog. Veel particuliere Nederlandse vastgoedbeleggers kiezen de laatste 25 jaar inderdaad voor een variabele rente, omdat dat zo goedkoop is. Ik denk dat het tijd is voor een andere strategie: ongeacht de rentevisie is het nu juist aan te raden leningenportefeuilles voor de rentelooptijd langjarig te fixeren. Je kunt je vandaag de dag langjarig indekken met een rente van rond de 3,5%. Ik raad beleggers af het onderste uit de kan te halen en variabel te blijven zitten voor een rente die slechts een paar tienden van een procent lager is. Sterker nog: mijns inziens behoort een bank in 2015 en 2016 klanten te adviseren de rentelooptijden langjarig vast te zetten. Niet alleen vanuit gezond verstand, maar ook vanuit hun zorgplicht, door beleggers te wijzen op de grote risico s. De komende jaren dreigen rentestijgingen zonder de mogelijkheid huurstijgingen door te berekenen, terwijl er nu een kans ligt om tegen een historisch lage rente risico langjarig af te dekken. LTV s regionaal en landelijk Percentage 77% 74% 71% 68% 65% 62% 59% 56% 53% West-Noord-Midden West-Zuid Oost-Noord Zuid Landelijk ,2% 62,7% 60,7% 66,2% 66,1% 60,1% 57,7% 60,1% 69,7% 71,7% 76,0% 71,8% 65,5% 60,9% 61,4% 57,2% 64,1% 64,3% 62,4% 63,2% Special door PropertyNL voor ING Real Estate III

4 Financiële ratio s verder gestegen; grote belangstelling voor woningen Vertrouwen particuliere belegger naar hoogste niveau in jaren Het vertrouwen van particuliere beleggers in de markt is op het hoogste niveau sinds jaren gekomen. Dr. Tom Berkhout, Professor of Real Estate aan de Nyenrode Business Universiteit Foto: Jules Claus Dat zegt professor Tom Berkhout op basis van het onderzoek onder 119 beleggers. Het vertrouwen neemt zichtbaar toe. Er is sprake van een minder gevaarlijke situatie in de markt, zo vinden particuliere beleggers. In 2012 vond nog 85% van de respondenten de situatie op de Nederlandse vastgoedmarkt gevaarlijk ; in 2013 was dit percentage 78%. In 2014 daalt het percentage verder naar 60%. Met dit vierde onderzoek op rij brengt ING Real Estate Finance Nederland inmiddels voor een periode van negen jaar de stand van zaken en verwachtingen van particuliere vastgoedbeleggers in kaart. En hoe zit het met de groeiverwachtingen van particuliere beleggers? Vergeleken met vorig jaar zijn er meer beleggers die verwachten te gaan groeien en minder beleggers die verwachten te consolideren. De gestage afname van het percentage groeiers is gekeerd. Net als in 2013 valt wél op hoezeer de groei wordt gedomineerd door een gering aantal beleggers, gemeten in absolute bedragen. Voor 2014 zijn dat zes beleggers, dat is 5% van de beleggers die meededen aan dit onderzoek. Evenals voorgaande jaren verwachten beleggers de meeste groei in het woningsegment. We zien dit patroon nog scherper als we deze gegevens over meerdere jaren indexeren. Uit het onderzoek blijkt dat per 1 april 2014 de geïnterviewden gezamenlijk voor 16,54 mrd in vastgoed belegden met een gemiddelde LTV van ruim 63%. Zij verwachten in de periode per saldo gegroeid te zijn naar een portefeuille van 19,7 mrd, waarvoor de gemiddelde LTV is gedaald naar 56%. Dit betekent een groei van de vastgoedportefeuille van 17% (in totaal 3,24 mrd) en een daling van de LTV met 6%. De LTV daalt dus. Betekent dit dat de financiële ratio s verbeteren? De financiële ratio s zijn gewoonweg goed te noemen. De lage rente speelt daarbij natuurlijk een rol. Liquiditeiten zijn in voldoende mate voorhanden. De beleggers willen bij voorkeur leningen voor een lange periode vastleggen, terwijl ze ook de rente willen fixeren (in verband met het renterisico, red.). We zien dat de beleggers meer vast financieren dan vorig jaar. Van het variabele IV Special door PropertyNL voor ING Real Estate

5 Provinciale spreiding portefeuille en verwachte verschuivingen Provincie Mobiliteit Drenthe 3% 2% > 1% weg uit Drenthe Flevoland 1% 1% - Friesland 2% 2% - Gelderland 10% 9% > 1% weg uit Gelderland Groningen 4% 4% - Limburg 5% 4% > 1% weg uit Limburg Noord-Brabant 16% 15% > 1% weg uit Noord-Brabant Noord-Holland 19% 20% < 1% naar Noord-Holland Overijssel 3% 3% - Utrecht 8% 9% < 1% naar Utrecht Zeeland 2% 2% - Zuid-Holland 25% 26% < 1% naar Zuid-Holland Totaal 100% 100% Exploitatiekosten per segment 2014 Percentage 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 10% 10% Gemiddeld Max Meest voorkomend Min 15% 10% 15% Kantoren Winkels Woningen Bedrijfsruimten Overig deel wordt procentueel minder afgedekt met derivaten. Een LTV van 63% wordt een gezond percentage gevonden. Vroeger vond men ook 80% nog acceptabel, nu is dat duidelijk in de range 50 70%. De laatste tijd zien we een voorzichtige beweging richting 70%. Er is een onverminderd verlangen om onder de 60% LTV uit te komen, maar dat lukt nog niet zo goed. En in welke sectoren willen private beleggers groeien? De beleggers verwachten voor de komende vijf jaar boven alles een groei per saldo door waardeontwikkeling, aan- en verkoop, investeringen van (het grote segment) woningen (+41%) en (het kleine segment) overig vastgoed (+27%). Voor kantoren (+3%), winkels (+5%) en bedrijfsruimten (+7%) is de groei over zo n 5-jarige periode te verwaarlozen. Het is duidelijk dat deze grote vraag naar woningen veel groter is dan wat er op de markt komt. Dat kan dus leiden tot schaarste en daarmee prijsstijgingen. Het aanbod moet niet alleen komen van andere particuliere beleggers, maar ook van woningcorporaties. Ook kunnen institutionele beleggers een gedeelte van hun portefeuille verversen en hun woningbeleggingen aan de markt aanbieden. Al dat aanbod is nodig, anders kan niet worden voldaan aan de groeiambitie van beleggers. Opvallend is dat de vraag naar retail duidelijk afneemt. Ondanks het lichte herstel van de economie blijft de retailsector onder druk staan. Retailvastgoed verliest daardoor ook deels de sterke positie die het tot voor kort nog had bij beleggers. Die worden steeds selectiever en blijven voornamelijk geïnteresseerd in centrumlocaties in aantrekkelijke steden. Retail in kleinere regionale Beleggers hebben geen zin in het omkatten van de portefeuille centra die te maken hebben met forse demografische verschuivingen, vooral vergrijzing, heeft het moeilijk. Jullie hebben dit jaar voor eerst onderzoek gedaan naar exploitatielasten van vastgoedbeleggingen. Het valt op dat er een grote variatie is in de percentages. We maken die lasten met dit onderzoek voor het eerst transparant. De beleggers vroegen ons dit in kaart te brengen. Ze zijn erg benieuwd naar wat hun concullega s nu aan kosten maken. De antwoorden hebben ons bepaald verrast. De beleggers rapporteren grote verschillen in kostenniveaus. We hebben voor alle beleggingscategorieën op basis van de antwoorden kengetallen bepaald. Het onderzoek maakt al jaren onderscheid tussen de regio s Noord, Midden, Zuid en West. Je zou verwachten dat private beleggers wat meer spreiding zouden aanbrengen in hun portefeuille. Opvallend is juist het gebrek aan de behoefte om regionaal te migreren. We hebben gevraagd welk deel van de Nederlandse beleggingsportefeuille zich in welke provincie bevindt en welke verschuivingen men verwacht op de middellange termijn. Wat blijkt: beleggers zijn erg honkvast. Ze hebben geen zin in het omkatten van de portefeuille: oost west, thuis best. Het is belangrijk te beklemtonen dat zeker niet alleen in de Randstad rendementen zijn te halen. Ook Den Bosch en Eindhoven en logistiek rond Venlo zijn bij uitstek interessante gebieden om te investeren. En ook binnen de Randstad zien we sterke differentiatie: woningen buiten de grote steden in de Randstad hoeven niet altijd even interessant te zijn. Special door PropertyNL voor ING Real Estate V

6 Gemiddeld huidig leegstandpercentage van de portefeuille in % huurwaarde Leegstand in de portefeuille per segment in procenten huurwaarde Percentage Percentage Landelijk West-Zuid Zuid West-Noord Midden Oost-Noord 3,3% 3,4% 5,7% 3,7% 4,6% 3,5% 2,8% 6,9% 8,2% 9,1% 8,0% 7,0% 6,0% 5,0% 4,0% 2,0% 1,0% 0,0% Landelijk Overig Bedrijfsruimte Woningen Winkels Kantoren 0,9% 0,9% 0,7% 0,9% 2.6% 3,4% 3,2% 5,9% 7,6% 3,5% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% Gemiddeld 2013 (rechteras) Gemiddeld 2014 (rechteras) Gemiddeld 2014 (rechteras) Leegstand daalt in particuliere portefeuilles De leegstand op landelijk en regionaal niveau daalt in de portefeuille van particuliere beleggers. Tegelijk blijken er grote verschillen tussen regio s en binnen sectoren: de differentiatie neemt verder toe. Respondenten werd voor de tweede keer gevraagd naar het percentage leegstand in hun portefeuille, gemeten in procenten van de huurwaarde. We zien dat de leegstand op landelijk niveau en in de regio s daalt. Het gaat uiteraard over de leegstand in percentage van de huurwaarde. Zo kunnen we de jaren vergelijken. Landelijk was dat percentage in ,9% en in ,3%, dus gehalveerd (kolommen). Grote verschuivingen zien we bijvoorbeeld ook in de regio West- Zuid. We kunnen dit ook vergelijken met de landelijke gemiddelden van 2013 en 2014 die als horizontale lijnen zijn afgebeeld (en horen bij de rechteras). Het landelijk gemiddelde in 2013 was 7% en in ,3% (rechteras). De regio Oost- Noord zit dus in 2014 onder het landelijk gemiddelde. De onderzoekers hebben ook gevraagd wat de verwachte leegstand in de segmenten van de portefeuille op de middel lange termijn ( ) zal zijn (rechterfiguur). In deze figuur worden een aantal gegevens gecombineerd. Het gaat over de leegstand in percentage van de huurwaarde voor 2014 en wat men in op de middellange termijn verwacht (2019). Zo kunnen we de jaren en de segmenten vergelijken. Landelijk is percentage in 2014 en men verwacht dat dat tot 2019 hetzelfde blijft, in 2019 dus ook (kolommen). Het landelijk gemiddelde is, zoals we in de voorgaande figuur zagen 3,3% (rechteras). De grootste verschuiving zien we bij kantoren. In 2014 leegstand van 7,6%, hetgeen ruim boven het landelijk gemiddelde is. Kantoren blijven in de nabije toekomst zorgen kindjes voor wat de leegstand betreft. Leegstand kantoren blijft hoog De leegstand bij kantoren blijft hoog, zo wordt in het rapport geconstateerd. Hoewel er vrijwel geen nieuw aanbod is, doet de geringe opname het aanbod ook nauwelijks afnemen. In toenemende mate zien we onttrekking van verouderde kantoorpanden aan de markt. Deze worden geschikt gemaakt voor alternatief gebruik, bijvoorbeeld bewoning door studenten. In het totaal aanbod is het aandeel verouderd vastgoed dat voor alternatieven geschikt is echter beperkt. Maar ook de retailsector blijft ondanks het lichte herstel onder druk staan. Retailvastgoed verliest daardoor ook deels zijn sterke positie die het had bij beleggers. Die worden steeds selectiever en blijven voornamelijk geïnteresseerd in centrumlocaties in aantrekkelijke steden. In de markt voor bedrijfsruimte en logistiek is nog steeds sprake van een mismatch tussen het aanbod en de vraag. Daarom kunnen leegstandscijfers sterk variëren per locatie en type product. Moderne logistieke faciliteiten, op de grote logistieke hot spots, kennen vrijwel geen leegstand. Vaak omdat het om ontwikkeling op maat gaat. Verouderde bedrijfsruimte op slecht ontsloten locaties kent een hoge mate van leegstand. VI Special door PropertyNL voor ING Real Estate

7 Jos Jonkers, Business Manager ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Amsterdam Wat mij opvalt, is dat de vraag van de beleggers naar lange leningen (5 jaar of langer) is verminderd ten opzicht van vorig jaar, terwijl de rente historisch laag staat. Naar mijn idee is dit juist het moment om het renterisico voor de lange termijn uit de portefeuille te halen, zodat de belegger zich puur op het beleggen kan toeleggen. Olga Jansen, Relationship Manager, ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Eindhoven In tegenstelling tot voorgaande jaren zien we dat zowel het aantal groeiers als de groeiverwachting in de regio Zuid is toegenomen. Er vindt wel een verschuiving plaats in de assets waarin wordt belegd, vooral in winkels en woningen. Gezien de afwaarderingen van het onroerend goed de afgelopen jaren is er een redelijk solide basis om met de portefeuille weer een stap voorwaarts te maken. Mark Huiskes, Senior Relationship Manager ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Arnhem Het onderzoek wordt steeds meer door de markt en voor de markt! In de regio Noord-Oost willen beleggers evenals vorig jaar fors groeien in woningen (+70%). Terwijl er andere jaren nog een groeiverwachting was in winkelvastgoed, wenst de belegger nu juist te krimpen ( 6%). Ook dit jaar kent de regio Noord-Oost weer de hoogste LTV (71,84%) van alle regio s. Philip Zwart, Commercial Director ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Amsterdam De Amsterdamse belegger lijkt in zijn groeiambities optimistischer dan de groep landelijke beleggers als geheel. De groeiverwachting ligt boven het landelijk gemiddelde (van 17%) en de daling in de bevoorschotting gaat met een hoger percentage gepaard. In 2013 verwachtten de beleggers over de gehele linie te groeien in bijna alle segmenten. Nu zien we vooral een gezonde focus op winkels op de goede locaties en woningbeleggingen in Amsterdam en omstreken. Michiel Oly, Relationship Manager ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Rotterdam In de regio West-Zuid Nederland zien de meeste beleggers een duidelijke procentuele toename van woningen in hun portefeuille en een afname van het belang in kantoren en winkels. Circa driekwart van de ondervraagde Rotterdamse en Haagse vastgoedbeleggers wil hun portefeuille laten groeien (met gemiddeld 14% de komende jaren) en 25% verwacht een (lichte) krimp van hun portefeuille. Special door PropertyNL voor ING Real Estate VII

8 27/10/ :02 Contactgegevens: Drs. Jos H.C.T. Jonkers, Business Analytics & Portfolio Management ING Commercial Banking, Lending Services, Amsterdam Michiel P. Oly, Relationship Manager ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Rotterdam Drs. Philip H. Zwart, Commercial Director ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Amsterdam Drs. Mark B.G. Huiskes, Relationship Manager ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Arnhem Drs. Olga H.M. Jansen, Relationship Manager ING Commercial Banking, Real Estate Finance, Eindhoven Het onderzoek kwam tot stand onder leiding van Prof. dr. T.M. Berkhout MRE MRICS en Prof. dr. A.J. Kil MBA van Nyenrode Business Universiteit. U kunt het rapport verkrijgen via: of downloaden via: REF ING Bank N.V. Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 2014 VIII Special door PropertyNL voor ING Real Estate

«Belegger vasthoudend maar voorzichtig» «Woningen weer in trek» «Beleggers staan te dralen voor de startblokken»

«Belegger vasthoudend maar voorzichtig» «Woningen weer in trek» «Beleggers staan te dralen voor de startblokken» «Belegger vasthoudend maar voorzichtig» «Woningen weer in trek» «Beleggers staan te dralen voor de startblokken» Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 2013 Interview

Nadere informatie

Visies op vastgoedfinanciering

Visies op vastgoedfinanciering «Particuliere beleggers ambiëren flinke groei» «Sterk accent op A1 vastgoed jaagt prijzen op» «LTV s worden gereduceerd, rente niet gefixeerd» Visies op vastgoedfinanciering Het ING/Nyenrode Center for

Nadere informatie

Nyenrode. ING Real Estate Finance. Aan dit onderzoek werkten mee: Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J. Kil

Nyenrode. ING Real Estate Finance. Aan dit onderzoek werkten mee: Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J. Kil Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J. Kil ING Real Estate Finance Drs. Peter

Nadere informatie

Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 2014

Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 2014 REF008 1014 ING Bank N.V. 114.00.028_ING_Onderzoeksrapport_financieringsbeleid cover_5.indd 1-3 Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 27/10/ 10:02 Disclaimer Aan dit

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

Nyenrode. ING Real Estate Finance. Aan dit onderzoek werkten mee: Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J. Kil MBA

Nyenrode. ING Real Estate Finance. Aan dit onderzoek werkten mee: Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J. Kil MBA Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 2015 Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J. Kil MBA ING Real Estate Finance

Nadere informatie

Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Prof. dr. T.M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. A.J. Kil MBA

Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Prof. dr. T.M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. A.J. Kil MBA Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 2012 Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Prof. dr. T.M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. A.J. Kil MBA ING Real Estate Finance Drs.

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Nyenrode Center for Real Estate Finance. ING Real Estate Finance. Aan dit onderzoek werkten mee:

Nyenrode Center for Real Estate Finance. ING Real Estate Finance. Aan dit onderzoek werkten mee: Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers in 213 Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Center for Real Estate Finance Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. Ad J.

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

De Zondagomzet van de supermarkten is in 2014 met 30% fors gegroeid naar bijna 1,2 miljard omzet.

De Zondagomzet van de supermarkten is in 2014 met 30% fors gegroeid naar bijna 1,2 miljard omzet. 1 Zondagomzet supermarkten blijft fors stijgen in 2014 (+30%). Bijna 1,2 miljard omzet op zondag in supermarkten. Avond omzet valt terug en afgelopen 2 jaren daling van de vrijdag/zaterdag omzetaandelen.

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers

Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers Disclaimer Dit rapport dient uitsluitend ter informatie en mag niet worden opgevat als een aanbod, beleggingsadvies of enige andere

Nadere informatie

Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers

Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers Het financieringsbeleid van Nederlandse particuliere vastgoedbeleggers Aan dit onderzoek werkten mee: Nyenrode Prof. Dr. T.M. Berkhout MRE MRICS Prof. dr. A.J. Kil MBA ING Real Estate Finance Drs. Peter

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte Maart 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 9 Beleggersmarkt 2011 9.1 Veranderend investeringsgedrag: vastgoed met weinig risico Klik hier direct door naar regionale ontwikkelingen > Veranderend investeringsgedrag:

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 2015

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 2015 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van 3. Prijzen van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Klaartje Asselbergs Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 215 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte Maart 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

GfK Supermarktkengetallen

GfK Supermarktkengetallen GfK Supermarktkengetallen Week 04 2016 1 Geen omzetgroei supermarkten in januari 2016 Zondag opening supermarkten ingeburgerd: ruim 2 op de 3 huishoudens maakt er frequent gebruik van (8,8x per jaar).

Nadere informatie

Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011

Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011 Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011 INHOUD INHOUD... 3 AANBOD VAN NIEUWE KOOPWONINGEN OP BASIS VAN DOOR DE AANGESLOTEN ORGANISATIES GEACCEPTEERDE PLANNEN... 7 TABEL 1 NIEUW AANGEBODEN

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

De Nederlandse markt voor beleggen in zakelijke hypotheken

De Nederlandse markt voor beleggen in zakelijke hypotheken De Nederlandse markt voor beleggen in zakelijke hypotheken Met het herstel van de economie nemen de beleggingsactiviteiten en daarmee de vraag naar vreemd vermogen weer toe. En waar traditionele grote

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (voorts COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van de lokale lasten, een overzicht van de

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers ASRE Talent Seminar Marco Mosselman Juni 2014 Institutioneel vastgoed (31-12-2011) Totaal belegd vermogen Waarvan vastgoed Pensioenfondsen

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 In dit kwartaalbericht van Woningmarkcijfers.nl de volgende onderwerpen: - prijsontwikkelingen en transacties september - prijsontwikkelingen en transacties

Nadere informatie

Verkiezing en methode

Verkiezing en methode Verkiezingsuitslag Verkiezing en methode Het Leukste uitje van het Jaar wordt bepaald op basis van een onderzoek onder ANWB leden. Dit onderzoek bestaat uit twee rondes, namelijk een nominatieronde en

Nadere informatie

INVESTMENT SNAPSHOT. Nederland Januari 2012. Cushman & Wakefield Research Publicatie

INVESTMENT SNAPSHOT. Nederland Januari 2012. Cushman & Wakefield Research Publicatie INVESTMENT SNAPSHOT Nederland Januari 2012 DE BELEGGINGSMARKT IN 2011 ALGEMEEN Het jaar 2011 begon met een positieve stemming op zowel de gebruikers als de beleggingsmarkt. Ondanks dat de beleggingsniveaus

Nadere informatie

Vesteda Update Q1 2015

Vesteda Update Q1 2015 Vesteda Update Q1 2015 Wooncomplex De Ooievaar in Purmerend, geacquireerd door Vesteda van woningcorporatie Wooncompagnie in Q1 2015 Vesteda Update Q1 2015 Inhoud 2 Inhoud Introductie Managing Board 3

Nadere informatie

Welkom Perspresentatie jaarcijfers ASR 2011

Welkom Perspresentatie jaarcijfers ASR 2011 Welkom Perspresentatie jaarcijfers ASR 2011 Jos Baeten, voorzitter Raad van Bestuur Roel Wijmenga, CFO 29 februari 2012 ASR in 2011 Resultaat 212 miljoen Dividendvoorstel 71 miljoen Solvabiliteit naar

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Afnemende vastgoedbeleggingen door onzekerheid

Afnemende vastgoedbeleggingen door onzekerheid Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Afnemende vastgoedbeleggingen door onzekerheid Naar verwachting zullen de beleggingsvolumes in vastgoed in 2011 dalen. Door de onzekerheid van de afloop van

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Hypotheken update Q1 2015

Hypotheken update Q1 2015 Hypotheken update Q1 2015 Hypotheekmarkt presteert wederom goed IG&H Consulting & Interim houdt u graag op de hoogte van de ontwikkelingen in de hypotheekmarkt. In deze hypotheekupdate informeren wij u

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Trendanalyse WSW 2015

Trendanalyse WSW 2015 Trendanalyse WSW 2015 Inhoud 2 Samenvatting 3 1. Financiële positie corporaties 6 2. Beschikbaarheid van betaalbare woningen 10 3. Veroudering vastgoed 16 4. Risico s 18 5. Verantwoording 21 6. Bijlage

Nadere informatie

Marylane. Leegstand kantoren & waarom het zo lang duurt

Marylane. Leegstand kantoren & waarom het zo lang duurt Leegstand kantoren & waarom het zo lang duurt Door: Bart Douw Datum: 24 januari 2013 MARYLANE: Bart Douw (1966), bedrijfseconoom 10 jaar bankier 8 jaar directeur investeringsholding Sinds begin 2012 zelfstandig

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2007

Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2007 Rapportage benchmark ziekteverzuim SW-sector, 2007 24-06-2008, Bussum Etienne Lemmens, Orbis Inleiding Vergelijking Respons Regionale spreiding In de CAO voor de sector SW is opgenomen dat de verzuimbenchmark,

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT

Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT Presentatie door: Jeroen Lokerse CUSHMAN & WAKEFIELD KANSEN EN BEDREIGINGEN IN DE NEDERLANDSE WINKELMARKT Inhoud Introductie spreker: drs. Jeroen M. Lokerse MSRE MRICS Korte introductie Cushman & Wakefield

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Inleiding In het arboconvenant Sociale Werkvoorziening is bepaald dat jaarlijks een vergelijkend onderzoek naar de hoogte van het ziekteverzuim

Nadere informatie

Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid?

Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid? Inhoudstafel Deel 1. Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid? 1. Hoe werkt een spaarrekening eigenlijk?............................... 1 1.1. De rente op uw spaarrekening: basisrente

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Hypotheekschuld in Nederland:

Hypotheekschuld in Nederland: Hypotheekschuld in Nederland: Loan to value / loan to income Ruimteconferentie, 21 mei 2013 Marcel van Wijk Vastgoed en Woningmarkt ac.vanwijk@cbs.nl Agenda Recente ontwikkelingen Onderzoeksopzet Hypotheekschuld

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Aantal woningverkopen bijna 5 procent hoger Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Voor 2010 prognose: geen prijsstijging Dure segment blijft moeizaam Nieuwegein, 14 januari In het vierde

Nadere informatie

basispunten 31-12-2014 2015 2015 2015 31-12-2015 2015 2015 (I) (III) (IV) (V) (VI) (VII) (VIII=IV+VII) 9.438-2.307 1.134 213 8.478-101 1.

basispunten 31-12-2014 2015 2015 2015 31-12-2015 2015 2015 (I) (III) (IV) (V) (VI) (VII) (VIII=IV+VII) 9.438-2.307 1.134 213 8.478-101 1. Risicomanagement De Rabobank voert een risicobeleid dat gericht is op een gematigd risicoprofiel. De risicostrategie is gericht op contuïteit en bewerkstelligt de beschermg van de wst en wstgroei, het

Nadere informatie

Halfjaarbericht Interim report 2003. Offices/Industrial

Halfjaarbericht Interim report 2003. Offices/Industrial Halfjaarbericht Interim report 2003 Offices/Industrial Profiel VastNed Groep De VastNed Groep bestaat uit twee gespecialiseerde onroerendgoedbeleggingsmaatschappijen met veranderlijk kapitaal: VastNed

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer.., BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Woningmarkt na de crisis. Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance Woningmarkt na de crisis Henk Jagersma, Directievoorzitter Syntrus Achmea Real Estate & Finance 1 Waar staan we met Nederland na de crisis? Nederlandse economie is er heel voorzichtig weer bovenop aan

Nadere informatie