Monitor Duurzaam Beleggen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitor Duurzaam Beleggen"

Transcriptie

1 Halfjaarlijkse publicatie - Jaargang 4 - nr. 1 Monitor Duurzaam Beleggen Juni 2005 Bedrijvenscreening best-practice bedrijven geactualiseerde sectorfiches - nutsbedrijven (update december 2004) - gezondheidszorg (update december 2004) - cyclische consumentensectoren (update december 2004) - niet-cyclische consumentensectoren (update april 2004) - industriële sectoren (update april 2005) - informatietechnologie (update mei 2005) Aandeelhoudersdagen Duurzaam Beleggen Toppunt van transparantie!?! De duurzame beleggingen van KBC Groep zijn sterk aan t groeien! dankzij de duurzame obligatiefondsen U bent al KBC-Online-cliënt? Dan kunt u gratis Monitor Duurzaam Beleggen ontvangen per . Surf naar en registreer uw gegevens.

2 Bedrijvenscreening Best-practice bedrijven Waarom zijn BMW of Colruyt gekend als duurzame en maatschappelijk verantwoorde bedrijven niet opgenomen in het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum? Inherent aan onze onderzoeksmethodologie is dat bepaalde bedrijven die in de maatschappij aanzien worden als duurzaam en maatschappelijk verantwoorde bedrijven, niet voorkomen in het onderzoek. In de duurzaamheidsanalyse vertrekken we immers van de MSCI index voor Eurozonebedrijven (Morgan Stanley Capital Index). In het geval van BMW, probeert de MSCI om redenen van risicospreiding niet te veel aandelen van Duitse autoproducenten op te nemen. Een tweede reden waarom sommige duurzame bedrijven niet in het analysedomein voorkomen, is dat ze te klein zijn in termen van beschikbare marktkapitalisatie ten opzichte van de andere bedrijven in de sector en hierdoor buiten de regel vallen (zie Monitor Duurzaam Beleggen, december 2004). Toch moet het terechte duurzaamheidsimago van een bedrijf een plaats in het duurzaamheidsuniversum kunnen verdienen. Daarom besliste KBC AM, in samenspraak met de Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse, om een korte procedure op te stellen zodat die bedrijven op basis van objectieve gronden in het onderzoeksuniversum opgenomen kunnen worden. Hoe komen we tot het lijstje van best-practice -bedrijven? Dit doen we aan de hand van enkele rangschikkingen van andere screeningshuizen, met name: de lijst Market Sector Leaders van Sustainability Asset Management (de leverancier van de Dow Jones Sustainability Indices) de lijst The best companies of Europe, per sector, van Dutch Sustainability Research (de leverancier van de duurzame fondsen van o.m. SNS Nederland) de lijst van Butterflies van het Noorse Storebrand de Level 1 informatie van EIRIS (één van de informatiebronnen van onze eigen research en leverancier van de FTSE4Good Indices) Indien een bedrijf in één van deze lijstjes wordt genoemd als sectorleider, is het waard het van naderbij te bekijken. Op zes bedrijven na zijn alle eurozone bedrijven die als sectorleider worden aanzien bij de vier externe bronnen door onze afdeling gescreend (en overigens allemaal boven de lat geplaatst). De zes bedrijven BMW, Océ, Outokumpu, Wartsila, Metso en Kesko zullen bijkomend worden gescreend als ze nog steeds sectorleider zijn op het ogenblik van de volgende actualisatie van de sector, waarvan ze deel uitmaken. Indien ze een hogere score verwerven dan de mediaan in hun sector, kunnen ze mee opgenomen worden in het duurzaamheidsuniversum. Ten tweede kan de Externe Adviesraad zelf bedrijven aanbrengen die toegevoegd moeten worden aan het onderzoeksuniversum, indien een meerderheid van de Externe Adviesraad hiermee instemt. Het zal hierbij voornamelijk gaan om middelgrote en laag gekapitaliseerde bedrijven uit de Benelux-landen. Maar ook deze bedrijven worden eerst onderzocht! Wanneer worden deze bedrijven opgenomen in het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum? De screening van deze bedrijven zal gebeuren van zodra de desbetreffende sector opnieuw geactualiseerd wordt. Indien deze bedrijven, na analyse, een hogere score verwerven dan de mediaan in hun respectieve sector/subsector, worden ze bijkomend mee opgenomen in het duurzaamheidsuniversum van KBC. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 2 Juni 2005

3 Geactualiseerde sectorfiches Nutsbedrijven We bekeken elf bedrijven uit de sector van de nutsbedrijven, die samen ruim 90% van de marktkapitalisatie van de sector in de MSCI-EMU uitmaken. Acht van de elf bedrijven hebben als hoofdactiviteit de opwekking en distributie van elektriciteit (Union Fenosa, EDP Electricidade Port, Endesa, Iberdrola, Enel, Electrabel en E.ON). De drie anderen (Veolia Environnement, RWE en Suez) behoren tot de subsector andere nutsbedrijven en ongereguleerde diensten. Elektriciteit, gas en water zijn onmisbare nutsvoorzieningen in het moderne leven. De nutsvoorziening verbeterde de afgelopen eeuw de kwaliteit van voeding, gezondheidszorg en opvoeding en maakte (duurzame) economische groei en algemene verbetering van de levenskwaliteit mogelijk. Nutsvoorzieningen bleken ook essentiële hulpmiddelen in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. Het is een belangrijke uitdaging voor de wereldgemeenschap om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen toegang hebben tot deze voorzieningen. In de sectorfiche van de nutsbedrijven wordt dieper ingegaan op maatschappelijke problemen die gebrekkige nutsvoorzieningen met zich mee brengen in ontwikkelingslanden. Het onderzoek naar het duurzaam en maatschappelijk karakter van de bedrijven uit de nutsector werd half december 2004 afgerond. Van de elf onderzochte nutsbedrijven voert Iberdrola voor de tweede keer de duurzaamheidsrangschikking aan. De sectorleider scoort op geen enkel van de vijf criteria de hoogste score, maar behaalde de eerste plaats door op elk van de vijf criteria boven het gemiddelde te scoren. Iberdrola wordt kort gevolgd door nieuwkomer Union Fenosa, eveneens een Spaans bedrijf. Van de derde plaats tot de zevende plaats liggen de scores echt dicht bij mekaar. Het Finse Fortum, als zevende net niet opgenomen in het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum, scoorde nauwelijks één punt lager op een totaal van vijftig dan ENEL, de Italiaanse energieleverancier die de derde plaats inneemt. ENEL viel vorig jaar nog net onder de lat. Het lijstje van opgenomen bedrijven wordt vervolledigd met Electrabel, RWE (dat sinds vorig jaar boven de lat klimt) en Endesa (vorig jaar derde, nu gedaald naar de zesde plaats). Suez valt terug van de tweede naar de achtste plaats en wordt niet meer opgenomen in de duurzame fondsen. Aan de basis van deze daling ligt de zwaardere weging van de maatschappelijk betwiste praktijken en technologieën en de betrokkenheid van Suez in kernenergie en dierenproeven. Andere nieuwkomers Veolia Environnement en EDP scoren lager dan de mediaan. E.ON is net als vorig jaar de hekkensluiter in de sector nutsbedrijven. GRAFIEK 1 - ALGEMENE SCORE SCREENING NUTSBEDRIJVEN Iberdrola 28,7 Union Fenosa 26,8 ENEL 25,7 Electrabel 25,5 RWE 25,2 Endesa 25,1 Fortum 24,8 Suez 24,3 Veolia Environnement 23,8 EDP Electricidade Port 21,6 E.ON 19, Gezondheidszorg KBC screende acht bedrijven uit de sector gezondheidszorg die samen ongeveer 92% uitmaken van de totale marktkapitalisatie van de sector in de MSCI-EMU. Drie daarvan (Sanofi-Aventis, Schering en sinds dit jaar ook UCB) zijn in hoofdzaak geneesmiddelen-producenten. Altana combineert een farmaceutische divisie met een chemische tak. Daarnaast zijn er ook bedrijven die actief zijn in de productie van medische uitrusting en diensten (Fresenius Medical Care) en van brillen en brilglazen (Essilor International). Celesio ten slotte is met zijn grooten kleinhandelsactiviteiten in medicijnen een buitenbeentje in de sector. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 3 Juni 2005

4 De ontwikkeling, de productie en het gebruik van geneesmiddelen hebben erg uiteenlopende gevolgen voor de diverse aspecten van duurzaamheid. De directe ecologische impact van de productie in de gezondheidszorg, via energie- en waterverbruik, is doorgaans beperkt in vergelijking met andere industriële sectoren. Een aandachtspunt bij de productie blijven wel de afvalstromen (zowel vast als water). Het eindproduct, de geneesmiddelen, heeft anderzijds wel een significante milieuimpact, die veel minder direct zichtbaar is. De actieve bestanddelen van de geneesmiddelen komen na gebruik door de patiënt immers grotendeels in het afvalwater en de bodem terecht. Aangezien heel wat van de aangewende chemicaliën in geneesmiddelen biologisch moeilijk afbreekbaar zijn, stapelen zij zich op in het milieu. Tot op vandaag is weinig bekend over het risico voor in de natuur voorkomende organismen en voor de mens. De gezondheidszorg krijgt ook af te rekenen met diverse ethische kwesties. De toepassingen inzake biotechnologie zijn een erg controversieel thema. Een centrale techniek daarbij is genetische manipulatie, het veranderen van de erfelijke eigenschappen o.a. via de overdracht van genen tussen organismen die op natuurlijke wijze niet zouden kunnen kruisen of via het inbrengen van extra genen. Inzake biotechnologie en dierenproeven moeten we één en ander wel nuanceren. Zo is er een belangrijk onderscheid tussen reproductief klonen, waarbij een volledige kopie gemaakt wordt, en therapeutisch klonen. Bij dit laatste maken wetenschappers genetisch materiaal aan voor medische doeleinden, o.a. nieuwe geneesmiddelen en vaccins. Heel wat ethici zijn intussen de mening toegedaan dat therapeutisch klonen moet kunnen. Gentherapie lijkt veel belovend voor de behandeling van genetische afwijkingen en chronische ziekten. De medische biotechnologie stond de voorbije jaren mee in een slecht daglicht door de controverses in de agrofood-biotechnologie. Enkele fabrikanten, waaronder Aventis, hebben bijgevolg de voorbije jaren hun nevenactiviteiten inzake genetische gemanipuleerde gewassen dan ook afgestoten. Een andere nuance bij de kritiek vanuit ethische hoek stelt dat dierenproeven doorgaans wettelijk verplicht zijn en gepaard gaan met strikte voorwaarden. De meeste bedrijven voeren hier dan ook het beleid van de drie V s: (1) vervanging door alternatieve methoden indien mogelijk; (2) voor experimenten die niet vervangen kunnen worden, dient het aantal proefdieren te worden verminderd tot een minimum nodig voor het verkrijgen van betrouwbare resultaten, en (3) alle experimentele procedures dienen zo verfijnd te worden, dat het lijden van het dier tot een minimum wordt beperkt. Naast deze drie V s kan ook een vierde V met name verantwoordelijkheidszin toegevoegd worden. Onderzoekers die met proefdieren werken moeten bereid zijn het gebruik van deze dieren te verantwoorden voor de gemeenschap. Ten slotte staan de relaties van de farmabedrijven met de ontwikkelingslanden ter discussie. Zo is er heel wat druk op de bedrijven om de toegankelijkheid van derdewereldlanden tot geneesmiddelen te vergroten. Daarbij klinkt vaak de eis om de meest essentiële geneesmiddelen tegen een aanvaardbare prijs beschikbaar te stellen. Bovendien zouden bedrijven in hun research vooral mikken op de meest winstgevende producten (bijv. voor beschavingsziekten in de rijke industrielanden) en veel minder op de bestrijding van ziekten in de ontwikkelingslanden. Een aantal bedrijven voert de laatste jaren echter een sterke politiek om dit punt van kritiek te weerleggen. Sanofi-Aventis bijvoorbeeld werkt samen met Unicef om vaccins aan een lagere prijs in ontwikkelingslanden te verkopen. De actualisering van de duurzaamheidsscores in de sector gezondheidszorg brengt het Duitse Schering op de eerste plaats. Waar voorheen Sanofi en Aventis als aparte bedrijven de tweede en derde plaats innamen, krijgt het gefuseerde Sanofi-Aventis nu een derde plaats toegekend. Opmerkelijk is de vooruitgang van Essilor van de vijfde naar de tweede plaats. Essilor dankt de stijging aan de verbetering van alle criteria behalve bedrijfsethiek en corporate governance. UCB komt net boven de lat dankzij de relatieve verbetering t.o.v. de rest van de sector inzake milieu. De nieuw gescreende bedrijven Celesio en Elan Corporation voldeden niet en Altana, dat reeds vroeger gescreend werd, kende geen opmerkelijke verbeteringen ten einde boven de lat terecht te komen. Meer details kan u vinden in de sectorfiche, die beschikbaar is op onze website MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 4 Juni 2005

5 GRAFIEK 2 - ALGEMENE SCORE SCREENING GEZONDHEIDSZORG Schering 29,6 Essilor 28,7 Sanofi-Aventis 27,9 Fresenius 26,9 UCB 26,1 Celesio 24,7 Altana 22,8 Elan Corporation 20, Sinds de uitbreiding van het onderzoeksuniversum in 2004 (zie de Monitor Duurzaam Beleggen van december 2004), groeide het aantal te onderzoeken bedrijven in de cyclische consumentensectoren sterk aan, van negentien in 2003 naar dertig onderzochte bedrijven eind Gezien het grote aantal bedrijven beslisten we het onderzoek en de sectorfiche in twee delen op te splitsen. Deel I bevat de subsectoren Hotels & Ontspanning, Media en Retail met in totaal veertien bedrijven. Deel II bespreekt de subsectoren Duurzame Consumentengoederen en Auto s & Componenten met in totaal zestien bedrijven. Deel I: De drie subsectoren (Hotels & Ontspanning, Media en Retail) verschillen onderling zeer sterk. De maatschappelijke en ecologische impact verschilt zelfs binnen elke subsector. In de sectorfiche bespreken we voor elk van de drie subsectoren een relevant onderwerp. Verwacht wordt dat tegen 2010 de inkomsten uit toerisme de landbouw van zijn eerste plaats als grootste industrie zal verdrijven. Bovendien is op dit ogenblik één op dertien mensen direct of indirect tewerkgesteld in toerisme. Tot voor de jaren 90 waren de media voornamelijk nationaal gestructureerd. Pas in het afgelopen decennium ontstond de snelle samensmelting van wereldwijde commerciële media. De macht van geconsolideerde mediamaatschappijen sluipt de huiskamer binnen. Op slinkse wijze veroverde de Simpson-donut een plaats in onze kast en onze maag en werd de nieuwe Chanel aan ons voorgesteld via een Moulin Rouge-achtig kortfilmpje met in de hoofdrol Nicole Kidman. We voelen ons lekker in ons vel met fancy kledij geproduceerd door arbeiders in Aziatische landen. Elk zes weken ligt een nieuwe kledinglijn in de rekken. Dan stelt zich enkel nog de vraag: wie produceert de kleren en in welke omstandigheden? Bovendien zou in de mediasector, omwille van zijn grote impact op de samenleving, op meer dan gemiddelde wijze aandacht moeten uitgaan naar een divers samengestelde Raad van bestuur en een maximale beleidstransparantie. Cyclische consumentensectoren Het resultaat van de sectoranalyse is een nieuwe rangschikking waarbij van de veertien bedrijven er zeven opgenomen worden in het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum. Accor voert ook in de opgesplitste rangschikking opnieuw het lijstje aan gevolgd door een sterk scorende nieuwkomer, de Duitse reisorganisator TUI. Op de derde plaats komt Inditex dat tegenover vorig jaar een sterke remonte maakte. Het lijstje wordt aangevuld met in volgorde van score TF1, Reed Elsevier, Vivendi Universal en VNU. Deze beide laatste bedrijven komen voor het eerst in het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum. Er verdwijnt ten opzichte van de vorige screening slechts één bedrijf uit deze subsectoren uit het beleggingsuniversum, namelijk Wolters Kluwer. De score van dit bedrijf daalde met maar liefst negen punten. Andere bedrijven die onder de lat vielen zijn: Publicis, Mediaset, Sodexho, Pinault-Printemps-Redoute, Lagardère. Deel II: Zowel de auto-industrie als de subsector van de duurzame consumentengoederen worden gekenmerkt door dezelfde waardeketen. In beide sectoren ontstond in de jaren 80 de focus op de kerncompetenties van de organisatie. Een groot deel van de toegevoegde waarde werd uitbesteed. In plaats van de volledige productieketen in het eigen bedrijf te houden, gingen bedrijven zich richten op de twee uitersten, namelijk: onderzoek en ontwikkeling en de verkoop van de producten. Alle tussenliggende activiteiten worden uitbesteed en ingekocht. Uitbesteding heeft een belangrijke sociale en MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 5 Juni 2005

6 ecologische impact voor het land waar uitbesteed wordt en het land naar waar de uitbesteding verhuist. Massale ontslagen aan de ene kant, verplicht presteren van onbetaalde overuren en inschakeling van kinderarbeid aan de andere kant. Mobiliteit is uitgegroeid tot een hoeksteen van onze maatschappij. Met de Kyoto-norm in het vooruitzicht is deze hoeksteen toe aan reconstructie. In West-Europa nam het gemiddelde vermogen van een wagen van 1990 naar 2003 toe met 30%. De cilinderinhoud steeg met 10% en het aandeel vierwiel-aangedreven wagens steeg met 3,7%. De bal licht niet enkel in het kamp van de producent, de consument heeft ook, een verantwoordelijkheid in deze. In de twee subsectoren kwam er in het afgelopen anderhalf jaar heel wat beweging wat betreft duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Philips, in de vorige analyse nog goed voor een zevende plaats in de cyclische consumentensectoren, prijkt nu bovenaan in de gecombineerde lijst van de duurzame consumentengoederen en de autosector. Iets achterop volgt een nieuweling in de rangschikking, Adidas. De laatste jaren lag het bedrijf fel onder vuur bij NGO s vanwege sociale wantoestanden bij zijn toeleveranciers. Het bedrijf investeerde fors in een meer duurzaam beleid met oog voor mensenrechten bij zijn leveranciers en die inspanningen weerspiegelen zich in de eindscore van Adidas. Het enige Belgische bedrijf, Agfa Gevaert, dat onderzocht werd in de sector, eindigde op de derde plaats. Het behaalde een zeer goede score op milieu. Het lijstje met opgenomen bedrijven wordt vervolledigd met LVMH en vijf bedrijven uit de autosector, die opvallend lager scoort. Deze bedrijven zijn in volgorde van hoogste score Valeo, Volkwagen, PSA Peugeot Citroën, Renault en Michelin. Onder de lat vallen Thomson, Puma, Porsche, Continental en Fiat. Ondanks dat DaimlerChrysler op alle criteria bij de best scorende bedrijven uit de autosector behoort, wordt de autoconstructeur niet opgenomen vanwege zijn betrokkenheid in de wapenindustrie. Net als Lagardère (Media) is DaimlerChrysler immers de belangrijkste aandeelhouder van EADS. EADS is een Frans defensiebedrijf dat omwille van de productie van clusterbommen en -munitie uitgesloten is uit alle beleggingsfondsen van KBC, ook de klassieke. Bovendien verkiezen beide bedrijven elk de helft van de leden van de Raad van Bestuur van EADS. De Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse besliste om Lagardère en DaimlerChrysler niet toe te laten in de duurzame fondsen. GRAFIEK 3-(1) - ALGEMENE SCORE SCREENING CYCLISCHE CONSUMENTENSECTOREN DEEL I Accor TUI Inditex TF1 Reed Elsevier Vivendi Universal VNU Publicis Mediaset Sodexho Wolters Kluwer Pinault-Printemps-Redoute Lagardère 15,1 13,1 19,9 19,3 18,3 23,7 28,5 26,6 31,5 30,8 30,8 36,3 35, GRAFIEK 3-(2) - ALGEMENE SCORE SCREENING CYCLISCHE CONSUMENTENSECTOREN DEEL II Philips Adidas Salomon Agfa Gevaert Valeo LVMH Volkswagen PSA Peugeot Citroën Renault Michelin Daimler Chrysler Thomson Puma Porsche Continental Fiat 15,3 15,1 23,2 22,6 22,0 21,5 24,4 24,2 24,1 24,0 27,3 26,9 26,5 29,8 33, Niet-cyclische consumentensectoren In de subsector voedingsdistributie onderzochten we vier bedrijven: Carrefour, Ahold, Metro en Delhaize. In de tweede subsector, voeding, dranken & tabak werden zes bedrijven geanalyseerd: Inbev, Pernod Ricard, Numico, Unilever, Heineken en Danone. Ten slotte bekeken we in de derde subsector, huishoud- & verzorgingsproducten, MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 6 Juni 2005

7 de duurzaamheidsprestaties van twee bedrijven, Henkel en L Oréal. Tabaksproducent Altadis kreeg geen score en komt automatisch op de laatste plaats. De omzet van dit bedrijf wordt immers volledig gerealiseerd uit de productie en distributie van tabaksproducten. Er is een duidelijk verschil tussen productiebedrijven en distributieketens inzake maatschappelijke en ecologische impact. Maar wat ze wel gemeen hebben, is dat de ene verkoopt wat de andere produceert. Net als in de jungle, geldt in deze markt de wet van de sterkste. Survival of the fittest, survival of the sexiest. De conglomeraten worden groter en groter, de reclame rond de merknamen uitdagender. Maar wat erachter schuilt is heel wat schrijnender. Onderzoek toonde aan dat alcohol een sociale kost heeft die tot 3% van het bruto nationaal product bedraagt. Een simpel voorbeeld toont aan dat deze stelling helemaal niet zo gek is. De oorzaak van het grootste deel van de ziektedagen opgenomen wegens dronkenschap, is niet alcoholisme pur sang, maar een occasionele activiteit waarin stevig gedronken wordt met een kater tot gevolg. Minder bekend is waarschijnlijk de impact van de palmolie-industrie. Meer dan één op tien producten in de supermarkt bevat controversiële palmolie. De boter op je brood is een stukje verdwenen oerwoud, de shampoo in je haar is zweet van het leed in palmolieproducerende landen. Voor de maatschappelijk bewuste klant wordt een ommetje naar de supermarkt een strategische keuze. Pernod Ricard GRAFIEK 4 - ALGEMENE SCORE SCREENING NIET-CYCLISCHE CONSUMENTENSECTOREN Henkel Danone Heineken L' Oréal Carrefour Unilever Metro Ahold Delhaize Numico Inbev Altadis 0,0 16,3 18,6 18,6 18,3 21,1 26,0 31,0 30,1 30,0 29,5 33,7 35, De rangschikking van de dertien door ons onderzochte bedrijven in de niet-cyclische consumentensectoren wordt aangevoerd door Henkel. In een uitstekend duurzaamheidsrapport publiceerden ze de resultaten van hun duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Op de tweede plaats volgt Danone. Het bedrijf gaat er lichtjes op vooruit ten opzichte van de vorige analyse. Heineken viel tot voor kort nog buiten het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum, maar komt na de nieuwe analyse op de derde plaats. De score van L Oréal en Unilever blijven ongeveer constant. De score van Carrefour valt iets terug en daardoor zakt het bedrijf van de eerste naar de vijfde plaats in de rangschikking. Metro is het laatste bedrijf dat opgenomen wordt in het beleggingsuniversum. Onder de lat vallen Pernod Ricard, Ahold, Delhaize, Numico, Inbev en Altadis. Op aanraden van de Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse werd via de nieuwe procedure best-practice bedrijven (zie eerder in deze Monitor) Colruyt opgenomen in de analyse. Colruyt behaalde een score die hoger lag dan de mediaan in de sector niet-cyclische consumentensectoren. Inherent aan deze procedure is dat de best-practice bedrijven geen deel uitmaken van de sectoranalyse. Colruyt wordt additioneel opgenomen, maar de bedrijfsfiche is geen onderdeel van de sectorfiche. Industriële sectoren: kapitaalgoederen In een eerste publicatie over de industriële sectoren worden de bedrijven uit de subsector kapitaalgoederen weergegeven. De tweede publicatie behandelt de subsectoren transport en commerciële diensten en leveranciers. Binnen de subsector kapitaalgoederen screende KBC veertien van de zeventien bedrijven uit het selectieuniversum. Drie bedrijven werden niet gescreend: EADS en Thales (productenten van clusterbommen en clustermunitie worden immers uitgesloten uit alle duurzame en klassieke beleggingsfondsen) en Finmeccanica (vermits dit bedrijf enkel actief is in de militaire industrie). Onderzoek wijst uit dat de bouwsector (waarin onder meer Grupo Ferrovial, Vinci, Saint-Gobain, Wienerberger, Acciona actief zijn) voor 25% bijdraagt tot de aantasting van de ozonlaag en voor 33% tot het broeikaseffect. Voor afvalstoffen bedraagt dit percentage zelfs 40%. Bij duurzaam bouwen daarentegen worden milieu- en MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 7 Juni 2005

8 gezondheidseffecten tot een minimum beperkt. Duurzaam bouwen houdt onder meer in dat de grondbehoeften en de mogelijkheden die het landschap biedt goed in kaart worden gebracht. Vervolgens wordt het mogelijke gebruik van oneindige bronnen geëvalueerd. Oneindige bronnen zijn bronnen, die weer aangroeien of terugkomen na verwijdering en geen blijvende schade aan het milieu aanrichten. Het gaat hier bijvoorbeeld om het gebruik van vlas en cellulose voor isolatie, leemstenen voor niet-dragende binnenwanden, terracottategels voor vloeren, Forest Stewardship Council (FSC) gecertifieerd hout voor bouw Men kan een huis echter niet volledig bouwen op basis van oneindige bronnen, vandaar dat het gebruik van eindige en eventueel schadelijke bronnen nagegaan wordt. Dit zijn o.a. CFK-houdende materialen, spaanplaat, zinken dakgoten, verven, aardgas, aardolie, Duurzaam bouwen levert voor de bewoner niet alleen een gezonde woning op maar creëert op lange termijn ook een daling in energie- en waterverbruik. Een aantal bedrijven (o.a. Siemens, Man) binnen de subsector kapitaalgoederen produceren elektrische en elektronische apparatuur. Jaarlijks worden wereldwijd miljoenen huishoudelijke apparaten zoals computers, TV s, koelkasten, kookfornuizen, wasmachines, gsm s, weggegooid. De verzamelnaam voor deze apparaten is AEEA, afgedankte elektrische en elektronische apparaten. Actueel wordt ongeveer ton per jaar of 16,5 kg per inwoner elektrische en elektronische apparatuur op de Belgische markt verkocht waardoor elk jaar duizenden tonnen oude apparaten afgedankt worden. Storten en verbranden van dit afval zijn verboden. Het afval moet dus op een milieuverantwoorde wijze verwerkt worden, waarbij hergebruik en recyclage de voorkeur genieten. Sinds juli 2001 voorziet de Belgische wetgeving, vastgelegd in het Afvalstoffendecreet, in een aanvaardingsplicht voor producenten en invoerders van elektrische en elektronische apparaten. De aanvaardingsof terugnameplicht regelt het verplicht terugnemen van afvalstoffen en hun verpakkingen, na gebruik door de consument, door eindverkopers, tussenhandelaren en producenten of invoerders van de betrokken producten. Op basis van het Afvalstoffendecreet, mag AEEA echter enkel verwerkt worden door bedrijven die een vergunning hebben voor de verwerking van gevaarlijke afvalstoffen. Communicatie naar de burger is een belangrijk aspect binnen AEEA. Sensibilisatiecampagnes in tijdschriften hebben tot doel de recyclage van elektrische en elektronische apparaten beter te doen leren kennen en de burger aan te sporen zich op een ecologisch verantwoorde manier van zijn afgedankte toestellen te ontdoen. In de actualisering van de duurzaamheidsscores voor de subsector kapitaalgoederen verdringt het Spaanse Grupo Ferrovial, als nieuwkomer, Siemens van de eerste plaats. Waar voorheen Siemens ook boven Vinci en Schneider Electric boven Saint-Gobain noteerde, zijn de rollen nu omgekeerd. Deze omkering is enerzijds te wijten aan de relatieve verbetering van Vinci en Saint- Gobain inzake intern sociaal beleid. Anderzijds is er de grotere betrokkenheid in de militaire industrie van Siemens en Schneider Electric. De voor het eerst gescreende bedrijven Pirelli en Wienerberger komen net boven de lat, de andere nieuwkomers Grafton Group, Kone, Fomento, Man, Acciona en Alstom voldeden echter niet. ACS, dat reeds vroeger gescreend werd onder Grupo Dragados, kende geen opmerkelijke verbeteringen ten einde boven de lat terecht te komen. Helemaal onderaan de rangschikking bevinden zich Finmeccanica, Thales en EADS, die om hoger vermelde redenen niet gescreend werden. GRAFIEK 5 - ALGEMENE SCORE SCREENING KAPITAALGOEDEREN Grupo Ferrovial Vinci Siemens Saint-Gobain Schneider Electric Pirelli Wienerberger Grafton Group Kone Fomento Man ACS Acciona Alstom Finmeccanica Thales EADS 0,0 0,0 0,0 13,7 19,8 19,1 18,4 18,0 22,2 21,0 25,7 25,3 25,2 24,7 24,1 23,7 27, MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 8 Juni 2005

9 Informatietechnologie Concreet werden tien van de twintig technologieaandelen in de MSCI-EMU gescreend. Samen maakten deze aandelen eind mei ,8 % uit van de beschikbare marktkapitalisatie van de sector. De informatietechnologiesector beslaat drie subsectoren: software & diensten (SAP, Cap Gemini, Amadeus Global Travel, Atos Origin en TietoEnator), halfgeleiders & halfgeleideruitrusting (STMicroelectronics, Infineon Technologies en ASML) en hardware & telecomuitrusting (Nokia en Alcatel). Bij het scoren van het gros van de indicatoren werd telkens een onderscheid gemaakt tussen de software- en de hardwareproducenten. Het spreekt voor zich dat voor softwarebedrijven heel wat milieu-indicatoren minder relevant zijn dan voor hardwarebedrijven. Hoewel ook andere nieuwe technologieën ontegensprekelijk belangrijke maatschappelijke effecten hebben, is het toch vooral de sterke opmars van de ICT (in hoofdzaak computers, het internet en de mobiele telefonie) die het maatschappelijk functioneren van burgers en bedrijven het voorbije decennium sterk heeft beïnvloed. Die maatschappelijke veranderingen kunnen we in drie groepen onderbrengen: (1) wijzigingen in de organisatie van de economische productie, (2) veranderende communicatie- en leerpatronen, en (3) nieuwe mogelijkheden op consumptievlak. Elk van deze drie groepen kan nog eens verder onderverdeeld worden afhankelijk van het product. Sommige van deze domeinen zijn zo nieuw dat er geen wetenschappelijke consensus bestaat over de maatschappelijke gevolgen. Bijvoorbeeld, er werd vanaf midden jaren 90 onderzoek verricht naar internetverslaving. Maar nog steeds zijn wetenschappers het er niet over eens vanaf wanneer iemand internet verslaafd is en of dit echt erkend kan worden als ziekte. Daarentegen zijn er veel invloeden van de informatietechnologie die wel bewezen zijn. In de sectorfiche lichten we er twee toe. Zonder twijfel is coltan één van de meest controversiële basisgrondstoffen van einde jaren 90. Het verhaal loopt parallel met de Afrikaanse bloeddiamanten. Ten tweede bespreken we een maatschappelijk fenomeen waar iedereen rechtstreeks bij betrokken is, de etiquette van een mobiele telefoon. Er is een duidelijk onderscheid te maken in de resultaten. Van de vier beste bedrijven liggen de scores niet ver uit elkaar. STMicroelectronics, Nokia, ASML en SAP scoren bijna op alle criteria telkens bij de eerste vier van de sector. Enkel op het milieucriterium behaalt Nokia geen top-4 plaats. Het volgende bedrijf in de rangschikking (TietoEnator) komt ver achterop. Het valt op dat de softwarebedrijven beduidend slechter presteren inzake duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Van de zes zwakste bedrijven zijn er vijf softwarebedrijven. Het resultaat is dat twee bedrijven verdwijnen uit het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum: Alcatel en Infineon Technologies. ASML, SAP en TietoEnator worden voor het eerst opgenomen in het toegelaten duurzaam beleggingsuniversum. STMicroelectronics blijft sectorleider, kort gevolgd door Nokia. Omwille van het grote belang dat Alcatel heeft in Thales, zal Alcatel niet opgenomen worden in het onderzoek en krijgt het bij voorbaat een score 0. Thales, een Frans bedrijf actief in de defensie-industrie, is uitgesloten uit alle beleggingsfondsen van KBC vanwege de betrokkenheid bij de productie van clusterbommen en -munitie. Eind april 2005 bezat Alcatel bijna 10% van de aandelen van Thales èn de directievoorzitter van Alcatel maakt deel uit van de raad van bestuur van Thales. GRAFIEK 6 - ALGEMENE SCORE SCREENING INFORMATIETECHNOLOGIE STMicroelectronics Nokia ASML SAP TietoEnator Cap Gemini Infineon Technologies Atos Origin Amadeus Global Travel Alcatel 0,00 21,63 19,23 24,38 23,79 22,43 32,16 29,32 35,80 34, Alle sectorfiches zijn vrij beschikbaar op onze website MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 9 Juni 2005

10 AANDEELHOUDERSDAGEN DUURZAAM BELEGGEN Aandeelhoudersdagen Duurzaam Beleggen Toppunt van transparantie!?! In maart 2005 organiseerde de afdeling duurzaam en maatschappelijk verantwoord investeren van KBC Asset Management aandeelhoudersdagen in Leuven, Antwerpen en Aalst. Transparantie: Mode-woord? Neen! Werk-woord! Voor KBC Asset Management is transparantie inzake duurzaam beleggen geen mode-woord maar een echt werk-woord. Elke dag opnieuw wordt via de verantwoording, die we verschuldigd zijn aan de Externe Adviesraad, de uitgebreide en up to date website en de semesteriële publicatie van de Monitor Duurzaam Beleggen getracht een zo groot mogelijke transparantie aan de dag te leggen en dit ten einde onze geloofwaardigheid zo hoog mogelijk te houden. Om het transparantiebeleid nog meer kracht bij te zetten, besloot de afdeling duurzaam en maatschappelijk verantwoord investeren vorig jaar ook aandeelhoudersdagen voor de duurzame beleggers te organiseren. Alle bezitters van minstens één duurzaam beleggingsfonds in hun portefeuille werden via een centrale mailing uitgenodigd. De Vlaamse roadshow Duurzaam beleggen is dus duidelijk geen taboe meer. Dit wordt ook bevestigd doordat ongeveer 140 deelnemers, in hoofdzaak particuliere beleggers, tijdens de drie aandeelhoudersavonden kwamen opdagen. Bij de start van de aandeelhoudersavonden werd het publiek ingeleid in het concept duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen en werd een blik geworpen op de plaats van duurzaam ondernemen binnen KBC zelf. Vervolgens werden de beleggers ingewijd in de geheimen van het duurzaamheidsonderzoek, bestaande uit zowel een landen- als bedrijvenanalyse, en in het iets meer complexe investeringsproces van obligatiefondsen. Aan het einde kregen de beleggers een overzicht van de duurzame beleggingsfondsen. Het werd voor hen duidelijk dat, analoog aan de klassieke fondsen, ook bij duurzame beleggingsfondsen het hele gamma, gaande van obligatie- en aandelenfondsen tot gemengde fondsen, beschikbaar is. Op basis van de enquête-formulieren kon worden vastgesteld dat het initiatief bijzonder veel bijval genoot bij de aanwezigen. Meer zelfs, het werd een aansporing om de ingeslagen weg verder te bewandelen. Uitdagingen voor de toekomst We mogen de duurzame trein immers niet missen. De roep tot het kwantificeren van sociale risico s luidt steeds harder: Social risk is business risk; business risk translates into financial risk., zo omschrijft UBS het. Vele elementen van het duurzame verhaal worden na verloop van tijd mainstream in de analyse, iets wat niet alleen de belegger ten goede komt, maar ook onze samenleving. MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 10 Juni 2005

11 DE DUURZAME BELEGGINGEN VANKBC GROEP ZIJN STERK AAN T GROEIEN De duurzame beleggingen van KBC Groep zijn sterk aan t groeien! Dankzij de duurzame obligatiefondsen Sinds het voorjaar van 2002 realiseert KBC ten behoeve van zijn duurzame en maatschappelijk verantwoorde beleggingen het duurzaamheidsonderzoek van Europese bedrijven (voor beleggingen in aandelen of bedrijfsobligaties) en landen (voor beleggingen in overheidsobligaties) in eigen huis. Van bij de aanvang was de ambitie van de KBC Groep het duurzaam beleggen via een inhoudelijk erg geloofwaardig project uit te bouwen. Waar een eerder commerciële en minder inhoudelijke benadering misschien op korte termijn tot hogere participatie zou hebben geleid, meent KBC dat een geloofwaardig project de geïnteresseerde institutionele en particuliere belegger geleidelijker maar tegelijk meer duurzaam antwoorden kan bieden op de gestelde verwachtingen. Intussen is het duurzaamheidsonderzoek sterk uitgebouwd en staat KBC binnen de sector van het duurzaam beleggen in België aan de top. Sinds het begin van dit jaar uit deze positie, dit vertrouwen vanwege ons cliënteel, zich versneld in de aangroei van nieuw kapitaal. De activa onder beheer in de duurzame fondsen steeg tot ruim 720 miljoen euro, voornamelijk dankzij een ongemeen sterke toename van de beleggingen in ons duurzame obligatiefonds en defensief gemengde beleggingsfonds. De beide beleggingsinstellingen KBC Institutional Ethical Euro Bonds en KBC Institutional Global Ethical Defensive verwijzen in hun titel dan wel naar het institutionele segment van het beleggerspubliek, toch is de waarde per deelbewijs de voorbije jaren gesplitst, zodat ze ook kan worden opgepikt door de particuliere belegger. De voorbije maanden blijken de duurzame obligatiefondsen beter te presteren dan de klassieke fondsen, waarvan de samenstelling niet eerst een duurzaamheidsonderzoek dient te ondergaan. Omwille van het toenemend succes van de duurzame obligatiefondsen heeft KBC de komende maanden nog andere initiatieven op stapel staan, dit om de geïnteresseerde belegger nog beter van dienst te kunnen zijn. We gaan in volgend artikel iets langer stilstaan bij het beheersproces van KBC s duurzame obligatiefondsen. Duurzame beleggingsfondsen van KBC open obligatie-, cash of gemengde fondsen (voor grote én kleine beleggers) KBC Institutional Fund Ethical Euro Bonds (2002) - 388,3 mio euro KBC Institutional Fund Global Ethical defensive 1 ( 80/20) (2002) - 151,3 mio euro KBC Institutional Cash Year-End (2004) - 22,1 mio euro open aandelenfondsen KBC Eco Fund (1992: oudste bestaande duurzaam fonds in ons land!) (2002) - 45,7 mio euro KBC Eco Fund Water (2000) - 9,3 mio euro KBC Eco Fund Alternative Energy (2000) - 14,4 mio euro KBC Eco Fund Ethical Equity Euroland (2001) - 9,1 mio euro KBC Eco Institutional Fund Ethical euro Equities (2000) - 16 mio euro IN. Flanders Index Fund - 29,3 mio euro gesloten of klikfondsen KBC Click Ethiclick 1 (2000) - 12,2 mio euro KBC Click Solidarity 1 Kom op tegen kanker (2001) - 9,5 mio euro KBC Click Soldidarity 2 levenslijn Kinderfonds (2002) - 3,2 mio euro KBC Click Solidarity 3 Kom op tegen kanker (2003) - 2,7 mio euro KBC Equimax CRC Protection Fund 1 (2005) - 7,9 mio euro (totaal: 721 miljoen euro, op ) MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 11 Juni 2005

12 DE DUURZAME BELEGGINGEN VANKBC GROEP ZIJN STERK AAN T GROEIEN Beheer duurzame obligatiefondsen bij KBC AM Meer risico? De beheerder van een duurzaam obligatiefonds wordt geconfronteerd met een beperking die op het eerste gezicht een belangrijk nadeel lijkt. Het universum waaruit hij kan kiezen, is immers kleiner dan dat van een klassiek obligatiefonds. De portefeuille kan minder gediversifieerd worden, het risico neemt toe en daarmee ook de kans op een lagere opbrengst. Maar is dit werkelijk zo? In de praktijk blijkt dat het rendement van een duurzaam obligatiefonds zeker gelijkwaardig is aan dat van andere obligatiefondsen. De zorgvuldige selectie van namen en het hanteren van meer dan louter financiële criteria leiden op termijn zelfs tot een betere verhouding tussen risico en rendement dan de klassieke obligatiefondsen. Met andere woorden, de keuze van de beheerder mag dan relatief beperkt zijn, toch neemt het risico niet evenredig toe doordat de kwaliteit van het universum, waaruit hij kan kiezen, beter is. Dit laatste is vooral bij bedrijfsobligaties zeer belangrijk. Een emittent die plots ontploft door negatief en recent was dat vaak niet duurzaam - nieuws, kan al snel het zorgvuldig opgebouwd rendement van het hele jaar kelderen. Drie obligatieklassen KBC Institutional Ethical Euro Bonds beleggen in drie obligatieklassen: overheidsobligaties (momenteel 80%), obligaties van supranationale instellingen (10%), zoals bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank, en bedrijfsobligaties (10%). Grosso modo kunnen we stellen dat het renterisco met overheidsobligaties wordt beheerd. Deze zijn namelijk het meest liquide. Bedrijfsobligaties en in mindere mate de supranationale instellingen moeten zorgen voor extra rendement. De kredietkwaliteit ligt hoog: meer dan 85% van de obligaties in portefeuille heeft de beste kredietwaardigheidsrating (AAA). Ook het renterisico houden we beperkt. In vergelijking met de markt van overheidsobligaties, ligt dit risico momenteel op 97%. Indien de rente zoals verwacht stijgt, zal de koers van het fonds dus iets minder zakken dan de markt. Binnen de overheidsobligaties wordt er gekozen uit 12 duurzame landen. We leggen daarbij vooral accenten in functie van renteverschillen en de verwachtingen van KBC Asset Management hieromtrent. Op dit ogenblik ligt de klemtoon op Zweden (12%), Denemarken (11%) en Spanje (9%). Het relatief grote gewicht van Spanje heeft ook te maken met het feit dat Spanje wordt beschouwd als een alternatief voor Italië en Griekenland, landen die de duurzaamheidsanalyse niet hebben doorstaan. In landen zoals Zweden, die in hoofdzaak uitgeven in lokale munt, wordt het wisselrisico tegenover de euro volledig afgedekt. De kostprijs hiervan nemen we mee in rekening bij het selecteren van de obligaties. Het aandeel van bedrijfsobligaties is de laatste maanden fors verminderd. Het team van fondsenbeheerders en analisten is van oordeel dat het hogere kredietrisico op dit ogenblik amper extra vergoed wordt door hogere rente. Deze rentespread tussen bedrijfsobligaties en overheidsobligaties bevindt zich op een historisch laag niveau en we verwachten dat ze eerder zal oplopen. Ook binnen het segment van de bedrijfsobligaties is de positionering defensiever geworden. De klemtoon ligt op financiële waarden en op debiteuren met een hoge kredietwaardigheid. Is elke emittent kredietwaardig? Is de obligatie niet duur geprijsd? Het beleggen in duurzame bedrijfsobligaties gaat los van de duurzaamheidsanalyse gepaard met een nauwgezet beheer van het kredietrisico. KBC Asset Management hecht hieraan erg veel belang. Het analysekader van bedrijfsobligaties is erop gericht na te gaan of een bedrijf fundamenteel gezond is. Anderzijds bekijken we of de betreffende obligatie niet te duur geprijsd is in verhouding tot het opgenomen risico. De fundamentele analyse gebeurt op basis van een kwantitatief model, waarin we de financiële structuur en de winstgevendheid van een bedrijf nagaan. Niet enkel de naakte cijfers spelen een rol: zeker zo belangrijk is de mening van de kredietanalisten van KBC Asset Management. Om de waarde van een obligatie na te gaan, wordt gebruik gemaakt van een tweede kwantitatief model. Het rendement van obligaties van ondernemingen uit MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 12 Juni 2005

13 DE DUURZAME BELEGGINGEN VANKBC GROEP ZIJN STERK AAN T GROEIEN dezelfde sector wordt continu vergeleken. Ook wordt gekeken naar de evolutie van de aandelenkoers, vermits deze in de regel sneller dan de obligatiekoers reageert op bedrijfsnieuws. Naast een waarderingsscore, wordt ook een risicoscore berekend. Aldus komen niet alleen de aankoopsignalen, maar ook de te mijden risico s naar boven. Het analyseproces rond bedrijfsobligaties sluiten we af met het kredietallocatiecomité. Dat comité komt maandelijks samen en wordt voorgezeten door een directielid van KBC Asset Management. Alle aan- en verkoopsignalen worden overlopen en besproken door fondsbeheerders en analisten. Uiteindelijk valt de definitieve beslissing over het al dan niet opnemen van een kredietrisico. Correspondentieadres: KBC BANK NV, Asset Management, ADM, Havenlaan 2, B-1080 Brussel. Tel.: 02/ Fax: 02/ Deze publicatie komt tot stand op de afdeling Duurzaam en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen van KBC Asset Management. De in deze uitgave voorkomende gegevens zijn ontleend aan door ons betrouwbaar geachte en met zorg geselecteerde bronnen. Voor de juistheid en volledigheid kunnen wij echter niet instaan. Overname uit deze publicatie is toegestaan op voorwaarde dat de bron wordt vermeld. Raadpleeg de legal disclaimer op Verantwoordelijke uitgever: Bruno Tuybens, Havenlaan 2, 1080 Brussel - MONITOR DUURZAAM BELEGGEN 13 Juni 2005

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER

TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER TRANSPARANT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER Beringen, 18 juni 2015 www.pldw.be - 1 - BELEGGEN VOLGENS UW WAARDEN TOEGANG TOT DUURZAAM VERMOGENSBEHEER DOOR DE KRACHTEN VAN TWEE SPECIALISTEN TE BUNDELEN Meer dan

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Capital Life Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Situatie op 31/10/2014 Capital Balanced Benchmark obligaties: EuroMTS Global Index Datum Performance (%) Sterren NIW Info oprichting 1 maand 3 maanden

Nadere informatie

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext.

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Wat zijn de voordelen van een beleggingsfonds? 4 3. Hoe uw rendement

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance 12 januari 2012 -persbericht- Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance De top 50 bedrijven uit de Eurozone

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

JAARVERSLAG. Stichting Depositofonds C.V. De Volharding

JAARVERSLAG. Stichting Depositofonds C.V. De Volharding JAARVERSLAG Stichting Depositofonds C.V. De Volharding Inhoud Inleiding 3 Jaarverslag Stichting Depositofonds 4 C.V. De Volharding UA Toelichting jaarverslag Stichting Depositofonds 5 C.V. De Volharding

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-001 7 januari 2003 9.30 uur 2002 slechtste beursjaar na WO II Voor beleggers in Nederlandse aandelen is 2002 het slechtste beursjaar sinds de Tweede

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Sicav naar Luxemburgs recht

Sicav naar Luxemburgs recht Sicav naar Luxemburgs recht Best Choice Best Choice is een selectie van fondsen die spe ciaal werd samengesteld voor wie vandaag flexibel en verstandig wil beleggen. Best Choice werd opgericht onder de

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Brochure bestemd voor particuliere beleggers p. 2 Index 1. Hoe werken ze? 3 2. Welke kosten zijn er bij een belegging in Turbo s, Speeders, Sprinters,? 5 3. Wat zijn de voordelen van Turbo s? 5 4. Welke

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-063 2 april 2003 9.30 uur Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord In het eerste kwartaal van 2003 is de rente op de kapitaalmarkt gedaald tot het laagste

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse bedrijven

Duurzaamheidsanalyse bedrijven De inspanningen van bedrijven op het vlak van duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door KBC Asset Management beoordeeld volgens een evaluatiemodel dat werd opgesteld in samenwerking

Nadere informatie

Ambassador Investments Fondsen

Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Vanaf het vierde kwartaal 2013 is het voor beleggers mogelijk te participeren in de beleggingsstijl van Ambassador Investments door zelfstandig

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers p. 2 Index 1. Hoe werken ze? 3 2. Welke kosten zijn er bij een belegging in Turbo s, Speeders, Sprinters,? 5 3. Wat zijn de voordelen van Turbo s? 5 4. Welke

Nadere informatie

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt /fdmorningstar Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint se Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt AMSTERDAM, 9 maart 2010 Op een druk bezochte avond zijn in Hotel Krasnapolsky

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Jaarverslag 2011 van de interne fondsen

Jaarverslag 2011 van de interne fondsen TwinStar Jaarverslag 31/12/2011-1 / 6 Jaarverslag 2011 van de interne fondsen twinstar Inhoudsopgave 1 Omschrijving...2 2 Beleggingsbeleid van de interne fondsen...2 2.1 Equity 50...2 2.2 Equity 100...2

Nadere informatie

Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V.

Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V. Vragen en antwoorden met betrekking tot de liquidatie van Robeco Life Cycle N.V. Algemeen 1. Waarom wordt Robeco Life Cycle Funds N.V. geliquideerd? 2. Waarheen wordt het geliquideerde vermogen overgebracht?

Nadere informatie

Dutch Sustainability Research

Dutch Sustainability Research Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen ANP 2002/FOTO: PICTOR UNIPHOTO Dutch Sustainability Research Helpt u beter geïnformeerd beleggen Uw klant, bestuur of management vraagt

Nadere informatie

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Indexmatig beheer indexmatig beheer.

Indexmatig beheer indexmatig beheer. Indexmatig beheer Naast actief beheer van beleggingen, wint een andere aanpak veld: die van het indexmatig beheer. Bij deze beheersvorm streeft men naar een marktconform rendement tegen een zo laag mogelijke

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Essentiële beleggersinformatie Dit document geeft u essentiële beleggersinformatie over dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 KBC-Life Invest Plan KBC-Life Invest Plan 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type Levensverzekering Meer concreet heeft

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

Persbericht. 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-001 3 januari 2002 9.30 uur 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis Het afgelopen jaar is het op een na slechtste beursjaar geweest in de naoorlogse

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Robeco Fund Update AANDELENFONDSEN 30 JUNI 2015

Robeco Fund Update AANDELENFONDSEN 30 JUNI 2015 Robeco Fund Update AANDELENFONDSEN 30 JUNI 2015 Aandelenfondsen 1/11 Aandelenfondsen 2/11 Aandelenfondsen 3/11 Aandelenfondsen 4/11 Aandelenfondsen 5/11 Aandelenfondsen 6/11 Aandelenfondsen 7/11 Aandelenfondsen

Nadere informatie

l Discipline in aandelen l

l Discipline in aandelen l AandelensERVICE l l Waarom in aandelen beleggen? Aandelen leveren op langere termijn een hoger rendement op dan obligaties. Op één voorwaarde: dat u niet alle eieren in één mand legt. Op langere termijn

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Treasury- en beleggingsstatuut

Treasury- en beleggingsstatuut Treasury- en beleggingsstatuut It Fryske Gea It Fryske Gea heeft als doel: bescherming, behoud en ontwikkeling van natuur en landschap en de bescherming van cultuurhistorische waarden in Fryslân. De vereniging

Nadere informatie

Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting. September 2013

Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting. September 2013 Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting September 2013 Markten Aandelen Sterke economische cijfers en QE tapering in de focus Equity Indices - 1 month YTD (%, in EUR) MSCI Europe 4.32% 10.22% MSCI

Nadere informatie

AG Protect+ Ethical Europe Equity Index 06/01/2014-21/02/2014

AG Protect+ Ethical Europe Equity Index 06/01/2014-21/02/2014 AG Protect+ Ethical Europe Equity Index 06/01/2014-21/02/2014 1 1 16/12/2013 2 16/12/2013 Kapitaalsbescherming: 100% Index van 30 aandelen geselecteerd op basis van zowel ethische als financiële criteria

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening

Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening Verschillende overheidsregelingen eisen van ondernemingen financiële bijdragen voor de kosten van het opruimen van producten of productiefaciliteiten van die

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar.

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar. Protection Equity Interest Other Euro Garant Note Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar Beleg in de 50 belangrijkste aandelen

Nadere informatie

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 1. Welke instellingen komen tussenbeide in het beheer van uw aanvullend pensioen? De inrichter van het sociaal sectoraal pensioenstelsel voor

Nadere informatie

Fidea Flexinvest. Bij overlijden door ongeval: met een extra uitkering van één of tweemaal de uitkering overlijden

Fidea Flexinvest. Bij overlijden door ongeval: met een extra uitkering van één of tweemaal de uitkering overlijden Fidea Flexinvest Type levensverzekering Fidea Flexinvest 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden is met beleggings. Meer concreet heeft men de keuze

Nadere informatie

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Inhoud Selectie van bedrijven Onderzoeksproces in vogelvlucht Bedrijven met duurzame

Nadere informatie

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen?

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? 1. Precies een jaar geleden schreven we over het inflatiefenomeen dat altijd zijn kop opsteekt na periodes van recessie. Onze conclusie was dat nieuwe

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

De geld- en kapitaalmarkt

De geld- en kapitaalmarkt De geld- en kapitaalmarkt Omschrijf het begrip kapitaal. - geldkapitaal: - goederenkapitaal: De financiële markt - 1 op 6 DE FINANCIËLE MARKT Situeer de financiële markt in de economische kringloop. Bedrijven

Nadere informatie

Rendement versus risico:

Rendement versus risico: Rendement versus risico: Een belangrijke keuze! 1. Uw risicoprofiel is de hoeksteen van een goed beleggingsadvies Het gepersonaliseerd beleggingsadvies dat u van KBC krijgt is gebaseerd op uw risicoprofiel.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Fondsen Allianz. (ex-royal Life) Halfjaarlijks financieel beheersverslag 2014

Fondsen Allianz. (ex-royal Life) Halfjaarlijks financieel beheersverslag 2014 Fondsen Allianz (ex-royal Life) Halfjaarlijks financieel beheersverslag 2014 Economische context en beursklimaat in 2014 Kalmte na de storm (but fasten your seatbelts) De eerste helft van 2014 was over

Nadere informatie

Workshop 25 juni 2003

Workshop 25 juni 2003 Workshop 25 juni 2003 StockVision 2003. Alle rechten voorbehouden. Beleggen houdt in dat u risico neemt. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor schade voortvloeiend uit het gebruik van de kennis en

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Beleggersrekening Beleggen om uw geld te laten groeien. Wilt u beleggen om uw geld te laten groeien? Kies dan voor goede prestaties en flexibiliteit met

Nadere informatie

Cijfers ICB-sector 3de trimester 2011

Cijfers ICB-sector 3de trimester 2011 Belgische Vereniging van Asset Managers Persbericht Cijfers ICB-sector 3de trimester 2011 Zware terugval in het derde trimester. Executive Summary De Belgische fondsensector kende gedurende het eerste

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect

Over Oase-Investors http://www.oase-investors.com Oase-Investors: Beleggen met Respect Over Oase-Investors Oase-Investors is een onafhankelijk platform in vermogensbegeleiding. Portfolio monitoring is onze specialiteit. We bespreken ook vrijblijvend uw vragen betreffende fiscale vermogens-

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Monitor Duurzaam Beleggen

Monitor Duurzaam Beleggen Halfjaarlijkse publicatie - Jaargang 3 - nr. 1 Monitor Duurzaam Beleggen Juni 2004 Bedrijvenscreening: drie sectorfiches geactualiseerd... 1-6 Onze aanpak m.b.t. wapens in de bedrijvenscreening... 7-9

Nadere informatie

Rendement versus risico:

Rendement versus risico: Rendement versus risico: Een belangrijke keuze! 1. Uw risicoprofiel is de hoeksteen van een goed beleggingsadvies Het gepersonaliseerd beleggingsadvies dat u van KBC krijgt is gebaseerd op uw risicoprofiel.

Nadere informatie

Duurzaam Beleggen. Niels Faassen, Fund Analyst HCC Beleggen Symposium "Hoe te beleggen in turbulente tijden?" 2 april 2016

Duurzaam Beleggen. Niels Faassen, Fund Analyst HCC Beleggen Symposium Hoe te beleggen in turbulente tijden? 2 april 2016 Niels Faassen, Fund Analyst HCC Beleggen Symposium "Hoe te beleggen in turbulente tijden?" 2 april 2016 2014 Morningstar. All Rights Reserved. Agenda Morningstar Duurzaam Beleggen Introductie Morningstar

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 Post Optima SELECTION 1 Type levensverzekering Waarborgen Een individuele levensverzekering waarvan het rendement gekoppeld is aan het beleggingsfonds Post Optima Invest Post Optima SELECTION (tak 23).

Nadere informatie

Monitor Duurzaam Beleggen

Monitor Duurzaam Beleggen Halfjaarlijkse publicatie Jaargang 6 - nummer 2 September 2007 Monitor Duurzaam Beleggen 2 3 4 5 6 8 KBC Asset management marktleider in duurzame beleggingsfondsen Externe Adviesraad Duurzaamheidsanalyse:

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie 30 oktober 2013

Essentiële Beleggersinformatie 30 oktober 2013 Essentiële Beleggersinformatie 30 oktober 2013 Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven

Nadere informatie

Europese transparantierichtlijnen inzake SRI

Europese transparantierichtlijnen inzake SRI Europese transparantierichtlijnen inzake SRI Engagementsverklaring van KBC Asset Management Maatschappelijk Verantwoorde Beleggingen aanbieden is een essentieel deel van de strategische positie en het

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

Een belegging met jaarlijks kans op 5,5%* coupon

Een belegging met jaarlijks kans op 5,5%* coupon High Five 2018 1 High Five 2018* Jaarlijks 5,5%** coupon als de onderliggende Index op de jaarlijkse peildatum niet meer dan 30% is gedaald ten opzichte van de startwaarde Bescherming t/m 30% koersdaling

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Rabo Performance Plus Note

Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Wie een voorsprong krijgt, maakt meer kans op een overwinning. Wilt u die voorsprong? Stap dan nu in de Rabo Performance Plus Note en beleg in een

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen?

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Ecolabels Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Voordelen/nadelen labels Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Labels en overheidsaankopen Praktische hulpmiddelen

Nadere informatie

Vragen en antwoorden met betrekking tot de verhuizing van Rorento van Curaçao naar Luxemburg

Vragen en antwoorden met betrekking tot de verhuizing van Rorento van Curaçao naar Luxemburg Vragen en antwoorden met betrekking tot de verhuizing van Rorento van Curaçao naar Luxemburg Algemeen 1. Waarom gaat Rorento verhuizen? 2. Waarom gaat Rorento verhuizen naar Luxemburg, en niet bijv. naar

Nadere informatie

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%)

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%) Persmededeling onder embargo tot vrijdag 28 mei 17u40 GEREGLEMENTEERDE INFORMATIE JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT

Nadere informatie

28 juni 28 november 2012. Allianz Rendement 2017

28 juni 28 november 2012. Allianz Rendement 2017 28 juni 28 november 2012 Allianz Rendement 2017 Doelstelling van de belegging Een nettorendement halen dat hoger is dan dit van Franse staatsobligaties in euro met einddatum 2017 en een beleggingshorizon

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

MIK HOGER FORTUNEO PORTFOLIO MANAGEMENT: VERMOGENSBEHEER. Vertrouw uw spaargeld toe aan een professional. www.fortuneo.be

MIK HOGER FORTUNEO PORTFOLIO MANAGEMENT: VERMOGENSBEHEER. Vertrouw uw spaargeld toe aan een professional. www.fortuneo.be MIK HOGER FORTUNEO PORTFOLIO MANAGEMENT: VERMOGENSBEHEER Vertrouw uw spaargeld toe aan een professional www.fortuneo.be WAAROM ZOU U KIEZEN VOOR VERMOGENSBEHEER? U wilt graag BELEGGEN, maar weet niet hoe

Nadere informatie

Fundamental Analyser (Bron: Reuters)

Fundamental Analyser (Bron: Reuters) (Bron: Reuters) Deze informatie is afkomstig van derden in de zin van artikel 24.8 en 24.9 van de Algemene Voorwaarden van BinckBank en is dus niet afkomstig van BinckBank. Deze informatie is indicatief

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies Beste lezer, Voordat ik aan het onderwerp van deze nieuwsbrief begin wens ik alle lezers een gelukkig en gezond 2006. Ook wens ik een ieder een goed financieel 2006. Geregeld worden vragen door lezers

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Kennisgeving van Fusie tussen Sub-fondsen

Kennisgeving van Fusie tussen Sub-fondsen Kennisgeving van Fusie tussen Sub-fondsen Samenvatting Dit deel bevat belangrijke informatie over de fusie die voor u als aandeelhouder van belang is. Meer informatie kunt u vinden in de Gedetailleerde

Nadere informatie

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed Supermarktvastgoed op waarde geschat Beleggen in supermarktvastgoed 20 mei 2011 Onderwerpen Wie is Annexum Waarom beleggen in supermarktvastgoed? Hoe beleggen in (supermarkt)vastgoed? Welke beleggingsvormen

Nadere informatie

DOSSIER. Fund Research. Voor een selectie van de betere fondsen

DOSSIER. Fund Research. Voor een selectie van de betere fondsen DOSSIER Fund Research Voor een selectie van de betere fondsen Hoewel het beste beleggingsfonds* niet bestaat, kunnen we de betere fondsen wel detecteren door middel van een degelijk onderbouwd fondsenonderzoek.

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen informatie voor de deelnemer INHOUDSOPGAVE Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen

Nadere informatie

AG Fund+ De belegging op uw maat

AG Fund+ De belegging op uw maat AG Fund+ De belegging op uw maat PROMOTIONEEL DOCUMENT Wat is AG Fund+? AG Fund+ is een individuele levensverzekering van AG Insurance, gekoppeld aan beleggingsfondsen (tak 23), waarmee u belegt in zorgvuldig

Nadere informatie

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) :

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Naam persoon 1 :.Voornaam :.. Naam persoon 2 :.Voornaam :.. Adres :. Heeft u een partner? : ja / neen Aantal kinderen ten laste + hun leeftijd :. Voor

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Mei 2014

Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Mei 2014 Belfius Pension Fund Maandelijkse Reporting Mei 2014 112 110 104 98 96 94 Rendement sinds 31/12/2013 (% verandering in EUR) MSCI Europe MSCI EMU MSCI United Kingdom ( ) MSCI World ex-europe ( ) MSCI EMU

Nadere informatie

Investeren met Impact

Investeren met Impact 1 Investeren met Impact 2 Hoe uw vermogen financieel én maatschappelijk kan renderen. 3 Vergrijzing: 19,2% van de Belgische bevolking zal in 2020 ouder zijn dan 65 (vandaag is dat 17,9%). 1 Milieu: 6%

Nadere informatie

Beleggen op uw eigen tempo.

Beleggen op uw eigen tempo. Flexinvest Beleggen op uw eigen tempo. FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. 2 De voordelen van beleggen en het gemak van sparen Flexinvest is een beleggingsplan waarmee u maandelijks een klein bedrag opzij

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie