Cover Page. Author: Rothuizen, Carolien Title: Tissue engineered blood vessels for hemodialysis vascular access Issue Date:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cover Page. Author: Rothuizen, Carolien Title: Tissue engineered blood vessels for hemodialysis vascular access Issue Date:"

Transcriptie

1 Cover Page The handle holds various files of this Leiden University dissertation Author: Rothuizen, Carolien Title: Tissue engineered blood vessels for hemodialysis vascular access Issue Date:

2 8

3 For a movie on Youtube:

4

5 De nieren zijn van levensbelang. Ze filteren afvalstoffen uit het bloed, reguleren de vochten zouthuishouding en de bloeddruk en spelen een rol in de botstofwisseling en bij de aanmaak van rode bloedcellen. Als patiënten een ernstig gestoorde nierfunctie hebben is daarom een therapie nodig die de nierfunctie kan vervangen. Bij voorkeur is dit een niertransplantatie, maar veel patiënten zijn ondermeer door het tekort aan donornieren afhankelijk van een kunstnier; de zogenaamde dialyse. Bij hemodialyse filtert een kunstnier in een machine het bloed van de patiënt. Deze machine neemt daarmee een deel van de nierfunctie over. Het bloed van de patiënt moet naar de machine worden vervoerd om gezuiverd te kunnen worden en moet na zuivering weer terug worden vervoerd naar de patiënt. Hier is een speciale vaattoegang voor nodig. Deze vaattoegang heet een shunt. De shunt moet oppervlakkig liggen om goed bereikbaar te zijn. Daarnaast moet hij voldoende stevig zijn om herhaaldelijk aan te kunnen prikken (gemiddeld 3x per week). Bovendien moet de shunt een hoge bloedflow bevatten om efficiënt te kunnen dialyseren. Om dit te bereiken wordt de shunt aangelegd tussen een arterie (slagader) en een vene (ader) in de arm. De shunt kan op twee manieren worden aangelegd. Het uiteinde van een vene kan direct aan de zijkant van een arterie worden verbonden. Dit heet een arterioveneuze fistel (AVF) en is de therapie van eerste keus. Als alternatief kan de arterie met de vene worden verbonden door er een synthetisch buisje tussen te plaatsen. Dit heet een arterioveneuze graft. In beide gevallen wordt er een aftakking gemaakt waardoor het bloed van de arterie naar de vene zal stromen. Door het creëren van deze aftakking treden er hemodynamische veranderingen op in de arterie en in de vene. Als gevolg hier van ondergaat de vene een reeks van veranderingen. Hierbij wordt de wand van de vene steviger en dikker en de diameter groter. Dat proces heet maturatie, oftewel rijping van de shunt. Om de shunts te kunnen gebruiken voor hemodialyse moeten deze voldoende rijpen. Helaas rijpen veel arterioveneuze fistels onvoldoende om ze als vaattoegang voor hemodialyse te kunnen gebruiken. Een groot onderzoek heeft aangetoond dat tot 60% van de arterioveneuze fistels onvoldoende rijpt om ze voor hemodialyse te gebruiken. Daarnaast ontstaan op langere termijn vaak vernauwingen in de shunts, waardoor de shunts niet meer bruikbaar zijn. Tot op heden is hoofdzakelijk veel onderzoek gedaan naar de oorzaak en de behandeling van vernauwingen in de vaattoegang. Het onvoldoende rijpen van de vaattoegang lijkt echter een zeker zo belangrijk probleem. Er is momenteel geen goede oorzakelijke behandeling voor deze problemen. De bovenstaande problematiek wordt beschreven in hoofdstuk 1. Tissue engineered bloedvaten zouden een goede oplossing voor bovenstaande problemen kunnen vormen. Tissue engineering is een techniek waarmee weefsels en organen worden gekweekt. Omdat de tissue engineered bloedvaten op maat kunnen worden gemaakt, kan het bloedvat precies aangepast worden aan de patiënt. Bovendien worden nieuwe gezonde bloedvaten gemaakt, in tegenstelling tot de bestaande technieken waarbij vaak reeds aangetaste natieve bloedvaten van nierpatiënten worden gebruikt. Om deze redenen bieden tissue engineered bloedvaten een theoretisch voordeel. Bij veel methoden van tissue engineering worden bloedvaten in 8 175

6 8 het laboratorium gekweekt. Dit gebeurt in bijzonder steriele omstandigheden, met behulp van cellen die op een kunststof mal worden gezaaid. Deze methode is kostbaar en neemt veel tijd in beslag. In dit proefschrift wordt gebruikt gemaakt van een andere methode, waarbij het bloedvat in het lichaam zelf in enkele weken wordt gekweekt (Fig.1). Hierbij wordt gebruik gemaakt van de afweerreactie van het lichaam tegen synthetisch materiaal. Er wordt een cilindervorming staafje net onder de huid geplaatst. Dit lokt een ontstekingsreactie uit, waarbij het staafje in een paar weken tijd omkapseld wordt met weefsel. Als vervolgens het plastic staafje wordt verwijderd, blijft een buisvormige weefselcapsule over. Deze weefselcapsule vormt de basis van het tissue engineered bloedvat. Het weefsel bestaat grotendeels uit essentiële bouwstoffen van normale bloedvaten. De weefselcapsule wordt vervolgens in de bloedbaan getransplanteerd, bijvoorbeeld als arterioveneuze graft. Het kan zich door de hemodynamiek verder ontwikkelen tot een volwaardig bloedvat. Hiermee is de patiënt als het ware engineer van zijn eigen bloedvat. Het boven beschreven cilindervormige staafje is niet zomaar een plastic buisje. Het type materiaal (dus het soort plastic), en de structuur van de oppervlakte bepaalt de samenstelling van het weefsel dat om het staafje groeit. Daarnaast kan door coating van het staafje met groeifactoren de juiste type cellen aangetrokken worden, cel differentiatie geïnduceerd worden en aanmaak van relevante eiwitten gestimuleerd worden. Omdat niet op voorhand bekend was welk type materiaal en oppervlakte structuur het meest ideale weefsel vormt, moest dit getest worden. In hoofdstuk 2 zijn verschillende soorten staafjes ontwikkeld en in vitro met celkweek getest, en in hoofdstuk 3 zijn deze staafjes in ratten geïmplanteerd om de weefselreactie te bestuderen. Uit deze experimenten blijkt dat het goed mogelijk is om de weefselrespons door middel van het implantatiemateriaal te sturen. Staafjes gemaakt van de copolymeer PEOT PBT, waarbij de oppervlakte was geëtst met chloroform lokten de beste weefselreactie uit. In hoofdstuk 4 zijn deze best functionerende staafjes opnieuw geïmplanteerd, maar dan in varkens. Vervolgens zijn de gekweekte weefselcapsules in hetzelfde varken in de bloedbaan gezet. Hierbij is een stuk van de halsslagader verwijderd en vervangen door het tissue engineered bloedvat. Na 4 weken in de bloedbaan ontwikkelde het weefsel zich richting een natief bloedvat. Na 4 weken waren 87,5% (7/8) van de tissue engineered bloedvaten nog werkzaam en open. Het tissue engineered bloedvat mist nog een belangrijk eiwit, namelijk elastine. Elastine is belangrijk voor de elasticiteit van het bloedvat en speelt een rol in het voorkomen van vernauwingen in bloedvaten. In hoofdstuk 5 zijn verschillende elastine bevorderende stoffen getest op vier elastine synthetiserende celtypen die voorkomen in bloedvaten (arteriële en veneuze fibroblasten en gladde spiercellen). Tot op heden waren zowel de elastine bevorderende stoffen als de vier elastine synthetiserende cellen nooit onderling met elkaar vergeleken. Uit dit onderzoek blijkt dat met name het remmen van microrna29, dat betrokken bij de posttransciprionele elastine regulatie, de elastine aanmaak kan bevorderen in veneuze fibroblasten. 176

7 8 Fig. 1. Schematisch overzicht van vascular tissue engineering methode. Een synthetisch staafje wordt onderhuids in de arm geïmplanteerd. Dit staafje wordt omkapseld met weefsel. Na verwijdering van het staafje, wordt de weefselcapsule in de bloedbaan getransplanteerd en kan het verder ontwikkelen tot volwaardig bloedvat. Daarna kan het gebruikt worden voor dialyse. Dialyse patiënten hebben een sterk verhoogde (cardiovasculaire) mortaliteit. Afwijkingen in het genetisch profiel kunnen dit toch al verhoogde risico bij dialysepatiënten verder versterken. Een voorbeeld van deze afwijkingen in het genetisch profiel zijn single nucleotide polymorphisms (SNPs). Dit zijn variaties in het DNA van slechts 1 nucleotide lang. In hoofdstuk 6 wordt gekeken naar de associatie tussen SNPs in cardiovasculair betrokken genen en mortaliteit in dialyse patiënten. Uit deze studies blijkt dat een SNP in het VEGF gen geassocieerd is met mortaliteit bij dialyse patiënten. VEGF is een eiwit betrokken bij veel (cardio)vasculaire processen zoals angiogenese, arteriogenese, vasculaire permeabiliteit en endotheelcel proliferatie en migratie en speelt zodoende een belangrijke rol in cardiovasculaire homeostase. 177

8 8 Het is daarom niet verwonderlijk dat een SNP in het VEGF gen geassocieerd is met een toegenomen mortaliteit. Ten slotte geeft hoofdstuk 7 een beschouwing van alle studies die in dit proefschrift zijn beschreven en bediscussieerd het onderzoek. Concluderend is vaattoegang de Achilles hiel van hemodialyse. Tissue engineered bloedvaten zouden een oplossing kunnen bieden voor een aantal tot op heden onoverbrugbare problemen. Het onderzoek in dit proefschrift legt de basis voor de ontwikkeling van een in vivo tissue engineered bloedvat en draagt hiermee bij aan verbetering van de hemodialyse behandeling. Vervolg onderzoek naar tissue engineered bloedvaten in combinatie met beter begrip van de onderliggende vasculaire pathofysiologie zal hopelijk de levensduur van shunts verlengen en de klinische zorg voor dialyse patiënten bevorderen. 178

9

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Samenvatting Nierfunctieverlies kan leiden tot terminaal nierfalen. Het noodzakelijke gevolg is meestal niertransplantatie of nierfunctie vervangende therapie, zoals buikvliesspoeling of hemodialyse. Door

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/24378 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Melief, Sara Marie Title: Immunomodulatory properties of human multipotent stromal

Nadere informatie

Cover Page. Author: Slieker, Roderick Title: Charting the dynamic methylome across the human lifespan Issue Date:

Cover Page. Author: Slieker, Roderick Title: Charting the dynamic methylome across the human lifespan Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45888 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Slieker, Roderick Title: Charting the dynamic methylome across the human lifespan

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

Cover Page. Author: Musallam, Khaled Mousa Saleh and Taher, Ali Taher Title: β-thalassemia intermedia : morbidity uncovered Issue Date:

Cover Page. Author: Musallam, Khaled Mousa Saleh and Taher, Ali Taher Title: β-thalassemia intermedia : morbidity uncovered Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19124 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Musallam, Khaled Mousa Saleh and Taher, Ali Taher Title: β-thalassemia intermedia

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/26946 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/26946 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/26946 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Deelen, Joris Title: Genetic and biomarker studies of human longevity Issue Date:

Nadere informatie

Cover Page. Author: Vlecken, Daniëlle Title: Modulating the behaviour of pancreatic tumour cells Issue Date: 2015-01-28

Cover Page. Author: Vlecken, Daniëlle Title: Modulating the behaviour of pancreatic tumour cells Issue Date: 2015-01-28 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/31599 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Vlecken, Daniëlle Title: Modulating the behaviour of pancreatic tumour cells Issue

Nadere informatie

C H A P T E R. Samenvatting (summary in Dutch)

C H A P T E R. Samenvatting (summary in Dutch) C H A P T E R 10 Samenvatting (summary in Dutch) 185 Chapter 10 186 Samenvatting SAMENVATTING Terminaal nierfalen is een groeiend medisch probleem en resulteert in een toenemende vraag naar nierfunctie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Nierfunctievervangende therapie. Nierfunctievervangende therapie

Patiënteninformatie. Nierfunctievervangende therapie. Nierfunctievervangende therapie Patiënteninformatie Nierfunctievervangende therapie Nierfunctievervangende therapie 1 Nierfunctievervangende therapie Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Bij uw familielid of naaste

Nadere informatie

Toegang tot de bloedbaan - shunt

Toegang tot de bloedbaan - shunt Toegang tot de bloedbaan - shunt Uw behandelend arts heeft met u besproken dat er bij u een shunt wordt aangelegd om te kunnen dialyseren. In deze folder krijgt u informatie over de shunt; hoe u ermee

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43990 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hiemstra, Steven Title: High throughput microscopy of mechanism-based reporters

Nadere informatie

Risk factors for renal function abnormalities

Risk factors for renal function abnormalities Risk factors for renal function abnormalities Nederlandse samenvatting Dit proefschrift probeert mogelijke risicofactoren voor progressief nierfunctieverlies te identificeren in een niet-diabetische populatie.

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen. Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse

Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen. Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen Deze brochure geeft informatie over diverse mogelijkheden om een toegang

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 190 Nederlandse samenvatting In de samenleving is het tekort aan donororganen een algemeen bekend feit. Daarnaast zijn er diverse risico s verbonden aan orgaan- en weefseltransplantaties,

Nadere informatie

shunt voor hemodialyse

shunt voor hemodialyse patiënteninformatie shunt voor hemodialyse Voor hemodialyse is een toegang tot de bloedbaan nodig. Daarvoor is het nodig om tijdens een kleine operatie een shunt aan te leggen. Wat is een shunt? Hoe gaat

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Penning, Maria Elisabeth (Marlies) Title: Issue Date: 2014-09-10 Pre-eclampsie

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen. Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse

Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen. Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse Interne Geneeskunde Dialyse Centrum Groningen Deze folder geeft informatie over diverse manieren om een toegang

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands voor de niet-ingewijde lezer

Samenvatting in het Nederlands voor de niet-ingewijde lezer Samenvatting in het Nederlands voor de niet-ingewijde lezer Inleiding De nieren hebben als belangrijke functie het volume en de samenstelling van lichaamsvloeistoffen nauwkeurig te reguleren. Door water

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING NIET-INGEWIJDEN

NEDERLANDSE SAMENVATTING NIET-INGEWIJDEN VOOR NEDERLANDSE SAMENVATTING NIET-INGEWIJDEN CHAPTER INLEIDING De nier heeft drie belangrijke functies in het menselijk lichaam: (1) het reguleren van de water- en zouthuishouding; (2) het verwijderen

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28736 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Debeij, Jan Title: The effect of thyroid hormone on haemostasis and thrombosis

Nadere informatie

Inhoud. Wat is dialyse?... 5 Toegang tot de bloedbaan... 6. Een fistel... 6. Een katheter... 8

Inhoud. Wat is dialyse?... 5 Toegang tot de bloedbaan... 6. Een fistel... 6. Een katheter... 8 Inhoud Wat is dialyse?... 5 Toegang tot de bloedbaan... 6 Een fistel... 6 Een katheter... 8 Een femoraliskatheter... 9 Hoe werkt de kunstnier?... 10 Hoe verloopt de behandeling?... 11 Hoe lang duurt een

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23854 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23854 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/23854 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Marel, Sander van der Title: Gene and cell therapy based treatment strategies

Nadere informatie

Chapter 11. Samenvatting

Chapter 11. Samenvatting Chapter 11 Samenvatting 11. Samenvatting Hoge plasmaspiegels van von Willebrand factor (VWF) en stollingsfactor VIII (FVIII) zijn geassocieerd met een verhoogd risico op het krijgen van zowel arteriële

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting N EDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 8 Nederlandse samenvatting 87 C HAPTER 8 In de prehistorie, toen er nog werd gejaagd met mes en speer, hing het leven af van een snelle reactie op eventuele verwondingen.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38737 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Goeij, Bart E.C.G. de Title: Antibody-drug conjugates in cancer Issue Date: 2016-04-13

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18950 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18950 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/18950 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Velthuis, Arend Jan Wouter te Title: A biochemical portrait of the nidovirus RNA

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/37233 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Tummers, Bart Title: Human papillomavirus targets crossroads in immune signaling

Nadere informatie

Frequente Thuishemodialyse

Frequente Thuishemodialyse Frequente Thuishemodialyse met de NxStage System One INFORMATIE VOOR NIERPATIËNTEN www.dirinco.com Inhoudsopgave Wat doen de nieren? 3. Wat is dialyse? 3. Wat is hemodialyse? 3. De shunt 4. De katheter

Nadere informatie

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Afdeling dialyse Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Algemene informatie over de nieren blz. 3 Verschijnselen bij nierziekten blz. 4 Nierfunctievervangende behandeling

Nadere informatie

Sparen van de bloedvaten (venepreservatie)

Sparen van de bloedvaten (venepreservatie) Sparen van de bloedvaten (venepreservatie) U heeft sinds korte of langere tijd een verminderde nierfunctie. Misschien heeft u in de toekomst dialyse nodig om uw bloed van afvalstoffen te zuiveren. Voor

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Poortvliet, Rosalinde Title: New perspectives on cardiovascular risk prediction

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43820 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Berg, C.W. van den Title: State of the heart : the promise of pluripotent stem

Nadere informatie

Dialyse. Wat is het & Hoe leg je het uit?

Dialyse. Wat is het & Hoe leg je het uit? Dialyse Wat is het & Hoe leg je het uit? Voorwoord Voor u ligt een boekje over dialyseren. Wat is dialyse? Hoe leg je het uit? Patiënten van Dialyse Centrum Elkerliek en Catharina Ziekenhuis Eindhoven,

Nadere informatie

Toegang tot de bloedbaan Shunt of dialysekatheter

Toegang tot de bloedbaan Shunt of dialysekatheter Toegang tot de bloedbaan Shunt of dialysekatheter H15.025-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Toegang via een shunt of dialysekatheter... 2 Wat is een shunt?... 2 Wat is een dialysekatheter?... 2 Aanleg van

Nadere informatie

Inleiding Wat is dialyse? Hemodialyse

Inleiding Wat is dialyse? Hemodialyse HEMODIALYSE 511 Inleiding Binnen het Sint Franciscus Gasthuis bestaat de mogelijkheid tot nierfunctie vervangende therapie. Zowel hemodialyse als peritoneaal dialyse vinden in ons centrum plaats. In totaal

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Er zijn verschillende therapieën beschikbaar voor patiënten met nierfalen. Niertransplantatie kan uiteindelijk succesvol blijken, maar voorafgaand is meestal een andere nierfunctie

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Klop, Boudewijn Title: Interplay between lipoproteins, the complement system and

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/37178 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Bergen, Kees van Title: Characterization and recognition of minor histocompatibility

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

adviezen Venepreservatie na een hernia-operatie ZorgSaam

adviezen Venepreservatie na een hernia-operatie ZorgSaam adviezen Venepreservatie na een hernia-operatie ZorgSaam 1 2 Inleiding U bent sinds kortere of langere tijd bekend met een teruggang van de nierfuncties. Mogelijk is op termijn dialyse nodig om uw bloed

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45885 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Kersten, K. Title: Pulling the strings on anti-cancer immunity Issue Date: 2017-02-07

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18977 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18977 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/18977 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Filali, Mariam el Title: Knowledge-based treatment in uveal melanoma Date: 2012-05-22

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/51132 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Jirka, Silvana Title: Developing tissue specific antisense oligonucleotide-delivery

Nadere informatie

Shunt voorbereiding en aanleg

Shunt voorbereiding en aanleg Deze folder is bedoeld om u te informeren over de shunt: wat is een shunt, hoe wordt deze aangelegd, hoe gaat u ermee om en wat u kunt doen bij eventuele problemen? Het kan best zijn dat u na het lezen

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/40898 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Elis, A.S. Title: Identification of therapeutic targets and antisense oligonucleotide

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/48860 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Rotman, M. Title: Crossing barriers, delivery of llama antibody fragments into

Nadere informatie

Samenvatting 95 SAMENVATTING

Samenvatting 95 SAMENVATTING Samenvatting Samenvatting 95 SAMENVATTING Tijdens de ontwikkeling en groei van een solide tumor, staan de tumorcellen bloot aan een gebrek aan zuurstof (hypoxie). Dit is het gevolg van de snelle groei

Nadere informatie

NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009

NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009 NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009 1 Voorwoord Ik heb het onderwerp niertransplantatie gekozen omdat me opa een transplantatie krijgt. Mijn opa is al heel lang ziek en doet nu buikdialyse.

Nadere informatie

De pré-dialyse polikliniek

De pré-dialyse polikliniek De pré-dialyse polikliniek Deze informatie is speciaal bedoeld voor mensen die in aanmerking komen voor een nierfunctievervangende behandeling. Door uw behandelend internist-nefroloog is vastgesteld dat

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 145 Nederlandse samenvatting De nieren hebben een belangrijke functie in het menselijk lichaam: ze zijn onder andere verantwoordelijk voor het zuiveren

Nadere informatie

Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse

Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse Toegang tot de bloedbaan voor hemodialyse Informatie voor patiënten F0488-1011 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260

Nadere informatie

CODIA. Aanleggen van een shunt. Codia Waterland. Dialysecentrum voor de regio Waterland

CODIA. Aanleggen van een shunt. Codia Waterland. Dialysecentrum voor de regio Waterland CODIA Dialysecentrum voor de regio Waterland Aanleggen van een shunt Codia Waterland Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u ermee ingestemd om een shunt aan te laten leggen. Deze folder is

Nadere informatie

Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten

Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten Intensive Care Unit (ICU) Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw naaste is opgenomen op de Intensive Care Unit. De nieren

Nadere informatie

De predialyse adviezen polikliniek van na een hernia-operatie. ZorgSaam. Ziekenhuis. ZorgSaam

De predialyse adviezen polikliniek van na een hernia-operatie. ZorgSaam. Ziekenhuis. ZorgSaam De predialyse adviezen polikliniek van na een hernia-operatie ZorgSaam Ziekenhuis ZorgSaam 1 2 Dit is een informatiebrochure voor patiënten die binnenkort in aanmerkingen komen voor een nierfunctievervangende

Nadere informatie

Interne Geneeskunde. Predialyse polikliniek

Interne Geneeskunde. Predialyse polikliniek Interne Geneeskunde Predialyse polikliniek Interne Geneeskunde U bent verwezen naar de predialyse polikliniek omdat de functie van uw nieren verstoord is en nierfunctievervangende behandeling in de toekomst

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Faaij, Claudia Margaretha Johanna Maria Title: Cellular trafficking in haematological

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33966 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33966 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/3366 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dijk, Marieke van Title: Type 1 diabetes and sleep : implications for glucoregulation

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18632 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/18632 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/18632 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Joosse, Simon Andreas Title: Prediction of "BRCAness" in breast cancer by array

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden Samenvatting 188 Samenvatting Samenvatting voor niet-ingewijden Diabetes mellitus type 2 (DM2), oftewel ouderdomssuikerziekte is een steeds vaker voorkomende aandoening. Dit heeft onder andere te maken

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Suwannalai, Parawee Title: ACPA response in evolution of rheumatoid arthritis

Nadere informatie

Dialysekatheter Radboud universitair medisch centrum

Dialysekatheter Radboud universitair medisch centrum Dialysekatheter In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot de aanleg van een katheter. Deze is noodzakelijk om te kunnen dialyseren. Deze folder geeft informatie over de dialysekatheter,

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting 143 Nederlandse samenvatting Stamcellen zijn primitieve cellen met het vermogen zichzelf te vernieuwen en te differentiëren in andere celtypen. Ze hebben het unieke vermogen schade in weefsels te herstellen

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/47927 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Kerkman, Priscilla F. Title: Identification and characterization of anti-citrullinated

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20879 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20879 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20879 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wong, Man Chi Title: Extravascular inflammation in experimental atherosclerosis

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijde

Samenvatting voor niet ingewijde Samenvatting voor niet ingewijde 113 Samenvatting voor de niet ingewijde In Nederland is atherosclerose de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte. Atherosclerose veroorzaakt vernauwingen in slagaderen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29973 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29973 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29973 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Meuwese, Christiaan Lucas Title: Nontraditional cardiovascular risk factors in

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19155 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19155 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19155 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Happé, Hester Title: Cyst initiation, cyst expansion and progression in ADPKD

Nadere informatie

SHUNTS Hemodialyse Shunt

SHUNTS Hemodialyse Shunt Shunts SHUNTS In overleg met uw arts heeft u besloten tot de aanleg van een shunt om te kunnen dialyseren. Informatie over de operatie, de verzorging en onderzoeken van de shunt vindt u in deze folder.

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING PELVIC ORGAN PROLAPSE; MATRIX, CELLEN EN GENEN.

NEDERLANDSE SAMENVATTING PELVIC ORGAN PROLAPSE; MATRIX, CELLEN EN GENEN. NEDERLANDSE SAMENVATTING PELVIC ORGAN PROLAPSE; MATRIX, CELLEN EN GENEN. Het klinisch probleem: genitale verzakking Tenminste één op de tien Westerse vrouwen wordt op enig moment in haar leven geopereerd

Nadere informatie

Stage mogelijkheid in brandwondenonderzoek. Preklinisch onderzoek. Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland

Stage mogelijkheid in brandwondenonderzoek. Preklinisch onderzoek. Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland Stage mogelijkheid in brandwondenonderzoek Preklinisch onderzoek Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland 1/5 De Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra in Nederland (VSBN) (engelse naam:

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Braak, Bas ter Title: Carcinogenicity of insulin analogues Issue Date: 2015-06-18

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

Een shunt. Toegang tot de bloedbaan

Een shunt. Toegang tot de bloedbaan Een shunt Toegang tot de bloedbaan Uw behandelend arts heeft met u besproken dat er bij u een shunt wordt aangelegd om te kunnen dialyseren. In deze folder leest u meer over de shunt; hoe u ermee omgaat

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/23449 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Roach, Rachel Elizabeth Jo Title: Sex-specific aspects of venous thrombosis Issue

Nadere informatie

Peritoneaal dialyse. Ziekenhuis Bernhoven Ania Szalek

Peritoneaal dialyse. Ziekenhuis Bernhoven Ania Szalek Peritoneaal dialyse Ziekenhuis Bernhoven Ania Szalek Inhoud Dialysevormen Voor / nadelen PD Peritoneum Catheter PD vloeistoffen Wat betekent PD voor een patiënt Functies PD verpleegkundige Complicaties

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22212 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wilde, Adriaan Hugo de Title: Host factors in nidovirus replication Issue Date:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en discussie

Nederlandse samenvatting en discussie 9. Nederlandse samenvatting en discussie Chapter 9 In dit proefschrift is het onderzoek beschreven naar de hartfunctie tijdens sepsis en de invloed van beademing op het hart als de werking van het hart

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden

Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden Nederlandse samenvatting voor niet-ingewijden 1 Inleiding 2 Doel 3 Resultaten 4 Conclusies 5 Klinische en therapeutische implicaties - 189 - 1 Inleiding Kanker is tegenwoordig tweede meest voorkomende

Nadere informatie

Structuur en Adaptatie van Cel en Weefsel

Structuur en Adaptatie van Cel en Weefsel Hertentamen Structuur en Adaptatie van Cel en Weefsel 8W240 Dinsdag 16 augustus 2011 14.00-17.00 Faculteit Biomedische Technologie Verantwoordelijk docent: C. Bouten Mededocent: A. Driessen-Mol Dit tentamen

Nadere informatie

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy DIABETES MELLITUS Diabetes mellitus, in de volksmond beter bekend als suikerziekte of diabetes,

Nadere informatie

157 De ontdekking van de natuurlijke aanwezigheid van antisense oligonucleotiden in eukaryote cellen, die de expressie van specifieke eiwitten kunnen reguleren, heeft in de afgelopen tientallen jaren gezorgd

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33832 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Krens, Lisanne Title: Refining EGFR-monoclonal antibody treatment in colorectal

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Krol, Charlotte Georgette Title: Pitfalls in the diagnosis and management of skeletal

Nadere informatie

Shunt bij dialyse INTERNE GENEESKUNDE. Nazorg bij shunt

Shunt bij dialyse INTERNE GENEESKUNDE. Nazorg bij shunt Shunt bij dialyse Nazorg bij shunt INTERNE GENEESKUNDE Omdat u moet starten met hemodialyse heeft u samen met u behandelend arts besloten om een shunt aan te leggen. Deze shunt is noodzakelijk om te kunnen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35942 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Ent, Wietske van der Title: In vivo modelling of Ewing sarcoma in zebrafish Issue

Nadere informatie

Nierfunctievervangende therapie. Afdeling Intensive Care, locatie AZU

Nierfunctievervangende therapie. Afdeling Intensive Care, locatie AZU Nierfunctievervangende therapie (CVVH Continu VenoVeneuze Hemofiltratie) Informatie voor familie en bezoekers van het Intensive Care Centrum UMC Utrecht Afdeling Intensive Care, locatie AZU Nierfunctievervangende

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45876 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Paauwe, M. Title: Targeting stromal interactions in the pro-metastatic tumor microenvironment

Nadere informatie

Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren.

Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren. Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren. Hoe werken uw nieren. Nieren spelen een belangrijke rol in uw lichaam. Als ze door ziekte of een andere oorzaak minder goed gaan werken, heeft dat

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20973 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hooijkaas, Anna Irene Title: Preclinical optimization of melanoma treatment Issue

Nadere informatie

We hebben bloed maar wat doen we ermee? PRP Vampire facelift. eerlijk over mooi zijn

We hebben bloed maar wat doen we ermee? PRP Vampire facelift. eerlijk over mooi zijn We hebben bloed maar wat doen we ermee? PRP Vampire facelift eerlijk over mooi zijn ANBOS 15 april 2013 PRP Schoonheid Oorzaken (huid) veroudering Wat is PRP Hoe verloopt de PRP behandeling Gezamelijke

Nadere informatie

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40 HEMODIALYSE Consuo nsultat Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis Dr. Ann Van Loo - Dr. Wim Terryn - Dr. Hilde Vanbelleghem Nefrologie verpleegkundige Tel: 057/ 35 67 48 - Fax: 057/ 35 36 37 e-mail:

Nadere informatie

Predialyse Polikliniek

Predialyse Polikliniek Predialyse Polikliniek H15.012-01 Inleiding Van uw behandelend arts heeft u te horen gekregen dat uw nieren minder goed werken. De arts heeft u daarom doorgestuurd naar de Predialyse Polikliniek. In deze

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35176 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Lindenburg, Irene Title: Intrauterine blood transfusion : indications, risks, quality

Nadere informatie

DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING

DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING Dutch Summary / Nederlandse Samenvatting Sinds de ontdekking van de ADAM eiwitfamilie, twee decennia geleden, heeft het ADAM onderzoek zich voornamelijk gericht op

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35155 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hussaarts, Leonie Title: Immune modulation by schistosomes : mechanisms of T helper

Nadere informatie

Wat u moet weten over een centraal veneuze katheter

Wat u moet weten over een centraal veneuze katheter Wat u moet weten over een centraal veneuze katheter Deze folder is bedoeld om u te informeren over deze toegang tot de bloedbaan. De folder informeert u over de volgende ondewerpen: Wat wordt er bedoeld

Nadere informatie

INTERNE GENEESKUNDE. Als u na het lezen nog vragen heeft, dan kunt u deze vragen stellen aan de arts of verpleegkundige.

INTERNE GENEESKUNDE. Als u na het lezen nog vragen heeft, dan kunt u deze vragen stellen aan de arts of verpleegkundige. Shunt bij dialyse Nazorg bij shunt INTERNE GENEESKUNDE Omdat u moet starten met hemodialyse heeft u samen met u behandelend arts besloten om een shunt aan te leggen. Deze shunt is noodzakelijk om te kunnen

Nadere informatie

Samenvatting voor de niet medisch onderlegde lezer

Samenvatting voor de niet medisch onderlegde lezer Etnische verschillen in overleving bij dialysepatiënten in Europa. De rol van demografische, klinische en psychosociale factoren. Nieren hebben de belangrijke taak om afvalproducten en vocht uit het lichaam

Nadere informatie

Citation for published version (APA): Sinkeler, S. J. (2016). A tubulo-centric view on cardiorenal disease [Groningen]

Citation for published version (APA): Sinkeler, S. J. (2016). A tubulo-centric view on cardiorenal disease [Groningen] University of Groningen A tubulo-centric view on cardiorenal disease Sinkeler, Steef Jasper IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Informatie over afstoting na niertransplantatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Informatie over afstoting na niertransplantatie Interne Geneeskunde Nefrologie Informatie over afstoting na niertransplantatie Interne Geneeskunde Nefrologie Wat is afstoting na niertransplantatie? U krijgt medicijnen om afstoting van uw transplantatienier

Nadere informatie