Monitoring op natuurboerenerven. Uitleg over de systematiek van het monitoren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitoring op natuurboerenerven. Uitleg over de systematiek van het monitoren"

Transcriptie

1 Monitoring op natuurboerenerven Uitleg over de systematiek van het monitoren

2 Inleiding Boerenzwaluwen op het erf, korenbloemen in de akkers, fladderende citroenvlinders tussen de schuren. Al dat pracht gaan we monitoren! Natuurboeren voeren de werkzaamheden op hun bedrijf met zorg en aandacht voor flora en fauna uit. Naast een brede inzet om biologische en natuurvriendelijke producten in de winkels te krijgen willen we ook laten zien wat natuurvriendelijk boeren oplevert voor mens, plant en dier. Door het monitoren van verschillende vogels, vlinders en planten krijgen we een goed inzicht van de biodiversiteit op de erven. In deze folder geven we uitleg over de systematiek die we willen toepassen bij deze monitoring. De monitoring wordt enkele jaren achtereen uitgevoerd zodat we de ontwikkelingen van de biodiversiteit in kaart kunnen gaan brengen. Om de gegevens over de meerdere jaren goed te kunnen verwerken is het van belang dat deze volgens een eenduidige systematiek worden verzameld en verwerkt. Middels deze folder willen wij de systematiek toelichten en hopen dat dit en de veldgids jullie ondersteund bij het monitoren. Succes. 2

3 Hoe meet je dat? We willen biodiversiteit gaan meten op de boerenbedrijven. Ten eerste kunnen we meten wat de boer zelf kan doen. Dit wordt geregistreerd in de GAIA meetlat. Aanvullend gaan jullie zelf ook daadwerkelijk tellen wat er groeit en bloeit op de bedrijven. Dit is natuurlijk de meest directe graadmeter. Gegevens leggen we vast in een Excel bestand, wat we na elk teljaar weer aanvullen. Zo kunnen we gemakkelijk een overzicht voor meerdere jaren maken en monitoren of er vooruitgang is in de biodiversiteit. Biodiversiteit kun je niet aan 1 soort meten daarom worden er verschillende soorten flora en fauna geteld op en rond de erven. Voor de monitoring in het veld hebben we een telformulier opgesteld. Dit formulier kun je gebruiken per telbeurt en daar de gegeven op noteren. 3

4 Vaststellen van de gebieden Voor het vergelijken van de gegevens is het van belang dat altijd dezelfde gebieden gemonitord worden. Daarom is het belangrijk dat je voordat er gestart wordt met de monitoring de gebieden vast gaat leggen. TIP: maak een kaartje van de gebieden die je gaat monitoren want in ieder jaargetijde ziet het er allemaal weer net even anders uit. Dan weet je ook zeker welk gebied je moet observeren/tellen. Desgewenst kan landschap Overijssel helpen bij het maken van zo n kaartje. Mail daarvoor Leonie Rouwenhorst. We hebben 5 verschillende biotopen geselecteerd voor de monitoring. Let op! niet ieder biotoop hoeft op jouw erf voor te komen. Wanneer een biotoop niet op het erf voorkomt, hoef je deze natuurlijk ook niet te monitoren. De biotopen zijn: 1. Erf 2. (Graan)akkers 3. Kruidenrijk grasland 4. Houtwallen en singels 5. Sloten en watergangen In ieder biotoop gaan ze dezelfde soortgroepen monitoren te weten: Vogels, vlinders en planten. In de inventarisatiegids Natuurboeren is een overzicht en korte beschrijving van de soorten gegeven. Deze veldgids is te downloaden op Het tellen van de soorten op de boerenbedrijven kan een behoorlijk uitvoerige klus worden. Om er voor te zorgen dat het niet een te grote belasting gaat vormen, hebben we met onze methode een minimum inspanning beschreven. Als dit wordt uitgevoerd ontstaat al een beeld van de natuurwaarden op het bedrijf. Het is de bedoeling deze minimum inspanning elke telronde uit te voeren. Zo kunnen we gegevens goed vergelijken, Meer tellen mag natuurlijk wel. Belangrijk is, dat de tellingen in een volgende ronde herhaald (kunnen) worden. Zo zijn de gegevens van de tellingen vergelijkbaar. 1. Monitoring op het erf Op het erf selecteer je 3 punten Zorg ervoor dat je vanaf elk punt een redelijk overzicht hebt van het erf en de gebouwen. Zie afbeelding. 4

5 Op ieder punt blijf je 5 minuten staan en tel je alle vogels die je ziet. Noteer na 5 minuten je waarnemingen op het telformulier. Vlinders en planten kun je niet vanaf 1 punt tellen. Daarvoor maak je een wandeling over het erf en tel je alle planten en vlinders die je ziet. 2. Monitoring (Graan)akkers In dit biotoop markeer je 3 transecten van 100 meter. Deze ga je monitoren door ze af te lopen en de aantallen vlinders en planten te tellen die je tegen komen. Voor het tellen van de vogels doorloop je het transect en tel je de vogels die je voorbij ziet of hoort vliegen. Bij het lopen gaan we er van uit dat je rustig wandelt tijdens het tellen. Het is de bedoeling het tempo steeds zo veel mogelijk gelijk te houden. 3. Monitoring (kruidenrijke) graslanden In dit biotoop markeer je 3 transecten van 100 meter. Deze ga je monitoren door ze af te lopen en de aantallen vlinders en planten te tellen die je tegen komen. Voor het tellen van de vogels doorloop je het transect en tel je de vogels die je voorbij ziet of hoort vliegen. 4. Monitoring houtwallen en singels Bij de monitoring van dit biotoop markeer je 3 transecten van 100 meter langs de houtwal en/of singel (zie afbeelding). Je loopt over het transect en telt de vlinders en planten die je in het transect ziet. Je telt ook de vogels die je vanuit het transect ziet en noteert deze aantallen. 5. Monitoring Sloten en watergangen In dit biotoop markeer je 3 transecten van 100 meter. Deze ga je monitoren door ze af te lopen en de aantallen vlinders en planten te tellen die je tegen komen. Voor het tellen van de vogels doorloop je het transect en tel je de vogels die je voorbij ziet of hoort vliegen. 5

6 Combineren van biotopen Het is natuurlijk heel goed mogelijk dat je een transect selecteert dat voor zowel de akker als de watergang te gebruiken is. Dat is zeker toegestaan, Vermeld dat wel op het formulier dat het gaat om dezelfde transecten zodat we gegevens niet dubbel gaan tellen. Dus je telt 1 transect voor 2 biotopen. Je noteert de gegevens bij 1 biotoop en vermeld dan dat deze gegeven ook gelden voor het andere biotoop. Die vul je dus niet nog weer in op het formulier. De soortgroepen Waar let je op bij het tellen van de aantallen in de soortgroepen. Voor iedere soortgroep gaat het net weer even anders. Daarom lichten we dit ook graag even toe. Vogels Bij het tellen van de vogels is het belangrijk dat je alleen de vogel soorten telt en noteert die ook echt van het biotoop gebruik maken. Twijfel je over het gebruik van de biotoop noteer hem dan wel en vermeld even je twijfel. De ecologen van Landschap Overijssel kunnen je waarneming dan nog even nakijken. Tel alle vogels die je hoort en ziet wanneer je door het transect loopt. Tel alleen de soorten waarvan je sterk vermoedt dat ze een relatie hebben met de landbouwgronden. Hoog overvliegende vogels hoeven dus niet geteld te worden. Loop je met 2 mensen door de transect en tel je apart, dan kan het zijn dat je op een verschillend aantal uit komt. Neem dat altijd het gemiddelde van de waarnemingen. Probeer de soorten vogels zo goedmogelijk te herkennen. Wij begrijpen dat het soms lastig is om de soorten te onderscheiden. Het is dus geen probleem wanneer je een soort minder goed herkend. Door het vaker tellen wordt het herkennen steeds gemakkelijker. Denk bij het tellen van de vogels ook aan de uilen, kwartel en roofvogels. Deze zie je vermoedelijk minder tijdens de tellingen. Overleg dan ook goed met de natuurboer of deze soorten bij hen voorkomen. En noteer dan ook deze aantallen. 6

7 Vlinder Bij het tellen van vlinders moet je voorstellen dat je in een denkbeeldige kooi zit. Zie de afbeelding hieronder. Tel alle vlinders die je in de 5 meter ziet en loop zo het hele transect af. Aan het einde van de transect noteer je de definitieve aantallen. Een aantal tips: Tel de vlinders het liefst bij mooi weer, ze zijn het meest actief tussen 11:00 en 15:00 uur. Tel minimaal 1 keer in periode april tot half mei Tel 2 of 3 keer in periode juni t/m augustus Planten Voor het tellen van de planten kun je gebruik maken van hetzelfde transect als van de vlinders. Je mag hier kijken naar een breedte van 3 meter. Let bij het tellen goed op de soorten en op de mate van bedekking van de soort. We tellen bij de planten dus geen aantallen, omdat dit vaak lastig te schatten is. Daarom werken we hierbij met bedekking van de 3 meter brede strook. Voor bedekkingen kun je het volgende hanteren: zeer kleine oppervlakte < 2% (= <1 strekkende meter over volle breedte) matig veel 2-20% (tot 1-10 strekkende meter) talrijk > 20% Indien met de boer overlegt kan worden dat hij een deel van het trasect in de eerste maaibeurt kan laten staan kan een 3 de telronden gedaan worden in juli. indien dit niet mogelijk is kan een extra telronde gedaan worden in mei. Maar wij vinden 2 telronden eventueel ook voldoende voor de planten. 7

8 Frequentie van tellen Niet alle soortgroepen hoeven even intensief gemonitord te worden. Wel is het belangrijk dat er in verschillende seizoenen naar de soorten gekeken wordt. Wij stellen dan ook minimaal 3 telrondes per jaar voor. Half april (tussen 10 en 20 april) Begin juni (tussen 5 en 15 juni) Zomer (half juli tot half augustus) Overleg met de boer wanneer hij zijn maaibeurt gaat uitvoeren. Het zou jammer zijn dat jullie op het bedrijf aankomen en de gewassen gemaaid zijn dan kunnen te tellingen bijna niet meer uitgevoerd worden. En nog mooier zou zijn wanneer de boer bij de eerste maaibeurt het gewas rond het transect kan laten staan. Dan krijg je een nog mooier beeld van de biodiversiteit. De herhaling van het tellen van de soortgroepen stellen wij als volgt voor: Vogels: elke 2 jaar Vlinders: jaarlijks Planten: elke 5 jaar Vaker tellen mag, maar is geen verplichting. Wanneer je meer gaat en wilt tellen dan de transecten krijg je een breder beeld van de soorten die op en rond het erf voorkomen. Het is dan wel belangrijk om de totalen per tracect apart te blijven benoemen. Daarnaast schrijf je dan ook het totaal aantal van het gehele biotoop, (de 3 transecten + de overige telling). Het is van belang dat de transecten apart genoemd worden voor de vergelijking van de gebieden over meerdere jaren. De telformulieren Op onze vrijwilligersdesk staan de telformulieren digitaal beschikbaar. Je kunt deze printen, invullen en naar ons opsturen. Landschap Overijssel Antwoordnummer WK Dalfsen (je hoeft de enveloppe dan niet te frankeren) Je mag het formulier ook scannen en mailen aan: Of je kunt het formulier digitaal invullen. Download dan de Excel versie van het formulier. Deze kan dan ook digitaal aan toegezonden worden. Mochten er vragen of opmerkingen zijn dan horen wij dat natuurlijk graag. Zeker wanneer het gaat over de methodiek, deze willen we waarnodig en mogelijk altijd verbeteren. 8

Monitoring bij Natuurboeren. 31 maart 2015

Monitoring bij Natuurboeren. 31 maart 2015 Monitoring bij Natuurboeren 31 maart 2015 problematiek Afname Plant- en dieren leven in het buitengebied Intensivering grondgebruik, verdroging Monitoring bij natuurboeren 2 Monitoring bij natuurboeren

Nadere informatie

Een vegetatieopname maken 6 Een flora-inventarisatie uitvoeren 9 Een natuurtoets uitvoeren 11

Een vegetatieopname maken 6 Een flora-inventarisatie uitvoeren 9 Een natuurtoets uitvoeren 11 Inhoudsopgave 2inhoudsopgave A B C G Oriëntatie s Oriënteren op het onderzoeken van flora en fauna 4 Werkwijzer Een vegetatieopname maken 6 Een flora-inventarisatie uitvoeren 9 Een natuurtoets uitvoeren

Nadere informatie

FaunaRegistratieSysteem (FRS): Stap-voor-Stap Instructie Tellingen voor WBE secretarissen & Telling Coördinatoren

FaunaRegistratieSysteem (FRS): Stap-voor-Stap Instructie Tellingen voor WBE secretarissen & Telling Coördinatoren FaunaRegistratieSysteem (FRS): Stap-voor-Stap Instructie Tellingen voor WBE secretarissen & Telling Coördinatoren Inhoudsopgave: Korte Inleiding -A- Klaarzetten Telplan door FBE -B- WBE mogelijkheden VOORAF

Nadere informatie

Even (nou even..) bijpraten

Even (nou even..) bijpraten Even (nou even..) bijpraten Reageren? info@collectiefnhz.nl Meer informatie, ook persoonlijke documenten: www.collectiefnhz.nl Beste leden van Collectief Noord-Holland Zuid, De drukke tijd is voor iedereen

Nadere informatie

TELINSTRUCTIE REEËN IN UTRECHT. Wie? Wat? Waar? Projectteam Faunatellingen i.s.m. de Utrechtse Wildbeheereenheden

TELINSTRUCTIE REEËN IN UTRECHT. Wie? Wat? Waar? Projectteam Faunatellingen i.s.m. de Utrechtse Wildbeheereenheden TELINSTRUCTIE Wie? REEËN Wat? IN UTRECHT Waar? Projectteam Faunatellingen i.s.m. de Utrechtse Wildbeheereenheden januari 2013 INTRODUCTIE Voor u ligt de telinstructie reeën zoals tot stand gekomen in

Nadere informatie

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld.

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld. Naam:.... Klas:. Herhalen is iets nog een keer spelen zonder er iets aan te veranderen. Als je in een muziekstuk het motief alleen maar herhaalt, wordt het wel een beetje saai. Daarom maakt een componist

Nadere informatie

Alle soorten tellen Mee!

Alle soorten tellen Mee! Alle soorten tellen Mee! Reflectie op lezing Astrid Manhoudt Monitoring Agrarisch Natuurbeheer 3 e Flora en Faunacongres Nijmegen, 25 januari 2016 Ronald Zollinger Tellen alle soorten wel mee? Discussie

Nadere informatie

Handleiding tellingen reewild in FRS

Handleiding tellingen reewild in FRS Handleiding tellingen reewild in FRS Jaarlijks vinden in het voorjaar de schemertellingen reeën volgens het landelijk telprotocol plaats. De reewildcommissies organiseren de tellingen en verzorgen de verwerking

Nadere informatie

Bolle akker. locatie 1. Coelhorsterweg

Bolle akker. locatie 1. Coelhorsterweg IE S R CU X E ETS I F e d T j S i E b t EN an he AND-W T H C L v A G R O D O H OP I OO M ct e j o pr Bolle akker locatie 1 Coelhorsterweg Een bolle akker is een stuk landbouwgrond dat, voordat er kunstmest

Nadere informatie

Handleiding otterportaal deelnemers

Handleiding otterportaal deelnemers Handleiding otterportaal deelnemers Versie 8-6-2016 Deze handleiding geeft uitleg over het invoerportaal van het NEM Verspreidingsonderzoek Otter. Inloggen Adres Het adres van het portaal is: www.otters.meetnetportaal.nl.

Nadere informatie

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks

Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk. Jan Stronks Toekomst agrarisch natuur- en landschapsbeheer rond Winterswijk Jan Stronks Stand van zaken huidig landschap Bos en natuur in de plus! Agrarisch cultuurlandschap sterk in de min: Natuurwaarde holt achteruit

Nadere informatie

Bermenplan Assen. Definitief

Bermenplan Assen. Definitief Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595

Nadere informatie

VinGa handleiding. Inhoudsopgave. 1 Inleiding. Vinga 1.1 www.vingerafdrukherkenning.nl Pagina 1 van 7

VinGa handleiding. Inhoudsopgave. 1 Inleiding. Vinga 1.1 www.vingerafdrukherkenning.nl Pagina 1 van 7 VinGa handleiding Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Mogelijkheden van VInGa... 2 2.1 Bij binnenkomst van gasten... 2 2.2 2.3 Na afloop van de avond... 2 De ledenlijst... 2 2.4 De ledenpas (niet in VinGa

Nadere informatie

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander.

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. Waterlanders : op weg met Sam de salamander Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. 1 De kamsalamander... Hallo, Ik ben Sam, de salamander met

Nadere informatie

SCHOOLTUINEN MAHLERLAAN AMSTERDAM

SCHOOLTUINEN MAHLERLAAN AMSTERDAM FLORA- EN FAUNADOSSIER SCHOOLTUINEN MAHLERLAAN AMSTERDAM 3 maart 2014 dr. M. Kuiper NatuurBeleven bv. Oostermeerkade 6 1184 TV Amstelveen 020-4727777 info@natuurbeleven.nl Inhoud 1. Aanleiding... 3 2.

Nadere informatie

De landbouwer als landschapsbouwer. 4. De landbouwer als landschapsbouwer ICT-opdracht ehorizon

De landbouwer als landschapsbouwer. 4. De landbouwer als landschapsbouwer ICT-opdracht ehorizon 4. De landbouwer als ICT-opdracht ehorizon Bedrijf: Steven Vanhecke - Oude Burkelslag 10-9990 Maldegem 4.1 Richtlijnen voor de begeleidende leerkracht Een belangrijk doel in de derde graad van het secundair

Nadere informatie

NVWK geeft de erven vleugels. Module 3 vogels tellen

NVWK geeft de erven vleugels. Module 3 vogels tellen NVWK geeft de erven vleugels Module 3 vogels tellen 1 Indeling van de avond Even voorstellen Erfvogels tellen met tuintelling.nl pauze Je erf toevoegen Geluidenquiz 2 Even voorstellen. Werkzaam bij Sovon

Nadere informatie

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790

Veerkracht agrarische natuur. Christien van der Zwart. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60790 Auteur Christien van der Zwart Laatst gewijzigd 23 April 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/60790 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Handleiding nestkastenmodule voor opvolging van eikelmuisnestkasten

Handleiding nestkastenmodule voor opvolging van eikelmuisnestkasten Handleiding nestkastenmodule voor opvolging van eikelmuisnestkasten Laatste wijziging: 20/1/2017 De Zoogdierenwerkgroep van Natuurpunt raadt aan om eikelmuisnestkasten en de controles ervan te registreren

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water Natuurvriendelijke oevers Droge voeten, schoon water VOOR WIE IS DEZE FOLDER BESTEMD? Deze folder is bestemd voor eigenaren van oevers die in aanmerking komen om hun oever natuurvriendelijk in te richten.

Nadere informatie

Werkprotocollen Baggeren HDSR. Versie 1.1

Werkprotocollen Baggeren HDSR. Versie 1.1 Werkprotocollen Baggeren HDSR Versie 1.1 1.1.1 Baggeren van watergangen < 4 meter Werkprotocol baggeren van bodems, herprofilering en herstelwerkzaamheden aan oevers van watergangen 4 meter Werkprotocol:

Nadere informatie

Module Medewerker landschapsbeheer BB. vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4

Module Medewerker landschapsbeheer BB. vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4 Module Medewerker landschapsbeheer BB vmbo landbouwbreed basisberoepsgerichte leerweg leerjaar 3 en 4 Het Ontwikkelcentrum heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen.

Nadere informatie

Inloopmiddag infocentrum Heempad

Inloopmiddag infocentrum Heempad Inloopmiddag infocentrum Heempad Elke eerste woensdag van de maand van 14.00 tot 16.00 uur Uit de serie Natuur in Gouda 11 colofon tekst: Cyclus, gemeente Gouda lay-out: Studio Steenbergen Bno foto s:

Nadere informatie

Faststone enkele tips. Fotoclub Positief 25 augustus 2015

Faststone enkele tips. Fotoclub Positief 25 augustus 2015 Faststone enkele tips Fotoclub Positief 25 augustus 2015 Waarom deze uitleg? omdat we foto s van elkaar willen bespreken omdat we die dan digitaal aangeleverd willen hebben in een bepaald pixelformaat

Nadere informatie

Heb je nog geen account maak dit dan aan en koppel je gps aan het account. Zie daarvoor de volgende handleiding.

Heb je nog geen account maak dit dan aan en koppel je gps aan het account. Zie daarvoor de volgende handleiding. Hoe installeer ik de Life-Time Update? Zie ook de handleiding van Garmin: http://www.garmin.nl/page/?id=83 In algemene zin: Op basis van onze eigen ervaring is de indruk dat de lifetime voor het gros van

Nadere informatie

Kennismaking met programmeren

Kennismaking met programmeren Kennismaking met programmeren werkblad wij zijn de computer Project van de Pedagogische Academie, Hanzehogeschool Groningen en Groningen Programmeert in samenwerking met: In deze les gaan we op papier

Nadere informatie

Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016

Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016 Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016 Monitoring akkerranden in Zeeland Afgelopen winter (2015 2016) is er een start gemaakt met het monitoren van akkervogels. Poldernatuur Zeeland was hiermee één van de eerste

Nadere informatie

Soortenbescherming. Buitenevenementen

Soortenbescherming. Buitenevenementen Soortenbescherming en Buitenevenementen Bron www.drloket.nl Flora en faunawet en buitenevenementen Bron www.drloket.nl Pagina 1 Buitenevenementen Wilt u een evenement in de buitenlucht organiseren? Dan

Nadere informatie

Conform uw opdracht hebben wij een veldonderzoek uitgevoerd ter plaatse van de weilanden en kassen gelegen achter Zwaagdijk-Oost 189.

Conform uw opdracht hebben wij een veldonderzoek uitgevoerd ter plaatse van de weilanden en kassen gelegen achter Zwaagdijk-Oost 189. NatuurBeleven bv Oostermeerkade 6 1184 TV Amstelveen HB Adviesbureau bv T.a.v.: Peter Aalders Postbus 9230 1800 GE ALKMAAR Datum: 30 oktober 2009 uw brief van 23 oktober 2009 en 27 oktober 2009 uw kenmerk

Nadere informatie

Routeboekje. bij Alles telt. Groep 4 Blok 2. Van...

Routeboekje. bij Alles telt. Groep 4 Blok 2. Van... Routeboekje bij Alles telt Groep 4 Blok 2 Van... Groep 4 Blok 2 Les 1 Leerkrachtgebonden LB 4A 30 1 Pak de appels handig in. meedoen LB 4A 30 2 Hoeveel? meedoen LB 4A 30 3 Hoeveel? maken WS 4A 22 1 Maak

Nadere informatie

Briefrapport. aanleiding en methode. SAB Arnhem B.V. datum: 30 januari betreft: Quick scan Flora en Fauna, Bloksteegweg 1

Briefrapport. aanleiding en methode. SAB Arnhem B.V. datum: 30 januari betreft: Quick scan Flora en Fauna, Bloksteegweg 1 Briefrapport van: ons kenmerk: SAB Arnhem B.V. KUEN/80685 datum: 30 januari 2009 betreft: Quick scan Flora en Fauna, Bloksteegweg 1 aanleiding en methode Aan de Bloksteegweg 1, te Borne (gemeente Borne)

Nadere informatie

PVM AKKERRANDENMENGSELS MATERIALEN. Telefoon 0316-248099 Telefax 0316-248083

PVM AKKERRANDENMENGSELS MATERIALEN. Telefoon 0316-248099 Telefax 0316-248083 PVM EENJARIG MENGSEL KRUIDENRIJKE ZOOM/BLOEMRIJK GRASLAND NR. 1 Doelsoort : Planten die van nature in Nederland op kleigronden voorkomen (=inheemse flora). Mengsel : Meerjarig mengsel met plantensoorten

Nadere informatie

Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer. Henk Kloen. Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer

Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer. Henk Kloen. Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer Henk Kloen Natuurakkers in Nederland - achtergrond en dilemma s in beheer Wat

Nadere informatie

milieu- en natuureducatie

milieu- en natuureducatie algemene informatie milieu- en natuureducatie contact: adres: Natuur Educatief Centrum (NEC) 09 210 32 72 NEC Waterrijk Verlorenbroodstraat 106 A 9820 Merelbeke Praktische info De lessen vinden plaats

Nadere informatie

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden?

FACTSHEET. Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? Onderzoeksresultaten Motivaction: FACTSHEET Hoe denken Nederlanders over natuur van het boerenland, in de stad en natuurgebieden? september 2015 Onderzoeksinstituut Motivaction heeft in opdracht van Vogelbescherming

Nadere informatie

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het 1 2 Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het traditionele spelen. Ook is op die avond gesproken

Nadere informatie

Handleiding vogeltellingen camerabeelden mosselwad

Handleiding vogeltellingen camerabeelden mosselwad Handleiding vogeltellingen camerabeelden mosselwad Colofon Samenstelling: Ernstjan Penninkhof Lay-out: Peter Eekelder Foto s omslag: Harvey van Diek Druk: PDF Eerste druk Sovon Vogelonderzoek Nederland,

Nadere informatie

Digitale invoer Midwintertellingen

Digitale invoer Midwintertellingen Digitale invoer Midwintertellingen Intro Digitale invoer kan met name in het begin als veel ingewikkelder worden ervaren dan het invullen van papieren formulieren en dat klopt ook. Maar de ervaring leert

Nadere informatie

De vier seizoenen in de boomgaard

De vier seizoenen in de boomgaard Verantwoordelijke uitgever: Ann Cloet - Tel 056.860.150 De vier seizoenen in de boomgaard Draaiboek de animatie rond «Boomgaard» Voornaam:... Realisatie : CRIE Moeskroen en (Stad Moeskroen) Editie Jaar

Nadere informatie

Protocol zomertelling ganzen

Protocol zomertelling ganzen Protocol zomertelling ganzen Gezamenlijk protocol voor de provinciale zomertellingen van ganzen Landelijke technische werkgroep zomertelling ganzen Vastgesteld: April 2012 Inleiding Dit protocol is opgesteld

Nadere informatie

Module handleiding VivianCMS. Fotoalbum

Module handleiding VivianCMS. Fotoalbum Module handleiding VivianCMS Fotoalbum Versie: 1.0 Startdatum: 06-05-2006 Datum laatste wijziging: 26-05-2006 Opmerking: Gepubliceerd op http://www.viviancms.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Algemene

Nadere informatie

Landelijke klapekstertelling winter 2008/2009 Eindresultaten

Landelijke klapekstertelling winter 2008/2009 Eindresultaten Landelijke klapekstertelling winter 2008/2009 Eindresultaten Foto J. Schwiebbe - http://www.birdphoto.nl April 2009, Matthijs Broere (Waarneming.nl) & Fred Hustings (SOVON) 1. Inleiding Afgelopen winter

Nadere informatie

Landelijk Hoofdluis Protocol voor het Primair Onderwijs Quick start Schoolenik.nl voor de School Coördinator Hoofdluis

Landelijk Hoofdluis Protocol voor het Primair Onderwijs Quick start Schoolenik.nl voor de School Coördinator Hoofdluis Landelijk Hoofdluis Protocol voor het Primair Onderwijs Quick start Schoolenik.nl voor de School Coördinator Hoofdluis 1.1 Inleiding Schoolenik.nl is het sociale netwerk van jouw school. In Schoolenik.nl

Nadere informatie

10 Stappen voor het maken van een Mindmap

10 Stappen voor het maken van een Mindmap 10 Stappen voor het maken van een Mindmap Benodigdheden Om een mindmap te maken heeft u de volgende materialen nodig: papier stiften Gebruik bij voorkeur A3-formaat blanco papier, lijntjes of ruitjes leiden

Nadere informatie

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:... BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..................... INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten

Nadere informatie

Natuur en milieueducatie

Natuur en milieueducatie algemene informatie Natuur en milieueducatie contact: adres: Natuur Educatief Centrum (NEC) Praktische info 09 210 32 72 NEC Waterrijk De lessen vinden plaats tijdens weekdagen in de voormiddag tussen

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie groen in de stad BIOTOOPWANDELING natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen 1 MO 01 Gewoon doen Deze wandeling met een biotooptas is ontwikkeld door het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, Milieudienst

Nadere informatie

Handleiding vogeltellingen camerabeelden mosselwad

Handleiding vogeltellingen camerabeelden mosselwad Handleiding vogeltellingen camerabeelden mosselwad Colofon Samenstelling: Ernstjan Penninkhof Lay-out: Peter Eekelder Foto s omslag: Harvey van Diek Druk: PDF Eerste druk Sovon Vogelonderzoek Nederland,

Nadere informatie

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:... BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..................... INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten

Nadere informatie

WERKBOEK 2. WB_WK_LJ2_BL1_Lessen_ indb 1

WERKBOEK 2. WB_WK_LJ2_BL1_Lessen_ indb 1 WERKBOEK 2 WB_WK_LJ2_BL1_Lessen_8-10-11-17.indb 1 12-10-15 13:55 Schatten en handig tellen Les 17 Dit kan ik al! Ik kan hoeveelheden handig tellen door te turven. 1 Bepaal het juiste aantal ballen. Zo

Nadere informatie

Handleiding Vogel Wintertuintelling IVN Zeewolde. Vogelwerkgroep Oriolus

Handleiding Vogel Wintertuintelling IVN Zeewolde. Vogelwerkgroep Oriolus Handleiding Vogel Wintertuintelling 2016-2017 IVN Zeewolde Vogelwerkgroep Oriolus (foto door: Paula van Schaik) Inhoud handleiding: Hoe vogel wintertuinwaarnemingen tellen; Hoe te tellen- Wat te tellen;

Nadere informatie

LEUKSTE (LES)TIPS VOOR BASISSCHOLEN. Vogels & natuur

LEUKSTE (LES)TIPS VOOR BASISSCHOLEN. Vogels & natuur DE Vogels & natuur LEUKSTE (LES)TIPS VOOR BASISSCHOLEN DELEUKSTE LESTIPS van Vogelbescherming Nederland 2 GEBRUIK VAN DE ICONEN Zwartkop Uitvoering In welke maand van het jaar kun je dit uitvoeren? Tijd

Nadere informatie

Praktijkwerkboek AKA. Dataverwerking. Mutaties doorvoeren... 8 In deze opdracht voer je mutaties door in een databestand.

Praktijkwerkboek AKA. Dataverwerking. Mutaties doorvoeren... 8 In deze opdracht voer je mutaties door in een databestand. Praktijkwerkboek AKA Dataverwerking 1 Inhoud Een ander woord voor gegevens is data. Elk bedrijf werkt met data. Dat kunnen bijvoorbeeld data zijn over klanten, zoals de naam en het adres. Het kan ook gaan

Nadere informatie

Invoerportaal Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer

Invoerportaal Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Invoerportaal Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Handleiding Thijs Schippers Versie 1.0 (juni 2016) Colofon Datum: Juni 2016 Titel: Handleiding invoermodule Subtitel: Meetnet Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer

Nadere informatie

Provincie Zeeland. Zeeuwse bermen steeds bonter

Provincie Zeeland. Zeeuwse bermen steeds bonter Provincie Zeeland Zeeuwse bermen steeds bonter Een ecologisch beheerde berm ziet er aantrekkelijk uit. Vooral wandelaars en fietsers genieten daarvan. Het is u vast wel eens opgevallen in het voorjaar

Nadere informatie

Inspraakwijzer beheerplannen Natura 2000 Drenthe

Inspraakwijzer beheerplannen Natura 2000 Drenthe Inspraakwijzer beheerplannen Natura 2000 Drenthe Waarom deze inspraakwijzer? Deze inspraakwijzer is geschreven als toelichting op de terinzagelegging van het ontwerp-beheerplan voor Natura 2000-gebied

Nadere informatie

Projectvoorstel. Maatregelen voor de Patrijs Uitwerking kerngebied Struikwaard

Projectvoorstel. Maatregelen voor de Patrijs Uitwerking kerngebied Struikwaard Projectvoorstel Maatregelen voor de Patrijs Uitwerking kerngebied Struikwaard J. Sloothaak Januari 2013 Projectvoorstel Project: Maatregelen voor de Patrijs Periode: 1 januari 2013 1 november 2014 Inleiding

Nadere informatie

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD.

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. In onderstaande werkprotocollen geeft de tabel aan waneer de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. In de tabel wordt

Nadere informatie

Handleiding vacaturebank Het plaatsen van een vacature Het wijzigen/beëindigen van een vacature

Handleiding vacaturebank Het plaatsen van een vacature Het wijzigen/beëindigen van een vacature Handleiding vacaturebank Het plaatsen van een vacature Het wijzigen/beëindigen van een vacature November 2014 Handleiding: Stap 1: Ga naar de website... 1 Stap 2: Ik ben een vrijwilligersorganisatie...

Nadere informatie

Nieuwsbrief Oktober 2005

Nieuwsbrief Oktober 2005 De Maand september: Positief zijn kan (mag) weer! Ook kleinere ondernemers kijken weer met een positiever gevoel naar de economische ontwikkelingen. In de bouwwereld hebben de architecten deze zomer al

Nadere informatie

HANDLEIDING E-CATALOGUE

HANDLEIDING E-CATALOGUE HANDLEIDING E-CATALOGUE VOOR DE ROL AANVRAGER GEBRUIKSVOORWAARDEN Rechten De FOD Personeel en Organisatie behoudt alle rechten (waaronder auteursrechten, merkrechten en octrooien) met betrekking tot deze

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben?

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben? Naam: VLINDERS Vlinders zijn niet weg te denken uit onze leefomgeving. In het voorjaar kunnen we haast niet wachten tot de eerste Kleine vosjes of Citroenvlinders zich laten zien. En dan in de zomer en

Nadere informatie

Ecologische monitoring

Ecologische monitoring Ecologische monitoring Op dit deel van de website staan de monitoringsgegevens die Eco-Niche heeft verzameld voor de jaarlijkse ecologische monitoring van de Meeslouwerplas. Gegevens over vissen, vogels,

Nadere informatie

Handleiding importeren Foto bij artikel

Handleiding importeren Foto bij artikel Voorwoord Het Excel bestand Exact Online foto bij artikel maakt het Exact inlees bestand aan in het formaat xml, deze kunt u vervolgens handmatig of via ons extra programma inlezen in Exact Online. Met

Nadere informatie

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013 Rapportnummer 2013-022 Datum 20-11-2013 Samensteller Ineke Radstaat-Koopmans Offerte ingediend bij Prins

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

Quick scan ecologie Werftweg 4 te Wekerom

Quick scan ecologie Werftweg 4 te Wekerom Quick scan ecologie Quick scan ecologie Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag P.J.H. van der Linden Schuurman Beheer B.V. 089097 december 2009 de te slopen schuur Els & Linde B.V. Dr. A.R.

Nadere informatie

Een deel van het onderzoek doe je met z n tweeën, het andere deel doe je zelfstandig. Dit onderzoek telt als repetitie A en B.

Een deel van het onderzoek doe je met z n tweeën, het andere deel doe je zelfstandig. Dit onderzoek telt als repetitie A en B. In jouw stad of dorp zijn er vast wel wijken waar mensen met wat hogere inkomens wonen en wijken waar mensen met wat lagere inkomens wonen. Er wordt beweerd dat mensen met een hoger inkomen meer en verder

Nadere informatie

Aanvraagformulier subsidie Landschapsplan

Aanvraagformulier subsidie Landschapsplan Aanvraagformulier subsidie Landschapsplan Vul dit formulier in, zet uw handtekening en stuur de aanvraag op naar het college van burgemeester en wethouder, Postbus 500, 3850 AM Ermelo. Raadhuisplein 2

Nadere informatie

Lessenserie Oppervlakte

Lessenserie Oppervlakte Groep 6, 7 Achtergrond Het TAL-boek Meten en meetkunde in de bovenbouw (Wolters-Noordhoff, 2006) beschrijft de grote lijn van de leergang rond meten. Deze lessenserie heeft betrekking op het meten van

Nadere informatie

(titel) Instructieboekje Bewegen tijdens chemo

(titel) Instructieboekje Bewegen tijdens chemo Instructieboekje Bewegen tijdens chemo Introductie De behandeling van kanker, in het bijnder de chemotherapie en/of raotherapie, kan aanleing zijn tot langdurige vermoeidheid en contieverlies. De afgelopen

Nadere informatie

Pedagogische gids (voor leerkrachten)

Pedagogische gids (voor leerkrachten) Pedagogische fiche / Het water van de kanalen Pedagogische gids (voor leerkrachten) Doelstellingen van de les: Weten hoe een kanaal wordt bevoorraad met water en hoe dat water er circuleert. Introductie

Nadere informatie

Schrijven - Samenvatten vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Schrijven - Samenvatten vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74629 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

voorlopig BEHEER- EN ONDERHOUDS- PLAN NATUURVRIENDELIJKE OEVERS

voorlopig BEHEER- EN ONDERHOUDS- PLAN NATUURVRIENDELIJKE OEVERS voorlopig BEHEER- EN ONDERHOUDS- PLAN NATUURVRIENDELIJKE OEVERS Archimedesweg 1 W.N. van der Heeden postadres: postbus 156 2300 AD Leiden telefoon (071) 3 063 063 Versie / Oplage: telefax (071) 5 123 916

Nadere informatie

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer:

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer: Bijlagen bij verordening subsidies natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen 2014: 1. Inrichtingseisen natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen; 2. Richtlijnen voor natuurvriendelijk onderhoud.

Nadere informatie

INSTRUCTIE WINTERTELLING 2012

INSTRUCTIE WINTERTELLING 2012 INSTRUCTIE WINTERTELLING 2012 Wintertelling knobbelzwaan en meerkoet op 21 januari 2012 Afdeling Faunazaken December 2011 Internet: www.knjvintranet.nl E-mail: biologie@knjv.nl Telefoon: 033-4619841 Wintertelling

Nadere informatie

Bijen en Landschapsbeheer

Bijen en Landschapsbeheer Bijen en Landschapsbeheer Hoe maken we het landschap bijenvriendelijk Wat betekent dat voor de biodiversiteit en de kwaliteit van het landschap Een selectie van de mogelijkheden Arie Koster -- www.bijenhelpdesk.nl

Nadere informatie

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Super leuk dat jullie vereniging meedoet aan de Jeugd Sponsor Actie 2014! We zijn er van overtuigd dat de vernieuwde Jeugd Sponsor Actie een

Nadere informatie

Meetnet Vleermuis Transect Tellingen. Handleiding bij Het uitzetten en rijden van een NEM VTT route

Meetnet Vleermuis Transect Tellingen. Handleiding bij Het uitzetten en rijden van een NEM VTT route Meetnet Vleermuis Transect Tellingen Handleiding bij Het uitzetten en rijden van een NEM VTT route Inleiding Het meetnet overige vleermuizen is gericht op de vleermuissoorten: gewone dwergvleermuis, ruige

Nadere informatie

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Natuurwaardenkaart Voor het inventariseren van de natuurwaarden van Heemstede zijn in het rapport Natuurwaardenkaart van Heemstede Waardering van

Nadere informatie

Handleiding. Jezelf registreren via my.tentoo

Handleiding. Jezelf registreren via my.tentoo Handleiding Jezelf registreren via my.tentoo Welkom bij Tentoo Om via Tentoo verloond te kunnen worden, is het nodig dat je jezelf registreert via my.tentoo.nl. Voor een vlotte registratie, is deze handleiding

Nadere informatie

Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6. Verkennend onderzoek naar beschermde natuurwaarden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen

Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6. Verkennend onderzoek naar beschermde natuurwaarden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6 Verkennend onderzoek naar beschermde natuurwaarden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen Quickscan Flora- en Faunawet Nieuwbouw Doorninkweg 6 Verkennend

Nadere informatie

Programma Natuur Avonturen

Programma Natuur Avonturen Programma Natuur Avonturen voor basisscholen Landgoed De Hoevens Alphen/Goirle i.s.m. Scholenwerkgroep IVN Tilburg Algemene informatie Landgoed De Hoevens Coördinator natuureducatie: Fran Husstege Bezoekadres:

Nadere informatie

BURN- OUT RISICO CHECK

BURN- OUT RISICO CHECK BURN- OUT RISICO CHECK Vul onderstaande vragenlijst in door ja of nee aan te kruisen. VRAAG JA NEE 1 Nemen jij en je gezin s ochtends rustig de tijd om op te staan en goed te ontbijten? 2 Zie je vaak tegen

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

METAMORFOZE STEEKPROEFPROTOCOL INKTVRAAT 1. INLEIDING

METAMORFOZE STEEKPROEFPROTOCOL INKTVRAAT 1. INLEIDING 1. INLEIDING Bij Metamorfoze, het Nationaal Programma voor het Behoud van het Papieren Erfgoed, kunnen projectvoorstellen ingediend worden voor subsidie ten behoeve van de conservering van archieven. Deze

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Overdragen toeslagrechten

Gebruikershandleiding Overdragen toeslagrechten Gebruikershandleiding Overdragen toeslagrechten Inleiding...2 Startpagina...3 Overdracht invoeren...4 Toeslagrechten...5 Ondertekening...6 Ontvangstbevestiging...7 1 Inleiding Dienst Regelingen, oktober

Nadere informatie

Bureau Veldkamp. Steenwijk, 4 november 2011. E.W. Lamberts LTO Noord Advies Hoefweg 205 A 2665 LB Bleiswijk

Bureau Veldkamp. Steenwijk, 4 november 2011. E.W. Lamberts LTO Noord Advies Hoefweg 205 A 2665 LB Bleiswijk Bureau Veldkamp De Rikking 46 8332 CG Steenwijk tel: 0521 517440 mob: 06 30657824 email: veldkamp16@zonnet.nl website: www.bureauveldkamp.nl E.W. Lamberts LTO Noord Advies Hoefweg 205 A 2665 LB Bleiswijk

Nadere informatie

2013 wordt het jaar van de Patrijs.

2013 wordt het jaar van de Patrijs. 2013 wordt het jaar van de Patrijs. 1 Waarom? De soort kwam vroeger in grote aantallen voor in NL; er werd zelfs op gejaagd (en in sommige landen nog steeds) Bijna iedereen heeft de vogel wel eens gezien

Nadere informatie

mijnnaktuinbouw - Keuringen

mijnnaktuinbouw - Keuringen Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Nieuwe update mijnnaktuinbouw - Keuringen... 2 Uw keuringendossier altijd beschikbaar... 2 Uw jaarlijkse teeltaangifte... 3 1 Voorlopige teeltaangiftes voor u klaargezet

Nadere informatie

Routeboekjes De wereld in getallen: gebruik in de klas

Routeboekjes De wereld in getallen: gebruik in de klas Routeboekjes De wereld in getallen: gebruik in de klas - Selecteren van leerlingen Op basis van afspraken in het team worden de leerlingen geselecteerd die in principe voor een compact programma in aanmerking

Nadere informatie

Cursus. Signaleren van sociale problemen en huiselijk geweld

Cursus. Signaleren van sociale problemen en huiselijk geweld Cursus Signaleren van sociale problemen en huiselijk geweld Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Leonie Wolterink Inhoudelijke redactie: Floortje

Nadere informatie

Computer Club Bodegraven. 10-4-2012

Computer Club Bodegraven. 10-4-2012 1 8 Alvorens we etiketten kunnen afdrukken moet u beschikken over: 1. Programma Works 2. Vellen met etiketten; noteer merk en nummer, dat heeft u straks nodig. b.v. Rank Xerox, nr. 3R96298 (21 stuks/vel

Nadere informatie

Ecologisch bermbeheer

Ecologisch bermbeheer Ecologisch bermbeheer Bermbeheer -Onderhoud bomen en struiken snoeien, scheren, afzetten -Onderhoud grassen en kruidachtig gewas maaien, grazen -Onderhoud bodem plaggen, herstel na werkzaamheden ondergronds

Nadere informatie

Vogelwerkgroep De Kempen. Nieuwsbrief. Wespendievenonderzoek in de Kempen 2012.

Vogelwerkgroep De Kempen. Nieuwsbrief. Wespendievenonderzoek in de Kempen 2012. Vogelwerkgroep De Kempen Postadres: Kermisberg 6, 5508 DW Veldhoven Website: www.vwgdekempen.nl Gironummer: 5859111 - Kamer van Koophandel: 40238962 Nieuwsbrief Wespendievenonderzoek in de Kempen 2012.

Nadere informatie

STAPPENPLAN VOOR HET TELLEN VAN DE STEMMEN

STAPPENPLAN VOOR HET TELLEN VAN DE STEMMEN STAPPENPLAN VOOR HET TELLEN VAN DE STEMMEN Stap 1 Voordat u de stembus leegt moet u een aantal dingen tellen. Eerst bepaalt u het aantal gebruikte stembiljetten. De begin-voorraad stembiljetten heeft u

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte

Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken. Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht over Egypte Les 1: Een gedicht over Egypte schrijven Waarom ga je schrijven: Nieuwsbegripfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl. Het filmpje gaat over de situatie

Nadere informatie