Opvattingen over dubbele nationaliteit: wie is tegen en wie niet?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opvattingen over dubbele nationaliteit: wie is tegen en wie niet?"

Transcriptie

1 Opvattingen over dubbele wie is tegen en wie niet? Hans Schmeets 1) en Maarten Vink 2) In Nederland beschikken 1,1 miljoen personen over meerdere nationaliteiten. Ruim procent van de Nederlanders vindt dat bij het verkrijgen van een Nederlands paspoort het andere paspoort moet worden afgestaan. Een kwart is van mening dat het andere paspoort niet hoeft worden afgestaan. Over de stelling Ministers mogen geen dubbele nationaliteit hebben zijn de opvattingen nog meer uitgesproken: procent vindt dat dit niet mag worden toegestaan, tegenover 18 procent voor wie dit geen probleem is. Vooral opvattingen over minderheden spelen een rol bij de mening over dubbele nationaliteiten. Iets minder belangrijk is de mening over de Europese eenwording en over Turkije als toekomstige EU-lidstaat. 1. Inleiding In Nederland wordt al jaren gepraat over het zogenoemde afstandsvereiste uit de Rijkswet op het Nederlanderschap dat bepaalt dat mensen die het Nederlanderschap willen verkrijgen door naturalisatie in principe geacht worden afstand te doen van hun oorspronkelijke nationaliteit. Door het handhaven van de afstandseis is Nederland een uitzondering in West-Europa (Vink en De Groot, 21; De Groot en Vink, 28). Tussen 1992 en 1997 werd echter het behoud van de oorspronkelijke nationaliteit officieel gedoogd en daarna is een situatie ontstaan waar feitelijk de meeste mensen die het Nederlanderschap verkrijgen via naturalisatie hun oude nationaliteit kunnen behouden. Inmiddels zijn er meer dan één miljoen Nederlanders met ten minste één andere nationaliteit. Meer dan de helft van hen is Turk of Marokkaan. Sinds enige tijd is er bovendien discussie over de vraag of bewindslieden twee paspoorten mogen hebben. Voormalige staatssecretarissen Albayrak en Aboutaleb zijn de bekendste voorbeelden van bewindslieden met een dubbel paspoort. Het is belangrijk de oorzaken van de toename van meervoudige nationaliteit van elkaar te onderscheiden. Voor het grootste deel wordt de toename namelijk verklaard door het doorgeven van verschillende nationaliteiten bij de geboorte. Als de ouders verschillende nationaliteiten hebben, krijgen kinderen bij geboorte vaak (maar niet altijd) meerdere paspoorten. Bij verkrijgen van de nationaliteit na de geboorte, bijvoorbeeld door naturalisatie, kan dubbele nationaliteit worden tegengegaan door te eisen dat bij naturalisatie afstand gedaan wordt van de voormalige nationaliteit. Dat is het geval in Nederland, maar er gelden veel uitzonderingen. Daarom wordt momenteel een nieuw wetsvoorstel voorbereid door de regering dat als doel heeft het vereiste om afstand te doen van de oorspronkelijke nationaliteit aan te scherpen. Het ontwerp-wetsvoorstel beoogt het herinstellen 1) Centraal Bureau voor de Statistiek, Heerlen. 2) Universiteit van Maastricht. van de afstandseis voor personen die getrouwd zijn met een Nederlander en voor de in Nederland geboren allochtonen, de zogenoemde tweede generatie. Tegen deze achtergrond wordt in deze bijdrage nagegaan hoe de Nederlandse bevolking denkt over de dubbele paspoorten. Dat gebeurt op basis van twee stellingen die vlak na de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 9 juni 21 aan stemgerechtigenden zijn voorgelegd. De eerste stelling is: Een persoon die een Nederlands paspoort krijgt, moet indien mogelijk zijn andere nationaliteit opzeggen. De tweede stelling luidt: Ministers mogen geen dubbele nationaliteit hebben. De steun voor een beperking van het gebruik van meerdere paspoorten door zowel de bevolking als specifiek voor ministers wordt eerst in kaart gebracht voor diverse bevolkingsgroepen: mannen en vrouwen, jongeren en ouderen, lager en hoger opgeleiden, autochtonen en allochtonen, en de achterbannen van de politieke partijen. Vervolgens wordt ingegaan op het profiel van de tegenstanders van dubbele nationaliteiten. Hoe wordt gedacht over de Europese eenwording en het EUlidmaatschap van Turkije? Wat is de mening over de culturele assimilatie, de komst van moslims, en de komst van asielzoekers? Daarna is onderzocht welke van deze kenmerken vooral samenhangen met de meningen over dubbele nationaliteiten. 2. Resultaten 2.1 Meningen over dubbele nationaliteit van bevolkingsgroepen Een ruime meerderheid van de Nederlanders van 18 jaar en ouder was in juni 21 tegen dubbele paspoorten. Ruim procent vindt dat bij het verkrijgen van een Nederlands paspoort het andere paspoort moet worden afgestaan. Een kwart meent dat dit niet hoeft. Over de stelling Ministers mogen geen dubbele nationaliteit hebben zijn de kiezers nog meer uitgesproken: procent vindt dat dit niet mag worden toegestaan, tegenover 18 procent voor wie het geen probleem is. Van de bevolking is 57 procent het eens met beide stellingen, terwijl 14 procent het met beide stellingen oneens is. De rest is het met een van beide stellingen eens, en met de andere oneens. Meer mannen dan vrouwen wensen een beperking van dubbele nationaliteiten (staat 1). Zo is 68 procent van de mannen tegenstander van dubbele nationaliteiten bij de bevolking en is zelfs 5 procent tegen dubbele paspoorten bij ministers. Bij de vrouwen zijn deze percentages met respectievelijk 53 en 63 een stuk lager. Ook de leeftijd doet er toe. In de leeftijdsgroepen tot 45 jaar vindt grofweg de helft dat bij het verkrijgen van een Nederlands paspoort afstand gedaan moet worden van de andere nationaliteit. Bij de oudere leeftijdsgroepen ligt dit tussen de 65 en procent. 28 Centraal Bureau voor de Statistiek

2 Staat 1 Bevolking van 18 jaar of ouder naar de mening over dubbele nationaliteiten, geslacht en leeftijd Geslacht Leeftijd man vrouw jaar of ouder Mee eens Niet eens, niet oneens Mee oneens Mee eens Niet eens, niet oneens Mee oneens Opleiding en herkomst spelen een grotere rol bij de meningen over de dubbele nationaliteiten (staat 2). Zo zijn hbo ers en academici minder vaak tegen een dubbel paspoort dan andere opleidingsgroepen. Vooral vbo ers (78 procent) zijn van mening dat meerdere paspoorten niet kan. Van hen geeft 83 procent aan dat een minister geen dubbele nationaliteit mag hebben. Het onderscheid naar herkomst laat nog grotere verschillen zien. De niet-westerse allochtonen zijn in mindere mate tegen dubbele nationaliteiten dan zowel autochtonen als westerse allochtonen. Met procent vindt een duidelijke meerderheid van de niet-westerse allochtonen dat het hebben van meerdere nationaliteiten moet kunnen. Ruim een kwart is tegen dubbele paspoorten. Als het gaat om een dubbele nationaliteit van een minister zijn niet-westerse allochtonen minder uitgesproken; bijna de helft vindt dat dit mag, een op de drie is tegen. De achterbannen van de politieke partijen tonen zich verdeeld over de dubbele nationaliteiten. Dat de andere nationaliteit indien mogelijk moet worden opgezegd bij het verkrijgen van een Nederlands paspoort, vinden vooral de PVV-ers, gevolgd door de aanhangers van de VVD, het CDA, de CU, en de SP. Van de stemmers op D66 onderstreept iets minder dan de helft deze stelling, maar dat is toch een grotere groep dan de 35 procent die het ermee oneens is. Geheel verdeeld tonen zich de PvdA-stemmers: 4 procent is voor en 4 procent is tegen. De enige partij waarvan een groter deel van de achterban het oneens is Staat 2 Bevolking van 18 jaar of ouder naar de mening over dubbele nationaliteiten, opleiding en herkomst Opleiding Herkomst Basisonderwijs Lbo Mavo, vwo-3 Havo, HBO, vwo, mbo universiteit autochtoon westers allochtoon nietwesters allochtoon Mee eens Niet eens, niet oneens Mee oneens Mee eens Niet eens, niet oneens Mee oneens Staat 3 Bevolking van 18 jaar of ouder naar de mening over dubbele nationaliteiten en stemgedrag VVD PvdA PVV CDA SP D66 Groen- Links CU Overig niet gestemd Mee eens Niet eens, niet oneens Mee oneens Mee eens Niet eens, niet oneens Mee oneens Bevolkingstrends, 3e kwartaal

3 met het inleveren van het tweede paspoort, is GroenLinks. Een vergelijkbaar patroon is te zien bij de opvatting over dubbele nationaliteiten bij ministers. Bij vrijwel alle politieke partijen is het deel dat vindt dat ministers geen dubbele nationaliteit mogen hebben groter dan het deel van wie dat wel mag. Alleen bij GroenLinks en de PvdA is deze meerderheid er niet. 2.2 Tegenstanders van dubbele nationaliteiten: een profiel De opvattingen over de dubbele paspoorten hangen samen met andere meningen van het electoraat. Vooral komt dit naar voren bij de gewenste koers over de Europese eenwording. Bijna de helft van de Nederlanders vindt dat de Europese eenwording al te ver is doorgeschoten, terwijl ongeveer een derde voorstander is van een sterkere Europese eenwording. De rest neemt een middenpositie in. Onder vrijwel alle hier onderscheiden bevolkingsgroepen, zoals mannen en vrouwen, jongeren en ouderen, bevinden zich meer tegenstanders dan voorstanders van de EU. De enige uitzondering zijn de hoogst opgeleiden: van hen is de helft voor en een kwart tegen uitbreiding van de EU (Te Riele en Schmeets, 21). Van de tegenstanders van dubbele nationaliteiten is 53 procent van mening dat de Europese eenwording te ver is doorgeschoten. Een kwart vindt dat deze nog niet ver genoeg is gegaan. Een nagenoeg tegengesteld beeld is te zien onder de groep die vindt dat een dubbel paspoort wel kan: procent is tegen verdergaande Europese integratie, terwijl de helft daar juist voorstander van is. Een vrijwel identiek beeld levert een vergelijking met de opvattingen over de dubbele nationaliteiten bij ministers op. De helft van de groep die vindt dat het hebben van meerdere paspoorten zou mogen worden toegestaan voor deze bewindslieden, is voor verdere eenwording in Europa, een kwart is daar tegen. Van de groep die van mening is dat ministers en meerdere nationaliteiten niet kunnen samengaan, is de helft tegen en een kwart voor een verdergaande Europese integratie. 1. Bevolking van 18 jaar of ouder naar mening over dubbele nationaliteiten en de Europese eenwording Mening Europese eenwording Vergaande eenwording EU Geen uitbreiding EU Bron: CBS/SKON, NKO 21. Mee oneens Mening dubbele nationaliteit Ook bij een andere opvatting die gerelateerd is aan een uitbreiding van Europa is er een duidelijke relatie met de opvatting over de dubbele nationaliteiten, namelijk de toetreding van Turkije tot de EU. Het electoraat toont zich nogal verdeeld over deze kwestie. Zo is slechts 3 procent het helemaal eens met de stelling dat Turkije lid mag worden van de EU, tegenover 16 procent die het daar helemaal mee oneens is. Een grote meerderheid heeft daar een iets minder uitgesproken mening over: 36 procent is het eens met deze stelling, en 43 procent oneens. Daarmee vinden dus vier op de tien kiezers dat Turkije mag toetreden tot de EU, en zijn zes op de tien daarop tegen. De opvatting over het hebben van een dubbele nationaliteit hangt samen met het oordeel over Turkije als toekomstig EU-land. Twee op de drie tegenstanders van dubbele nationaliteiten zijn van mening dat Turkije niet mag toetreden, tegenover krap de helft van de mensen van wie een dubbel paspoort mag. Toch fungeert de opvatting over de dubbele nationaliteit niet als een duidelijke splijtzwam voor het mogelijke EU-lidmaatschap van Turkije: immers de helft van de groep die vindt dat meerdere nationaliteiten zou mogen, is sceptisch over Turkije als EU-land. Bij de opvatting over twee nationaliteiten van ministers, is het patroon identiek. Twee derde van de tegenstanders van een dubbel paspoort is tegen toetreding van Turkije. Dit zijn er aanmerkelijk meer dan de vier op de tien die geen probleem hebben met ministers met meerdere paspoorten. Nog minder duidelijk is de relatie met de mening over het geven van ontwikkelingshulp. Een grote meerderheid van drie kwart van het electoraat is tegen het geven van meer ontwikkelingshulp. Van de groep die geen dubbele nationaliteiten wenst, zijn dat er acht op de tien. Bij de mensen die niets tegen dubbele paspoorten hebben, is dat aandeel met zes op de tien weliswaar kleiner, maar ook bij hen gaat het nog altijd om een beduidende meerderheid. Bij de mening over ministers met meer dan een paspoort is het beeld vergelijkbaar. Op basis van het voorgaande kan worden geconcludeerd dat er weliswaar een samenhang is tussen hoe er tegen het hebben van meerdere nationaliteiten wordt aangekeken en opvattingen over een grotere toenadering en mogelijke verbintenissen met andere landen, maar dat deze zeker niet afdoende inzicht biedt in de vraag waarom een belangrijk deel van de bevolking tegen dubbele paspoorten is. Om na te gaan of deze opvatting over dubbele nationaliteiten sterker gerelateerd is aan binnenlandse problematiek, wordt de relatie met meningen over moslims en de gewenste culturele assimilatie gelegd. Een derde van het electoraat vindt dat de komst van moslims volledig moet worden stopgezet, twee derde is het daar niet. Onder voorstanders van het beperken van dubbele paspoorten, meent 42 procent dat de komst van moslims aan banden moet worden gelegd. Dat is drie keer zo veel als de 14 procent bij de mensen die vinden dat dubbele paspoorten mag. Bij de kwestie rond dubbele nationaliteiten van ministers wordt het contrast nog iets scherper: van de tegenstanders van een dubbele nationaliteit bij deze bewindslieden zijn vier op de tien tegen de komst van moslims, van degenen die daar geen probleem mee hebben, is dat een op de tien. Centraal Bureau voor de Statistiek

4 De kiezers is gevraagd naar de gewenste aanpassing van allochtonen aan de Nederlandse cultuur. Een op de zes vindt dat ze in Nederland moeten kunnen leven met behoud van hun eigen cultuur, tegenover vier op de zes die vinden dat allochtonen zich moeten aanpassen aan de Nederlandse cultuur. De rest neemt een middenpositie in. Van de tegenstanders van dubbele paspoorten is 75 procent voor aanpassing aan de Nederlandse cultuur, tegenover 44 procent van de personen voor wie dubbele paspoorten geen probleem vormen. Dit patroon wordt met versus 35 pro-cent ook aangetroffen bij de tegenstanders van de dubbele nationaliteiten bij ministers ten opzichte van de mensen die van mening zijn het hebben van een dubbele paspoort voor deze bewindslieden zou moeten kunnen. 2. Bevolking van 18 jaar of ouder naar de mening over dubbele nationaliteiten en culturele assimilatie Culture assimilatie Allochtonen: behoud cultuur Allochtonen: aanpassen Bron: CBS/SKON, NKO 21. mee oneens Mening dubbele nationaliteit Over het toelaten van asielzoekers toont het electoraat zich ook kritisch. Slechts twee op de tien personen zijn van mening dat meer asielzoekers toegelaten moeten worden, tegenover vijf die opteren voor het zoveel mogelijk terugsturen van asielzoekers naar het land van herkomst. Ook bij deze kwestie valt te constateren dat vooral tegenstanders van dubbele paspoorten, met 58 procent, vinden dat asielzoekers moeten worden teruggestuurd. Onder degenen 3. Bevolking van 18 jaar of ouder naar mening over dubbele nationaliteiten en het toelaten van assielzoekers Asielzoekers toelaten Asielzoekers terugsturen Bron: CBS/SKON, NKO 21. mee oneens voor wie het opzeggen van de andere nationaliteit bij het verkrijgen van een Nederlands paspoort niet hoeft, is dit 26 procent. Bij dubbele nationaliteiten voor ministers zijn de percentages 55 onder de tegenstanders en 24 onder de mensen voor wie dat geen probleem vormt. 2.3 Dubbele nationaliteiten: samenhang met andere kenmerken In de vorige twee paragrafen is ingegaan op de kruisverbanden van de twee stellingen over dubbele nationaliteiten met achtergrondkenmerken en stemgedrag en opvattingen over Europese integratie en minderheden. In deze paragraaf wordt ingegaan op de unieke bijdrage van deze kenmerken op de beide stellingen. Op deze wijze wordt inzicht verkregen in de kenmerken die vooral van belang zijn voor de opvattingen over de dubbele nationaliteiten. Uit staat 4 komt naar voren dat de zes kenmerken elk een separate samenhang hebben met de opvatting over dubbele paspoorten. Samen bepalen ze een kwart van de posities die het electoraat op de schaal van 1 tot 5 innemen (R² = 25). Ook blijkt er een sterkere samenhang te zijn met de drie kenmerken die op minderheden betrekking hebben, Staat 4 Regressieanalyse van meningen over dubbele nationaliteiten op opvattingen over Europese eenwording en minderheden van het electoraat Nationaliteit opzeggen Ministers geen dubbele paspoorten b se beta b se beta Intercept 2,1,24 2,36,23 Moslims: volledige stop,27,4,18,23,4,16 Asielzoekers: terugsturen,22,5,14,2,4,13 Allochtonen: aanpassen,22,4,14,23,4,15 Europese eenwording: niet verder gaan,16,4,11,15,3,11 Ontwikkelingshulp: niet meer geld,11,4,6,8,4,5 Turkije: moet geen EU-lid kunnen worden,21,4,13,19,4,12 N R-kwadraat (adj.),25,23 Bevolkingstrends, 3e kwartaal

5 waarbij de houding over de komst van moslims er bovenuit steekt. Daarnaast is ook de houding over het EU-lidmaatschap van Turkije relevant. Bij de dubbele nationaliteiten van ministers is hetzelfde beeld te zien (R² = 23). Een combinatie van beide kenmerken, resulterende in een kenmerk met 1 categorieën dat de houding tegenover dubbele paspoorten uitdrukt, wijkt nauwelijks af van de in staat 4 gepresenteerde resultaten. De verklaarde variantie neemt slechts in geringe mate toe tot 27 procent, en de effecten van de afzonderlijke kenmerken blijft eveneens nagenoeg gelijk. Indien vervolgens aan de modellen diverse sociaaldemografische kenmerken worden toegevoegd, zoals sekse, leeftijd, opleiding en herkomst, dan veranderen de effecten in de gepresenteerde tabellen nauwelijks. Ook het toevoegen van stemgedrag verandert dit beeld niet. Overduidelijk blijkt dan wel dat de mening over het verstrekken van additionele ontwikkelingshulp niet relevant is voor de opvattingen over dubbele paspoorten. 3. Conclusies en discussie In Nederland wonen zo n 1,1 miljoen mensen met een dubbele nationaliteit. Onlangs is door de regering een ontwerp wetsvoorstel gepubliceerd dat beoogt het vereiste om afstand te doen van dubbele nationaliteiten aan te scherpen. Tegen deze achtergrond is nagegaan hoe de Nederlandse bevolking aankijkt tegen dubbele nationaliteiten in het algemeen en tegen dubbele nationaliteiten bij ministers. Een duidelijke meerderheid toont zich sceptisch jegens het hebben van een andere nationaliteit naast de Nederlandse: procent is daar tegen. Wanneer het een minister betreft is dat aandeel zelfs nog hoger, namelijk procent. Hoewel de scepsis wordt gedragen door brede lagen van het electoraat, zijn er verschillen tussen de bevolkingsgroepen. Vooral mannen, 45-plussers en vbo ers maken een voorbehoud. Een meerderheid van de hbo ers en academici en vooral niet-westerse allochtonen vindt dat dubbele paspoorten moet kunnen. Om na te gaan of de tegenstand van een dubbel paspoort vooral gerelateerd is aan de huiver voor een groter wordend Europa, zoals de toetreding van Turkije tot de EU, is gekeken naar de samenhang van standpunten hierover met de verschillende opvattingen over dubbele nationaliteiten. Hoewel de mensen die geen probleem hebben met meerdere nationaliteiten beduidend vaker pleiten voor een groter Europa ten opzichte van de tegenstanders van meerdere paspoorten, verzet zich ook een fors deel van deze groep tegen een verdergaande Europese integratie. Een alternatieve manier om meer zicht te krijgen op de mening over het hebben van een dubbel paspoort, biedt de houding ten aanzien van het verblijf van asielzoekers, allochtonen en moslims. Bij deze kenmerken komt een sterker verband met de mening over de nationaliteiten naar voren. Op basis van deze bevindingen is de conclusie gerechtvaardigd dat de mening over het hebben van meerdere nationaliteiten in sterkere mate samenhangt met de vraag hoe men over asielzoekers, allochtonen en moslims denkt, dan met de houding ten aanzien van eventuele verdere uitbreiding van de EU. Technische toelichting Voor deze bijdrage is geput uit het Nationaal Kiezersonderzoek 21 (NKO 21) dat rondom de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 21 is gehouden onder de stemgerechtigden. In een periode van zes weken voorafgaande aan de verkiezingen is gevraagd naar de stemintentie en een aantal politieke kwesties. De respondenten zijn voor - namelijk aan huis benaderd voor een vraaggesprek van ongeveer 45 minuten. Vlak na de verkiezingen zijn dezelfde personen benaderd voor een tweede gesprek waarin onder andere naar het stemgedrag is gevraagd. Na afloop van dit gesprek is een schriftelijke vragenlijst overhandigd om in te vullen en terug te sturen. In dit schriftelijke deel zijn de twee vragen opgenomen naar de dubbele nationaliteiten. Uiteindelijk hebben personen deze vragenlijst teruggestuurd. De resultaten in deze bijdrage zijn gebaseerd op deze groep. Ter correctie van de selectiviteit in deze steekgroep zijn de gegevens herwogen naar de kenmerken geslacht, leeftijd, burgerlijke staat, landsdeel, stedelijkheidsgraad en stemgedrag. De beide vraagstellingen Een persoon die een Nederlands paspoort krijgt moet indien mogelijk zijn andere nationaliteit opzeggen en Ministers mogen geen dubbele nationaliteit hebben kennen vijf antwoordcategorieën: helemaal (; 37); (; 33); niet mee eens, niet mee oneens (16; 13); mee oneens (17; 13); helemaal mee oneens (6; 5). De percentages staan tussen haken. Soms zijn vanwege de overzichtelijkheid en de benodigde aantallen de vijf categorieën teruggebracht tot drie, waarbij helemaal is samengevoegd met, en helemaal mee oneens met mee oneens. Dit is vooral in het beschrijvende deel gebeurd. Voor de regressieanalyses is de oorspronkelijke vijfdeling gebruikt. Literatuur Groot, G.R. de, en M. Vink, 28, Meervoudige Nationaliteit in Europees Perspectief: een landenvergelijkend overzicht (ACVZ Voorstudie). Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken, Den Haag. Riele, S. te, en H. Schmeets, 21, Hoogopgeleiden meer vertrouwen in politiek en instituties. In: Bie, R. van der, R. van Galen, W. de Goede, E. Janissen en N. Kooiman (red.), De Nederlandse samenleving 21, blz CBS, Den Haag/Heerlen. Schmeets, H. en M. Vink, 211, Brede steun voor beperking dubbele nationaliteit. CBS-Webmagazine, 2 mei 211. Vink, M. en G.R. de Groot, 21, Citizenship Attribution in Western Europe: International Framework and Domestic Trends. Journal of Ethnic and Migration Studies 36(5) blz Centraal Bureau voor de Statistiek

Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet?

Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet? Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet? Mariska Hackert, Rik Linssen en Hans Schmeets Van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder gaf in 2010 bijna de helft aan bang

Nadere informatie

Maatschappelijke. participatie en vertrouwen

Maatschappelijke. participatie en vertrouwen Maatschappelijke participatie en vertrouwen Hoogopgeleiden meer vertrouwen in politiek en instituties 14 Vier op de tien Nederlanders politiek actief Deelname aan politieke activiteiten stabiel gebleven

Nadere informatie

Groot vertrouwen onder hoger opgeleiden. Hans Schmeets en Bart Huynen

Groot vertrouwen onder hoger opgeleiden. Hans Schmeets en Bart Huynen 109 Groot vertrouwen onder hoger opgeleiden Hans Schmeets en Bart Huynen Publicatiedatum CBS-website: 27 juli 2010 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 11 Politieke participatie Interesse in de (gemeente)politiek, stemintentie, opkomst en partijkeuze komen in dit hoofdstuk aan de orde. De centrale vraag is: welke Amsterdammers zijn politiek betrokken,

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Artikelen. Arbeidsparticipatie van vrouwen: een vergelijking naar opleidingsniveau, leeftijd en herkomst

Artikelen. Arbeidsparticipatie van vrouwen: een vergelijking naar opleidingsniveau, leeftijd en herkomst Artikelen Arbeidsparticipatie van vrouwen: een vergelijking naar opleidingsniveau, leeftijd en herkomst Martijn Souren en Jannes de Vries Onder laagopgeleide vrouwen is de bruto arbeidsparticipatie aanzienlijk

Nadere informatie

NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT

NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT Ondanks euroscepsis: NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT Persbericht I&O Research 14 maart 2016 VVD en PVV grootste partijen Op dit moment zou de VVD 27 zetels halen, op de voet gevolgd door de PVV (25 zetels).

Nadere informatie

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Bestuursstaf Advies en ondersteuning Venlo, juli 2017 Onderzoek & Statistiek 2 Samenvatting In maart 2018 vinden er in Venlo gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek Centraal Bureau voor de Statistiek Nationaal Kiezers Onderzoek 00 VOOR U GAAT INVULLEN... AANWIJZINGEN VOOR HET INVULLEN VAN DE VRAGENLIJST Bij de meeste vragen in de vragenlijst kunt u het antwoord dat

Nadere informatie

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Onderzoek Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. Op 12 september 2012 waren er vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal:

Nadere informatie

DEMOCRATIE IN DOELGROEPEN

DEMOCRATIE IN DOELGROEPEN Rapport DEMOCRATIE IN DOELGROEPEN Meningen van en over minderheden en hun stemgedrag 8 maart 2017 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam Datum 9 maart 2017 Auteurs

Nadere informatie

Bijlagen bij hoofdstuk 11 Opvattingen van autochtonen en allochtonen over de multietnische

Bijlagen bij hoofdstuk 11 Opvattingen van autochtonen en allochtonen over de multietnische Jaarrapport Integratie Sociaal en Cultureel Planbureau / Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum / Centraal Bureau voor de Statistiek september, 2005 Bijlagen bij hoofdstuk 11 Opvattingen van

Nadere informatie

Politieke participatie van allochtonen

Politieke participatie van allochtonen FORUM November 20 Factsheet Politieke participatie van allochtonen Samenvatting Bij landelijke verkiezingen vormen de naar schatting een miljoen kiesgerechtigde allochtonen 9% van het totale electoraat,

Nadere informatie

ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE

ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE Vervolganalyse Peiling september 2017 1. Belangrijkste uitkomsten 1.1 Electoraal speelveld Forum voor Democratie is een geduchte concurrent van 50 Plus en PVV en ook van VVD,

Nadere informatie

Sociale acceptatie van homoseksualiteit in Zuid-Holland West

Sociale acceptatie van homoseksualiteit in Zuid-Holland West Sociale acceptatie van homoseksualiteit in Zuid-Holland West Gezondheidsonderzoek 2012 GGD Zuid-Holland West Juni 2013 Inleiding Deze factsheet beschrijft de sociale acceptatie van homoseksualiteit in

Nadere informatie

Cohortvruchtbaarheid van niet-westers allochtone vrouwen

Cohortvruchtbaarheid van niet-westers allochtone vrouwen Cohortvruchtbaarheid van niet-westers allochtone vrouwen Mila van Huis De vruchtbaarheid van vrouwen van niet-westerse herkomst blijft convergeren naar het niveau van autochtone vrouwen. Het kindertal

Nadere informatie

Langdurige werkloosheid in Nederland

Langdurige werkloosheid in Nederland Langdurige werkloosheid in Nederland Robert de Vries In 25 waren er 483 duizend werklozen. Hiervan waren er 23 duizend 42 procent langdurig werkloos. Langdurige werkloosheid komt vooral voor bij ouderen.

Nadere informatie

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het wetenschappelijk instituut van 50PLUS heeft ons de opdracht gegeven

Nadere informatie

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek?

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? 29 november 2016 Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

9 december 2014. Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat

9 december 2014. Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat 9 december 2014 Onderzoek: Erkenning Palestijnse staat Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Bij ieder steekproefonderzoek is de mate van representativiteit een probleem. Gelden de uitspraken die gedaan worden op basis van

Nadere informatie

Binding met buurt en buurtgenoten

Binding met buurt en buurtgenoten Binding met buurt en buurtgenoten Rianne Kloosterman, Karolijne van der Houwen en Saskia te Riele Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking kan bij buurtgenoten terecht voor praktische hulp. Minder

Nadere informatie

Scholing als splijtzwam in de politiek

Scholing als splijtzwam in de politiek Scholing als splijtzwam in de politiek De kloof tussen hoog en lager opgeleiden Dr. Pieter van Wijnen In de media, de politiek en de wetenschap wordt gesproken van een groeiende kloof in Nederland tussen

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

12. Vaak een uitkering

12. Vaak een uitkering 12. Vaak een uitkering Eind 2001 hadden niet-westerse allochtonen naar verhouding 2,5 maal zo vaak een uitkering als autochtonen. De toename van de WW-uitkeringen in 2002 was bij niet-westerse allochtonen

Nadere informatie

Figuur 11 Bekendheid van het energielabel (n=494) Let u bij het kopen van een woning op het energieverbruik van de woning?

Figuur 11 Bekendheid van het energielabel (n=494) Let u bij het kopen van een woning op het energieverbruik van de woning? 5 Het energielabel In het tweede kwartaal van 2008 is een aantal aanvullende vragen gesteld aan de respondenten. Deze vragen gingen over het energielabel. De resultaten van deze vragen worden in dit hoofdstuk

Nadere informatie

Werktijden van de werkzame beroepsbevolking

Werktijden van de werkzame beroepsbevolking Werktijden van de werkzame beroepsbevolking Ingrid Beckers Ruim de helft van de werkzame beroepsbevolking werkte in 22 op onregelmatige tijden. Werken in de avonduren en op zaterdag komt het meeste voor.

Nadere informatie

Meningen over het takenpakket van de overheid

Meningen over het takenpakket van de overheid Meningen over het takenpakket van de Rianne Kloosterman De volwassen Nederlandse bevolking vindt sommige taken meer de verantwoordelijkheid van de dan andere. In de ogen van de meeste Nederlanders hoort

Nadere informatie

Mantelzorgers op de arbeidsmarkt

Mantelzorgers op de arbeidsmarkt ers op de arbeidsmarkt Jannes de Vries en Francis van der Mooren Een op de tien 25- tot 65-jarigen verleent zorg aan hun partner, een kind of een ouder. Vrouwen en 45- tot 55-jarigen zorgen vaker voor

Nadere informatie

2. De niet-westerse derde generatie

2. De niet-westerse derde generatie 2. De niet-westerse derde generatie Op 1 januari 23 woonden in Nederland tussen de 34 duizend en 36 duizend personen met ten minste één grootouder die in een niet-westers land is geboren. Dit is ruim eenderde

Nadere informatie

Weinig mensen sociaal aan de kant

Weinig mensen sociaal aan de kant Weinig mensen sociaal aan de kant Tevredenheid over de kwaliteit van relaties Hoge frequentie van contact met familie en vrienden Jongeren spreken of schrijven hun vrienden elke week 15 Drie op de tien

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Zijn autochtonen en allochtonen tevreden met hun buurtbewoners?

Zijn autochtonen en allochtonen tevreden met hun buurtbewoners? Zijn autochtonen en allochtonen tevreden met hun? Martijn Souren en Harry Bierings Autochtonen voelen zich veel meer thuis bij de mensen in een autochtone buurt dan in een buurt met 5 procent of meer niet-westerse

Nadere informatie

Frequentie en kwaliteit van sociale contacten

Frequentie en kwaliteit van sociale contacten Bevolkingstrends 2013 Frequentie en kwaliteit van sociale contacten Rianne Kloosterman Karolijne van der Houwen februari 2014 CBS Bevolkingstrends februari 2014 1 Een groot deel van de Nederlandse bevolking

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 Het was fascinerend om te zien hoe op 3 maart s avonds door politici en media gereageerd werd op een uitslag die door de NOS en ANP

Nadere informatie

Marktwerking in de energiesector

Marktwerking in de energiesector Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Marktwerking in de energiesector Remy Bleijendaal F3175

Nadere informatie

Bevolkingstrends 2013. Het vertrouwen in de woningmarkt

Bevolkingstrends 2013. Het vertrouwen in de woningmarkt Bevolkingstrends 2013 Het vertrouwen in de woningmarkt Moniek Coumans november 2013 In 2012 verwacht slechts 4 procent van de huizenbezitters dat zij hun woning binnen drie maanden zullen verkopen. Ongeveer

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

Nationaal Kiezersonderzoek Vraagteksten PAPI (1 e golf) Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Sociale en Ruimtelijke Statistieken

Nationaal Kiezersonderzoek Vraagteksten PAPI (1 e golf) Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Sociale en Ruimtelijke Statistieken Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Sociale en Ruimtelijke Statistieken Nationaal Kiezersonderzoek 2006 Vraagteksten PAPI (1 e golf) versie 2.0 Opgesteld door : Frank Engelen Projectnummer : 205416

Nadere informatie

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011 Resultaten 3e Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Opdrachtgever: RTV Oost maart 2011 Derde Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Bent u ervan op de hoogte dat er begin maart

Nadere informatie

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU 24 mei 2017 Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Allochtonen in de politiek

Allochtonen in de politiek Allochtonen in de politiek In dit dossier kunt u informatie vinden over de participatie van allochtonen in de Nederlandse politiek. Wie heeft recht om te stemmen? Hoeveel allochtonen zijn volksvertegenwoordiger?

Nadere informatie

TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN

TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN 22 oktober Sinds 2011 meet Bureau O+S met een signaleringsinstrument de spanningen tussen bevolkingsgroepen in Amsterdamse buurten. De

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 12 Politieke participatie In dit hoofdstuk komen de interesse en participatie van Amsterdammers in de politiek aan bod. 2014 was in dat opzicht een boeiend jaar, met drie verkiezingen en belangrijke verschuivingen

Nadere informatie

5 Starters op de markt voor koopwoningen

5 Starters op de markt voor koopwoningen 5 Starters op de markt voor koopwoningen In het derde kwartaal van 2008 is een aantal aanvullende vragen gesteld aan personen die op dit moment een woning huren en zich oriënteren op een koopwoning. Dit

Nadere informatie

Paper. Sociale isolatie. Naar objectieve en subjectieve maatstaf. Moniek Coumans December 2016 CBS 2014 Scientific Paper 1

Paper. Sociale isolatie. Naar objectieve en subjectieve maatstaf. Moniek Coumans December 2016 CBS 2014 Scientific Paper 1 Paper Sociale isolatie Naar objectieve en subjectieve maatstaf Moniek Coumans December 2016 CBS 2014 Scientific Paper 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Methode 4 3. Resultaten 6 3.1 Objectieve sociale isolatie

Nadere informatie

De Politieke Barometer Onderwijs

De Politieke Barometer Onderwijs De Politieke Barometer Onderwijs (meting januari 2012) Utrecht, januari 2012 DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven Cécile Mutgeert MEd Postbus 6813 500 AR Utrecht telefoon: 030 263 1080 e-mail:

Nadere informatie

25 februari 2016. Onderzoek: Het Oekraïne-referendum

25 februari 2016. Onderzoek: Het Oekraïne-referendum 25 februari 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden, Integratie en Vreemdelingenzaken

Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden, Integratie en Vreemdelingenzaken α inisterie van Justitie Directoraat-Generaal Wetgeving, Internationale Aangelegenheden, Integratie en Vreemdelingenzaken Directie Integratie en Inburgering Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2016

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2016 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 20 Fact sheet april 20 De totale werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is het afgelopen jaar vrijwel gelijk gebleven aan 2015. Van de 14.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

17 maart 2017. Onderzoek: EU-top over vluchtelingencrisis

17 maart 2017. Onderzoek: EU-top over vluchtelingencrisis 17 maart 2017 Onderzoek: EU-top over vluchtelingencrisis Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

20 juni Onderzoek: Brexit, Nexit en Europa

20 juni Onderzoek: Brexit, Nexit en Europa 20 juni 2016 Onderzoek: Brexit, Nexit en Europa Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Artikelen. Minder dynamiek binnen de werkzame beroepsbevolking in Ingrid Beckers en Birgit van Gils

Artikelen. Minder dynamiek binnen de werkzame beroepsbevolking in Ingrid Beckers en Birgit van Gils Minder dynamiek binnen de werkzame beroepsbevolking in 23 Ingrid Beckers en Birgit van Gils In 23 vonden ruim 9 duizend mensen een nieuwe baan. Dat is 13 procent van de werkzame beroepsbevolking. Het aandeel

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

Nationale problemen in kaart gebracht

Nationale problemen in kaart gebracht Nationale problemen in kaart gebracht Hans Schmeets Welke nationale problemen de bevolking naar eigen zeggen als urgent ervaart, varieert nauwelijks tussen stedelijke en plattelandsgebieden. Ook de diversiteit

Nadere informatie

VVD: De stand na Ayaan Hirsi Ali

VVD: De stand na Ayaan Hirsi Ali Rapport : De stand na Ayaan Hirsi Ali Rutte versus Verdonk: voor wie hebben Nederlanders een voorkeur? 19 mei 2006 Projectnummer: 63413 In opdracht van: Nova Auteur: Gaby Vullings Research Manager INTERVIEW

Nadere informatie

omslag FORUM #10/

omslag FORUM #10/ omslag 12 De slag om de verkiezingsborden hebben de eurosceptici gewonnen. Maar hebben ze ook de harten van ondernemers? Tekst: Karin Bojorge en Paul Scheer Foto en Illustraties: Link Design 13 omslag

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa

Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa Achtergrond Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa Gemiddelde Nederlander wil meer inkomensgelijkheid Steeds meer mensen willen dat niet de EU, maar de individuele lidstaten

Nadere informatie

Positieve trends in (gezonde) levensverwachting

Positieve trends in (gezonde) levensverwachting Positieve trends in (gezonde) levensverwachting 13 stijgt nog steeds in 28 78,3 jaar voor mannen en 82,3 jaar voor vrouwen Stijging levensverwachting vooral door daling sterfte op hogere leeftijden Recente

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Houdingen ten aanzien van orgaandonatie en orgaanontvangst

Houdingen ten aanzien van orgaandonatie en orgaanontvangst Artikel, dinsdag 10 april 2012 9:30 Houdingen ten aanzien van orgaandonatie en orgaanontvangst Ruim de helft van de Nederlandse bevolking geeft aan bij overlijden organen te willen afstaan. Ruim 60 procent

Nadere informatie

DE ETNISCHE SAMENSTELLING VAN DE BEVOLKING

DE ETNISCHE SAMENSTELLING VAN DE BEVOLKING DEMOGRAFISCH PROFIEL SURINAMERS IN NEDERLAND Op een studiedag voor het Surinaams Inspraak Orgaan in juni 2011 heeft Prof. dr. Chan Choenni een inleiding verzorgd over de demografie van de Surinaamse gemeenschap

Nadere informatie

Jongeren en politiek

Jongeren en politiek Jongeren en politiek WERKDOCUMENT Steven Poppelaars MSc. dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Tel 020 251 0406 Fax 020 251 0444 s.poppelaars@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

JONGEREN & DEMOCRATIE

JONGEREN & DEMOCRATIE Rapport JONGEREN & DEMOCRATIE Onderzoek i.o.v. Vrij Nederland Januari 2017 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Rapportnummer 2017/012 Datum Januari

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Sociaaleconomische trends 213 Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Harry Bierings en Bart Loog juli 213, 2 CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Sociaaleconomische trends, juli 213, 2 1 De afgelopen

Nadere informatie

Homoseksuelen in Amsterdam

Homoseksuelen in Amsterdam Homoseksuelen in Amsterdam Projectnummer 9150 In opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Marlon Nieuwenhuis drs. Marcel Janssen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

De Politieke Barometer Onderwijs 2011

De Politieke Barometer Onderwijs 2011 De Politieke Barometer Onderwijs (meting september 2011) Utrecht, september 2011 DUO ONDERWIJSONDERZOEK drs. Vincent van Grinsven drs. Marjan den Ouden Cécile Mutgeert MEd Postbus 6813 500 AR Utrecht telefoon:

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten

Diversiteit in Provinciale Staten Diversiteit in Provinciale Staten In aanloop naar de verkiezingen van 2 maart inventariseerde E-Quality, hét kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, de kandidatenlijsten (zie werkwijze) van

Nadere informatie

Vrouwen vooruitstrevender in sociale kwesties, mannen in economische

Vrouwen vooruitstrevender in sociale kwesties, mannen in economische Webartikel 2014 Vrouwen vooruitstrevender in sociale kwesties, mannen in economische Marion van den Brakel 4-12-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Vrouwen vooruitstrevender in sociale kwesties, mannen in

Nadere informatie

Meervoudige nationaliteit in Europees perspectief

Meervoudige nationaliteit in Europees perspectief Meervoudige nationaliteit in Europees perspectief een landenvergelijkend overzicht V O O R S T U D I E De ACVZ De Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken is een bij de Vreemdelingenwet 2000 ingesteld onafhankelijk

Nadere informatie

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders Marjolein Korvorst en Tanja Traag Het krijgen van kinderen dwingt ouders keuzes te maken over de combinatie van arbeid en zorg. In de meeste gezinnen

Nadere informatie

Lidmaatschap en deelname verenigingen

Lidmaatschap en deelname verenigingen Webartikel 2014 Lidmaatschap en deelname verenigingen Rianne Kloosterman Moniek Coumans 15-09-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Lidmaatschap en deelname verenigingen 1 In 2013 waren bijna acht op de tien

Nadere informatie

Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs

Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs Steeds meer niet-westerse allochtonen in het voltijd hoger onderwijs Esther van Kralingen Tussen studiejaar 1995/ 96 en 21/ 2 is het aandeel van de niet-westerse allochtonen dat in het hoger onderwijs

Nadere informatie

Concentratie allochtonen toegenomen

Concentratie allochtonen toegenomen Jan Latten 1), Han Nicolaas 2) en Karin Wittebrood 3) Niet-westerse wonen vanouds geconcentreerd in het westen van Nederland. Daarbinnen zijn ze geconcentreerd in de vier grote steden. In 4 bestond procent

Nadere informatie

NKO 2012: Selectiviteit van de respons en vertekening van doelkenmerken

NKO 2012: Selectiviteit van de respons en vertekening van doelkenmerken Webartikel 2014 NKO 2012: Selectiviteit van de respons en vertekening van doelkenmerken Rik Linssen Marion van den Brakel 31-01-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS NKO 2012: Selectiviteit van de respons en

Nadere informatie

WEERSTAND TEGEN TRUMP TOEGENOMEN

WEERSTAND TEGEN TRUMP TOEGENOMEN WEERSTAND TEGEN TRUMP TOEGENOMEN 4 maart 2017 In deze peiling besteedden we speciale aandacht aan vier gebeurtenissen: twee debatten (RTL- en Radio 1-debat), de manier waarop Henk Krol de verlaging van

Nadere informatie

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk.

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk. BIJNA 70% VAN NEDERLANDERS WIL ARABISCHE ERKENNING VAN ISRAEL ALS STAAT VOOR HET JOODSE VOLK Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israel en het afscheid

Nadere informatie

BESTUURLIJKE VERNIEUWING?

BESTUURLIJKE VERNIEUWING? BESTUURLIJKE VERNIEUWING? De rol van de provincie en de Eerste Kamer 11 maart 2015 Nederlanders willen leden Eerste Kamer direct kunnen kiezen 1 I&O Research vroeg in haar laatste peiling 2 naar een aantal

Nadere informatie

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

Enquête bezoekers Stemwijzer

Enquête bezoekers Stemwijzer Enquête bezoekers Stemwijzer Dr. Marcel Boogers TILBURGSE SCHOOL VOOR POLITIEK EN BESTUUR Het onderzoek is uitgevoerd door de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur van de Universiteit van Tilburg,

Nadere informatie

De linkse kiezer wil meer gelijkheid

De linkse kiezer wil meer gelijkheid 83 De e kiezer wil meer gelijkheid Dat het niet goed gaat met ligt niet aan wat de kiezers willen. Er leeft een uitgesproken levensgevoel in Nederland. Maar de kunst is wel om dat zichtbaar te maken. Sociale

Nadere informatie

Meerdere keren zonder werk

Meerdere keren zonder werk Meerdere keren zonder werk Antoinette van Poeijer Ontvangers van een - of bijstandsuikering en ers worden gestimuleerd (weer) aan de slag te gaan. In veel gevallen is dat succesvol. Er zijn echter ook

Nadere informatie

Regionale verschillen in de vruchtbaarheid van autochtonen en allochtonen

Regionale verschillen in de vruchtbaarheid van autochtonen en allochtonen Mila van Huis 1) en Petra Visser 2) Regionale verschillen in vruchtbaarheid worden vooral bepaald door regionale verschillen in de vruchtbaarheid van autochtone vrouwen. Grote verschillen komen voor. Er

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie