Voeding & Bedreigde Vitale Functies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voeding & Bedreigde Vitale Functies"

Transcriptie

1 Voeding & Bedreigde Vitale Functies Hester Wierda, diëtist Darmfalen team Karen de Wolff

2 VOEDING & BVF Ondervoeding Oorzaken / gevolgen Screenen voedingstoestand Voedingsbehoefte Enterale en parenterale voeding (contra) indicaties Soorten voeding Complicaties & aandachtspunten Enterale sondes en voedingskatheters (contra) indicaties Complicaties & aandachtspunten

3

4 LPZ definities Bron: landelijke prevalentiemeting ondervoeding (LPZ) 2013

5 Prevalentie ondervoeding Bron: landelijke prevalentiemeting ondervoeding (LPZ) 2013

6 Gevalideerde meetinstrumenten risico ondervoeding?

7 Misverstanden en spraakverwarring Screening: risico op ondervoeding bepalen voedingstoestand

8 Bepalen voedingstoestand Subjectieve criteria Intake Klinische blik Ziektebeeld Objectieve parameters Antropometrie (lengte, gewichts(verandering) Lichaamssamenstelling en functie Biochemie Zie ook:

9 Ziektegerelateerde ondervoeding Voedingsstatus waarbij een tekort of dysbalans aan energie, eiwit en andere nutriënten meetbare ongunstige effecten op weefsel/lichaamsvorm, functie en klinische uitkomsten veroorzaken 9

10 Oorzaken ondervoeding

11

12

13 Metabole respons vasten zieken/gezonden Langdurig vasten gezonden Trauma/sepsis Energieverbruik 20% 10-40% Substraatgebruik Eiwitbalans vetoxidatie glucoseoxidatie synthese afbraak vetoxidatie glycolyse synthese afbraak

14 Ondervoeding hongeren (gezond) ziekte-gerelateerd gewichtsverandering gewichtsverandering 20-30% VVM 70-80% VVM 70-80% VM 20-30% VM

15 Klinische gevolgen door Vorm en functie Verslechtering relatie met BVF Hoger medicatie gebruik Hogere mortaliteit Gevolgen Ondervoeding Langere opnameduur Meer kans op complicaties Afname kwaliteit van leven Hogere behandelingskosten

16 Klinische gevolgen in relatie tot BVF Functieverslechtering spieren (skelet, hart, ademhaling) nierfunctie Immuunsysteem maag-darmkanaal wondgenezing thermo regulatie Vormverslechtering toename extracellulair vocht andere biochemische samenstelling, bijv. prealbumine, transferrine

17 Spierfunctie Skeletspieren afname spierkracht Hartspier Afname cardiale output Bradycardie Afname nierfunctie Lagere inspanningstolerantie Ademhalingspieren

18 Spierfunctie Ademhalingspieren Afname maximale kracht ademhalingsspieren Lagere inspanningstolerantie Ademhalingspatroon

19 Wondgenezing Huid: verminderde huidconditie en wondgenezing Tekort aan voedingsstoffen voor genezing en vorming collageen Wondinfectie risico vergroot

20 Temperatuur regulatie veranderde vasoconstrictie reactie Veranderde thermogenische reactie Gevolg groter risico op onderkoeling (verwardheid, spierzwakte, slechte coordinatie)

21 Biochemie

22 Tractus digestivus: vorm en functie Afname villi en crypten Verminderde absorptie capaciteit Verminderde verteringscapaciteit Translocatie endoxinen en bacteriën sepsis

23 KORTOM Herkennen en behandelen van ondervoeding is van VITAAL belang voor patiënt met Bedreigde Vitale Functies

24 Meer info:

25 Doel voedingstherapie 1. Behoud of herstel van (lichaams-) eiwitmassa 2. Voorzien in adequate hoeveelheid energie, m.n. bij deplete energievoorraden PM: ondervoeding bij ondergewicht - overgewicht H.P. Sauerwein and R.J.M. Strack van Schijndel. Clinical Nutrition 27 (2007);

26

27 Energie Brandstof uit macronutrienten (Kh, vet, eiwit): REE Harris & Benedict (1984 van Roza en Shizgal) + toeslag kcal/kg ICU: REE (gemeten) +10% Basaal metabolisme door beademing, sedatie, spierverslappers Adequate glycemische controle is onderdeel van een effectieve en veilige voedingstherapie

28 Eiwit Functioneren lichaamsprocessen Groei Herstel beschadigd weefsel Verliezen Stress 1,2-1,5 g/kg/dag post-trauma of ernstig septische IC: 1,2 gr/kg gewicht voor ziek zijn (Ishibashi)

29 Casuïstiek Vloeibaar dieet Ontbijt: 2 schaaltjes havermoutpap, 1 glas melk T1: pakje drinkvoeding (sapbasis), glas sap, water Lunch : 1 kop soep, 1 schaaltje kwark T2: 1 caloriedrank, thee +s Warm: 1 mixvoeding, 1 glad gebonden soep T3: 1 glas sinas, 1 glas volle melk

30 Casuïstiek Normaal dieet Ontbijt: 2 boterhammen +rb, jam & kaas, peperkoek + rb 1 beker melk T1: glas sap, kopje koffie +ms Brood: 2 boterhammen +rb, jam & worst, rb peperkoek 1 beker volle vruchtenyoghurt T2: thee +s, cracker met rb en kaas Warm: hele portie agv, schaaltje vla, glas water T3: koffie +ms, 1 glas sinas, 1 stroopwafel

31 Casuïstiek Eiwitbehoefte bij ziekte? Afhankelijk van gewicht Afhankelijk van ziektefactor en verliezen Tussen g/kg eiwit per dag 70kg = g E 80kg = g E 100 kg = g E

32 Casuïstiek Enig idee wat en hoeveel je moet eten om 100g eiwit binnen te krijgen? Hoeveel eiwit zit er in: Beker halfvolle melk Beker volle melk Boterham met kaas Boterham met jam Schaaltje volle vla Stukje vlees

33 Casuïstiek Vloeibaar dieet Eiwit totaal: ca 70g Ontbijt: 2 schaaltjes havermoutpap, 1 glas melk T1: pakje drinkvoeding (sapbasis), glas sap, water Lunch : 1 kop soep, 1 schaaltje kwark T2: 1 caloriedrank, thee +s Warm: 1 mixvoeding, 1 glad gebonden soep T3: 1 glas sinas, 1 glas volle melk Hoe optimaliseren? Gewone vla vs Verrijkte vla = 4 vs 10 g eiwit DV Juice Style vs 2KCAL = 8 vs 20g eiwit Chocomelk vs Verrijkte Choco= 7 vs 16g eiwit

34 Casuïstiek Normaal dieet Eiwit totaal: ca 65g Ontbijt: 2 boterhammen +rb, jam & kaas, peperkoek + rb 1 beker melk T1: Hoe optimaliseren? glas sap, kopje koffie +ms Brood: 2 boterhammen +rb, jam & worst, rb peperkoek Brood 1 + beker jam volle vs Brood vruchtenyoghurt met worst T2: Peperkoek thee +s, vs cracker Cracker met met rb en kaas Warm: hele portie agv, schaaltje vla, glas water Vruchtencocktail vs Vruchtenkwark T3: koffie +ms, 1 glas sinas, 1 stroopwafel Reuzenmars vs 2 Handjes noten Andere suggesties? = 3 vs 6 g = 1 vs 6 g = 1 vs 8 g = 4 vs 10g

35 VOORWAARDE VOORKOMEN EN BEHANDELEN VAN ONDERVOEDING = ADVIES OP MAAT Remember, only juice in his drip. He s on dr Frank AgeConcernEngland (part 1-4 Youtube.com)

36 KORTOM Voorkom en behandel ondervoeding met voedingszorg op maat: daar is de patiënt echt bij gebaat

37 TOT NU TOE Herkennen, behandelen en voorkomen ondervoeding Voedingsbehoefte WAT VOLGT Hoe komt de voeding waar het komen moet: Enterale en parenterale toediening van voeding (contra) indicaties, complicaties en risico s van (par)enterale voeding Enterale voedingssondes en katheters (contra) indicaties verpleegkundige aspecten complicaties & risico s

38 (PAR)ENTERALE VOEDING

39 Indicaties enteraal voeden niet (voldoende) kunnen eten en drinken niet mogen eten en drinken: niet (voldoende) willen eten en drinken Starten indien Géén voedselinname: > 7 dagen Intake <60% van behoefte: > 10 dagen (Level C) Geen contra-indicatie voor enteraal voeden

40

41 Contra-indicaties enteraal voeden Absoluut: Paralytische of mechanische ileus, perforatie, lekkage, ischaemie Relatief: Onvoldoende opname enterale voeding bij Fistels (gastro intestinaal, pancreas) Malabsorptie SBS, IBD Motiliteitsstoornissen TD Ontbreken enterale toegangsweg

42 Indicaties Parenteraal voeden Als enterale voeding via maagdarmstelsel niet meer mogelijk of ontoereikend is Absolute indicaties Onmogelijkheid tot EV door ileus, ontbreken enterale voedingsweg Contra- indicatie voor enterale voeding Relatieve indicaties Gastro-intestinale fistels, Acute (hemorragische of necrotiserende) pancreatitis, Hoogrisico chirurgische darmanastomosen Onvoldoende EV door malabsorptie (short bowel, inflammatoire ziekten, resecties), Motiliteitsproblematiek (CIIP, Slerodermie)

43 Contra-indicaties parenteraal voeden 1. Ontbreken van een indicatie 2. Geen veneuze toegang 3. Patiënt wil niet 4. Medisch niet zinvol handelen Slechte prognose (< 3 mnd overleving)

44 Voorkeur enteraal boven parenteraal Behoud integriteit van de darm Behoud vertering en absorptie Behoud en stimulatie peristaltiek Stimulering motiliteit galblaas en pancreas Minder katheter gerelateerde complicaties Minder metabole complicaties Echter: beter te vroeg parenteraal dan de laat enteraal

45

46 Enterale voeding: soorten & samenstelling Verschillende fabrikanten, All-in-1 mengsels Standaard sondevoeding 1kcal/ml Energie- verrijkte sondevoeding 1.5 kcal/ml Energie- en eiwitverrijkte sondevoeding Elementaire sondevoeding: (deels) voor verteerd Geconcentreerd in vocht Met/ zonder vezels Ziekte specifiek: Impact, Oxepa, Supplena

47 Enterale voeding: problemen & complicaties Gastro-intestinaal Metabool Sonde gerelateerd

48 Complicaties & aandachtspunten Gastro- intestinaal VERSLIKKEN ASPIRATIE PNEUMONIE REFLUX

49 Complicaties & aandachtspunten Gastro- intestinaal Maagretentie: 2 keer (à 4 uur) > 100 ml gemeten bepalen maagretentie: voor elke portie of elke 4 uur Attentie: lastig bij gastrostomiën Minimaal ch 12 sonde Vacuum trekken sonde Wel specifiek, niet sensitief Wat kun je doen? Achterhaal oorzaak! medicatie: zuurremming & prokinetica toedieningssnelheid volume per portie of ga over op continutoediening stop voeden via de maag sonde in de dunne darm; evt. maaghevel aanleggen

50 Complicaties & aandachtspunten Gastro-intestinaal

51 Complicaties & aandachtspunten Gastro-intestinaal Diarree Gevolg van ziekte & behandeling!!!! Te snelle toediening Verkeerde toedieningswijze (bolus/pomp) Lactose intolerantie Te hoge osmolariteit Te lage concentratie natrium Ontbreken vezels Te veel vezel Te lage temperatuur Bacteriële besmetting Gekoloniseerd toedieningssysteem

52

53 Complicaties & aandachtspunten Metabool Refeeding syndroom De metabole complicaties die onstaan als deplete patiënten of patiënten die langere tijd niet gevoed zijn, worden gevoed.

54

55 Complicaties & aandachtspunten Metabool: refeeding

56 Hoog risico patiënten

57 Maatregelen Opbouwen sondevoeding: 25% -50% -75% -100% doelvolume Controleren en corrigeren elektrolyten voor start: K, Mg, P, Ca, glucose Tijdens opbouwen voeding dagelijks lab Attentie vitamine B1 Volledige in- en output registratie Dagelijks wegen Anticipeer op wat je ziet.

58 KORTOM Enterale en parenterale voeding kunnen nodig zijn om ondervoeding te voorkomen en behandelen. Herken, voorkom en behandel complicaties van enterale voeding en toedieningsweg tijdig. Analyseer probleem en kies voor juiste Oplossing!

59 Enterale voeding Toedieningswegen

60 Enterale toedieningswegen soorten (contra)indicaties complicaties verzorging aandachtspunten BVF

61

62 Neus-sonde Indicaties maagsonde Sondevoeding : ch Hevel: ch (12) Indicaties duodenumsonde: maaguitgangsstenose (pylorus) verminderde maagmotiliteit (post ok, maagulcus, DM, peritonitis carcinomatosa, systeemziekten) proximale dunne darmfistels

63 Neussonde: inbrengen Neus-jejunumsonde inbrengen: endoscopie / radiologie Neus-maagsonde inbrengen: bedside controle: aspiraat & ph-meting radiologie Landelijke richtlijn 2012 v&vn

64 Neus-sonde: verzorging Voorkom decubitus neus en keelholte: goede fixatie d.m.v. teugelmethode Houd je aan verblijfsduur sondes : PVC: maximaal 7-10 dagen PUR: 6-8 weken siliconen: 3 maanden Teugelen is het toverwoord..

65 Complicaties: zeldzaam; geen onderzoek. verstopping en dislocatie frequent probleem Inbrengen: neusbloedingen sinus piriformisperforatie oesophagusperforaties varicesbloedingen maagperforatie pneumothorax pneumonie empyeem aritmiën myocardinfarct Verblijf: verstopping sonde dislocatie sonde sinusitis otitis media refluxoesophagitis oesophagusulcus tracheo-oesophageale fistel maagulcera maagperforatie

66 Gastrostomien Indicaties: > 4-6 weken sondevoeding Patiëntengroepen: slikstoornissen; neurologisch (CVA, ALS); oncologie langdurige decompressie van de maag Contra-indicaties: absoluut: geen diafanie of negatieve aspiratietest peritoneale dialyse relatief: ascites, peritonitis (carcinomatosa) interne VP-drain (< 2mnd)

67 GASTROSTOMIE: PEG Inbrengen: PEG: endoscopisch d.m.v.: Pull of push, evt onder sedatie Vaste flens of paraplu Verwijderen / vervangen: PEG met bumper: afknippen, tractie of endoscopisch PEG met paraplu: paraplu inklappen fistel groeit binnen enkele uren (8-24 uren)dicht

68 GASTROSTOMIE : PEG Verzorging: PEG met bumper gaat > 1 jaar mee PEG met ballon elke 3 maanden vervangen 1ste week na plaatsing fixatieplaatje strak na de 1ste week dagelijks 360º draaien en dompelen Complicaties (5-10%): inbrengen: dunne of dikkedarm interpositie perforatie lever, colon intra-abdominale bloeding peritonitis (lucht, bloed of vocht) entmetastasen buikwandinfiltraat / abces verblijf: buikwandinfiltraat / abces lekkage maaginhoud extern of intra-abdominaal maagulcus

69 GASTROSTOMIE : PRG Indicaties: als endoscopie niet mag, lukt of kan Patiëntengroepen: hoofd-halscarcinomen (stent onmogelijk, preventief ivm therapie) Contra-indicaties: zie PEG Inbrengen: radiologisch d.m.v.: push methode (ballon of paraplu) alleen plaatselijke verdoving ankerhechtingen

70 TOEDIENINGSTECHNIEKEN GASTROSTOMIE : PRG Verwijderen / vervangen: ballon leeglaten (paraplu inklappen) en verwijderen of vervangen fistel groeit binnen enkele uren (8-24 uren)dicht Complicaties (5-10%): zoals bij PEG

71 Enteraal: chirurgische gastrostomie Indicaties: als endoscopisch of radiologisch niet lukt of kan Algemeen: operatie; narcose Complicaties: groter dan bij peg/prg gerelateerd aan anesthesie (hypotensie, aspiratie) bloeding

72 BUTTON Kinderen, sporters & sociaal actieve patiënt geen uitwendige katheter geschikt voor portietoediening duurzaamheid ballon beperkt (3 mnd.) voor gebruik verlengslang aan brengen

73 Complicatie: verstopping VAN SPA ROOD GAAT JE SONDE DOOD Lauw water onder hoge druk (5cc spuitje) NaBic 4.2% tegen verstopping

74 Complicaties en aandachtspunten sonde gerelateerd

75 Kortom Kies de juiste toedieningsroute voor elke patiënt Herken, voorkom en behandel complicaties van enterale voeding en toedieningsweg tijdig.

76 DANK VOOR UW AANDACHT

Voeding: een onderdeel bij de oncologische behandeling. Paulien Voogt Verpleegkundig specialist intensieve zorg voedingszorg

Voeding: een onderdeel bij de oncologische behandeling. Paulien Voogt Verpleegkundig specialist intensieve zorg voedingszorg Voeding: een onderdeel bij de oncologische behandeling Paulien Voogt Verpleegkundig specialist intensieve zorg voedingszorg Onderwerpen Kort voorstel Waarom voeding een onderdeel is van je oncologische

Nadere informatie

Ondervoeding. 1.1 Begrippen

Ondervoeding. 1.1 Begrippen 1 Ondervoeding Wanneer is er sprake van ondervoeding? Welke soorten ondervoeding zijn er? En wat is eraan te doen? Voor een antwoord op deze en andere vragen volgt eerst een uiteenzetting van de diverse

Nadere informatie

Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten?

Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten? Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten? Peter Schepens Diëtist Oncologie AZ Sint-Lucas Brugge Inhoud 1. Belang van screening op de voedingstoestand van de patiënt

Nadere informatie

Voeden via dunne darm, vele wegen. Anja Boot Nurse practitioner voedingsteam 29 mei 2012

Voeden via dunne darm, vele wegen. Anja Boot Nurse practitioner voedingsteam 29 mei 2012 Voeden via dunne darm, vele wegen. Anja Boot Nurse practitioner voedingsteam 29 mei 2012 Inhoud Sonde via jejunum Complicaties 2 Soorten sondes jejunum Jejunostomiekatheter Laparoscopisch Radiologisch

Nadere informatie

Ed Schenk, MDL-arts Isalaklinieken Zwolle INDICATIE EN PLAATSING PEG (COMPLICATIES)

Ed Schenk, MDL-arts Isalaklinieken Zwolle INDICATIE EN PLAATSING PEG (COMPLICATIES) Ed Schenk, MDL-arts Isalaklinieken Zwolle INDICATIE EN PLAATSING PEG (COMPLICATIES) PEG Percutane Endoscopische Gastro-enterostomie 1980 1 e PEG plaatsing Vervanging van chirurgische gastro-enterostomie

Nadere informatie

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding Refereeravond Multidisciplinaire route naar detubatie Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding 17 juni 2014, Geertje Raemakers-van Driel, diëtist Inleiding doel voeden op IC eiwitstofwisseling,

Nadere informatie

Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG katheter.

Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG katheter. Doel Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG katheter. Toepassingsgebied Geïntubeerde volwassen IC-patiënten Indicatie Bij elke geïntubeerde volwassen IC- patiënten

Nadere informatie

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in het ziekenhuis

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in het ziekenhuis Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in het ziekenhuis Uitgangspunten: Vroege herkenning: - binnen 24 uur na opname - hoogrisicopatiënten tijdens polikliniekbezoek Snelle en optimale behandeling

Nadere informatie

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten 2015 Agenda Historie Ondervoeding en oncologie Refeeding Casus tijdens de presentatie 1ste lijn Refeeding? Historie Belegeringen

Nadere informatie

PEG en Mickey button: Wanneer wel, wanneer niet? dr.harma A.Koetse Kinderarts MDL Beatrix Kinderziekenhuis UMCG Groningen 14november 2012 Introductie Indicaties / contra-indicaties Verwachtingen ouders/professionals

Nadere informatie

Diab-eten. Voeding en hartchirurgie. Jacobien Hiemstra Diëtist, St Antonius Ziekenhuis 9 april 2013

Diab-eten. Voeding en hartchirurgie. Jacobien Hiemstra Diëtist, St Antonius Ziekenhuis 9 april 2013 Diab-eten Voeding en hartchirurgie Jacobien Hiemstra Diëtist, St Antonius Ziekenhuis 9 april 2013 Inhoud Belang goede voedingstoestand De voedingstoestand van diabeten Risico s intake bij diabeten Gevolgen

Nadere informatie

Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG katheter.

Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG katheter. # Doel* Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG katheter. # Toepassingsgebied Geïntubeerde volwassen IC-patiënten # Indicatie Bij elke geïntubeerde volwassen IC- patiënten

Nadere informatie

High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging

High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging High output stoma s Een multidisciplinaire uitdaging Hester Wierda, diëtist Darmfalenteam Radboudumc Dansac 22 mei 2014ma (Potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor deze bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Doel Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG-katheter.

Doel Het meten van maagretentie via een neusmaagsonde / gastrostomiekatheter / PEG-katheter. Documentgebied: Werkinstructies Intensive Care Autorisator: Hoeven, JG van der Document: 048227 versie 1 Auteur: Kuyk, Geerke van Status: Eindbeoordeling Titel: Maagretentie, bepaling van bij kinderen

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Deze folder is bedoeld voor patiënten met een natrium en/of vochtbeperkt dieet waarbij ondervoeding

Nadere informatie

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Overzicht Taak oncodiëtiste Ondervoeding bij kanker Voedingsadvies

Nadere informatie

Aanpak van ondervoeding bij kanker: screening, sonde- en bijvoeding. Sanne Mouha Competentiecentrum klinische voeding

Aanpak van ondervoeding bij kanker: screening, sonde- en bijvoeding. Sanne Mouha Competentiecentrum klinische voeding Aanpak van ondervoeding bij kanker: screening, sonde- en bijvoeding Sanne Mouha Competentiecentrum klinische voeding Inhoud Inleiding Screening Aanpak na screening Energie-en eiwitrijke voeding Drinkvoeding

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek PATIËNTEN INFORMATIE Ondervoeding in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Ondervoeding door ziekte is in ziekenhuizen een veel voorkomend probleem. Ongeveer 1 op de 4 patiënten is

Nadere informatie

The RIGHT food is the best medicine

The RIGHT food is the best medicine The RIGHT food is the best medicine Nutritie Support Team : Dr G..Lambrecht, E. Museeuw, N. Baillieul Dienst gastro-enterologie: Dr. G. Deboever Dr. G. Lambrecht Dr. M. Cool Inhoud Ondervoeding Voedingsbeleid

Nadere informatie

Voeding bij longkanker

Voeding bij longkanker Welkom Voeding bij longkanker Joyce Uitbeijerse Diëtist DPS Dieetkunde 15 juni 2017 Inhoud Ondervoeding Anorexie-cachexie syndroom Energie- en eiwitbehoefte bij longkanker Voedingsgerelateerde klachten

Nadere informatie

Voeding bij pancreatitis

Voeding bij pancreatitis UMC St Radboud Voeding bij pancreatitis (alvleesklierontsteking) Patiënteninformatie Deze brochure geeft u algemene informatie over de voeding bij pancreatitis. Heeft u na het lezen van deze brochure nog

Nadere informatie

Dieet bij decubitus (doorliggen)

Dieet bij decubitus (doorliggen) Dieet bij decubitus (doorliggen) Wat is decubitus In de volksmond wordt decubitus doorliggen genoemd. Decubitus ontstaat als door ziekte of ongeval het lichaam langdurig in dezelfde houding moet blijven,

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans 1 Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans vergoot op negatieve gezondheidsuitkomsten (functiebeperkingen,opname

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker Wondzorg Symposium 14 oktober 2014 (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding. Informatie voor de ondervoede patiënt

Ziek zijn en voeding. Informatie voor de ondervoede patiënt Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt Deze folder is bedoeld voor patiënten en familieleden van patiënten waarbij ondervoeding is geconstateerd. Het doel is u schriftelijk te informeren

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel. Voeding. COLONCARE Voeding

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel. Voeding. COLONCARE Voeding Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE onderdeel COLONCARE Inhoudsopgave Algemeen... 3 Vóór de operatie... 3 Dag van operatie... 4 Afspraken over eten en drinken... 4 Na de operatie... 6 2 bij de behandeling

Nadere informatie

Risico op ondervoeding bij ziekte tijdens opname

Risico op ondervoeding bij ziekte tijdens opname DIETETIEK Risico op ondervoeding bij ziekte tijdens opname Deze folder is voor u en uw familieleden bestemd, omdat bij u (risico op) ondervoeding is geconstateerd. In deze folder is te lezen wat ondervoeding

Nadere informatie

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes Inhoud 1. Inleiding 3 2. Diabetes bij CF 4 3. Behandeling 4 3.1. Doel van de behandeling

Nadere informatie

Gastrostoma. Marlaine Hammen Verpleegkundig consulent Kinderchirurgie Wond- en stomazorg

Gastrostoma. Marlaine Hammen Verpleegkundig consulent Kinderchirurgie Wond- en stomazorg Gastrostoma Marlaine Hammen Verpleegkundig consulent Kinderchirurgie Wond- en stomazorg Inhoud presentatie Maagdarmstelsel Wat is een Gastrostomie Indicaties / contra-indicaties Voordelen / nadelen t.o.v.

Nadere informatie

Screening en behandeling van ondervoeding: een MUST voor verpleegkundigen

Screening en behandeling van ondervoeding: een MUST voor verpleegkundigen Screening en behandeling van ondervoeding: een MUST voor verpleegkundigen Renaldo Secchi 3 juni 2010 Inhoud Introductie Wat is ondervoeding? Gevolgen van ondervoeding? Prevalentie van ondervoeding Voeding

Nadere informatie

6.3 Niet-medicamenteuze symptomatische behandeling: voedingsinterventies

6.3 Niet-medicamenteuze symptomatische behandeling: voedingsinterventies 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 6.3 Niet-medicamenteuze

Nadere informatie

Plaatsing van een PEG-katheter

Plaatsing van een PEG-katheter Plaatsing van een PEG-katheter U heeft met u behandelend arts afgesproken dat er bij u een PEG-katheter (PEG-sonde) wordt aangelegd. Dit is nodig als er maar heel weinig of geen voeding via uw mond, keel

Nadere informatie

(Risico op) ondervoeding

(Risico op) ondervoeding (Risico op) ondervoeding Op oudere leeftijd is het soms lastig om regelmatig, gezond en voldoende te eten. Dit kan uiteindelijk leiden tot een verminderde voedingstoestand en zelfs ondervoeding. Dit komt

Nadere informatie

Het inbrengen van een PEG of PEG (J)- sonde door de MDL-arts

Het inbrengen van een PEG of PEG (J)- sonde door de MDL-arts Het inbrengen van een PEG of PEG (J)- sonde door de MDL-arts Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding Uw arts heeft met u besproken dat er binnenkort bij u (of uw familielid)

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

Het Refeeding Syndroom

Het Refeeding Syndroom Het Refeeding Syndroom Presentatie t.b.v. symposium Voeding op leeftijd Neeltje Nabuurs, diëtist 29 september 2016 Waarom? 14-15% ondervoed op 1 e opnamedag (meting NPOZ 2015) Refeeding kan fatale gevolgen

Nadere informatie

Parenterale voeding op een thoracale heelkunde afdeling

Parenterale voeding op een thoracale heelkunde afdeling Parenterale voeding op een thoracale heelkunde afdeling Apr. Barbara Deleenheer Symposium VVKVM 14 december 2013 Overzicht Inleiding Methodologie Resultaten Conclusie Inleiding (1/7) Thoracale heelkunde:

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Workshop Volwassen en energietekort. Heidi Zweers, diëtist Mirian Janssen, Internist Paul de Laat, onderzoeker

Workshop Volwassen en energietekort. Heidi Zweers, diëtist Mirian Janssen, Internist Paul de Laat, onderzoeker Workshop Volwassen en energietekort Heidi Zweers, diëtist Mirian Janssen, Internist Paul de Laat, onderzoeker 3 Thema s: 1. Maag-darmklachten en voeding 3 Thema s: 2. Werken met een mitochondriële ziekte

Nadere informatie

Ondervoeding, wat doen we eraan

Ondervoeding, wat doen we eraan Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek Ondervoeding, wat doen we eraan 1 ? Bij het horen van ondervoeding zullen veel mensen denken aan ontwikkelingslanden. Toch komt ondervoeding ook in het welvarende Nederland

Nadere informatie

GASTROSTOMIESONDE. - Patiëntinformatie -

GASTROSTOMIESONDE. - Patiëntinformatie - GASTROSTOMIESONDE - Patiëntinformatie - Wat is een gastrostomiesonde? Een gastrostomiesonde is een sonde (een plastic buisje) die door de buikwand en door de maagwand tot in de maag steekt en waardoor

Nadere informatie

Het plaatsen van een PEG-sonde krijgt u alleen wanneer u langer dan vier tot zes weken moet worden gevoed met sondevoeding.

Het plaatsen van een PEG-sonde krijgt u alleen wanneer u langer dan vier tot zes weken moet worden gevoed met sondevoeding. Patiënteninformatie MDL Voedingsproblemen Wanneer u voedingsproblemen heeft krijgt u een PEG-sonde. PEG staat voor Percutane Endoscopische Gastrostomie, dat is een verbinding met de maag door de buikwand

Nadere informatie

Met goede voeding op weg naar beterschap

Met goede voeding op weg naar beterschap Met goede voeding op weg naar beterschap Ondervoeding bij ziekte Tijdens ziekte kan de behoefte aan voedingsstoffen verhoogd zijn. Door het ziek zijn is de eetlust echter vaak verminderd, bent u misselijk

Nadere informatie

Sondevoeding in de thuissituatie

Sondevoeding in de thuissituatie Sondevoeding in de thuissituatie Versie april 2017 - objectid 11291 vzw Jessa Ziekenhuis Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt, www.jessazh.be 7. Contactgegevens Voor meer informatie kan u terecht bij de dieetafdeling.

Nadere informatie

Voeding & Dementie. Inge Cantatore, zelfstandig gevestigd dietist

Voeding & Dementie. Inge Cantatore, zelfstandig gevestigd dietist Voeding & Dementie Inge Cantatore, zelfstandig gevestigd dietist Inhoud programma Voeding bij dementerende ouderen Ondervoeding Wanneer ben je ondervoed? Prevalentie ondervoeding Screenen/Diagnostiek Wat

Nadere informatie

Ondervoeding een zaak van gewicht

Ondervoeding een zaak van gewicht Ondervoeding een zaak van gewicht 2 Inleiding Ondervoeding door ziekte komt in het ziekenhuis veel voor. Daarom besteedt ook de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Lucas hier extra aandacht aan onder

Nadere informatie

Diëtetiek. Ondervoeding, wat doen we eraan. Afdeling: Onderwerp:

Diëtetiek. Ondervoeding, wat doen we eraan. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek 1 in het Ikazia Ziekenhuis? Bij het horen van ondervoeding zullen veel mensen denken aan ontwikkelingslanden. Toch komt ondervoeding ook in het welvarende Nederland voor

Nadere informatie

Voedingsadvies bij kanker door de diëtist

Voedingsadvies bij kanker door de diëtist Voedingsadvies bij kanker door de diëtist IKR-netwerk Diëtetiek september 2002 Integraal Kankercentrum Rotterdam Postbus 289 3000 AG Rotterdam (010) 440 58 00 Inhoud 1. Inleiding 2 2. De voedingstoestand

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Wie beter eet, wordt sneller beter. Afdeling Diëtetiek

Wie beter eet, wordt sneller beter. Afdeling Diëtetiek 00 Wie beter eet, wordt sneller beter Afdeling Diëtetiek Tijdens uw bezoek aan de polikliniek zijn enkele vragen gesteld die verband houden met uw eetlust en uw gewicht. U ontvangt deze folder omdat uit

Nadere informatie

Parkinson en voeding. Melissa van der Plaats, diëtist Meander Medisch Centrum, voorheen ook Norschoten

Parkinson en voeding. Melissa van der Plaats, diëtist Meander Medisch Centrum, voorheen ook Norschoten Parkinson en voeding Melissa van der Plaats, diëtist Meander Medisch Centrum, voorheen ook Norschoten Wie ben ik? Diëtist Norschoten te Barneveld / Meander Medisch Centrum te Amersfoort Sinds 2012 aangesloten

Nadere informatie

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Inleiding Ondervoeding door ziekte komt in het ziekenhuis veel voor. Daarom besteedt ook de Ommelander Ziekenhuis Groep hieraan extra aandacht. Ziek zijn is topsport

Nadere informatie

Document ID 048225. Versie 1. Titel Maagsonde bij kinderen, het inbrengen van. Status Eindbeoordeling. Autorisator Hoeven, JG van der

Document ID 048225. Versie 1. Titel Maagsonde bij kinderen, het inbrengen van. Status Eindbeoordeling. Autorisator Hoeven, JG van der Documentgebied: Werkinstructies Intensive Care Autorisator: Hoeven, JG van der Document: 048225 versie 1 Auteur: Kuyk, Geerke van Status: Eindbeoordeling Titel: Maagsonde bij kinderen, het inbrengen van

Nadere informatie

Voeding bij mitochondriële ziekten

Voeding bij mitochondriële ziekten Voeding bij mitochondriële ziekten Inleiding Mitochondriën zijn de energiecentrales van ons lichaam. Mitochondriën zitten in alle lichaamscellen en zorgen voor de aanmaak van energie door de verbranding

Nadere informatie

Voeding bij kanker. Elles Steenhagen, diëtist Oncologische Gastro-Intestinale Chirurgie

Voeding bij kanker. Elles Steenhagen, diëtist Oncologische Gastro-Intestinale Chirurgie Voeding bij kanker Elles Steenhagen, diëtist Oncologische Gastro-Intestinale Chirurgie e.steenhagen@umcutrecht.nl Doel van de presentatie Kennis van (onder)voeding bij kanker tijdens en na de behandeling

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel. Operatie volgens ERAS. COLONCARE Operatie volgens ERAS

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel. Operatie volgens ERAS. COLONCARE Operatie volgens ERAS Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE onderdeel Operatie volgens ERAS COLONCARE Operatie volgens ERAS Inhoudsopgave Algemeen... 3... 3 Vóór de operatie... 4 Dag van operatie... 4 Na de operatie...

Nadere informatie

Ondervoeding, wat doen we eraan Diëtetiek

Ondervoeding, wat doen we eraan Diëtetiek Ondervoeding, wat doen we eraan Diëtetiek Beter voor elkaar 2 Ondervoeding, wat doen we eraan in het Ikazia Ziekenhuis? Bij het horen van ondervoeding zullen veel mensen denken aan ontwikkelingslanden.

Nadere informatie

PEG katheter. maag-, darm- en leverziekten

PEG katheter. maag-, darm- en leverziekten PEG katheter Bij u wordt binnenkort een PEG katheter (Percutane Endoscopische Gastrostomie) ingebracht. Een PEG katheter wordt gebruikt bij mensen die gedurende langere tijd (meer dan vier weken) niet

Nadere informatie

Koorts. Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt

Koorts. Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt Koorts Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt Koorts Sinds de Oudheid weet men dat verhoogde lichaamstemperatuur een teken van ziekte kan zijn Vanaf 16-17 e eeuw worden thermometers ontwikkeld 1868

Nadere informatie

MET SONDEVOEDING NAAR HUIS

MET SONDEVOEDING NAAR HUIS MET SONDEVOEDING NAAR HUIS 2017_Brochure_SondevoedingNaarHuis_16p_A5.indd 1 3/07/17 16:20 MET SONDEVOEDING NAAR HUIS 02 Voorwoord Voorwoord 03 Wat is sondevoeding? 03 Waarom sondevoeding? 04 Toedieningswegen

Nadere informatie

Ondervoeding bij Ouderen 14/11/2013. S. Lonterman; Klinisch Geriater

Ondervoeding bij Ouderen 14/11/2013. S. Lonterman; Klinisch Geriater Ondervoeding bij Ouderen 14/11/2013 Inhoud Presentatie Definitie Ondervoeding Verschillende schalen Ouderen Centrum & Ondervoeding HagaZiekenhuis & Ondervoeding Eigen Onderzoek Voedingsgebied Supplementen

Nadere informatie

FORMAT BEHANDELPLAN MW, DE JONG (CASUS 1)

FORMAT BEHANDELPLAN MW, DE JONG (CASUS 1) FORMAT BEHANDELPLAN MW, DE JONG (CASUS ) Namen studenten + studentnrs: Groep: Lisanne Revenberg (23668) Jet Oude Reimer (2655) 2VD F2 Patiëntengegevens: Naam patiënt: Geboortedatum: Afdeling: Naam behandelend(e)

Nadere informatie

WIS Consulenten Erasmus-MC Sophia Kinderziekenhuis

WIS Consulenten Erasmus-MC Sophia Kinderziekenhuis Uw kind heeft een maagfistel (gastro-stoma) en waarschijnlijk al een aantal maanden een PEG-katheter (Percutane Endoscopische Gastrostomie) of een Chirurgische Gastrostomie katheter (Kangaroo) gehad. Deze

Nadere informatie

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl Ongewild afvallen Dietetiek gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Ziek zijn is topsport 3 Gewicht 3 Wat doet het Gemini Ziekenhuis aan ondervoeding? 3 Wat is uw score? 4 Wat is goed eten en drinken? 4 Drink

Nadere informatie

Subtitel voorpagina. Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie

Subtitel voorpagina. Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie Subtitel voorpagina Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie 1. Inleiding 3 2. Wat is sondevoeding 3 3. Op welke zijn manieren kan sondevoeding 3 toegediend

Nadere informatie

Gastro intestinale problemen.

Gastro intestinale problemen. DE BEHANDELING VAN COMPLEXE LICHAMELIJKE PROBLEMEN IN DE PALLIATIEVE EN TERMINALE FASE Gastro intestinale problemen. DR. P. VANDECANDELAERE MDL - ARTS (SUB) OBSTRUCTIE PERSISTERENDE HIK DR. P. VANDECANDELAERE

Nadere informatie

Vocht- en zoutadvies bij darmfalen

Vocht- en zoutadvies bij darmfalen Vocht- en zoutadvies bij darmfalen Deze folder is bedoeld voor mensen die via de ontlasting veel vocht en/of zout verliezen als gevolg van darmfalen. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan bij een korte darm syndroom

Nadere informatie

Ballon button bij uw kind. Sophia Kinderziekenhuis

Ballon button bij uw kind. Sophia Kinderziekenhuis Ballon button bij uw kind Sophia Kinderziekenhuis Uw kind heeft een maagfistel (gastro-stoma) en waarschijnlijk al een aantal maanden een PEG-katheter (Percutane Endoscopische Gastrostomie) of een Chirurgische

Nadere informatie

Voedingskundige ondersteuning bij ALS

Voedingskundige ondersteuning bij ALS Voedingskundige ondersteuning bij ALS Post-HBO cursus Voeding bij Spierziekten 4 juni 2009 Nicole Broekman-Peters, diëtist UMCU en De Hoogstraat Contact: n.broekman-peters@umcutrecht.nl Inhoud Diëtistisch/methodisch

Nadere informatie

Spijsverteringsstoornissen

Spijsverteringsstoornissen Spijsverteringsstoornissen Indicaties Voor pups tot 12 maanden: Acute en chronische diarree Maldigestie, malabsorptie Bacteriële overgroei Herstel Colitis Contra-indicaties Hyperlipidemie Lymfangiëctasie

Nadere informatie

Kinderen met sondevoeding

Kinderen met sondevoeding Kinderen met sondevoeding Informatie voor ouders in de thuissituatie In overleg met de behandelend arts is besloten dat uw kind sondevoeding krijgt. In dit informatieblad staat beschreven wat sondevoeding

Nadere informatie

Jejunale voedingskatheters

Jejunale voedingskatheters Jejunale voedingskatheters Jejunale voedingskatheters 0839.09D Sommige patiënten, die enterale voeding nodig hebben, verdragen geen voedsel op de maag. Voor hen is een jejunale voedingskatheter een oplossing.

Nadere informatie

Aan het einde van deze workshop weet u: Welke voedingsaspecten belangrijk zij bij de behandeling en preventie van wonden. Wat de gevolgen zijn van de

Aan het einde van deze workshop weet u: Welke voedingsaspecten belangrijk zij bij de behandeling en preventie van wonden. Wat de gevolgen zijn van de (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk

Nadere informatie

VOEDING BIJ LEVERLIJDEN

VOEDING BIJ LEVERLIJDEN VOEDING BIJ LEVERLIJDEN Ivo Duysburgh Jeoffrey Schouten AZ Nikolaas Lever Functies eliminatie van vetoplosbare afvalstoffen (gal) productie van detergent, nodig in vetvertering (gal) productie van eiwitten,

Nadere informatie

Vluchteling en ondervoed

Vluchteling en ondervoed Vluchteling en ondervoed Herkennen en behandelen Marianne Zwolsman Dietist kindergeneeskunde UMCG Wat bespreken we Ondervoeding wereldwijd Vormen van malnutritie Vluchteling in Nederland Herkennen van

Nadere informatie

MIC-KEY button voedingssonde. De MIC-KEY voedingssonde bestaat uit de volgende onderdelen:

MIC-KEY button voedingssonde. De MIC-KEY voedingssonde bestaat uit de volgende onderdelen: MIC-KEY button voedingssonde Een MIC-KEY button is een voedingssonde die door de buikwand, via een al bestaande fistel in de maag geplaatst wordt. Deze voedingssonde kan alleen geplaatst worden als u al

Nadere informatie

Classificatie Post-Operatieve Pancreas Fistel (POPF) vanaf 2016

Classificatie Post-Operatieve Pancreas Fistel (POPF) vanaf 2016 Classificatie Post-Operatieve Pancreas Fistel (POPF) vanaf 2016 POPF: amylase-gehalte in elke hoeveelheid drainvocht > 3x bovengrens van bovengrens normaalwaarde serum (dus normaal 0-220, dan verhoogd

Nadere informatie

Coby Wijnen diëtist VSN

Coby Wijnen diëtist VSN netwerk diëtisten voor spierziekten Coby Wijnen diëtist VSN voeding groei en onderhoud weerstand en conditie lekker en gezellig secundaire gevolgen spierziekten minder bewegen gevolgen voor voeding: gewicht

Nadere informatie

Goed eten en drinken in het CWZ

Goed eten en drinken in het CWZ Goed eten en drinken in het CWZ Als u de laatste maand(en) onbedoeld bent afgevallen en/of een verminderde eetlust heeft (gehad) kan het zijn dat u risico loopt op een slechte voedingstoestand of dat u

Nadere informatie

De juiste en verantwoorde voedingsondersteuning voor elke cliënt SONDEVOEDING TOEDIENING PRAKTISCHE TIPS

De juiste en verantwoorde voedingsondersteuning voor elke cliënt SONDEVOEDING TOEDIENING PRAKTISCHE TIPS De juiste en verantwoorde voedingsondersteuning voor elke cliënt SONDEVOEDING TOEDIENING PRAKTISCHE TIPS 3 Inhoud Ondervoeding Wat is ondervoeding? Oorzaken van ondervoeding Gevolgen van ondervoeding Sondevoeding

Nadere informatie

Voeding organiseren = beter presteren. Sport en voeding. Sport en voeding. Hoe belangrijk is voeding? Betere prestaties door betere voeding?

Voeding organiseren = beter presteren. Sport en voeding. Sport en voeding. Hoe belangrijk is voeding? Betere prestaties door betere voeding? Voeding organiseren = beter presteren Els Corstjens Sportdiëtiste tiste Sport en voeding Hoe belangrijk is voeding? Betere prestaties door betere voeding? Sport en voeding Inspanning voeding = afbraak

Nadere informatie

Inbrengen van een PEG- sonde door de MDL-arts

Inbrengen van een PEG- sonde door de MDL-arts Inbrengen van een PEG- sonde door de MDL-arts Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1112 Inleiding Uw arts heeft met u besproken dat er binnenkort bij u (of uw familielid) een voedingssonde via

Nadere informatie

Brandwonden en voedingstherapie

Brandwonden en voedingstherapie Brandwonden en voedingstherapie Auteur: A. Meijer Vertaald/bijgewerkt: Nieuwsbrief: 1989 Pagina: 31-33 Jaargang: 5 Nummer: 1 Toestemming: Illustraties: Bijzonderheden: Kernwoorden: voeding brandwonden

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Ondervoeding: een miskend probleem

Ondervoeding: een miskend probleem Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Ondervoeding: een miskend probleem Dienst Kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 28 91 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Ileus in de palliatieve setting Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Inleiding Richtlijn palliatieve zorg 2009 www.pallialine.nl Richtlijn ileus Praktijkervaring

Nadere informatie

Praktijkkaart Neus-maagsonde bij volwassenen

Praktijkkaart Neus-maagsonde bij volwassenen Praktijkkaart Neus-maagsonde bij volwassenen METHODE INBRENGEN NEUS-MAAGSONDE STAP 1, VOORBEREIDING Bespreek voor het inbrengen met de zorgvrager/diens vertegenwoordiger hoe de handeling uitgevoerd zal

Nadere informatie

Praktijkkaart Neus-maagsonde bij volwassenen

Praktijkkaart Neus-maagsonde bij volwassenen Praktijkkaart Neus-maagsonde bij volwassenen METHODE INBRENGEN NEUS-MAAGSONDE STAP 1, VOORBEREIDING Bespreek voor het inbrengen met de zorgvrager/diens vertegenwoordiger hoe de handeling uitgevoerd zal

Nadere informatie

# Doel* # Toepassingsgebied. # Indicatie. # Definities # Aard handeling # Materiaal* Contra-indicaties

# Doel* # Toepassingsgebied. # Indicatie. # Definities # Aard handeling # Materiaal* Contra-indicaties # Doel* Het bepalen van maagretentie. Het hevelen van maaginhoud, dmv Continue of intermitterende maag zuigdrainage. Het spoelen van de maag (bijvoorbeeld bij intoxicaties of bloeding). Het geven van voeding.

Nadere informatie

Laatste inzichten over voeding bij kanker. Dr. Sandra Beijer, diëtist / senior onderzoeker Integraal Kankercentrum Nederland

Laatste inzichten over voeding bij kanker. Dr. Sandra Beijer, diëtist / senior onderzoeker Integraal Kankercentrum Nederland Laatste inzichten over voeding bij kanker Dr. Sandra Beijer, diëtist / senior onderzoeker Integraal Kankercentrum Nederland Een paar vragen. Hoe vaak komt ondervoeding bij kanker voor? Bij welke tumoren

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 112

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 112 111 Ondervoeding is gedefinieerd als een subacute of acute voedingstoestand waarbij een combinatie van onvoldoende voedingsinname en ontstekingsactiviteit heeft geleid tot een afname van de spier- en vetmassa

Nadere informatie

Infobrochure. PEG-Sonde. Dienst: B2.2 Gastro-enterologie Tel: 011 826 364. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. PEG-Sonde. Dienst: B2.2 Gastro-enterologie Tel: 011 826 364. mensen zorgen voor mensen Infobrochure PEG-Sonde Dienst: B2.2 Gastro-enterologie Tel: 011 826 364 mensen zorgen voor mensen Inleiding In overleg met uw arts wordt er besloten een Percutane Endoscopische Gastrostomie (PEG) te plaatsen

Nadere informatie

b Sportvoeding en herstel

b Sportvoeding en herstel b Meer dan voeding! b Sportvoeding en herstel Anouska van Meer der dan Zee voeding! & Brenda Frunt Belang gezonde sportvoeding Prestatieverbetering Voldoende energie voor trainingen en wedstrijden Sneller

Nadere informatie

Voedingsadvies bij short bowel

Voedingsadvies bij short bowel Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek De dunne darm is een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Na een maaltijd komt het voedsel via mond, slokdarm en maag in de dunne darm terecht. In de dunne darm wordt

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Plaatsing PEG-katheter bij kinderen Informatie voor ouders/verzorgers

PATIËNTEN INFORMATIE. Plaatsing PEG-katheter bij kinderen Informatie voor ouders/verzorgers PATIËNTEN INFORMATIE Plaatsing PEG-katheter bij kinderen Informatie voor ouders/verzorgers 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw kind wordt opgenomen in verband met het plaatsen van een PEG-katheter. Door middel van

Nadere informatie