Weeg je overal hetzelfde?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Weeg je overal hetzelfde?"

Transcriptie

1 Uitdager van de maand Weeg je overal hetzelfde? Natuur & Techniek, groep 6,7,8 Algemeen Titel Weeg je overal hetzelfde? Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Inzicht in het verschil tussen drijven en zinken, dichtheden van (zout) water en andere materialen en de werking van opwaartse kracht. Zorgvuldig experimenteren, gegevens vastleggen (onderzoeksvaardigheid). Resultaten analyseren, conclusies trekken, verbinden met theoretische kennis (analyseren). Evt experimenten bedenken (creëren). Evt Meten en rekenen aan dichtheden en gewichten. Uitleg voor de rest van de klas verzorgen. Metacognitief doel: samenwerken met andere leerlingen. Cognitieve doelen en vaardigheden voor alle leerlingen Inzicht in het verschil tussen drijven en zinken en de rol van de dragende vloeistof daarbij. Zorgvuldig experimenteren, gegevens vastleggen (onderzoeksvaardigheid). Resultaten analyseren, conclusies trekken, verbinden met theoretische kennis (analyseren). Benodigd materiaal Eventueel Zinder9+ Planeet vol water werkboek blz. 14. Smalle glazen, waterkoker, zout, eieren, kleine voorwerpen van verschillend materiaal, een digitale weegschaal; eventueel andere vloeistoffen, zoals zonnebloemolie, spiritus, stroop; eventueel een digitale weegschaal en een veerungster. Proefje zwemmend ei (bijlage 1). Voorbeeldproefjes (bijlage 2). Onderzoekscyclus (bijlage 3). 1

2 Beschrijving activiteit De excellente leerlingen bedenken of selecteren experimenten met het drijven en zinken van voorwerpen in zout water. Alle leerlingen doen samen met de excellente leerlingen deze experimenten. Activiteiten excellente leerlingen Eventueel starten de excellente leerlingen met het lezen van het boekje Planeet vol water (Zinder). Ze doen het experiment met een ei in zout water (zie bijlage 1). Vervolgens bedenken of selecteren zij een aantal experimenten (zie bijlage 2) (variëren met het zoutgehalte, met de voorwerpen die getest worden, met de vloeistoffen). Ze doen de experimenten, analyseren de resultaten en trekken conclusies. Ze zoeken informatie op over de dichtheid van water en zout water en van verschillende voorwerpen/ materialen zoals het menselijk lichaam, ei, plastic, olie, enz.. en geven een duidelijke uitleg over drijven en zinken in relatie tot de dichtheid. Activiteiten van de leraar De leraar verzorgt de introductie van de uitdager. Hij laat de hele klas een foto zien van drijvende mensen in de Dode zee en praat hier kort over met de klas. Hij vertelt dat de hele klas proefjes met zinken en drijven gaat doen en dat enkele kinderen wat voorwerk zullen doen. De leraar begeleidt de excellente leerlingen aan de instructietafel. De leraar introduceert het onderwerp bij de leerlingen. Hij doet samen met de leerlingen het eerste experiment en bespreekt wat er van hen verwacht wordt. Zelf experimenten doen en bespreken Stel daarbij de volgende vragen: Wat gebeurde er met het ei in gewoon water? En in het zoute water? Wat is je (eerste) conclusie over de kracht van het zoute water? Welke verschillen zie je met het ei (of ander voorwerp) tussen de verschillende vloeistoffen? Hoe zwaar zijn deze vloeistoffen? Welke verschillen zien jullie tussen de voorwerpen in dezelfde vloeistof? Hoe zwaar zijn de voorwerpen? Welke vorm hebben deze voorwerpen? Wat kun je zeggen over de grootte (het volume) ten opzichte van het gewicht? Experimenten bedenken of selecteren. Stel daarbij de volgende vragen: Wat zouden jullie verder kunnen onderzoeken?, Wat kunnen jullie veranderen aan de vloeistof? Welke andere materialen zouden jullie willen onderzoeken (zoals wat zinkt wel in water maar misschien niet in zout water)? Wat is jullie hypothese (wat verwachten jullie dat er zal gebeuren als, wat is jullie voorspelling)? Hoe gaan jullie de experimenten precies aanpakken? Welke materialen hebben jullie nodig? Hoe gaan jullie de resultaten bijhouden? 2

3 Voorbereuden van klassikale onderzoeksles. Stel de volgende vragen: Hoe gaan jullie aan de slag in de groepjes? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het bespreken van de resultaten goed verloopt? Wat gaan jullie vertellen in de uitleg? Welke vragen kun je verwachten? Welke vragen wil je stellen? De leerkracht verzorgt de les. Als introductie wordt de foto van de Dode Zee er weer bij gepakt. Alle leerlingen doen de proefjes en bespreken de resultaten in eigen groepjes o.l.v. een excellente leerling. Daarna klassikale bespreking met verdere uitleg van de excellente leerlingen (dus uitleg ná de experimenten) (60-90 minuten) Activiteiten alle leerlingen Alle leerlingen krijgen een onderzoeksles. Zij doen in groepjes de experimenten, analyseren de resultaten en trekken conclusies. Ze krijgen kennis over de dichtheid van water en de rol daarvan bij het drijven of zinken van voorwerpen. Interactie tussen excellente leerlingen en alle leerlingen Tijdens de klassikale les begeleiden de excellente leerlingen een onderzoeksgroepje. Zij leggen uit hoe het zit met drijven en zinken. De groep zal de excellente leerlingen hier vragen over stellen. Week 1 Hele groep: De leraar verzorgt de introductie (5 minuten) Excellente leerlingen: De leraar verzorgt de instructie (1x 20 minuten). De leerlingen werken zelfstandig aan: bedenken en opzoeken en uitvoeren andere proefjes (zie bronnen); inhoudelijke en persoonlijke leerdoelen invullen. De doelen voor de excellente leerlingen (zowel persoonlijke doelen als de inhoudelijke doelen van de uitdager, kunnen eventueel al worden ingevuld op het evaluatieformulier (zie handleiding hoofdstuk 2). Week 2 Excellente leerlingen: Zelfstandig verder werken en afronden van de proefjes. De leraar kijkt af en toe mee en bespreekt de resultaten van de proefjes met de leerlingen (1 x 20 minuten). Week 3 Excellente leerlingen: Informatie opzoeken over dichtheden, drijven en zinken, verwerken in een tabel, klassikale uitleg uitwerken. Alles even doornemen met de leraar ( 2 x 10 minuten) 3

4 Week 4 Hele groep: Klassikale les (60-90 minuten) Excellente leerlingen: Leiden de onderzoeksgroepjes. Zij geven uitleg over drijven en zinken. Additionele activiteiten Filmclips bekijken: (filmpje over het laten drijven van een ei door zout toe te voegen aan het water). (filmpje waarbij duidelijk wordt wat de verschillen zijn in dichtheid van vloeistoffen). (filmpje over een techniekdag op een school waarbij zij allerlei materialen laten drijven). Optie: Meten en rekenen De dichtheid berekenen: gewicht gedeeld door volume (gewicht meten met digitale weegschaal of veerungster). Het gewicht vergelijken van een voorwerp op het droge en in het water (met een veerungster). Optie: gebruik onderzoekscyclus (zie bijlage 3) Achtergrond Tabel dichtheden van vloeistoffen en andere materialen Dichtheid water zeewater gemiddeld menselijk lichaam melk olijfolie kunststof staal dennenhout Kg/l 0,998 1,024 Ongeveer hetzelfde als water 1,03 0,92 0,91 7,8 0,54 4

5 Uitleg drijven. Of iets blijft drijven of zinkt in water hangt af van hoe zwaar het is, maar ook van hoe zwaar het water is. Als iets lichter is dan water dan drijft het, als iets zwaarder is dan water zinkt het. Als je zout bij het water doet blijft het ei even zwaar, maar wordt het water zwaarder. Het water wordt zwaarder dan het ei. Daarom blijft het ei drijven in zout water, maar zinkt het in zoet water. Om dezelfde reden blijf je zelf ook beter drijven in de zee dan in een zwembad. Zeewater is zout en dus zwaarder. Een emmer met een hoeveelheid van 10 l zeewater bevat twee volle koppen zout. Het zoutgehalte is niet overal gelijk. De hoeveelheid zout is gemiddeld 34,5 g per kg zeewater. Het zoutgehalte van de Dode Zee is ongeveer 10 x hoger dan oceaanwater. Als de dichtheid van de dragende vloeistof groter is, blijft het voorwerp drijven. Als de dichtheid kleiner is, kan een voorwerp ook blijven drijven. Dat hangt af van het volume van het voorwerp dat zich in het water bevindt. De opwaartse kracht is het volume van het voorwerp x de dichtheid van de dragende vloeistof ( volume (cm3) x dichtheid (g/ cm3)). Als dit groter is dan het gewicht van het voorwerp (in g), blijft het voorwerp drijven. Bronnen (voorbeeld van het proefje met ei, andere proefjes) 5

6 Bijlage 1 bron: Zwemmend ei Zwemmen leer je in een zwembad. Maar je kunt ook in de zee zwemmen. Het zoute water prikt dan in je ogen. Maar het zout in het zeewater doet ook nog iets anders. In dit proefje leer je waarom zwemmen in zee soms makkelijker gaat. nodig rauw ei glas warm water zout theelepel 10 minuten stappen 1. Doe het ei in het glas water Vraag 1: Wat gebeurt er? 2. Haal het ei weer uit het glas water 3. Doe vijf theelepels zout in het glas water 4. Roer goed, totdat al het zout is opgelost Vraag 2: Wat denk je dat er gebeurt als je het ei in het glas water doet? 5. Doe het ei in het glas water Vraag 3: Wat gebeurt er? Vraag 4: Hoe denk je dat dit komt? 6

7 Bijlage 2 Voorbeelden proefjes zie Voorbeelden van Proefjes over dichtheid Wij bevelen de volgende proefjes aan: Drie vloeistoffen: Dubbele laag: Warme kleur: Klei in het water: 7

8 Bijlage 3 Onderzoekscyclus Verkennen Wat is je onderzoeksvraag? Voorspel je antwoord Bedenk je onderzoek; Voer je onderzoek uit Wat heb je gedaan? Wat gebeurt er? Probeer te verklaren wat er is gebeurd/conclusie Wat weet je nu?/wat wil je nog meer weten? 8

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, groep 7/8. Algemeen. Titel. Lang leve je lijf. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, groep 7/8. Algemeen. Titel. Lang leve je lijf. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Lang leve je lijf Natuur & Techniek, groep 7/8 Algemeen Titel Lang leve je lijf Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Inzicht in gezonde eetgewoontes en voedingsmiddelen

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 7/8. Algemeen. Titel. Waterverbruik. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 7/8. Algemeen. Titel. Waterverbruik. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Waterverbruik Natuur & Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Waterverbruik Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Een onderzoek opzetten naar het waterverbruik

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, groep 8. Algemeen. Titel. Schimmels. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, groep 8. Algemeen. Titel. Schimmels. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Schimmels Natuur & Techniek, groep 8 Algemeen Titel Schimmels Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Kennis over micro-organismen en schimmels, inzicht in de

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen Uitdager van de maand Breuken Rekenen Wiskunde, Groep 8 Algemeen Titel Breuken Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Met een breuk aangeven welk deel van een vorm gekleurd is (begrijpen).

Nadere informatie

Zweedse puzzel. Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7. Algemeen

Zweedse puzzel. Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7. Algemeen Uitdager van de maand Zweedse puzzel Rekenen Wiskunde, Groep 7 Algemeen Titel Zweeds puzzel Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Eenvoudige getalsrelaties tussen optelsommen kunnen

Nadere informatie

Draaisymmetrie en lijnsymmetrie

Draaisymmetrie en lijnsymmetrie Uitdager van de maand Draaisymmetrie en lijnsymmetrie Rekenen Wiskunde, Groep 6 Algemeen Titel Draaisymmetrie en lijnsymmetrie Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Begrijpen wat

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6. Algemeen Uitdager van de maand Grafieken Rekenen Wiskunde, Groep 6 Algemeen Titel Grafieken Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Een verslag (omschrijving) van een grafiek aan een grafiek

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen. Titel. Roosterveelhoeken. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen. Titel. Roosterveelhoeken. Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Uitdager van de maand Roosterveelhoeken Rekenen Wiskunde, Groep 8 Algemeen Titel Roosterveelhoeken Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen De oppervlakte van een figuur (met vierkante

Nadere informatie

Iglo s bouwen. Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 6. Algemeen

Iglo s bouwen. Uitdager van de maand. Natuur & Techniek, Groep 6. Algemeen Uitdager van de maand Iglo s bouwen Natuur & Techniek, Groep 6 Algemeen Titel Bouw je eigen iglo Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Inzicht in de stevige constructie van een ronde

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7. Algemeen Uitdager van de maand Egyptisch rekenen Rekenen Wiskunde, Groep 7 Algemeen Titel Egyptisch rekenen Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen De leerlingen leren dat er vanuit de tekens

Nadere informatie

Maak je eigen vlieger

Maak je eigen vlieger Uitdager van de maand Maak je eigen vlieger Natuur & Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Maak je eigen vlieger Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Inzicht in hoe een vlieger vliegt

Nadere informatie

Regen en het weer voorspellen

Regen en het weer voorspellen Uitdager van de maand Regen en het weer voorspellen Natuur en Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Regen en het weer voorspellen Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Het maken van

Nadere informatie

driehoeks- en vierkantsgetallen

driehoeks- en vierkantsgetallen Uitdager van de maand driehoeks- en vierkantsgetallen Rekenen Wiskunde, Groep 7 Algemeen Titel Driehoeks- en vierkantsgetallen Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Begrijpen wat

Nadere informatie

Drijven en zinken. Eerst gaan we het drijfvermogen testen van een paar voorwerpen:

Drijven en zinken. Eerst gaan we het drijfvermogen testen van een paar voorwerpen: Hiernaast zie je een ouderwets duikerspak. Om ervoor te zorgen dat de duiker niet gaat drijven, heeft hij een loden gewicht op zijn borst vastgeknoopt. De slang is voor de luchttoevoer. Op de wal stond

Nadere informatie

Pentomino s. Uitdager van de maand. Algemeen

Pentomino s. Uitdager van de maand. Algemeen Uitdager van de maand Pentomino s Rekenen Wiskunde, Groep 6 Algemeen Titel Pentomino s Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Weten wat de eigenschappen van tetromino s en pentomino

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen Uitdager van de maand Geheimschrift Rekenen Wiskunde, Groep 8 Algemeen Titel Geheimschrift Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Weten wat de caesar-code inhoudt (letter/letter vervanging

Nadere informatie

De kracht van Archimedes

De kracht van Archimedes 1 Studie dag en KVCV De kracht van Archimedes DEEL 1 Korte omschrijving van het lesonderwerp Door een paar originele experimenten, de kracht van Archimedes ontdekken en de gegevens waarnemen die de grootte

Nadere informatie

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt.

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Uitwerkingen 1 Opgave 1 De massa van een voorwerp geeft aan hoe zwaar dit voorwerp is. Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Opgave De dichtheid van een stof

Nadere informatie

Hoe een natuur & techniek les een wetenschap & technologie les werd door het stellen van goede vragen.

Hoe een natuur & techniek les een wetenschap & technologie les werd door het stellen van goede vragen. Hoe een natuur & techniek les een wetenschap & technologie les werd door het stellen van goede vragen. Onderzoekend en ontwerpend leren op basisschool de Kingbeek! Hij drijft! Jongens, er dreef! Kump schnel

Nadere informatie

Materiaal (per groep):

Materiaal (per groep): 9-11 jaar Benaming van de activiteit: Wetenschappelijke inhoud: Natuurkunde Beoogde concepten: Dichtheid van vaste stoffen en vloeistoffen Beoogde leeftijdsgroep: 9-11 jaar Duur van de activiteit: 3 uur

Nadere informatie

Lesbrief Uitvinders. Inleiding

Lesbrief Uitvinders. Inleiding Lesbrief Uitvinders Inleiding Ruben laat Sara zien dat hij een satéprikker door een ballon kan prikken zonder dat de ballon knapt! Ook kan hij een regenboog maken met een glas water. Sara vindt het erg

Nadere informatie

bedoeld wordt met hoeveelheidbegrippen als: alle, geen, niets, veel, weinig, meer, minder, evenveel. Ordent hoeveelheden om ze te Groep 1 Groep 2

bedoeld wordt met hoeveelheidbegrippen als: alle, geen, niets, veel, weinig, meer, minder, evenveel. Ordent hoeveelheden om ze te Groep 1 Groep 2 6. Waterproef Tijdens deze activiteit: Doen de kinderen proefjes met water, kleurstof en olie, waarbij zij vooraf voorspellen wat zij denken dat er zal gebeuren, dit vervolgens uitproberen en een verklaring

Nadere informatie

Lessenserie De hellingbaan

Lessenserie De hellingbaan - Bovenbouw - Lessenserie De hellingbaan Een lessenserie over het experimenteren met de hellingbaan en de strategie controleren van variabelen. Met dank aan leerkrachten en leerlingen van basisschool De

Nadere informatie

Van-A jaar van de chemie!

Van-A jaar van de chemie! Van-A-3 2011 jaar van de chemie! Didactische suggesties Doelen Deze Actuakrant verschijnt naar aanleiding van het jaar van de chemie. De Verenigde Naties hebben, op initiatief van IUPAC, de Internationale

Nadere informatie

Drijven en Zinken. Naam: Leeftijd: Datum:

Drijven en Zinken. Naam: Leeftijd: Datum: Drijven en Zinken Naam: Leeftijd: Datum: VOORSPELLEN Vraag 1 VERKLAREN (hypothese) Ik denk dat het rechter blok gaat drijven/ zinken omdat EXPERIMENTEREN Dit zijn de materialen die we gebruikt hebben:

Nadere informatie

Wet van Archimedes. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Wet van Archimedes. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur P.J. Dreef Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 December 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/89831 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7-8. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 7-8. Algemeen Uitdager van de maand Achtervolgingen Rekenen Wiskunde, Groep 7-8 Algemeen Titel Achtervolgingen Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Begrijpen en onthouden (achtervolgingskromme).

Nadere informatie

LET OP. Antwoorden hoofdstuk 7. Materialen en verschijnselen

LET OP. Antwoorden hoofdstuk 7. Materialen en verschijnselen LET OP Deze vragen zijn geen tentamenvragen. Elke pabo bepaalt zelf wat en hoe er getoetst wordt. Op basis daarvan maken zij hun eigen tentamenvragen. De antwoorden en toelichting op onderstaande vragen

Nadere informatie

Een glas water uit de ijskast en met ijsklontjes wordt op tafel gezet. De buitenkant wordt nat. Waarom?

Een glas water uit de ijskast en met ijsklontjes wordt op tafel gezet. De buitenkant wordt nat. Waarom? Docentversie (24/05/2012) Natte Glazen Benodigdheden -glazen -ijsklontjes -koud water in kan of thermos of plastic flessen -maatbeker -weegschaal Een glas water uit de ijskast en met ijsklontjes wordt

Nadere informatie

Drijven maar! 3-5. Auteur : Kristof Van de Keere, VIVES, Belgium. jaar. Wetenschappelijke inhoud: Natuurwetenschap

Drijven maar! 3-5. Auteur : Kristof Van de Keere, VIVES, Belgium. jaar. Wetenschappelijke inhoud: Natuurwetenschap 3-5 jaar Wetenschappelijke inhoud: Natuurwetenschap Beoogde concepten/vaardigheden: Beoogde leeftijdsgroep: 3-5 jaar oud Duur van de activiteit: 20 minuten Samenvatting: Deze activiteit past binnen een

Nadere informatie

Adviezen voor leerkrachten bij het geven van wetenschap- en technologielessen aan normaalbegaafde en excellente leerlingen

Adviezen voor leerkrachten bij het geven van wetenschap- en technologielessen aan normaalbegaafde en excellente leerlingen Adviezen voor leerkrachten bij het geven van wetenschap- en technologielessen aan normaalbegaafde en excellente leerlingen Wat willen leerlingen leren? Tijdens wetenschap- en technologielessen 1 in het

Nadere informatie

Sheets inleiding ontwerpen

Sheets inleiding ontwerpen Sheets inleiding ontwerpen Boten bouwen Periode 4 themaklas Doel van het project Bedenk een ontwerp voor een boot Verkoop dit ontwerp aan de baas (ik) Bouw je eigen ontwerp De winnaars winnen een bouwpakket

Nadere informatie

Kinderboekenweektip 2015

Kinderboekenweektip 2015 Kinderboekenweektip 2015 Josée Warnaar Het thema van de kinderboekenweek 2015 is Raar maar waar. Dit thema leent zich uitstekend voor onderzoekend leren. Ga aan de slag met huis-, tuin en keukenproefjes

Nadere informatie

THEMA 3 WEER & KLIMAAT. LES 2 Golfstromen. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs

THEMA 3 WEER & KLIMAAT. LES 2 Golfstromen. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 3 WEER & KLIMAAT LES 2 Golfstromen Deze les gaat over: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs Bij dit thema horen ook: Les 1 In het ISS Les 3 Weer

Nadere informatie

De massadichtheid, dichtheid of soortelijke massa van een stof is de massa die aanwezig is in een bepaald

De massadichtheid, dichtheid of soortelijke massa van een stof is de massa die aanwezig is in een bepaald Hieronder wordt uitgelegd wat massadichtheid betekent. De massadichtheid, dichtheid of soortelijke massa van een stof is de massa die aanwezig is in een bepaald volume. De massadichtheid is dus bijvoorbeeld

Nadere informatie

Wetenschap en techniek talent 2015

Wetenschap en techniek talent 2015 Wetenschap en techniek talent 2015 Een onderzoekende houding bij kinderen. Hoe krijg je dit voor elkaar? faculteit gedrags- en maatschappijwetenschappen ontwikkelingspsychologie Even voorstellen Sabine

Nadere informatie

Lespakket De mysterieuze eicode docentenhandleiding

Lespakket De mysterieuze eicode docentenhandleiding Lespakket De mysterieuze eicode - pagina 2 Dit lespakket van de Stichting Blij met een Ei is onderdeel van de campagne Het ei vertelt die gefinancierd is met steun van de Europese Unie. Het lespakket bestaat

Nadere informatie

Onderzoeklerende les: drijven en zinken LESDOEL. Prefix & lesdoel. Demonstratie, gereedschappen, toepassingsmaterialen, bijlagen W.O.

Onderzoeklerende les: drijven en zinken LESDOEL. Prefix & lesdoel. Demonstratie, gereedschappen, toepassingsmaterialen, bijlagen W.O. W.O. Onderzoeklerende les: drijven en zinken SCIENCE TECHNOLOGY ENGENEERING MATH LESDOEL DOEL LEERPLANDOELEN Prefix & lesdoel - De leerlingen kunnen aandachtig luisteren naar een verhaal. - De leerlingen

Nadere informatie

Materiaal: Bassin met water Meerdere voorwerpen met een verschillende. met verschillende afmetingen

Materiaal: Bassin met water Meerdere voorwerpen met een verschillende. met verschillende afmetingen 9-11 jaar Wetenschappelijke inhoud: Fysica Beoogde concepten/vaardigheden: Dichtheid en opwaartse kracht Beoogde leeftijdsgroep: 9-11 jaar oud Duur van de activiteit: 3 uur Samenvatting: Tijdens deze activiteit

Nadere informatie

Natraject Toelichting voor de leerkracht Een Talentkrachtige les

Natraject Toelichting voor de leerkracht Een Talentkrachtige les Natraject Toelichting voor de leerkracht Ter afsluiting van het bezoek aan de Magneet zijn er twee lessen waaruit gekozen kan worden: Een korte les van 1 uur of een lesmiddag van 2 uur. Een Talentkrachtige

Nadere informatie

Groep 1 & 2 VLOEISTOFSTAPEL. Vloeistoffen kun je netjes op elkaar laten drijven. Uit hoeveel laagjes bestaat straks jullie vloeistofstapel?

Groep 1 & 2 VLOEISTOFSTAPEL. Vloeistoffen kun je netjes op elkaar laten drijven. Uit hoeveel laagjes bestaat straks jullie vloeistofstapel? Groep 1 & 2 VLOEISTOFSTAPEL Vloeistoffen kun je netjes op elkaar laten drijven. Uit hoeveel laagjes bestaat straks jullie vloeistofstapel? Vloeistofstapel ( Laagjes maken ) Groep 1 en 2 Team van 2, 3 of

Nadere informatie

EDUCATIE PROGRAMMA. Geschikt voor leerlingen van groep 8. Weegschaalmuseum. Turfpoortstraat 27. 1411 ED Naarden. Tel.035 5447153

EDUCATIE PROGRAMMA. Geschikt voor leerlingen van groep 8. Weegschaalmuseum. Turfpoortstraat 27. 1411 ED Naarden. Tel.035 5447153 EDUCATIE PROGRAMMA Geschikt voor leerlingen van groep 8 Weegschaalmuseum Turfpoortstraat 27 1411 ED Naarden Tel.035 5447153 www.weegschaalmuseum.nl info@weegschaalmuseum.nl Gang van zaken bij het educatieve

Nadere informatie

NEMO Workshop. Acknowledgements:

NEMO Workshop. Acknowledgements: NEMO Workshop De NEMO workshop Over wetenschap gesproken. Denkbeelden van kinderen en ouders over verschijnselen in de natuur. is ontwikkeld door Science Learning Center NEMO in het kader van het project

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: Water Onderwerp : Vloeistoffentoren Doelgroep: 1 e gr Timing: 1 lestijd De les in het kort: In deze les gaat het vooral over chemie. Door experimentjes

Nadere informatie

Drijven en zinken. tabel met dichtheden

Drijven en zinken. tabel met dichtheden Drijven en zinken 1 Massa, volume en dichtheid 2 Archimedes 3 Homogene voorwerpen in een vloeistof 4 Drijvende voorwerpen 5 Zwaartekracht 6 Opwaartse kracht; wet van Archimedes 7 Samenvatting en schematisch

Nadere informatie

Proefjes. Jouw werkbladen in de klas. In de klas. versie A. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Proefjes. Jouw werkbladen in de klas. In de klas. versie A. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Proefjes Jouw werkbladen in de klas In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! versie A Onderzoek in de klas Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Onderzoek

Nadere informatie

DRIJVEN EN ZINKEN LES 3. Drijven en zinken

DRIJVEN EN ZINKEN LES 3. Drijven en zinken Water LES 3 DRIJVEN EN ZINKEN JE LEERT wat in water blijft drijven en wat zinkt; waarom een schip van ijzer niet zinkt; hoe je een onzinkbaar schip kunt bouwen. Er zijn bij de zwemles kinderen die nog

Nadere informatie

De zee wat denk je zelf? Eerste kennismaking met zee d.m.v. ludieke quiz. Deze kan vragen en discussies oproepen over de zee.

De zee wat denk je zelf? Eerste kennismaking met zee d.m.v. ludieke quiz. Deze kan vragen en discussies oproepen over de zee. Strand en zee VO onderbouw 1 De zee wat denk je zelf? Quiz Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: Eerste kennismaking met zee d.m.v. ludieke quiz. Deze kan vragen en discussies oproepen over de zee. Muziek

Nadere informatie

CONCRETE DOELEN VAKOVERSCHRIJDENDE DOELEN

CONCRETE DOELEN VAKOVERSCHRIJDENDE DOELEN CONCRETE DOELEN De leerlingen kunnen: - vertellen waar zout en zoet water voorkomen. - vertellen dat zout water niet drinkbaar is en dat het moeilijk, en duur is om er drinkwater van te maken. - het begrip

Nadere informatie

0,8 = m / 350 1 = m / 650

0,8 = m / 350 1 = m / 650 EXTRA De dichtheid van een mengsel 39 a 1L = 1000 ml 1% is dus 10 ml 35% is dan 350 ml Zo kan het ook: (1000 / 100) x 35 = 350 ml alcohol (en dus 1000-350 = 650 ml water) b alcohol water m =? V = 350 cm

Nadere informatie

Werkbladen In de klas. Proefjes. Naam. groep 7-8. School. Klas. Versie A

Werkbladen In de klas. Proefjes. Naam. groep 7-8. School. Klas. Versie A Proefjes groep 7-8 Naam School Werkbladen In de klas Versie A Klas Onderzoek in de klas Wetenschappelijk onderzoek wordt vaak in een laboratorium gedaan. Maar sommige onderzoeken kun je ook thuis of in

Nadere informatie

Test je kennis! De heelalquiz

Test je kennis! De heelalquiz Test je kennis! heelalquiz Introductie les 3 Planeten, sterren, manen, de oerknal. Het zijn termen die leerlingen vast wel eens voorbij hebben horen komen. Maar wat weten de leerlingen eigenlijk al van

Nadere informatie

Ontdekdoos Drijven en zinken

Ontdekdoos Drijven en zinken Ontdekdoos Drijven en zinken groep 6 en 7 handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Drijven en zinken Docentenhandleiding Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden voor gebruik op school

Nadere informatie

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Presentatie door : Anna Hotze, Edith Louman en Meie van Laar

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Presentatie door : Anna Hotze, Edith Louman en Meie van Laar Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Presentatie door : Anna Hotze, Edith Louman en Meie van Laar Jantien Smit: j.smit@saxion.nl Meie van Laar: vanlaar@e-nemo.nl Anna

Nadere informatie

bij vraag 2 Hoeveel munten er in het glas passen ligt aan de grootte van de munten en aan het glas.

bij vraag 2 Hoeveel munten er in het glas passen ligt aan de grootte van de munten en aan het glas. NAO proefjes Antwoorden werkbladen en extra informatie 1. Munten in borrelglaasje munten Het glas is eigenlijk te vol met, maar het stroomt niet over. Het in het glas staat bol, het komt er boven uit.

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6-7. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6-7. Algemeen Uitdager van de maand Doolhoven Rekenen Wiskunde, Groep 6-7 Algemeen Titel Doolhoven Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Begrijpen van de complexiteit en veelzijdigheid van het

Nadere informatie

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren

Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Taalgericht de klas in! Een taalgerichte W&T-les voorbereiden en uitvoeren Jantien Smit: j.smit@saxion.nl Meie van Laar: vanlaar@e-nemo.nl Anna Hotze: a.hotze@ipabo.nl Martine Gijsel: m.a.r.gijsel@saxion.nl

Nadere informatie

Activiteiten van excellente leerlingen leiden tot extra opbrengsten voor de hele klas

Activiteiten van excellente leerlingen leiden tot extra opbrengsten voor de hele klas Activiteiten van excellente leerlingen leiden tot extra opbrengsten voor de hele klas De uitdager van de maand Anna Hotze en Edith Louman a.hotze@ipabo.nl e.louman@ipabo.nl Nemo, 14 mei 2014 Outline Introductie:

Nadere informatie

Introduceren thema Áchtbanen. Thema: Achtbanen. centraal: 2. Hoe komt het dat de wagentjes toch op de rails blijven zelfs

Introduceren thema Áchtbanen. Thema: Achtbanen. centraal: 2. Hoe komt het dat de wagentjes toch op de rails blijven zelfs Natuur & Techniek Achtbanen Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Achtbanen In deze les staan de volgende hogere orde denkvragen centraal: 1. Ontwerp een wagentje voor je eigen achtbaan. 2.

Nadere informatie

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn?

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn? Dichtheid Als je van een stalen tentharing en een aluminium tentharing wilt weten welke de grootte massa heeft heb je een balans nodig. Vaak kun je het antwoord ook te weten komen door te voelen welk voorwerp

Nadere informatie

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen?

Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van Afval the Game op Instagram en/of Facebook. Hoe gaat het bij de kinderen met inzamelen? Afval the Game Docentenhandleiding les 2 Duur Voor deze les hebt u ongeveer 80 minuten nodig. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om plastic te scheiden, zodat

Nadere informatie

Activiteiten van excellente leerlingen leiden tot extra opbrengsten voor de hele klas

Activiteiten van excellente leerlingen leiden tot extra opbrengsten voor de hele klas Activiteiten van excellente leerlingen leiden tot extra opbrengsten voor de hele klas De uitdager van de maand Anna Hotze en Edith Louman Nemo, 14 mei 2014 Outline Introductie: excellentie, doelgericht

Nadere informatie

lesbrieven een plastic eiland avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 1:

lesbrieven een plastic eiland avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 1: lesbrieven werkbladen Lesbrief 1: een plastic eiland avonturenpakket de uitvinders en het VERBORGEN OOG Copyright De Uitvinders Uitgave 2014 Versie 3.0 een plastic eiland drijven - zinken Proef 1 Welke

Nadere informatie

Onderzoekend leren. (Onderzoeksvraag) Thema 1 thermometer schepjes emmers vouwmeter. Thema 2 anemometer touw chronometer kompas vouwmeter plastic zak

Onderzoekend leren. (Onderzoeksvraag) Thema 1 thermometer schepjes emmers vouwmeter. Thema 2 anemometer touw chronometer kompas vouwmeter plastic zak Materialen Onderzoekend leren (Onderzoeksvraag) Thema 1 thermometer schepjes emmers vouwmeter Thema 2 anemometer touw chronometer kompas vouwmeter plastic zak Thema 3 Noordzeewater Dode zee water gekookte

Nadere informatie

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal:

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal: Natuur & Techniek het broeikaseffect Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Broeikaseffect In deze les staan de volgende hogere- orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou je het broeikaseffect kunnen

Nadere informatie

Massa Volume en Dichtheid. Over Betuwe College 2011 Pagina 1

Massa Volume en Dichtheid. Over Betuwe College 2011 Pagina 1 Massa Volume en Dichtheid Over Betuwe College 2011 Pagina 1 Inhoudsopgave 1 Het volume... 3 1.1 Het volume berekenen.... 3 1.2 Volume 2... 5 1.3 Symbolen en omrekenen... 5 2 Massa... 6 3 Dichtheid... 7

Nadere informatie

Een project van Jeelo gaat zo

Een project van Jeelo gaat zo Handleiding groep 3-8 Een project van Jeelo gaat zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe een project van Jeelo in elkaar zit. Voor groep 3-4 wijzer 2007 Zo gaat een

Nadere informatie

Op onderzoek! Contextgebied Transport Drijven en zinken

Op onderzoek! Contextgebied Transport Drijven en zinken Thema : naar het zwembad, spelen met water Uitgetest in de derde kleuterklas Probleem Welke voorwerpen drijven op het water? Concrete doelen Ervaren, ontdekken, voorspellen en noteren welke voorwerpen

Nadere informatie

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Beach Clean-up 2013 Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Inhoudsopgave Inleiding 3 1. De zee: een bron van plezier 4 2. Eten en gegeten worden 5 3. Vervuiling

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln. Ruud

Mentor Datum Groep Aantal lln. Ruud Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Rachel van der Pijl P14EhvADT De Springplank. Eindhoven

Nadere informatie

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Instructieblad Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Onderzoeken is leuk omdat je wat over jezelf leert: wat je kunt en hoe creatief je bent. Ook leer je over je omgeving en de wereld.

Nadere informatie

Onderzoeksboekje. Klas: Namen:

Onderzoeksboekje. Klas: Namen: Onderzoeksboekje Klas: Namen: De onderdelen van de onderzoekscyclus: 1. Introductie 2. Verkennen 3. Opzetten onderzoek 4. Uitvoeren onderzoek 5. Concluderen 6. Presenteren 7. Verdiepen/verbreden 2 Science

Nadere informatie

Reis naar andere hemellichamen

Reis naar andere hemellichamen Reis naar andere hemellichamen GROEP 1-2 04 55 minuten De leerling: zonnestelsel verschillend zijn ringen heeft voorwerp drijft of zinkt met stukje ijzer dichtbindstrip Zorg voor de activiteit Zijn alle

Nadere informatie

Een onderzoekende houding bij leerlingen. Hoe krijg je dit voor elkaar?

Een onderzoekende houding bij leerlingen. Hoe krijg je dit voor elkaar? Een onderzoekende houding bij leerlingen Hoe krijg je dit voor elkaar? Bouwbijeenkomst Datum: 30 oktober 2013 Henderien Steenbeek - h.w.steenbeek@rug.nl, h.w.steenbeek@pl.hanze.nl Sabine van Vondel s.van.vondel@rug.nl

Nadere informatie

Lees de tekst en vul nadien de cijfergegevens juist in.

Lees de tekst en vul nadien de cijfergegevens juist in. naam: Lees de tekst en vul nadien de cijfergegevens juist in. Water is geen klatergoud Water vinden overal, maar we beseffen vaak zelf niet hoe belangrijk het ook voor ons eigen leven is. Ons lichaam bestaat

Nadere informatie

Dichtheid.info hoort bij de lesserie Dichtheid praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden.

Dichtheid.info hoort bij de lesserie Dichtheid praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden. praktisch gezien http://dichtheid.wordpress.com/ praktisch gezien.info.info hoort bij de lesserie praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden. Docenten krijgen het docentenmateriaal

Nadere informatie

Open Water Diver. FYSICA Algemeen

Open Water Diver. FYSICA Algemeen Open Water Diver FYSICA Algemeen INHOUD Drijfvermogen Soortelijk gewicht van water Verband tussen druk, volume en dichtheid De gevolgen van toenemende druk De techniek van het klaren De gevolgen van afnemende

Nadere informatie

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Leerling materiaal TECHNIEK TOERNOOI hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Verdeel de rollen Je werkt in een groepje van vier leerlingen. Iedereen in je groepje

Nadere informatie

Handleiding niveau AA

Handleiding niveau AA Handleiding niveau AA De afgelopen weken stond het water in veel plaatsen in Nederland hoog. Verschillende scholen hebben aangegeven hierover een tekst te willen. Daarom besteedt Nieuwsbegrip er deze week

Nadere informatie

Proefjes. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO

Proefjes. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Proefjes Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 7-8 Dit lesmateriaal is voor gebruik in de klas én in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief

Nadere informatie

Zintuigen. Expertgroep 3: Welke smaak proef je? Naam leerling:... Leden expertgroep:...

Zintuigen. Expertgroep 3: Welke smaak proef je? Naam leerling:... Leden expertgroep:... Naam leerling: Leden expertgroep: De voorbereiding Jullie gaan onderzoeken hoe goed je smaken uit elkaar kunt houden door te proeven. Wat hebben jullie nodig? Jullie krijgen de benodigdheden straks van

Nadere informatie

Wetten maken. Benodigdheden: Het werkblad Wetten maken óf De losse bladen van wetten maken. Duur 20 minuten. Handleiding:

Wetten maken. Benodigdheden: Het werkblad Wetten maken óf De losse bladen van wetten maken. Duur 20 minuten. Handleiding: Wetten maken Korte omschrijving werkvorm In Nederland zijn er regels waar iedereen zich aan moet houden. Deze regels noemen we ook wel wetten. Deze werkvorm gaat over hoe deze wetten gemaakt worden. De

Nadere informatie

Zoeken naar leven. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO

Zoeken naar leven. Leerkrachtenhandleiding. Lesmateriaal groep 7-8. Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Zoeken naar leven Leerkrachtenhandleiding Lesmateriaal groep 7-8 Dit lesmateriaal is voor gebruik in NEMO Informatie bij dit lesmateriaal NEMO en onderwijs NEMO heeft een uitgebreid gratis educatief aanbod,

Nadere informatie

Les 5: Hoe lang en hoog stuitert die bal?

Les 5: Hoe lang en hoog stuitert die bal? Les 5: Hoe lang en hoog stuitert die bal? Deze les bestaat uit twee lessen. Een a les en een b les. Voor beide lessen gelden dezelfde voorbereidingen. Benodigdheden Doelen Doelen met m.b.t. rekenen/wiskunde

Nadere informatie

Een stof heeft altijd stofeigenschappen. Door hier gebruik van te maken, kun je stoffen makkelijk scheiden.

Een stof heeft altijd stofeigenschappen. Door hier gebruik van te maken, kun je stoffen makkelijk scheiden. Stoffen scheiden Schrijf bij elke proef steeds je waarnemingen in je schrift. Bij het doen van experimenten is het belangrijk dat je goed opschrijft wat je hebt gedaan, zodat andere mensen jouw experiment

Nadere informatie

t Fort, een vesting vol vroeger les 3 Handleiding voor de leerlingen

t Fort, een vesting vol vroeger les 3 Handleiding voor de leerlingen t Fort, een vesting vol vroeger les 3 Handleiding voor de leerlingen Les 3: Foto s kiezen en presenteren 1. Foto s kiezen Op het fort hebben jullie op drie verschillende locaties foto s gemaakt. De leerkracht

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist

Inhoudsopgave. Inhoud van de leskist Inhoudsopgave Inhoud van de leskist... Inleiding... Leerdoelen... Opbouw van de les 1. Voorbereiding voor de leerkracht... 2. Introductie Brief van de jutter... 3. Veldwerk in de schoolomgeving Afval jutten...

Nadere informatie

Begeleidende uitleg voor de leerkracht:

Begeleidende uitleg voor de leerkracht: TITEL ACTIVITEI T + beschrijving: Kennismaken met het huis van God 2 e graad In deze les gaan we dieper in op het grondplan van een kerk en bekijken de leerlingen de belangrijkste plaatsen in de kerk.

Nadere informatie

Frans van Galen. & Lia Oosterwaal. Drijven en zinken in de bovenbouw

Frans van Galen. & Lia Oosterwaal. Drijven en zinken in de bovenbouw Frans van Galen & Lia Oosterwaal Drijven en zinken in de bovenbouw 43 44 Drijven en zinken Drijven en zinken is een onderwerp waar vooral in de onderbouw aandacht aan wordt besteed. Het is echter ook een

Nadere informatie

Sterke staaltjes. Proef 1. 4. Laat het kleine flesje voorzichtig in de grote pot vol koud water zakken.

Sterke staaltjes. Proef 1. 4. Laat het kleine flesje voorzichtig in de grote pot vol koud water zakken. Proef 1 1. Vul de glazen pot met koud water tot aan de vullijn. 2. Vul het kleine flesje met warm water. 3. Doe de inkt bij in het kleine flesje. 4. Laat het kleine flesje voorzichtig in de grote pot vol

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Techniek? Constructies. [Geef tekst op]

Techniek? Constructies. [Geef tekst op] Techniek? Constructies [Geef tekst op] Inhoud van de Doe-les Constructies In deze Doe-les ga je verschillende opdrachten maken die te maken hebben met techniek om je heen. Om die opdrachten te kunnen uitvoeren

Nadere informatie

Tijdzones. geschiedenis. In dit thema verdiepen kinderen zich in een van de tijdvakken. onderstaand filmpje bekijken over het maken van een digitale

Tijdzones. geschiedenis. In dit thema verdiepen kinderen zich in een van de tijdvakken. onderstaand filmpje bekijken over het maken van een digitale geschiedenis Tijdzones Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Tijdlijn In dit thema kiezen de kinderen een tijdvak uit om zich verder in te verdiepen. Voor dit tijdvak staat de volgende hogere

Nadere informatie

Techniek? Constructies. [Geef tekst op]

Techniek? Constructies. [Geef tekst op] Techniek? Constructies [Geef tekst op] Inhoud van de Doe-les Constructies In deze Doe-les ga je verschillende opdrachten maken die te maken hebben met techniek om je heen. Om die opdrachten te kunnen uitvoeren

Nadere informatie

ONTDEK HET ZELF...EN LAAT JE NIETS WIJSMAKEN!

ONTDEK HET ZELF...EN LAAT JE NIETS WIJSMAKEN! LEKKER DRINKEN ONTDEK HET ZELF...EN LAAT JE NIETS WIJSMAKEN! LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT 3&4 Ontdek het zelf UITDAGING ONDERZOEK HOE JE VAN EEN PLANT MEERDERE PLAN- TEN KUNT MAKEN, OFTEWEL HOE JE EEN PLANT

Nadere informatie

Hoeveel water verbruik ik?

Hoeveel water verbruik ik? Eventuele vervolgles: Zuinig met water! Doelen Kerndoel 39: De leerlingen leren met zorg om te gaan met het milieu Materialen Varieert naar aanleiding van de vragen van de kinderen. In ieder geval: Waterdagboeken

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Met het water mee Groep 1-2-3

Voorbereiding post 3. Met het water mee Groep 1-2-3 Voorbereiding post 3 Met het water mee Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 3: Met het water mee, voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie