Grootouders in de scheidingsstorm reddingsboei en seingever?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Grootouders in de scheidingsstorm reddingsboei en seingever?"

Transcriptie

1 Grootouders in de scheidingsstorm reddingsboei en seingever? Claire Wiewauters Pedagoge, psychotherapeute, onderzoeker 7/10/2014 1

2 De grootouders als betrokken partij Grootouders blijven de ouders van hun kinderen Grootouders zijn de grootouders van hun kleinkinderen > ervaring is gelaagd 2

3 Vanuit mijn expertise : 3

4 Vanuit onderzoek scheiding in Vlaanderen stijging aantal scheidingen sinds de jaren zeventig Wet van juni 1994 : verkorting van de echtscheidingsprocedure Wet van april 2000 : tijdsduur feitelijke scheiding herleid van 5>2jaar Wet van april 2007 : invoering van schuldloze echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (E.O.O.) 4

5 Reorganisatie van het ouderschap : Vroeger : hoederecht en bezoekrecht Sinds 1995 : gezagsco-ouderschap Sinds 2006 : voorrangsregeling verblijfsco-ouderschap Een week mama? Een week papa? wat kinderen bij een scheiding ècht nodig hebben 7/10/2014 5

6 Kinderen in de scheidingsstorm : Wat gebeurt er met kinderen als hun ouders uit elkaar gaan? Hoe komen we te weten hoe een kind zich voelt? Hoe belangrijk is de leeftijd van kinderen? Wat hebben kinderen nodig van hun ouders? Wat hebben kinderen (en ouders) nodig van de omgeving? 6

7 Gezin = systeem in dynamische balans Relatiecrisis > gezinscrisis > systeem uit balans Scheiding en overgang naar nieuwe gezinsvormen vergt aanpassing van elk gezinslid, ook van kinderen Kind(eren) zoeken en vinden hun plek in nieuwe gezinsvormen Scheidingsgebeuren is een proces - scheidingsbeslissing 7

8 Scheiding confronteert kinderen met verlies Scheiding = beslissing van volwassenen Gedwongen loslaten zorgt bij het kind voor rouwproces Rouwproces zet de veerkracht van kinderen onder druk Rouw vergt energie en tijd voor herstel Normale aanpassing = 2 à 3 jaar Ongeveer 75 % van de kinderen maakt een goede aanpassing door Kinderen schakelen tijdelijk naar overlevingsmodus Het is alsof je er plots helemaal alleen voor staat. Want dat is het gevoel dat je dan hebt, dat je alleen gelaten wordt. 8

9 De ontwikkeling van kinderen staat tijdelijk onder druk. Aanwezigheid van het gezin is voor kinderen vanzelfsprekend Gezin zorgt voor veiligheid en vertrouwen Veiligheid en vertrouwen = energie = motor van ontwikkeling Regressie (terugval) en stagnatie (stilstand) van ontwikkeling = normale en tijdelijke aanpassingsreactie bij kinderen 9

10 Scheiding zet de loyaliteit van kinderen onder druk Kind is loyaal verbonden met beide ouders Bij scheiding ontstaat innerlijk conflict bij het kind Nieuwe relatie(s) van de ouder(s) verhoogt de complexiteit van de loyaliteitenhuishouding Uitdaging : loyaliteiten mogen naast elkaar bestaan Valkuil: loyaliteiten komen tegenover elkaar te staan 10

11 Kinderen in leeftijden Leeftijd en de zorgen van kinderen - Baby s en erg jonge kinderen = verlatingsangst - Peuter en kleuter = magisch en egocentrisch denken - Lager schoolkind = concreet logisch denken - Pubers en adolescent = abstract denken Leeftijd en de noden van kinderen - baby s en erg jonge kinderen = opbouwen van basisvertrouwen doorheen een veilige gehechtheid - Peuters en kleuters = voorspelbaarheid en structuur - Lager schoolkind = gevoel van competentie - Pubers en adolescent = identiteit en autonomie 11

12 12

13 7/10/

14 Factoren die leiden tot herstel van veerkracht. Ik kan er niet(s) aan doen, maar ik ben en ik blijf van tel verbinding van het kind met zichzelf Een relatie uitbouwen en behouden met beide ouders verbinding van het kind met beide ouders (on)rechtstreekse steun van netwerk: vrienden, familie, school, sport en vrije tijd, bemiddelaars, advocaten, rechters, samenleving verbinding van het kind met de omgeving Aanbieden van beschermjassen! 14

15 Verbinding is het sleutelwoord 1. Verbinding met zichzelf 2. Verbinding met de ouders 3. Verbinding met de omgeving 15

16 Verbinding van het kind met zichzelf (h)erkennen van gevoelswereld van het kind Kinderen willen ertoe doen to matter Aandacht voor het eigen tempo van het kind kind informeren : scheidingsmelding, nieuwe partner, praktische regelingen die hen aanbelangen Kind een stem geven a voice is not a choice Kinderen uit de schaduw halen 16

17 Ouder van je ouder(s) = negatieve parentificatie Praktische verantwoordelijkheid opnemen Jongere: Vanaf die dag tot een goed jaar geleden heb ik het enorm zwaar gehad. Ik zorgde voor mijn mama en mijn broer en zus. Ik deed dingen die een kind van mijn leeftijd niet zou moeten doen. Ik kreeg dan ook problemen met mezelf. Emotionele verantwoordelijkheid opnemen Jongere: Ik vind het gewoon supererg om mijn mama zo ongelukkig te zien. Het geeft me een schuldgevoel, maar ik weet niet wat ik eraan kan doen? 17

18 Verbinding van het kind met de ouders Kinderen de fysieke en mentale ruimte bieden om in relatie te staan met beide ouders boodschapper zijn en betrokken worden bij conflicten benadeelt herstel de verblijfsregeling is niet doorslaggevend voor levenstevredenheid en zelfwaardering van het kind Een opvoedingsklimaat van controle en steun bij de ouders Kind uit het conflict houden belang van bemiddeling 18

19 Gespleten loyaliteit Relationele werkelijkheid Jongere: Als ik dan niet mee mag (moeder weigert bezoek aan vader) dan vraagt papa of mama: met wie wil je nu gaan? en dan kan ik niet kiezen. Want ik wil ze niet kwetsen. Ik weet niet welke kant ik moet steunen. Twijfel aan eigen waarneming en eigen bestaansrecht Jongere: Ze zijn gescheiden, ze haten elkaar, ze roddelen altijd over elkaar. Ze willen allebei dat je voor hen kiest en anders ben je een grote bedrieger.... Er zijn zoveel dingen waarover ik van beide kanten iets verschillend hoor. Alleen de dingen die ik zelf heb gezien of zeker van ben weet ik echt. Ik weet gewoon echt niet meer wat ik met mijn leven moet doen. 19

20 Relationele werkelijkheid Kinderen en jongeren die geen contact hebben met één van de ouders na scheiding Jongere: Ik voel me vaak minderwaardig dan andere, ik ben niet snel tevreden met mezelf en dingen die ik doe. Ik denk dat het komt omdat mijn papa is weg gegaan en me nooit heeft opgezocht. Ik was niet goed genoeg voor hem Kinderen en jongeren die weinig contact hebben met één van de ouders na scheiding Awel: zou jouw vader een idee hebben van hetgeen er door jou heen gaat? Jongere: Ik denk het niet. Meestal is hij ongeïnteresseerd. Ik zie hem maar weinig eigenlijk is hij meer een soort van vreemde geworden de laatste jaren. En dat terwijl ik blijkbaar mijn moeder vertelde het laatst toen ik klein was een echt papa s kindje was 20

21 Mind the gap Build the bridge 21

22 Omgangsrecht : vervreemding en contactbreuk? Juridische context Psychosociale context Leeftijd van het kind Ga voor de piste die het kind het minste vastzet in conflict en loyaliteit. Jongere: Ik heb recent terug contact met mijn meter. Zij is de zus van mijn echte moeder en er is een hele tijd serieuze ruzie geweest tussen mijn vader, stiefmoeder, mijzelf en mijn meter. Maar mijn ouders (vader en stiefmoeder) zijn nog steeds wantrouwig doordat ze de zus is van mijn moeder en er nog steeds rechtzaken aan de gang zijn. 22

23 Beschermende factoren : het netwerk als vangnet Steun van grootouders en familie Jongere: Met mijn oma kan ik wel goed praten en haar zie ik elke week zij weet ook hoe het thuis is. Ze zegt dat alles wel zal beteren na een tijdje en dat ik het wat tijd moet geven tot het weer beter gaat thuis. Jongere: Ik heb recent terug contact met mijn meter. Zij is de zus van mijn echte moeder en er is een hele tijd serieuze ruzie geweest tussen mijn vader, stiefmoeder, mijzelf en mijn meter. Maar mijn ouders (vader en stiefmoeder) zijn nog steeds wantrouwig doordat ze de zus is van mijn moeder en er nog steeds rechtzaken aan de gang zijn. 23

24 Reddingsboei en seingevers voor kinderen èn ouders : 24

25 Mal de amores julio romero de torres Cordoba

26 26

27 27

28 Verbinding met het (klein)kind Bijtanken eilandjes van stabiliteit en herstel conflict ontmijnen >< conflict aanwakkeren Betekenis geven aan gedrag van de ouders als betrokkenen Niet tussenin zitten maar erboven hangen Voorrang verlenen aan het kind. Kind uit de schaduw en uit het conflict houden/halen 28

29 https://www.youtube.com/watch?v=2c-bventdye 29

30 Meer lezen : Wiewauters, C., Emmery, K. (2016) Awel, ik ben in de war door de scheiding van mijn ouders. Wiewauters, C. (2016) Kinderen (en ouders) in de scheidingsstorm. Een uitdaging voor de school en het clb? Caleidoscoop, 28, 1, Wiewauters, C. (2015) Kinderen en herstel van veerkracht bij gezinstransities. Het belangt ons allen aan. Welwijs, 26 (3), Wiewauters, C. (2015) Kinderen en gezinstransities. Hoe thuiskomen in nieuwe gezinsvormen. Sociaal.Net Wiewauters, C. & Van Eyken, M. (2014) Een week mama, een week papa? Wat kinderen bij een scheiding echt nodig hebben. Tielt: Lannoo. Uit elkaar voor grootouders. 30

Kijken door de ogen van kinderen bij scheiding. Claire Wiewauters pedagoog, psychotherapeut, onderzoeker

Kijken door de ogen van kinderen bij scheiding. Claire Wiewauters pedagoog, psychotherapeut, onderzoeker Kijken door de ogen van kinderen bij scheiding. Claire Wiewauters pedagoog, psychotherapeut, onderzoeker 1 Mijn expertise 2 http://www.ketnet.be/karrewiet/21-januari-2016-gescheiden-ouders-studie Gezin

Nadere informatie

Week tegen de kindermishandeling. Thema: conflictscheiding

Week tegen de kindermishandeling. Thema: conflictscheiding Week tegen de kindermishandeling Thema: conflictscheiding Welkom Cindy de Rijke Kompaan en De Bocht Ouderschapsbemiddelaar Peter Verbeeten Instituut voor Maatschappelijk werk medewerker kinderen en scheiden

Nadere informatie

Webinar. Thema: conflictscheiding

Webinar. Thema: conflictscheiding Webinar Thema: conflictscheiding Welkom Cindy de Rijke Kompaan en De Bocht Ouderschapsbemiddelaar Peter Verbeeten Instituut voor Maatschappelijk werk medewerker kinderen en scheiden Tijdens de webinar

Nadere informatie

Scheiding en kinderen

Scheiding en kinderen Scheiding en kinderen Dat ik van mijn vader hou, Doet moeder soms verdriet En dat ik van mijn moeder hou Dat weet mijn vader niet. Zo draag ik mijn geheimen mee En loop van hier naar daar. Nog altijd hou

Nadere informatie

Ouder zijn en blijven na een moeilijke echtscheiding

Ouder zijn en blijven na een moeilijke echtscheiding Ouder zijn en blijven na een moeilijke echtscheiding Voorwoord Erger je je ook wel eens blauw als je net je kind bent gaan halen bij je ex-partner? Voel je je ook machteloos als hij of zij beslissingen

Nadere informatie

uitgave januari 2015

uitgave januari 2015 uitgave januari 2015 Veel kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkel over wat er met hen gebeurt als hun ouders uit elkaar gaan. Bijvoorbeeld of zij kunnen beslissen bij welke ouder ze willen wonen

Nadere informatie

Vragende oogjes Een mondje dat zwijgt Alleen op een bankje En het grote gevoel van eenzaamheid

Vragende oogjes Een mondje dat zwijgt Alleen op een bankje En het grote gevoel van eenzaamheid Wat doe je als grootouder wanneer je kleinkinderen een scheiding meemaken? Scheiding, Grootouders, Kleinkinderen Hilde Van Roeyen Als kleuterjuf kwam Hilde Van Roeyen van nabij in contact met kinderen

Nadere informatie

Iene miene mutte. Kinderen, ouders en (echt)scheiding

Iene miene mutte. Kinderen, ouders en (echt)scheiding Iene miene mutte Kinderen, ouders en (echt)scheiding Scheiding Herbekeken Beslissing Man/vrouw/ samen? Scheiding Toename/ afname? Verblijfsregeling? Bilocatie/ moeder/vader Inleiding - 16.000 scheidingen

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan

Als je ouders uit elkaar gaan Scheiding Als je ouders uit elkaar gaan Alles over scheiden Bemiddelen in familiezaken www.bemiddelingvzw.be Als je ouders apart gaan wonen www.tweehuizen.be De Scheidingsschool www.descheidingsschool.be

Nadere informatie

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005 Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen uitgave 2005 Steeds meer kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkels over echtscheiding. Scheiden kan niet zomaar, je moet heel veel regels

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Om je bewust te worden van directe loyaliteiten is het noodzakelijk om alle ideeën, oordelen en de geleefde relationele realiteit van je voorouders in kaart

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan

Als je ouders uit elkaar gaan Scheiding Als je ouders uit elkaar gaan Alles over scheiden Als je ouders apart gaan wonen www.tweehuizen.be De Kinderrechtswinkel, voor informatie over jouw rechten tel. 070 21 00 71 www.kinderrechtswinkel.be

Nadere informatie

Leesboekje familie en vrienden

Leesboekje familie en vrienden Leesboekje familie en vrienden Leesboekje Familie en Vrienden Pagina 1 Dit is de familie. Dit is de vader. Dit is de moeder. Dit is de zoon. Dit is de dochter. Dit is het gezin. Dit zijn de grootouders.

Nadere informatie

Als ouders scheiden: kinderen en hun grootouders Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2

Als ouders scheiden: kinderen en hun grootouders Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2 Als ouders scheiden: kinderen en hun grootouders Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2 1 Vrije Universiteit Brussel, 2 Katholieke Universiteit Leuven Wanneer ouders scheiden, gaan grootouders mogelijk een

Nadere informatie

Ouders, kinderen & scheiding. Mie Jacobs VCOK

Ouders, kinderen & scheiding. Mie Jacobs VCOK Ouders, kinderen & scheiding Mie Jacobs VCOK Deze workschop Juridische bril: ouders, kinderen & scheiding Hulp- en dienstverlening, informatie Conflictueuze scheiding: vaak voorkomende vragen Uw vragen

Nadere informatie

We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten.

We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten. We geven informatie en advies aan je werkgever en collega s. Samen zoeken we naar oplossingen. We geven je informatie over verenigingen en diensten. We helpen je bij het verbeteren van je contacten met

Nadere informatie

Mag ik triest zijn? Claire Wiewauters. Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen

Mag ik triest zijn? Claire Wiewauters. Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Mag ik triest zijn? Claire Wiewauters Inhoudsoverzicht: Mag ik triest zijn? 1. Wat is triest zijn? de 3 G s 2. Hoe komt het dat kinderen triest zijn? samenspel tussen kind en omgeving: O.K of K.O : okay

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

3/12/2013. Mijn broer heeft ADHD. Mijn broer heeft ADHD. Mijn grote broer heeft ADHD. Het zal je broer maar wezen. Ouders opgepast

3/12/2013. Mijn broer heeft ADHD. Mijn broer heeft ADHD. Mijn grote broer heeft ADHD. Het zal je broer maar wezen. Ouders opgepast Mijn broer heeft ADHD Mijn broer heeft ADHD Ouders hebben twee of meer kinderen Waarvan één (soms ook meerdere) stoorzender(s) Hoe houden we dit gezin in evenwicht? Waar moeten we op letten? Het zal je

Nadere informatie

Voorwoord 11. Hoofdstuk 1. Scheiden doet lijden 15. Hoofdstuk 2. Hoe gaan kinderen om met de echtscheiding van hun ouders? 21

Voorwoord 11. Hoofdstuk 1. Scheiden doet lijden 15. Hoofdstuk 2. Hoe gaan kinderen om met de echtscheiding van hun ouders? 21 Inhoudstafel Voorwoord 11 Deel I. De echtscheiding verwerken 13 Joey lost het op 13 Hoofdstuk 1. Scheiden doet lijden 15 Het gezin van Rolf, Arianne en Eline, plots één grote chaos 18 Hoofdstuk 2. Hoe

Nadere informatie

NBVH Symposium 25 maart Ellen de Jong & Louis Crijns

NBVH Symposium 25 maart Ellen de Jong & Louis Crijns NBVH Symposium 25 maart 2017 Ellen de Jong & Louis Crijns In elke Volwassene zit een Kind Inner Child Therapie & Contextuele Therapie Wat is Inner Child Therapie? Inner Child Therapie biedt een therapeutische

Nadere informatie

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken Het is niet niks als je ouders gaan scheiden. Misschien verschiet je er geweldig van. Misschien vind je de nieuwe duidelijkheid juist wel goed. Hoe dan ook, bij zo n scheiding moet er van alles worden

Nadere informatie

Wat betekent scheiden voor een kind?

Wat betekent scheiden voor een kind? Wat betekent scheiden voor een kind? Je hebt besloten om niet meer samen verder te gaan. Een scheiding kan veel gevolgen hebben: het verlies van je partner, contact met vrienden en/of familie, verandering

Nadere informatie

Jongeren met gescheiden ouders

Jongeren met gescheiden ouders Jongeren met gescheiden ouders Veel jongeren maken mee dat hun ouders uit elkaar gaan. Op dit moment heeft ± 1 op de 6 mensen onder de 21 jaar te maken met een echtscheiding van de ouders. Hoewel een scheiding

Nadere informatie

Even voorstellen. Wat is bemiddeling?

Even voorstellen. Wat is bemiddeling? Even voorstellen Mijn naam is Sabine Poel. In 2006 ben ik als klinisch psychologe optie kinderen en jeugdigen afgestudeerd aan de K.U.L. Na mijn afstuderen ben ik als docent aan de slag gegaan en daarnaast

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Grootouders en het welzijn van kleinkinderen na echtscheiding. Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2

Grootouders en het welzijn van kleinkinderen na echtscheiding. Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2 Grootouders en het welzijn van kleinkinderen na echtscheiding Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2 1Vrije Universiteit Brussel, 2 KU Leuven Grootouders kunnen een belangrijke rol spelen in het leven van

Nadere informatie

scheiding Ouders blijven ouders Hoorrecht

scheiding Ouders blijven ouders Hoorrecht Het is niet niks als je ouders gaan scheiden. Misschien verschiet je er geweldig van. Misschien vind je de nieuwe duidelijkheid juist wel goed. Hoe dan ook, bij zo n scheiding moet er van alles worden

Nadere informatie

Echtscheiding: algemeen - begrippen in verband met scheiding

Echtscheiding: algemeen - begrippen in verband met scheiding Echtscheiding: algemeen - begrippen in verband met scheiding A Alimentatie (onderhoudsbijdrage) (juridisch: onderhoudsbijdrage in de kosten van het levensonderhoud voor de kinderen) Ouders zijn aan hun

Nadere informatie

Delen is Helen. Wat kan je doen bij verlies van relatie, werk, geliefde of gezondheid

Delen is Helen. Wat kan je doen bij verlies van relatie, werk, geliefde of gezondheid Delen is Helen Wat kan je doen bij verlies van relatie, werk, geliefde of gezondheid Rouw Is een natuurlijk proces, waarbij verdriet en eenzaamheid voorkomende gevoelens kunnen zijn. Verlies van gezondheid

Nadere informatie

OUDERSCHAPSPLAN als. trait-d union

OUDERSCHAPSPLAN als. trait-d union OUDERSCHAPSPLAN als trait-d union E.Groenhuijsen, 06-10-2011 1 Ouderschapslan als trait-d union Teveel kinderen verloren door scheiding het contact met een van de ouders (25%). Politiek, professionals

Nadere informatie

Does it matter how they matter? Jongeren uit NSG over hoe zij merken dat ze belangrijk zijn voor ouders en hun nieuwe partners.

Does it matter how they matter? Jongeren uit NSG over hoe zij merken dat ze belangrijk zijn voor ouders en hun nieuwe partners. Does it matter how they matter? Jongeren uit NSG over hoe zij merken dat ze belangrijk zijn voor ouders en hun nieuwe partners. Auteur: Sofie Maes i.s.m. Prof. A. Buysse en Prof. P. Rober Onderzoeksvraag

Nadere informatie

Kind krijgt niet de mogelijkheid om beide ouders in gelijke mate als ouder te beleven;

Kind krijgt niet de mogelijkheid om beide ouders in gelijke mate als ouder te beleven; Op basis van onderzoeken in binnen en buitenland blijkt dat een scheiding effecten kan hebben op kinderen. Hier onder staat welke effecten het heeft voor kinderen van verschillende leeftijden (Van der

Nadere informatie

Scheiden en de risico-factoren bij kinderen

Scheiden en de risico-factoren bij kinderen Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: scheiden en de risico-factoren bij kinderen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog

Nadere informatie

koppel geboorte Familie bemiddeling huwelijk uit elkaar gaan scheiding wettelijk samenwonen opvang voor kinderen zwangerschap

koppel geboorte Familie bemiddeling huwelijk uit elkaar gaan scheiding wettelijk samenwonen opvang voor kinderen zwangerschap uit elkaar gaan huwelijk geboorte wettelijk samenwonen bemiddeling opvang voor kinderen koppel zwangerschap scheiding Familie We wonen samen maar willen niet trouwen. Kan dat? Ja. In België leven vele

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen. Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling

Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen. Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Cruciale vragen Verschillen in psychisch welbevinden ts. personen uit gescheiden en nietgescheiden gezinnen?

Nadere informatie

een week mama een week papa?

een week mama een week papa? een week mama een week papa? CLAIRE WIEWAUTERS MONIQUE VAN EYKEN een week mama een week papa? WAT KINDEREN BIJ EEN SCHEIDING ECHT NODIG HEBBEN www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen

Nadere informatie

Inhoud Inleiding: Het ouderschap na de scheiding Hoe kinderen de scheiding ervaren

Inhoud Inleiding: Het ouderschap na de scheiding Hoe kinderen de scheiding ervaren Inhoud Inleiding: Het ouderschap na de scheiding 11 Samen de toekomst onder ogen zien 12 Hoe kinderen de scheiding ervaren 12 Communicatie als uiting van liefde 13 Wat is het Zandkastelenprogramma? 15

Nadere informatie

Tijd rijp voor verplichte scheidingsbemiddeling

Tijd rijp voor verplichte scheidingsbemiddeling Tijd rijp voor verplichte scheidingsbemiddeling Nieuwsbrief NGR 14.03.03 De Nederlandse Gezinsraad (NGR) constateert dat er een breed maatschappelijk draagvlak is voor verplichte scheidingsbemiddeling.

Nadere informatie

Echtscheiding en contactbreuk tussen kleinkinderen en grootouders

Echtscheiding en contactbreuk tussen kleinkinderen en grootouders Echtscheiding en contactbreuk tussen kleinkinderen en grootouders Maaike Jappens 1 & Jan Van Bavel 1,2 1Vrije Universiteit Brussel, 2 KU Leuven Grootouders spelen vaak een belangrijke rol in het leven

Nadere informatie

ABC Echtscheidingsbemiddeling

ABC Echtscheidingsbemiddeling ABC Echtscheidingsbemiddeling MAAK KENNIS MET ONZE DIENSTVERLENING Een goede scheiding is het begin van iets beters ABC Echtscheidingsbemiddeling 2013 Samenvatting Een goede scheiding is het begin van

Nadere informatie

Cambriana online hulpprogramma

Cambriana online hulpprogramma Dit is deel 1 van het online hulpprogramma van Cambriana. Verwerking van een scheiding 'Breaking up is hard to do' Neil Sedaka Een scheiding is een van de pijnlijkste ervaringen die je kunt meemaken in

Nadere informatie

Gelukkig scheiden is een keuze!

Gelukkig scheiden is een keuze! Echtscheidingsexpert notaris Palko Benedek over kansen voor iedereen die in een echtscheiding zit: Gelukkig scheiden is een keuze! Wanneer je in een scheiding terecht komt, is communiceren vaak heel erg

Nadere informatie

Als het echt, niet meer anders kan, dan komt het Onverbiddelijke Echte scheiden.

Als het echt, niet meer anders kan, dan komt het Onverbiddelijke Echte scheiden. Echtscheiding. Als het echt, niet meer anders kan, dan komt het Onverbiddelijke Echte scheiden. Niet het leukste om aan te beginnen...soms doe je er goed aan en kan het niet anders, anderen hebben al eens

Nadere informatie

Rouwen op verschillende leeftijden

Rouwen op verschillende leeftijden Rouwen op verschillende leeftijden december 14 Kinderen gaan anders om met de dood dan volwassenen. Dat heeft alles te maken met hun psychische ontwikkeling, hun anders denken, anders ervaren, anders voelen,

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

Zorg. Omdat een andere blik je leven verrijkt

Zorg. Omdat een andere blik je leven verrijkt Zorg vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt Je kind heeft autisme Je kind blijkt autisme te hebben. Waarschijnlijk had je al langere tijd een vermoeden. Ouders weten vaak al vroeg dat hun

Nadere informatie

Inhoud. 2 Opzet van het boek... 11 2.1 Inleiding... 12 2.2 Onderzoek Scholieren en Gezinnen... 12 2.3 Indeling van het boek... 14

Inhoud. 2 Opzet van het boek... 11 2.1 Inleiding... 12 2.2 Onderzoek Scholieren en Gezinnen... 12 2.3 Indeling van het boek... 14 V 1 Inleiding............................................................................. 1 1.1 Inleiding bij de tweede druk.......................................................... 2 1.2 Scheiden: een

Nadere informatie

Als je gehoord wordt door de rechter

Als je gehoord wordt door de rechter Als je gehoord wordt door de rechter Hoorrecht: wat is dat? Ook kinderen hebben rechten. Ze staan allemaal in het Kinderrechtenverdrag. Eén ervan is het hoorrecht. Je hebt het recht om je mening te laten

Nadere informatie

OMGAAN MET DE DIAGNOSE EN DE BEHANDELING HOE MOET HET NU VERDER?

OMGAAN MET DE DIAGNOSE EN DE BEHANDELING HOE MOET HET NU VERDER? OMGAAN MET DE DIAGNOSE EN DE BEHANDELING HOE MOET HET NU VERDER? KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_alg_009 INHOUDSTAFEL 01 Inleiding 3 02 Moet ik veel weten over de behandeling? 3 03 Hoe kan ik goed voor mezelf

Nadere informatie

Januari. Ik accepteer en waardeer mijn ( hoog) gevoeligheid.

Januari. Ik accepteer en waardeer mijn ( hoog) gevoeligheid. Januari Ik accepteer en waardeer mijn ( hoog) gevoeligheid. (Hoog) gevoelig zijn krijgt in deze tijd steeds meer ruimte en bekendheid, dat is fijn. Een generatie geleden was het niet wenselijk om gevoelig

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Riet Fiddelaers-Jaspers

Riet Fiddelaers-Jaspers WB Echtscheiding versie 19-10 25-10-2007 10:46 Pagina 1 Gedeeld verdriet Het opzetten en begeleiden van groepen voor scheidingskinderen en -jongeren Riet Fiddelaers-Jaspers WB Echtscheiding versie 19-10

Nadere informatie

VERTeL Het SAMEN. Kinderen in echtscheiding 010-30 70 518

VERTeL Het SAMEN. Kinderen in echtscheiding 010-30 70 518 VERTeL Het SAMEN Kinderen in echtscheiding 7.1 Hoe vertel je het de kinderen? Kinderen herinneren zich het gesprek waarin hun ouder hun echtscheiding aankondigen vaak hun hele leven. Het is een ingrijpend

Nadere informatie

Jongeren en diversiteit in gezinsvormen. Kim Bastaits, Universiteit Antwerpen

Jongeren en diversiteit in gezinsvormen. Kim Bastaits, Universiteit Antwerpen Jongeren en diversiteit in gezinsvormen Kim Bastaits, Universiteit Antwerpen In welke gezinnen groeien kinderen op? Kinderen geboren buiten huwelijk Bron: FOD Economie 4 Scheiding: belangrijke transitie

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19. Voorwoord 13. Pictogrammen 14. Doelstellingen 15

INHOUDSTAFEL I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19. Voorwoord 13. Pictogrammen 14. Doelstellingen 15 INHOUDSTAFEL Voorwoord 13 Pictogrammen 14 Doelstellingen 15 I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19 A Wat is ontwikkeling? 21 1 Definitie en kenmerken 21 1.1 Definitie 21 1.2 Algemene kenmerken van ontwikkeling

Nadere informatie

Je vrienden kan je kiezen, je familie niet. Misschien ben jij de oudste thuis of heb je een oudere broer of jongere zus. Ook al heb je soms ruzie en

Je vrienden kan je kiezen, je familie niet. Misschien ben jij de oudste thuis of heb je een oudere broer of jongere zus. Ook al heb je soms ruzie en Met je familie Met je familie Je vrienden kan je kiezen, je familie niet. Misschien ben jij de oudste thuis of heb je een oudere broer of jongere zus. Ook al heb je soms ruzie en heb je hen niet zelf gekozen,

Nadere informatie

Verslag dialoogmoment verontrusting en maatschappelijke noodzaak: 15/03/2016 in VOT in Ieper

Verslag dialoogmoment verontrusting en maatschappelijke noodzaak: 15/03/2016 in VOT in Ieper Verslag dialoogmoment verontrusting en maatschappelijke noodzaak: 15/03/2016 in VOT in Ieper Dit verslag is een synthese van de drie de groepen tijdens het dialoogmoment in Ieper. Casus 1 Er is verwaarlozing

Nadere informatie

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie De Kinderombudsman Position paper kleinkinderen en omgang na scheiding 1 april 2015 Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie Inleiding De Kinderombudsman is door

Nadere informatie

Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen

Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen Dit is de inleiding van de psycho-educatie modules. Aan de hand van deze modules geven we meer informatie over hoe autismespectrumstoornissen (ASS) zich uiten

Nadere informatie

En ik dan? Workshop symposium Kind, Kerk en Echtscheiding 11 oktober 2017

En ik dan? Workshop symposium Kind, Kerk en Echtscheiding 11 oktober 2017 En ik dan? Workshop symposium Kind, Kerk en Echtscheiding 11 oktober 2017 Psalm 27: 10 Want mijn vader en mijn moeder hebben mij verlaten, maar de HEERE zal mij aannemen. Doelen workshop U weet wat echtscheiding

Nadere informatie

Welkom bij de familierechtbank

Welkom bij de familierechtbank Welkom bij de familierechtbank Kerndoelstelling De leerlingen kennen de juridische basisprincipes van een (echt)scheiding en kunnen reflecteren over de afwegingen die gemaakt worden bij het toekennen van

Nadere informatie

Bijlage 28: Verlies en rouw bij kinderen

Bijlage 28: Verlies en rouw bij kinderen Bijlage 28: Verlies en rouw bij kinderen 1 Verlieservaringen Een kind ervaart verlies en rouw 1 niet enkel bij het overlijden van een dierbaar persoon. Er zijn zes levensgebieden 2 waarbinnen een kind

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Mijn verhaal aan mijn zus

Mijn verhaal aan mijn zus Mijn verhaal aan mijn zus Dit is een verhaal dat zich afspeelt rond 1972 en dat ik al jaren geleden heb geschreven, bij wijze van verwerkingsproces. Ik heb alles naar waarheid opgeschreven, maar sommige

Nadere informatie

Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee.

Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee. Uitgebreide omschrijving van het programma 09.30-10.00 uur: Binnenkomst, koffie en thee. 10.00-10.15 uur: Welkom en inleiding. 10.15-11.15 uur: Een ander geluid als het gaat om gezin en relatie 1. Wat

Nadere informatie

Ontwikkelen: een levenslang proces 11

Ontwikkelen: een levenslang proces 11 INHOUDSTAFEL Ontwikkelen: een levenslang proces 11 A Wat is ontwikkeling? 13 Doelstellingen 13 1 Inleiding 14 2 Definitie en kenmerken 15 2.1 Definitie 15 2.2 Algemene kenmerken van ontwikkeling 15 2.3

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Algemene informatie Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen 1 2 Waarover gaat deze folder? Uw kind bezoekt binnenkort

Nadere informatie

om een scheiding respectvol, efficiënt waarin je behoeften en verwachtingen

om een scheiding respectvol, efficiënt waarin je behoeften en verwachtingen SCHEIDEN KÁN ANDERS Het einde van een huwelijk kan erg pijnlijk zijn. Een echtscheidingsprocedure kan dat verergeren. Je kunt je partner als vijand gaan beschouwen en de echtscheiding als een strijd. Je

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

VERDEELD? VERDWAALD? VERBONDEN?

VERDEELD? VERDWAALD? VERBONDEN? VERDEELD? VERDWAALD? VERBONDEN? 1 PROGRAMMA 1.HET VERDEELDE KIND: verlies bij scheiding 2.HET VERDWAALDE KIND: tussen twee kampen 3.HET VERBONDEN KIND: ouderschapsplan, het kind als trait-d union 2 1.

Nadere informatie

Inge Pasteels, PXL Social Work-Research. Kim Bastaits, PXL Social Work-Research

Inge Pasteels, PXL Social Work-Research. Kim Bastaits, PXL Social Work-Research Studiedag Ik hou van jou. Ik hou alles van jou. Als liefde vechten wordt... Voorstelling van nieuwe onderzoeksresultaten inzake ervaringsaspecten van vechtscheidingen & debattafels o.l.v. echtscheidingsprofessionelen.

Nadere informatie

Bij twijfel zeker doen

Bij twijfel zeker doen Marly Senden Bij twijfel zeker doen voor de relatietwijfelaar Mosae Libro De namen van personen in alle casuïstiek zijn fictief. De verhalen zijn zodanig geschreven dat zij niet traceerbaar zijn. 2017,

Nadere informatie

3/12/2013. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. ADHD groeit mee. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD

3/12/2013. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. ADHD groeit mee. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD ADHD groeit mee Babypeuter Lagere school Puberadolescent Babypeuter Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD Geboorte zuigeling - peuter Al hyperactief van in de buik Moeilijke baby : Verhoogd activiteitsniveau

Nadere informatie

Psy-Go! Psychologische hulp. voor iedereen. Telefonisch en online

Psy-Go! Psychologische hulp. voor iedereen.  Telefonisch en online Telefonisch 0800 32011 en online Psy-Go! Psychologische hulp voor iedereen www.lm.be 2 De zon gaat iedere ochtend op Alleen zie je ze soms niet. Want het leven is geen zonovergoten all-invakantie. Het

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Toolkit. Mijn kind wil een kind. Kinderen, waar kies ik voor?

Toolkit. Mijn kind wil een kind. Kinderen, waar kies ik voor? Toolkit Kinderen, waar kies ik voor? Mijn kind wil een kind Informatiefolder voor ouders van mensen met een verstandelijke beperking en een kinderwens 2 Vraag een willekeurige persoon wat voor hem belangrijk

Nadere informatie

Familiewerking CAT Gent

Familiewerking CAT Gent Familiewerking CAT Gent deelwerking CCG ECLIPS Congres Geestelijke Gezondheidszorg Gent, 15 september 2010 Tomas Van Reybrouck Speerpunten werking CAT: Ambulante werking voor mensen met verslavingsproblematiek

Nadere informatie

Kinderen in rouw: onder de oppervlakte

Kinderen in rouw: onder de oppervlakte In de praktijk Kinderen in rouw: onder de oppervlakte Truus Breukers Eerder verschenen in Huisarts Wet 2003;46(9):522-3 Wat moet je ze vertellen en wat kunnen ze aan? Het kind speelt gewoon door; dringt

Nadere informatie

Ouderschapsplan. Standpunt van de Gezinsbond

Ouderschapsplan. Standpunt van de Gezinsbond Ouderschapsplan Standpunt van de Gezinsbond mei 2017 Inleiding In ons standpunt over financiële gevolgen van een scheiding (april 2011) hebben wij voor het eerst het ouderschapsplan expliciet benoemd:

Nadere informatie

Kindbehartiging. Luisteren naar de stem van kinderen. René Mauritz. Kindbehartiger. Agenda

Kindbehartiging. Luisteren naar de stem van kinderen. René Mauritz. Kindbehartiger. Agenda Kindbehartiging René Mauritz Beroepsorganisatie info@kindbehartiger.nl www.kindbehartiger.nl ------------ remauritz@onskind.info www.onskind.info Luisteren naar de stem van kinderen Agenda Het werk van

Nadere informatie

1. Een bijzonder gezin

1. Een bijzonder gezin 1. Een bijzonder gezin Een samengesteld gezin is een bijzonder gezin. Anders dan een gewoon gezin. De meeste gezinnen worden gevormd door een man en vrouw die besluiten hun leven te delen en vervolgens

Nadere informatie

Is echtscheiding werkelijk Win for life?

Is echtscheiding werkelijk Win for life? Is echtscheiding werkelijk Win for life? Verslagboek van het interdisciplinair symposium over de sociologische en juridische gevolgen van het echtscheidingsrecht voor risicogroepen 6 en 7 december 2007

Nadere informatie

NIET-LIMITATIEVE ASPECTEN VAN DE THEMA S BINNEN DE VERSCHILLENDE THEMAVELDEN

NIET-LIMITATIEVE ASPECTEN VAN DE THEMA S BINNEN DE VERSCHILLENDE THEMAVELDEN THEMAVELD 4: Elk kind is mijn kind. Over gezin en familie. GEZIN & FAMILIE Wat is een gezin? Wat is een familie? Wie horen tot een gezin, waarom? Mama, papa, broers, zussen, stiefvader, stiefmoeder, Elke

Nadere informatie

KIND OMGAAN MET DE SCHEIDING INFORMATIE OVER GEVOLGEN VERANDERINGEN BIJ KIND. Het kind weet niet om te gaan met de scheiding

KIND OMGAAN MET DE SCHEIDING INFORMATIE OVER GEVOLGEN VERANDERINGEN BIJ KIND. Het kind weet niet om te gaan met de scheiding OUDER 1 OUDER 2 KIND 1 KIND 2 KIND 3 KIND 4 DATUM KIND OMGAAN MET DE SCHEIDING Het kind weet om te gaan met de scheiding Het kind weet niet om te gaan met de scheiding INFORMATIE OVER GEVOLGEN Het kind

Nadere informatie

KIND OMGAAN MET DE SCHEIDING INFORMATIE OVER GEVOLGEN VERANDERINGEN BIJ KIND BAND MET OUDERS. Het kind weet om te gaan met de scheiding

KIND OMGAAN MET DE SCHEIDING INFORMATIE OVER GEVOLGEN VERANDERINGEN BIJ KIND BAND MET OUDERS. Het kind weet om te gaan met de scheiding OUDER 1 OUDER 2 KIND 1 DATUM KIND OMGAAN MET DE SCHEIDING Het kind weet om te gaan met de scheiding Het kind weet niet om te gaan met de scheiding INFORMATIE OVER GEVOLGEN Het kind is op de hoogte gebracht

Nadere informatie

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot.

Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Of je hart nu breekt of scheurt, kapot is kapot. Rouw van naastbestaanden van personen met dementie Gerke VERTHRIEST Een pluim voor jou, mantelzorger! We staan stil bij: - Rouwen als iemand nog niet dood

Nadere informatie

GEZINSBELEID. Het gezin in al zijn vormen

GEZINSBELEID. Het gezin in al zijn vormen VRIJE BASISSCHOOL HERZELE Kerkstraat 12 9550 Herzele Telfax: (053)62 36 98 info@vsbh.be www.vbsh.be Vestigingen: Kerkstraat Station Woubrechtegem GEZINSBELEID Het gezin in al zijn vormen Een groot aantal

Nadere informatie

Kinderen van ouders met een afhankelijkheidsprobleem KOAP. Gezondheidsconferentie 2016

Kinderen van ouders met een afhankelijkheidsprobleem KOAP. Gezondheidsconferentie 2016 Kinderen van ouders met een afhankelijkheidsprobleem KOAP Gezondheidsconferentie 2016 Probleem KOAP? Aandacht voor KOAP Herkenning geven Opgroeien in een gezin met stress en negatieve interacties Jonge

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen ALS OUDERS NIET MEER SAMEN ZIJN INFORMATIEFOLDER OVER DE RECHTEN EN PLICHTEN

Nadere informatie

Awel, ik ben in de war door de scheiding van mijn ouders

Awel, ik ben in de war door de scheiding van mijn ouders Inleiding Methode Scheiden en nieuwe gezinnen Kinderen op zoek naar een thuis in nieuwe gezinsvormen Problemen bij de reorganisatie van het ouderschap Opvoedingsklimaat en beschikbaarheid van de ouders

Nadere informatie

Bilocatie benaderd vanuit het contextuele werken met kinderen en jongeren in scheidingssituaties Anne De Keyser November 2006

Bilocatie benaderd vanuit het contextuele werken met kinderen en jongeren in scheidingssituaties Anne De Keyser November 2006 Bilocatie benaderd vanuit het contextuele werken met kinderen en jongeren in scheidingssituaties Anne De Keyser November 2006 Wanneer ouders beslissen om te scheiden worden kinderen geconfronteerd met

Nadere informatie

Demografische evoluties in Vlaamse gezinnen vanaf 1970

Demografische evoluties in Vlaamse gezinnen vanaf 1970 Demografische evoluties in Vlaamse gezinnen vanaf 197 Edith Lodewijckx Departement Kanselarij en Bestuur, Studiedienst Vlaamse Regering 1 Vijftig jaar evolutie van huishoudens in Vlaanderen: 197-22. Edith

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden. En ík dan?!

Mijn ouders zijn gescheiden. En ík dan?! Expertisecentrum Omgaan met Verlies Mijn ouders zijn gescheiden. En ík dan?! 8 november 2016 Petra de Vreede VERLIESERVARING Verlies is een psychische verwonding die kan helen door geleidelijk gevoelens

Nadere informatie