A) Opsporing evolutieve heupdysplasie op het CB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "A) Opsporing evolutieve heupdysplasie op het CB"

Transcriptie

1 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 22 NET 21 EDITORIAAL Geachte collega, We hopen dat u een deugddoende vakantie achter de rug hebt. We willen met dit Netnummer een nieuwe koers inslaan. In de hedendaagse geneeskunde is het uitwerken van praktijkrichtlijnen om aan Evidence based medicine te kunnen doen in opmars. We kunnen op preventief vlak niet achterblijven, dit in het belang van de talloze zuigelingen en peuters die we opvolgen. Breed gedragen richtlijnen bevorderen tevens het verwijsbeleid en de betrekkingen met de curatieve sector. De consensusteksten Richtlijnen over Borstvoeding en kunstvoeding voor zuigelingen van 0-12 maanden en Voedingsproblemen bij zuigelingen en peuters ism de Vlaamse Vereniging voor Kindergeneeskunde (VVK) en de Vlaamse Pediatrische diëtisten, waren hiervan een eerste resultaat. In dit nummer zetten we een volgende stap en geven we een praktijkrichtlijn mee voor de opsporing van evolutieve heupdysplasie op het consultatiebureau. Deze richtlijn is tevens een eerste hoofdstuk van een medisch kwaliteitshandboek voor op het consultatiebureau (CB). De tekst werd nagelezen en aangevuld door experten van de 4 Vlaamse universitaire ziekenhuizen en ook door de VVK (cfr lijst met namen achteraan richtlijn), waarvoor onze hartelijke dank. Verder vindt u onder vaccinatienieuws onder meer de aanbevelingen rond het geconjugeerd 7 waardig pneumokokkenvaccin dat binnenkort op de markt komt. A) Opsporing evolutieve heupdysplasie op het CB Anamnesegegevens/ risico-inschatting: In de algemene populatie in onze streken komt evolutieve heupdysplasie voor à rato van 1 à 2 casussen per 1000 geboorten. Meer bij kinderen afkomstig uit het zuiden van Europa, zelden bij Afrikanen en Aziaten (7). Ongeveer 60% van de kinderen met heupdysplasie zijn eerstgeborenen en 30 tot 50% lag in stuitligging (1). Indien het om een stuitligging gaat en het is een jongen dan stijgt de incidentie naar 26/1000 en voor meisjes maar liefst naar 120/1000 (5,6). Meisjes hebben steeds een zowat 4 maal hoger risico dan jongens (7). Bij een familiaal voorkomen is er ook een duidelijk verhoogd risico; voor jongens 9,4/1000 en voor meisjes 44/1000 (5,6). Meer in detail uitgewerkte risico percentages volgens Wynne- Davies geven volgende cijfers (7): Gezonde ouders met een aangetast kind: 6% herhalingsrisico Een aangetaste ouder: 12% Een aangetaste ouder en een aangetast kind: 36% Bij de intake anamnese tijdens het eerste consult is dus het volgende van groot belang: Is er een familiaal voorkomen van heupdysplasie? (5,6); bijv. Zijn er familieleden die abductiespalk, spreidkussen of gips gehad hebben? (3) Zijn er familieleden die mank lopen/liepen? (trauma, infectie..uitgezonderd)(3) Zijn er familieleden die vroegtijdig (voor 45 jaar) versleten heupen hebben? (3) Was het een stuitligging? Het risico is dan met meer dan 6 keer verhoogd (5) (en dit is niet afhankelijk van de verlossingsmethode, dus ook bij keizerssnede zo!) (5,6) Soms vermeldt een ouder spontaan de abductiebeperking bij het verluieren (7) Klinisch onderzoek / methodieken: In het klinisch onderzoek zijn de volgende zaken cruciaal (5,6,3,7,8): Abductiebeperking van de heupen nazien (tot kind vlot stapt). dit is vanaf 1 maand soms het enige teken, vooral bij een dysplastische heup. Een verschil van slechts 10 kan al belangrijk zijn (7) bilaterale beperking in abductie kan normaal zijn in 25% van baby s (7) een bijkomende echografie of radiografie is noodzakelijk (7) de moeder zal frequent wijzen op beperkte abductie bij het verluieren (7)

2 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 23 Nakijken op asymmetrische bil/dijplooien (tot kind vlot stapt) In 25 à 30% van de baby s kan dit ook normaal zijn (7) vaak ook door moeder ter sprake gebracht (7) Beenlengte verschil opzoeken (tot kind vlot stapt) Dit doet men best aan de hand van het teken van Galeazzi. Hieronder verstaan we een ongelijk knie-niveau bij beoordeling van de baby in rugligging, waarbij de heupen en knieën in 90 flexie zijn. De kant van de (sub)luxatie is korter. (7,8) Uitvoeren Ortolani test: steeds doen op 1 maand en op 2 maanden consult (op oudere momenten op indicatie; bijv. zeer lakse kinderen of andere tekens positief (12)) De Ortolanitest is een reductie uitlokken van een gedisloceerde heup (5, 6), het is de belangrijkste test rond de leeftijd van 1 à 2 maand (1) Op het 2 maanden consult kan deze test soms al vals negatief zijn omdat de heupen dan ofwel stabiel ofwel definitief geluxeerd zijn (1,7) Meer dan de chronologische leeftijd van het kind,is het moment van luxatie belangrijk.de Ortolani wordt meestal (vals) negatief 6 weken tot 2 maanden na luxatie (12). Figuur 1 Uitvoering Ortolani test (bron Mc Rae Clinical ortopaedic examination Livingstone) Uitvoeren Barlowtest op 1 maand en op 2 maanden consult (op oudere momenten op indicatie; bijv. zeer lakse kinderen of andere tekens positief (12)) Op het 2 maanden consult kan deze test al vaak vals negatief zijn omdat de heupen dan ofwel stabiel ofwel definitief geluxeerd zijn. (1,7) De Barlowtest is een dislocatie uitlokken van een onstabiele heup (5,6), het is de belangrijkste test bij de pasgeborene (1) Ook hier is meer dan de chronologische leeftijd van het kind, het moment van luxatie belangrijk (12)

3 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 24 Figuur 2 Uitvoering Barlow s provocatie test (bron Mc Rae Clinical ortopaedic examination Livingstone) Zowel Ortolani als Barlow testen als Galeazziteken nakijken, gebeurt best op een vrij stevige ondergrond (13) (cfr plat Pampers-kussen voor onderzoek Van Wiechen). De heel-buttock test kan bij twijfelachtige Ortolani en Barlow eventueel bijkomend gebeuren: hierbij worden de knieën gebogen en de heupen in extensie gebracht met het kind vooroverliggend op de buik, zodat de hiel de billen raakt. Bij een gedislokeerde heup zal de hiel de neiging hebben de middellijn te kruisen en de bil van het andere been te raken ipv de eigen bil (8). Vertoont het kind een metatarsus adductus, klompvoet of torticollis, dan is dit tevens een verhoogd risico kind voor evolutieve heupdysplasie (7) Bij het oudere kind ( gemiste vorm): kan hinkende gang, waggelende gang, toegenomen lumbaire lordose, teengang en een beenlengteverschil wijzen op een niet herkende en niet behandelde heupdysplasie (1) Figuur 3 Tekens bij het oudere kind. (bron Mc Rae Clinical ortopaedic examination Livingstone)

4 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 25 Doelstelling en opvolging: Om de conservatieve abductietechniek (meestal met het Pavlik harnas, dubbel of driedubbel luieren is geen goede behandeling!) te kunnen aanwenden is zo vroeg mogelijke detectie van groot belang. De behandeling is eenvoudiger en effectiever bij vroegtijdige detectie (5,6). Er zijn geen echte RCT trials voorhanden, maar de hoeveelheid open chirurgie is veel minder en geeft veel betere resultaten bij zuigelingen waar de diagnose bij de geboorte werd gesteld t.o.v. later op het jaar (4). Onafhankelijk van de screeningsmethode wordt het in 1 op 5000 pasgeborenen pas gedetecteerd rond 18 maand (5,6) In het kader van preventieve boodschappen moet aan ouders worden meegegeven dat de beentjes van zuigelingen niet gedwongen mogen gestrekt worden, dus zeker niet inbakeren! (ook niet voor huilbabies ) (3) Bij elke abnormaliteit in de bovenstaande tests die een vermoeden doet rijzen met betrekking tot evolutieve heupdysplasie dient meteen verwezen te worden naar de behandelende arts. Meerdere grootschalige RCT s wijzen immers op het nut en de kost-effectiviteit van selectieve screening met echografie (9,10). Bij meisjes met stuitligging of familiaal voorkomen van heupdysplasie dient -zelfs zonder klinische tekens (7)- met de ouders de mogelijkheid besproken dat ze- in overleg met. hun behandelende arts- best opteren voor selectieve screening met echo (door radioloog met expliciete expertise) rond de leeftijd van 6 weken (5,6). Ook hier zijn RCT s die dit onderbouwen (10,11). Voor alle duidelijkheid de CB-arts verwijst steeds naar de behandelende arts, (dus niet naar de radioloog). Kwaliteitsaandachtspunten: In de anamnese een risico-inschatting maken: Is het een eerste kind? Zijn de ouders afkomstig van zuiden van europa? Is er een familiaal voorkomen van heupdysplasie? Was het een stuitligging? In het klinisch onderzoek: Is het een meisje? Abductiebeperking van heupen nazien (tot kind vlot stapt). Uitvoeren Ortolani test op 1 maand en op 2 maanden consult (of later*) Uitvoeren Barlowtest op 1 maand en op 2 maanden consult (of later*) Nakijken op asymmetrische bil/dijplooien (tot kind vlot stapt**) Beenlengte verschil opzoeken. (tot kind vlot stapt**) Vertoont het kind een metatarsus adductus, klompvoet of torticollis? In de gevolggeving: Bij elke abnormaliteit in de bovenstaande tests die een vermoeden doet rijzen voor evolutieve heupdysplasie dient meteen verwezen te worden naar de behandelende arts. Bij risicofactoren, maar normale klinische tests, dient aan ouders nut van aanvullend onderzoek en verwijzing naar behandelende arts toegelicht (voor selectieve screening met echografie op 6 weken ). *op oudere momenten op indicatie; o.a. zeer lakse kinderen, andere tekens positief (12) ** op oudere momenten op indicatie: heupdysplasie en luxatie worden soms pas gediagnosticeerd wanneer het kind reeds stapt (cfr p3 puntje 3), teken van Galeazzi en beperkte heupabductie is dan zeker nog een belangrijk gegeven (14)

5 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 26 EBM Classificatie: Wetenschappelijk bewijs: deels II en deels III-2, aanbeveling A Zoekresultaten (op 1/1/2004): term: developmental hip dysplasia/ dislocation, congenital hip dysplasia meta-analyses: geen hits RCT: 7 (6 relevant, in weze 3 studies 2 maal gepubliceerd, allen over plaats van echografie) Practice guidelines: 3 (1 Nederlandse alleen over neonaat, 1 in Pediatr in rev cfr referenties, dewelke een samenvatting is van de derde in Pediatrics 2000 cfr referenties) Cochrane: algemeen geen hits DARE: 4 (3 relevant) EBM-guidelines: summier overzicht van 1999, nog oude benaming congenital Guide to community preventive services (www.thecommunityguide.org): geen Referenties: (1) Nelson 17th edition online p (2) Guidelines for health supervision III AmericanAcademy of Pediatrics 1997 p25 (3) Preventiegids. K Schaapveld. Van Gorcum 1993 p41-43 (4) The Canadian guide to clinical preventive health care 1998 p (5) Early detection of developmental hip dysplasia. Goldberg MJ Pediatrics in review april 2001,vol 22:4 p (6) AAP Clinical practice guideline: early detection of developmental dysplasia of the hip. Pediatrics 2000; 105: (7)G. Fabry Leerboek kinderorthopedie. Garant 2 e editie 2002 (8) EBM Guidelines. Ilkka Kunnamo 6/9/99, (9) Elbourne D. Ultrasonography in neonatal hip instability reduced the need for splints. J Bone Joint Surg Am 2003 aug 85-A(8):1623 (10)Holen KJ Universal or selective screening of the neonatal hip using ultrasound? A prospective, randomised trial of newborn infants. J Bone Joint Surg Br 2002 Aug;84 (6):886- (11) Rosendahl K Cost-effectiveness of alternative screening strategies for developmental dysplasia of the hip. Arch Pediatr Adolesc Med 1995 Jun 149(6):643-8 (12) expert opinie prof G Fabry UZ Leuven (13) expert opinie dr A Van Campenhout UZ Antwerpen (14) expert opinie dr De Boeck UZ Jette Met dank voor de zeer gewaardeerde medewerking en de waardevolle suggesties van: Prof dr G Fabry UZ Leuven Prof dr D Uyttendaele UZ Gent Dr A Van Campenhout UZ Antwerpen Dr De Boeck UZ Jette Dr P Alliët en dr M Azou namens de Vlaamse Vereniging voor Kindergeneeskunde Prof dr K Hoppenbrouwers (VWVJ)

6 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 27 B) Vaccinatienieuws B1) Het geconjugeerd 7 waardig pneumokokkenvaccin: In de loop van de maand oktober komt het lang verwachte geconjugeerd 7 waardig pneumokokkenvaccin (Prevenar ) eindelijk ter beschikking in de Belgische apotheken. De vaccinatie tegen pneumokokken is reeds opgenomen in het aanbevolen vaccinatieschema voor 2004 van de Hoge Gezondheidsraad (volledige tekst en schema vind je op ) Betreffende de combinatie van Prevenar met het hexavalente vaccin vermeldt de bijsluiter oa volgende zaken (lees steeds de volledige bijsluiter vooraleer toe te dienen, in bijlage vindt u de volledige -door de firma aan ons bezorgde -bijsluiter!): Wanneer Prevenar gelijktijdig wordt toegediend met hexavalente vaccins (DTaK/Hib (PRP-T)/IPV/HepB) dient de behandelend arts zich ervan bewust te zijn dat gegevens van klinische studies erop wijzen dat het aantal koortsreacties hoger was vergeleken met het aantal bij toediening van het hexavalente vaccin alleen. Deze reacties waren merendeels matig (tot en met 39ºC) en van voorbijgaande aard (zie rubriek 4.8). en verder: Prevenar kan tegelijk worden toegediend met andere pediatrische vaccins volgens de aanbevolen immunisatieschema s. Verschillende injecteerbare vaccins dienen altijd op verschillende injectieplaatsen te worden toegediend. De immuunrespons op routinematig toegediende pediatrische vaccins die tegelijkertijd met Prevenar op een andere injectieplaats werden toegediend werden beoordeeld in 7 gecontroleerde klinische studies. De antilichaamrespons tegen Hib tetanus eiwitconjugaat (PRP-T), tetanus en Hepatitis B (HepB) vaccins was gelijk aan de controles. Voor CRM-gebaseerd Hib conjugaatvaccin werd een versterking gezien van de antilichaamrespons tegen Hib en difterie in de zuigelingenseries. Bij de booster werd enige suppressie van het Hib antilichaamniveau gezien, maar alle kinderen hadden beschermende niveaus. Inconsistente reductie in respons op zowel pertussis antigenen als op geïnactiveerd poliovaccin (IPV) werden gezien. De klinische relevantie van deze interacties is niet bekend. Beperkte resultaten uit open label studies lieten een acceptabele respons zien op BMR en varicella.

7 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 28 Gegevens over gelijktijdige toediening van Prevenar met Infanrix hexa (DTaK/Hib (PRP-T)/IPV/HepB) hebben geen klinisch relevante beïnvloeding van de antilichaamrespons op elk individueel antigeen aangetoond, indien gegeven in de vorm van een uit 3 doses bestaande primaire vaccinatie. Er zijn momenteel geen voldoende gegevens voorhanden over deze beïnvloeding door gelijktijdige toediening van andere hexavalente vaccins met Prevenar. Een recente wetenschappelijk uitgewerkte motivering over het nut van pneumokokkeninfecties bij jonge kinderen door een werkgroep van de VVK olv prof S Van Lierde over het nut van pneumokokkenvaccinatie vind je op de VVK website. (www.users.skynet.be/sky86240/index02.htm). Dit is een standpunt waar we vanuit K&G volledig achterstaan. We citeren enkele belangrijke punten: In het jaar 2000 bedroeg in België de incidentie van invasieve infecties bij kinderen jonger dan 5 jaar 30,2/ met 4,3/ meningitiden ) In de loop van de laatste jaar is de antibiotica-resistentie tegen pneumokokken op dramatische wijze gestegen, en dit in alle continenten. In België was in het jaar % resistent aan penicilline en 55 % aan macroliden. Dit was begin de jaren 1990 nog 5 % resp 15 % (1,4). Vandaar de dringende nood aan een efficiënte preventie De geconjugeerde pneumokokkenvaccins zijn vooral zeer efficiënt in het voorkomen van invasieve infecties: de Californische Kaiser Permanente studie ( kinderen), waarin gebruik gemaakt werd van een 7-waardig vaccin, toegediend op 2, 4, 6, en maanden, toonde een protectie van 97 % aan voor invasieve infecties met vaccin-serotypes, en 89 % voor alle serotypes. Er was geen toename van invasieve infecties met niet-vaccin-serotypes. Wat betreft pneumonie was de efficaciteit 11 % voor alle klinisch vastgestelde pneumonieën, 35 % voor radiologisch bewezen pneumonieën, en 63 % voor pneumonieën met een radiologische consolidatie van minstens 2,5 cm. De efficaciteit ter preventie van otitis was 7 % voor alle klinische episodes van acute otitis media, 9 % voor recurrente otitis en 20 % voor het plaatsen van ventileerbuisjes De tolerantie voor de geteste geconjugeerde pneumokokkenvaccins was over de hele lijn goed. Lokale en algemene reacties zijn vergelijkbaar met andere reeds gebruikte vaccins Het vaccin is momenteel nog niet terugbetaald en er is voor zover wij weten- ook nog geen nabij vooruitzicht op een veralgemeende (eventueel gratis) campagne. Dit wil zeggen dat de geïnteresseerde ouders momenteel het vaccin zelf dienen aan te kopen in de apotheek aan een prijs van 68,27 euro per dosis. Een infofolder voor de ouders is in voorbereiding. Aanbevelingen voor op het consultatiebureau Als arts hebben we de plicht alle ouders te informeren over het bestaan en de voor en nadelen van het vaccin en over het feit dat dit een aanbevolen vaccin is door de Hoge Gezondheidsraad. Het is aan de ouders om te oordelen of ze bereid zijn dit vaccin nu reeds aan te kopen, of nog te wachten. Het is momenteel niet geweten of -en zo ja op welke termijn- er eventueel terugbetaling komt en/of er een campagne met gratis vaccin wordt opgestart. We vragen U op het consult van 1 maand systematisch dit vaccin te bespreken en eventueel voor te schrijven (aub dus voorschriftenboekje hiervoor meebrengen). Indien de ouders het vaccin (Prevenar ) mee hebben kan het intramusculair worden toegediend op het CB op de leeftijden van 2, 3 en 4 maand met een rappel op 15 maand gelijktijdig (doch op andere injectieplaats) met InfanrixHexa. Kinderen met epilepsie of voorgeschiedenis van koortsstuipen worden doorverwezen naar de behandelende arts (hier is o.a. koortsprofylaxie voor aanbevolen (cfr bijsluiter)). Voor de iets oudere kinderen, waarbij er andere schema s gelden (zie hoger deel tekst HGR) wordt bij voorkeur verwezen naar de behandelende arts.

8 /10/0404/10/0404/10/0 NET nr 21 van 04 oktober / blz. 29 Het vaccin bestaat uit een vial, 2 naalden 23 en 25G en een 2 ml spuitje, deze zitten LOS in de verpakking, let dus op bij uitladen dat vaccin niet op de grond valt en stuk gaat! Gezien het om een privé aangekocht vaccin gaat mag het vaccin niet in de koelkast van het CB worden opgeslagen om discussies van vergoeding bij verdwijnen of koude ketenonderbreking van het vaccin te vermijden. B2) Verspreiding ondersteunend materiaal stockbeheer: In de loop van de maand oktober zal op elk CB een sticker op de koelkast komen met daarop een illustratie van het FIFO principe (cfr NET 19). In de koelkast zal een geplastificeerde flowchart liggen: Wie doet wat bij vaccinproblemen ; gelieve deze te raadplegen indien er zich problemen voordoen: manipulatieproblemen, kwaliteitsproblemen van het vaccin, koude ketenincidenten, ernstige nevenwerkingen, vaccinatievergissing of vervallen vaccin. In de lade van het bureau van de arts zal een document komen te liggen met als titel: Stockbeheer met koude keten bewaking vaccins ; hierin kunt U alle aanbevelingen terugvinden in verband met correct stockbeheer en omgaan met vaccins, en wat te doen bij problemen (miv maatregelen bij anafylaxis). Op het bureau van de arts of aan de muur in het artsenbureau komt een onderlegger met als titel Voorkomen is beter dan genezen. Deze dient absoluut duidelijk voor de arts zichtbaar aanwezig te zijn. Bedoeling is dat nieuwe artsen en plotse vervangers dit meteen zien en kunnen raadplegen bij problemen. We verwijzen ook nog eens naar de op CB verspreide affiches van GSK in verband met gebruik Bioset InfanrixHexa. Waarin best 5 minuten vroeger uit koelkast halen wordt aanbevolen. Dit zou-volgens GSKde kans om rubberpartikels te krijgen in het vaccin verminderen. Dit staat wel niet in bijsluiter. B3) Herinnering afspraken vaccinatiekoepel (Vlaamse Gemeenschap): Een schema dat begonnen is met Tetravac en ActHib en HBVaXPro dient bij ABSOLUTE VOORKEUR -en dit op wetenschappelijke basis afgewerkt met deze vaccins (cfr NET 20). Ook de herhalingsinenting op 15 maand wordt bij voorkeur met dezelfde vaccins gedaan. De voorraad MMR Vax dient EERST VOLLEDIG OP TE ZIJN, alvorens men overschakelt op Priorix In oktober zal de levering van grote verpakkingen van Priorix overschakelen naar levering van unidosis. Ook hier de oudere vaccins opgebruiken vooraleer nieuwe te gebruiken. De vaccins zijn peperduur, we riskeren anders door de voorziene voorraden te raken!!! C) Herhaling Aankondiging studiedag 15 oktober en volgende inscholing Bijscholing artsen Studiedag Allergie en Astma vrijdag 15/10 in Ter Elst, Edegem. U heeft hiervoor de Inscholing artsen uitnodiging en programma reeds ontvangen. Zaterdag 20/11 van 9u-15u in CongrescentrumTer Elst, Terelststraat 310 Edegem D) Accreditering studiedag Gezonde voeding bij peuters en kleuters Kind en Gezin 2447 Erkenningnummer Datum Type rubriek 2 Duur 3u N.E. 30 NET 21 V.U. Dr. J. Pauwels, Hallepoortlaan Brussel Voor reactie en suggesties kan u zicht wenden tot (med secr) of tot de medische kwaliteitscoördinator van uw provincie

Evolutieve heupdysplasie (EHD)

Evolutieve heupdysplasie (EHD) Evolutieve heupdysplasie (EHD) ANAMNESEGEGEVENS/ RISICO-INSCHATTING: In de algemene populatie in onze streken komt evolutieve heupdysplasie voor à rato van 1 à 2 casussen per 1000 geboorten. Meer bij kinderen

Nadere informatie

TETRAVAC Geadsorbeerd difterie-, tetanus-, acellulair kinkhoest- en geïnactiveerd poliovaccin

TETRAVAC Geadsorbeerd difterie-, tetanus-, acellulair kinkhoest- en geïnactiveerd poliovaccin BIJSLUITER Lees de hele bijsluiter aandachtig door voordat u uw kind laat vaccineren. - Bewaar deze bijsluiter totdat het vaccinatieprogramma is afgerond. Het kan nodig zijn om de bijsluiter nogmaals door

Nadere informatie

PROGRAMMA LEEFTIJDSGEBONDEN OPLEIDINGSONDERDEEL ZUIGELING 2 JAAR (Overzicht en gedetailleerd programma) 2 JAAR (Overzicht) 2008-2009

PROGRAMMA LEEFTIJDSGEBONDEN OPLEIDINGSONDERDEEL ZUIGELING 2 JAAR (Overzicht en gedetailleerd programma) 2 JAAR (Overzicht) 2008-2009 PROGRAMMA LEEFTIJDSGEBONDEN OPLEIDINGSONDERDEEL ZUIGELING 2 JAAR (Overzicht en gedetailleerd programma) 2 JAAR (Overzicht) 2008-2009 OPLEIDINGS- ONDERDELEN 1 e JAAR 2 e JAAR ZUIGELING Geboorte en Groei

Nadere informatie

Dysplastische heupontwikkeling

Dysplastische heupontwikkeling Dysplastische heupontwikkeling dr. W.E. Tjon A Ten, kinderarts, H.L.M. Pasmans, radioloog en F.Q.M.P. van Douveren, orthopedisch chirurg Samenvatting Een heupdysplasie kan in utero ontstaan, maar ook postnataal

Nadere informatie

Regel 1: Het is beter iemand als niet gevaccineerd te beschouwen dan foutief te denken dat hij/zij wel gevaccineerd is.

Regel 1: Het is beter iemand als niet gevaccineerd te beschouwen dan foutief te denken dat hij/zij wel gevaccineerd is. Inhaalvaccinatie 1. Basisregels INHAALVACCINATIE herziening Elk medisch consult vormt een gelegenheid om de vaccinatiestatus van iemand na te gaan en zo nodig aan te vullen. Voor schoolgaande kinderen

Nadere informatie

Vaccinatierapport Kind en Gezin

Vaccinatierapport Kind en Gezin Vaccinatierapport Kind en Gezin 2010 Erwin Van Kerschaver, wetenschappelijk adviseur-hoofdarts Ingrid Testelmans, stafmedewerker databeheer PGO Diederik Vancoppenolle, wetenschappelijk adviseur Kind en

Nadere informatie

vaccinatierapport 2009

vaccinatierapport 2009 vaccinatierapport 2009 Ingrid Testelmans, Stafmedewerker Databeheer preventieve gezinsondersteuning (PGO) Bea Buysse wetenschappelijk adviseur Inhoudsopgave INLEIDING EN SITUERING... 4 SCHEMA VAN DE AANBEVOLEN

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Pneumokokkenepidemiologie bij de volwassenen

Pneumokokkenepidemiologie bij de volwassenen Inleiding De pneumokok is een belangrijke verwekker van pneumonie, sepsis, meningitis, sinusitis, otitis media en acute exacerbaties van chronisch obstructief longlijden. Op basis van kapseltypering onderscheidt

Nadere informatie

Kinkhoest vaccinatie. Ann Buyens. 16 november 2013

Kinkhoest vaccinatie. Ann Buyens. 16 november 2013 Kinkhoest vaccinatie Ann Buyens 16 november 2013 Kinkhoest Gramnegatieve coccobacillus Species: Bordetella pertussis, Bordetella parapertussis, Bordetella bronchiseptica, Bordetella avium, Bordetella hinzii,

Nadere informatie

Werken als CB-arts in de vernieuwde preventieve zorg. Veerle Vekeman November 2015

Werken als CB-arts in de vernieuwde preventieve zorg. Veerle Vekeman November 2015 Werken als CB-arts in de vernieuwde preventieve zorg Veerle Vekeman November 2015 Interesse om als CB-arts te werken? Stuur je gegevens en de regio waar je wenst te werken naar het provinciaal secretariaat

Nadere informatie

Module Masterproef 1: Screenings - en ontwikkelingsonderzoek

Module Masterproef 1: Screenings - en ontwikkelingsonderzoek Module Masterproef 1: Screenings - en ontwikkelingsonderzoek Prof. Dr. Hilde Bastiaens 7 november 2014 Leerdoelen De zin en onzin en het belang van preventieve zuigelingenzorg onderkennen Begrippen zoals,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden Nederlandse samenvatting 161 1 2 3 Samenvatting Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nederlandse samenvatting 163 Wereldwijd is het percentage kinderen dat te vroeg geboren

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Prevenar suspensie voor injectie Pneumokokkensaccharidenconjugaatvaccin, geadsorbeerd 2. KWALITATIEVE EN KWANTITIEVE SAMENSTELLING

Nadere informatie

Inhaalvaccinaties: aanbeveling versus casuistiek

Inhaalvaccinaties: aanbeveling versus casuistiek Referenties Hoge Gezondheidsraad vaccinatiefiche HGR 9111 Inhaalvaccinaties: aanbeveling versus casuistiek Dr Heidi Theeten Centrum voor de Evaluatie van Vaccinaties Vaccin en Infectieziekten Instituut

Nadere informatie

02.03.2013. Huisartsensymposium anno 2013. HAS AZ Monica 1

02.03.2013. Huisartsensymposium anno 2013. HAS AZ Monica 1 Huisartsensymposium anno 2013 1 Vaccinaties en zwangerschap 2 Aanpak van frequent voorkomende pre- en postnatale problemen 3 Coördinator dr. Ilse Vleminckx Vaccinaties en zwangerschap Dr. Els Van de Poel,

Nadere informatie

Vaccinatie voor/tijdens chemotherapie

Vaccinatie voor/tijdens chemotherapie Vaccinatie voor/tijdens chemotherapie DIO-cursus VVGE 4-12-2015 Inleiding voor soliede tumoren waarom belangrijk: o o enerzijds: protectie tegen verhoogd infectierisico anderzijds: veiligheid en efficientie

Nadere informatie

25 JAAR KINDERNEUROLOGIE EN METABOLE AANDOENINGEN IN HET UNIVERSITAIR ZIEKENHUIS BRUSSEL VOORAANKONDIGING

25 JAAR KINDERNEUROLOGIE EN METABOLE AANDOENINGEN IN HET UNIVERSITAIR ZIEKENHUIS BRUSSEL VOORAANKONDIGING 25 JAAR KINDERNEUROLOGIE EN METABOLE AANDOENINGEN IN HET UNIVERSITAIR ZIEKENHUIS BRUSSEL VOORAANKONDIGING Naar aanleiding van haar 25-jarig bestaan, nodigt de dienst kinderneurologie van het UZ Brussel

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Act-HIB 10 microgram/0,5 ml poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie (Geconjugeerd) Haemophilus influenzae type b vaccin Lees goed de hele bijsluiter

Nadere informatie

Zwangerschapsvaccinatie: kennis en houding van zwangeren en hun apotheker

Zwangerschapsvaccinatie: kennis en houding van zwangeren en hun apotheker Zwangerschapsvaccinatie: kennis en houding van zwangeren en hun apotheker Masterthesis Farmaceutische Zorg Lotte De Ren Promotor: Prof. Dr. Apr. Guido De Meyer 2 1. Aanbevolen vaccins: kinkhoest Kinkhoest

Nadere informatie

Praktijktoets. Vragen van CLB. NIEUWSBRIEF 3-5 december 2014. Geachte directie, Beste CLB-verpleegkundige en CLB-arts, Beste VWVJ-lid of sympathisant,

Praktijktoets. Vragen van CLB. NIEUWSBRIEF 3-5 december 2014. Geachte directie, Beste CLB-verpleegkundige en CLB-arts, Beste VWVJ-lid of sympathisant, Geachte directie, Beste CLB-verpleegkundige en CLB-arts, Beste VWVJ-lid of sympathisant, Praktijktoets Het eerste trimester loopt haast op zijn einde en de praktijktoets zit volledig op koers. Er werden

Nadere informatie

Vaccinatierapport Kind en Gezin

Vaccinatierapport Kind en Gezin Vaccinatierapport Kind en Gezin 2011 Kristel Boelaert Centraal Adviserend Arts Johan Vancoillie, stafmedewerker PGO Marleen Willemsens, stafmedewerker databeheer Kind en Gezin - Vaccinatierapport 2011

Nadere informatie

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Actief bestanddeel: Gezuiverd capsulair Vi polyoside van Salmonella typhi (stam Ty2): 25 microgram

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Actief bestanddeel: Gezuiverd capsulair Vi polyoside van Salmonella typhi (stam Ty2): 25 microgram SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL TYPHIM Vi, 25 microgram/dosis, oplossing voor injectie Polyoside buiktyfusvaccin 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén dosis

Nadere informatie

Enquête over de vaccinatiepraktijken voor kinderen in Brussel 2006

Enquête over de vaccinatiepraktijken voor kinderen in Brussel 2006 Etiket nr 1 Enquête over de vaccinatiepraktijken voor kinderen in Brussel 2006 1. Naam van de enquêteur : 2. Datum van de enquête : DD / MM Uur 1e bezoek / H 2e bezoek / H 3e bezoek / H 2.1 Nutteloze poging,

Nadere informatie

pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd)

pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd) EMA/90006/2015 EMEA/H/C/001104 EPAR-samenvatting voor het publiek pneumokokkenpolysacharidenconjugaatvaccin (13-valent, geadsorbeerd) Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport

Nadere informatie

Een obees jongetje met liespijn. Filip Vanhoenacker - Radiologie Roel Vanderwegen - Urgentiegeneeskunde

Een obees jongetje met liespijn. Filip Vanhoenacker - Radiologie Roel Vanderwegen - Urgentiegeneeskunde Een obees jongetje met liespijn Filip Vanhoenacker - Radiologie Roel Vanderwegen - Urgentiegeneeskunde Kliniek 13-jarige jongetje liespijn rechts stijfheid re heup manken obees Beeldvorming: echografie

Nadere informatie

ELIMINATIE VAN RUBELLA IN BELGIË

ELIMINATIE VAN RUBELLA IN BELGIË Amendement van het eliminatieplan voor mazelen in België ELIMINATIE VAN RUBELLA IN BELGIË Oktober 2006 Comité voor de eliminatie van mazelen en rubella in België INLEIDING In het nieuw `Strategisch plan

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Vaccinaties voor peuters van 14 maanden. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor peuters van 14 maanden. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor peuters van 14 maanden Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland

Nadere informatie

De nieuwe richtlijn otitis media in de tweede lijn: een synopsys. Roger Damoiseaux

De nieuwe richtlijn otitis media in de tweede lijn: een synopsys. Roger Damoiseaux De nieuwe richtlijn otitis media in de tweede lijn: een synopsys Roger Damoiseaux Otitis Media bij kinderen in de tweede lijn INITIATIEF: Nederlandse Vereniging voor KNO-heelkunde en Heelkunde van het

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Gids voor startende consultatiebureau-artsen.

Gids voor startende consultatiebureau-artsen. 1 Gids voor startende consultatiebureau-artsen. Provinciaal adviserende artsen Geachte collega, Je bent pas gestart op een consultatiebureau van Kind en Gezin of je doet voor de eerste maal een vervanging.

Nadere informatie

Prof Gunnar Naulaers

Prof Gunnar Naulaers Prof Gunnar Naulaers Ziekenhuis gestraft als jonge moeder te lang blijft Kate Middleton Asks Mother To Help With Princess Charlotte Instead Of Second Nanny Wordt de materniteit te veel als hotel gezien?

Nadere informatie

Standaard Vaccinaties 2013

Standaard Vaccinaties 2013 VLAAMS WETENSCHAPPELIJKE VERENIGING VOOR JEUGDGEZONDHEIDSZORG VZW Standaard Vaccinaties 2013 VACCINEREN VOOR CLB Dr. Anouk Vanlander, wetenschappelijk medewerker VWVJ maart 2013, laatste update augustus

Nadere informatie

Achtergrond en praktijk. Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken

Achtergrond en praktijk. Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken Achtergrond en praktijk Inhoud 1. Essentie (3) 2. Achtergrond Invasieve Pneumokokkenziekte (4-6) 3. Achtergrond vaccinatieschema (7) 4. Caribisch Nederland

Nadere informatie

VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011

VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011 VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011 1.0 EPIDEMIOLOGIE In Nederland is circa 20% van alle zwangeren draagster van GBS. Naar schatting zal gemiddeld 50% van alle kinderen, van

Nadere informatie

Preventie van kinkhoestmorbiteit

Preventie van kinkhoestmorbiteit Preventie van kinkhoestmorbiteit Waarom zijn pediaters paranoia? Welke kink zit er in de kabel? Vlaams infectieziektebulletin 85/2013/3 Koen De Schrijver Voorkomen van kinkhoest, nieuwe gevallen 2008-2012

Nadere informatie

Vaccinaties: vraag en antwoord/ Staand Order

Vaccinaties: vraag en antwoord/ Staand Order Vaccinaties: vraag en antwoord/ Staand Order Dr. Moeni Gabriël, Inscholingsdag A pen, 12-03-2016 Het Staand Order Vanaf januari 2016: Vernieuwde Preventieve Zorg: kindjes komen ofwel bij arts ofwel bij

Nadere informatie

Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak

Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak Auteur: Steven Sarrazin Het belang van monitoring en vaccinatie in de BVD-aanpak Veelal wordt de bestrijding van het Boviene Virale Diarree-virus (BVD) enkel geassocieerd met vaccinatie. Echter, met vaccinatie

Nadere informatie

Preventie van. Wat u moet weten over. baarmoederhalskanker. Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker,

Preventie van. Wat u moet weten over. baarmoederhalskanker. Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker, Preventie van baarmoederhalskanker Wat u moet weten over baarmoederhalskanker Deze brochure bevat informatie over baarmoederhalskanker, een ziekte die kan voorkomen worden. Spreek er over met uw arts,

Nadere informatie

4.4 Contra-indicaties (5,10)

4.4 Contra-indicaties (5,10) 4.4 Contra-indicaties (5,10) Bij absolute contra-indicaties is vaccinatie meestal uitgesloten, in sommige gevallen kan overwogen worden toch in hospitaalmilieu te vaccineren. Bij relatieve contra-indicaties

Nadere informatie

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 De achtergrond van de overgang naar het nieuwe inentingsschema met 1 prik minder Waarom is het niet meer nodig

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Difterie- Tetanus-, Poliomyelitisvaccin, suspensie voor injectie 1ml en 10 ml Difterie (geadsorbeerd), Tetanus (geadsorbeerd), geïnactiveerd Poliomyelitis vaccin

Nadere informatie

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL PNEUMO 23, oplossing voor injectie Polysaccharide Pneumokokkenvaccin 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke dosis van 0,5

Nadere informatie

Dragerschap en erfelijke belasting

Dragerschap en erfelijke belasting Dragerschap en erfelijke belasting VSOP 17 mei 2010 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Nieuwe technologische

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 27158 31 augustus 2015 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 19 augustus 2015, houdende regels

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Voeding en gezondheid anno 2016

Voeding en gezondheid anno 2016 Voeding en gezondheid anno 2016 Anke van den Brand, stafmedewerker gezonde voeding, VIGeZ Diabetessymposium Gent, 14 november 2016 1 AANDACHT VOOR GEZONDE VOEDING EN GEZONDHEID NEEMT TOE 2 Aandacht voor

Nadere informatie

NIMENRIX poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit

NIMENRIX poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit Product NIMENRIX poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit Farmaceutisch bedrijf (PFIZER) Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Nimenrix poeder en oplosmiddel voor

Nadere informatie

INLEIDING 1 september tot en met 31 december 2013 A.Z. St.-Dimpna (nr )

INLEIDING 1 september tot en met 31 december 2013 A.Z. St.-Dimpna (nr ) INLEIDING Na aanbevelingen van Europa loopt sinds juni 2001 een Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker op basis van Europese wetenschappelijke richtlijnen. Concreet wil dat zeggen dat in Vlaanderen

Nadere informatie

Evidence Based Nursing

Evidence Based Nursing Evidence Based Nursing - filosofie - Bart Geurden, RN, MScN Van verpleegkundige Diagnostiek naar evidence-based handelen Medische Diagnostiek >1900 Multi- Disciplinaire Problemen 1980- Verpleegkundige

Nadere informatie

Tumoren en erfelijkheid. prof. dr. Bruce Poppe. Centrum voor Medische GeneIca Diensthoofd Prof. dr. A. De Paepe Universitair Ziekenhuis Gent

Tumoren en erfelijkheid. prof. dr. Bruce Poppe. Centrum voor Medische GeneIca Diensthoofd Prof. dr. A. De Paepe Universitair Ziekenhuis Gent oncologisch congres AZ Sint Jan Verpleegkundigen in de oncologie: hou jezelf up to date! Tumoren en erfelijkheid prof. dr. Bruce Poppe Centrum voor Medische GeneIca Diensthoofd Prof. dr. A. De Paepe Universitair

Nadere informatie

Informatie op te nemen in communicatie-instrumenten over borstkankeropsporing. bij vrouwen van 50 tot 59 jaar

Informatie op te nemen in communicatie-instrumenten over borstkankeropsporing. bij vrouwen van 50 tot 59 jaar Informatie op te nemen in communicatie-instrumenten over opsporing bij vrouwen van 50 tot 59 jaar Algemene informatie over opsporing Wat is opsporing? Hoe gebeurt het onderzoek bij opsporing? Borstkankeropsporing

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET DIERGENEESMIDDEL emulsie voor injectie voor varkens 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke dosis van 2 ml bevat: Werkzaam bestanddeel:

Nadere informatie

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Behandeling van een trigger finger Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Overzicht Inleiding PICO Zoekstrategie & Flowchart Artikelen Chirurgie Anatomie Open vs percutaan Conclusie Inleiding Klinische symptomen

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Samenvatting 149 Dit proefschrift richt zich op symptomen van neonatale adaptatie (NA) na blootstelling aan selectieve antidepressiva (SA) in utero. Deze symptomen zijn meestal

Nadere informatie

Overzicht. Inleiding. Inleiding. Preventie van decubitus Principes en materialen & methodes

Overzicht. Inleiding. Inleiding. Preventie van decubitus Principes en materialen & methodes Overzicht Preventie van decubitus Principes en materialen & methodes Prof. dr. Katrien Vanderwee Prof. dr. Tom Defloor Verplegingswetenschap Universiteit Gent Hoe risico bepalen? Preventieprincipes Aanbevelingen

Nadere informatie

Hallo, overlopen wij eens uw medicatieschema?

Hallo, overlopen wij eens uw medicatieschema? Hallo, overlopen wij eens uw medicatieschema? Medicatieanamnese door apotheekassistenten Mevr. Lily Thienpont Mevr. Stefanie Vangampelaere Prof. dr. Peter De Paepe 21 mei 2015 2015 Universitair Ziekenhuis

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

BIJSLUITER Activyl spot-on oplossing voor honden

BIJSLUITER Activyl spot-on oplossing voor honden BIJSLUITER Activyl spot-on oplossing voor honden 1. NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EN DE FABRIKANT VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE, INDIEN VERSCHILLEND Registratiehouder:

Nadere informatie

Rechtstreekse mededeling aan de Gezondheidszorgbeoefenaars

Rechtstreekse mededeling aan de Gezondheidszorgbeoefenaars Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvatting (Dutch summary) 1 Vroeggeboorte na antenatale inflammatie bronchiale hyperreactiviteit als onderliggende oorzaak van Vroeggeboorte Over vroeggeboorte, ook wel prematuriteit genoemd,

Nadere informatie

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor weigering

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor weigering Bijlage II Wetenschappelijke conclusies en redenen voor weigering 4 Wetenschappelijke conclusies Algehele samenvatting van de wetenschappelijke beoordeling van Levothyroxine Alapis en verwante namen (zie

Nadere informatie

NVKP DOSSIERS: KEUZE-MOGELIJKHEDEN TEN AANZIEN VAN DE

NVKP DOSSIERS: KEUZE-MOGELIJKHEDEN TEN AANZIEN VAN DE NVKP DOSSIERS: KEUZE-MOGELIJKHEDEN TEN AANZIEN VAN DE VERSCHILLENDE VACCINATIES INHOUD Inleiding... 2 Hoe kom ik als ouder tot een verantwoorde keuze voor mijn kind?... 2 Standaardschema Rijksvaccinatieprogramma

Nadere informatie

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS Pasop vzw 1 KERNBOODSCHAP Sekswerkers: zeer gevarieerde groep qua leeftijd, nationaliteit, werksector, taal, sociale

Nadere informatie

Dosisgids bestemd voor de arts voor de behandeling van Reumatoïde Artritis (RA) met RoACTEMRA

Dosisgids bestemd voor de arts voor de behandeling van Reumatoïde Artritis (RA) met RoACTEMRA De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel RoACTEMRA. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Behandeling van heupdysplasie

Behandeling van heupdysplasie Behandeling van heupdysplasie Normaal heupgewricht Een heupgewricht bestaat uit een heupkop en een heupkom. In een gezonde heup is de heupkom diep genoeg om de heupkop goed te omvatten en een goede steun

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Tinctuur van Serenoa repens (Bartram Small), Sap van Echinacea purpurea (Moench)

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Tinctuur van Serenoa repens (Bartram Small), Sap van Echinacea purpurea (Moench) Bijsluiter: informatie voor de patiënt Urgenin druppels Tinctuur van Serenoa repens (Bartram Small), Sap van Echinacea purpurea (Moench) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

Medische informatie. Het KCE evalueerde het nieuwe vaccin tegen meningokokken B

Medische informatie. Het KCE evalueerde het nieuwe vaccin tegen meningokokken B Medische informatie Het KCE evalueerde het nieuwe vaccin tegen meningokokken B Meningokokkeninfecties, zeldzaam maar wel ernstig Invasieve meningokokkeninfecties (IMD) worden veroorzaakt door Neisseria

Nadere informatie

AZ Sint-Lucas, een hart voor borstvoeding

AZ Sint-Lucas, een hart voor borstvoeding AZ Sint-Lucas, een hart voor borstvoeding Betrouwbare zorg betekent voor een babyvriendelijk ziekenhuis dat 1. het een beleid heeft over zuigelingenvoeding volgens de internationale borstvoedingsrichtlijnen

Nadere informatie

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waar tegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland

Nadere informatie

Mijn kind heeft diarree

Mijn kind heeft diarree Mijn kind heeft diarree Beste ouders, Uw kind heeft diarree. In deze brochure vindt u een antwoord op de meeste vragen en ook praktische tips, opdat dit tijdelijk ongemak u geen onnodige hoofdbrekens zou

Nadere informatie

Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen

Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Een van de objectieven van de «Thrombosis Guidelines Group of the BSTH (Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis) and the BWGA (Belgian Working

Nadere informatie

Kinkhoest is gevaarlijk voor zuigelingen en jonge kinderen

Kinkhoest is gevaarlijk voor zuigelingen en jonge kinderen Samenvatting Kinkhoest is gevaarlijk voor zuigelingen en jonge kinderen Kinkhoest is een gevaarlijke ziekte voor zuigelingen en jonge kinderen. Hoe jonger het kind is, des te vaker zich restverschijnselen

Nadere informatie

Koemelkallergie. Test met voedselprovocatie. Allergie of intolerantie? Voedselprovocatie. Provocatie en eliminatie

Koemelkallergie. Test met voedselprovocatie. Allergie of intolerantie? Voedselprovocatie. Provocatie en eliminatie Koemelkallergie Test met voedselprovocatie Uw kind heeft verschijnselen die kunnen passen bij een allergie voor koemelk. In deze folder leggen we u het een en ander uit over allergie voor koemelk bij jonge

Nadere informatie

Informatie op te nemen in communicatie-instrumenten over borstkankeropsporing. bij vrouwen van 70 tot 79 jaar

Informatie op te nemen in communicatie-instrumenten over borstkankeropsporing. bij vrouwen van 70 tot 79 jaar Informatie op te nemen in communicatie-instrumenten over opsporing bij vrouwen van 70 tot 79 jaar Algemene informatie over opsporing Wat is opsporing? Hoe gebeurt het onderzoek bij opsporing? Borstkankeropsporing

Nadere informatie

Zorgpad Zwangerschapsdiabetes

Zorgpad Zwangerschapsdiabetes Zorgpad Zwangerschapsdiabetes Projectdossier kwaliteitsprijs Rode Kruis 2012 Verloskunde, endocrinologie, diëtiek, pediatrie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst-Asse-Ninove natascha.deprez@olvz-aalst.be paul.van.crombrugge@olvz-aalst.be

Nadere informatie

5 JAAR HPV-VACCINATIE IN VLAANDEREN

5 JAAR HPV-VACCINATIE IN VLAANDEREN 5 JAAR HPV-VACCINATIE IN VLAANDEREN Dr. Geert Top Infectieziektebestrijding en vaccinatie 5 JAAR HPV-VACCINATIEPROGRAMMA IN VLAANDEREN Kader en start vaccinatieprogramma Methode Resultaten Discussie Conclusies

Nadere informatie

Standaard Vaccinaties 2013

Standaard Vaccinaties 2013 VLAAMS WETENSCHAPPELIJKE VERENIGING VOOR JEUGDGEZONDHEIDSZORG VZW Standaard Vaccinaties 2013 VACCINEREN VOOR CLB Dr. Anouk Vanlander, wetenschappelijk medewerker VWVJ, laatste update juli 2015 Inhoud 1

Nadere informatie

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn.

Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit geneesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan gewijzigd zijn. I B2.4. Ontwerp van de bijsluiter voor TetaQuin Informatie voor de patiënt Lees deze bijsluiter op een rustig moment aandachtig door, ook als dit gesmiddel al eerder aan u werd toegediend. De tekst kan

Nadere informatie

Meningitec suspensie voor injectie in voorgevulde spuit Meningokokken serogroep C oligosaccharide conjugaatvaccin (geadsorbeerd)

Meningitec suspensie voor injectie in voorgevulde spuit Meningokokken serogroep C oligosaccharide conjugaatvaccin (geadsorbeerd) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Meningitec suspensie voor injectie in voorgevulde spuit Meningokokken serogroep C oligosaccharide conjugaatvaccin (geadsorbeerd) Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Opvolging van de zwangerschap

Opvolging van de zwangerschap Dienst Gynaecologie Verloskunde Informatie voor de patiënte Opvolging van de zwangerschap De eerste raadpleging bij de gynaecoloog gebeurt meestal rond 6 à 9 weken zwangerschap. Elke maand dient uw bloeddruk,

Nadere informatie

CT-Colonografie Virtuele Colonoscopie

CT-Colonografie Virtuele Colonoscopie CT-Colonografie Virtuele Colonoscopie Philip Ardies Medische Beeldvorming AZ Sint-Jozef Malle Wat is CTC Axiale CT opnames in rug- en buikligging 2 dimensionale reconstructies 3 dimensionale reconstructies

Nadere informatie

De immunisatieschema s voor Synflorix dienen gebaseerd te zijn op officiële aanbevelingen.

De immunisatieschema s voor Synflorix dienen gebaseerd te zijn op officiële aanbevelingen. 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Synflorix suspensie voor injectie in voorgevulde spuit Pneumokokkenpolysaccharide conjugaatvaccin (geadsorbeerd) 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING 1 dosis (0,5

Nadere informatie

Goede scores voor het OLV Ziekenhuis

Goede scores voor het OLV Ziekenhuis Toelichting bij de resultaten van het OLV Ziekenhuis voor de kwaliteitsindicatoren van het Vlaams Ziekenhuisnetwerk Goede scores voor het OLV Ziekenhuis Het project Sinds enkele jaren is er meer aandacht

Nadere informatie

De individuele astmafiche

De individuele astmafiche Werkgroep Kind & Astma De individuele astmafiche Project gerealiseerd met de onvoorwaardelijke steun van MSD Belgium bvba/sprl LUIK 1. IN TE VULLEN DOOR DE BEHANDELENDE ARTS EN DE OUDERS Dit luik wordt

Nadere informatie

Zwangerschap en HBV. Greet Boland Nationaal Hepatitis Centrum, Amersfoort Afdeling Virologie, Universitair Medisch Centrum Utrecht

Zwangerschap en HBV. Greet Boland Nationaal Hepatitis Centrum, Amersfoort Afdeling Virologie, Universitair Medisch Centrum Utrecht Zwangerschap en HBV Greet Boland Nationaal Hepatitis Centrum, Amersfoort Afdeling Virologie, Universitair Medisch Centrum Utrecht 1 Virale aandoeningen die verticaal overdraagbaar zijn HIV Hepatitis B

Nadere informatie

Opvolgen van groei. Vroegtijdige detectie van mogelijke groeistoornissen METEN van lengte, gewicht en hoofdomtrek.

Opvolgen van groei. Vroegtijdige detectie van mogelijke groeistoornissen METEN van lengte, gewicht en hoofdomtrek. Opvolgen van groei. Vroegtijdige detectie van mogelijke groeistoornissen. November 2016 METEN van lengte, gewicht en hoofdomtrek 1. Wat is normale groei? 2. Groeistoornissen: lengte en gewicht 3. Casussen

Nadere informatie

The Lancet Midwifery Series

The Lancet Midwifery Series The Lancet Midwifery Series Een artikelenreeks over de invloed van verloskundigenzorg op vrouwen en hun pasgeborenen, gezinnen, families en gemeenschappen Joke Klinkert, verloskundige, MPH, directeur EVAA

Nadere informatie

Onderzoek naar koemelkallergie

Onderzoek naar koemelkallergie Onderzoek naar koemelkallergie Uw kind heeft verschijnselen die wijzen op een allergie voor koemelk. In deze folder leest u wat een allergie voor koemelk bij jonge kinderen inhoudt. Ook leggen we in deze

Nadere informatie

2.1.2.b ZIEKTE EN ONGEVALLEN Verkort VERSIE 5 27-03-2012

2.1.2.b ZIEKTE EN ONGEVALLEN Verkort VERSIE 5 27-03-2012 2.1.2.b ZIEKTE EN ONGEVALLEN Verkort VERSIE 5 27-03-2012 Verkort ziektebeleid FloreoKids HANDLEIDING VOOR OUDERS/VERZORGERS BIJ ZIEKTE KIND 1. Kan een ziek kind het kindercentrum bezoeken? FloreoKids biedt

Nadere informatie

Vaccinaties voor baby s van 6-9 weken, 3, 4 en 10-11 maanden. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor baby s van 6-9 weken, 3, 4 en 10-11 maanden. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor baby s van 6-9 weken, 3, 4 en 10-11 maanden Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL TYPHIM Vi, 25 microgram/dosis, oplossing voor injectie Polyoside buiktyfusvaccin 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén dosis

Nadere informatie

Dagelijkse kost op peuterleeftijd: Kencijfers over voedingspatroon uit de JOnG!-studie

Dagelijkse kost op peuterleeftijd: Kencijfers over voedingspatroon uit de JOnG!-studie Dagelijkse kost op peuterleeftijd: Kencijfers over voedingspatroon uit de JOnG!-studie Karel Hoppenbrouwers Cécile Guérin Studiedag Kind & Gezin Brussel, 25 oktober 2012 INHOUD VAN DE PRESENTATIE Onderzoek

Nadere informatie

Liefs Jill. hip, hot & handig nieuws. Prikgids prikken - inentingen - vaccins

Liefs Jill. hip, hot & handig nieuws. Prikgids prikken - inentingen - vaccins Liefs Jill hip, hot & handig nieuws Prikgids prikken - inentingen - vaccins DKTP - Hib - Pneumokokken In de Liefs Jill Prikgids lees je alles over de inentingen die jouw kind tot en met 4 jaar krijgt.

Nadere informatie

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE INTEGRATIEVE KANKERZORG EN Deze Gids werd opgesteld door het Antikankerfonds om patiënten en hun familie te helpen een beter inzicht te krijgen in de integratieve kankerzorg en de Mind-Body Geneeskunde.

Nadere informatie

Vaccinaties voor kinderen van 9 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor kinderen van 9 jaar. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor kinderen van 9 jaar Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland worden

Nadere informatie

Baby en Kinderdagverblijf

Baby en Kinderdagverblijf Baby en Kinderdagverblijf Stationsstraat 45 8020 Oostkamp 050/84.16.04 Huisreglement Dit huisreglement, voor het laatst gewijzigd op 12/11/2013, vervangt alle voorafgaande. De Paddestoel wordt uitgebaat

Nadere informatie