Urineweginfecties Een correct staal als voorwaarde voor een juiste diagnose

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Urineweginfecties Een correct staal als voorwaarde voor een juiste diagnose"

Transcriptie

1 Urineweginfecties Een correct staal als voorwaarde voor een juiste diagnose Jerina Boelens, medische microbiologie en infectiepreventie, UZ Gent Info-avond Urineweginfecties in het ziekenhuis 7 maart Universitair Ziekenhuis Gent 1 nn, V, 1/1/1978 Afdeling nnn, V, 1/1/1978 Afdeling 2008 Universitair Ziekenhuis Gent 2 2 1

2 pre-pre- 1 pre- 2 analytische fase 3 post- 4 post-post- Bartlett, Medical Microbiology. Quality cost and clinical relevance Correcte indicatiestelling Symptomen Bij afwezigheid van symptomen Bij een patiënt met een urinaire verblijskatheter? Bij ruikende urine? Risico op nevenwerkingen Bij troebele urine? Risico op C. difficile-infectie Overgebruik van AB leidt tot toenemende resistentie 2

3 Correcte indicatiestelling Lee et al. 32% overbehandeling van asymptomatische bacteriurie Pyurie als belangrijke motivator voor de behandeling van asymptomatische bacteriurie, evenals geslacht, oudere leeftijd, hematurie en positieve nitriettest Leis et al. Gecontroleerde voor-na interventionele studie Interventie: geen automatische rapportering van de resultaten van nietgekatheteriseerde urineculturen Pre-interventie: 48% behandeling van asymptomatische bacteriurie (nietgekatheteriseerd) (42% gekatheteriseerd) Tijdens interventie: 12% versus 41% Voor 14% van de niet-gekatheteriseerde stalen werd het resultaat actief opgevraagd Bij 4 UTI bij niet-gekatheteriseerde patiënten werd reeds empirische ABtherapie opgestart Lee et al, BMC Infectious Diseases 2015; Leis et al, CID 2014 Correcte aanvraag 3

4 Staalafname Goede instructies aan de patiënt (midstream, clean catch midstream) Is er een brochure? Wordt er uitleg gegeven? Staalafname LaRocco et al, CMR

5 Midstream urine is een type 2-staal Midstream urine 5

6 Midstream urine kinderen Minder verkiesbare afnamemethodes Gewoon geplaste urine Ouderen, bedlegerigen, kinderen Nooit urine uit een bedpan of urinaal! Veel contaminatie van urogenitale flora te verwachten Belang bij interpretatie kweek Urinezakje Heel jonge kinderen Betrouwbaarheid soms moeilijk in te schatten Hoge negatieve predictieve waarde 6

7 Niet bruikbare afnamemethodes 24uurscollectie Urine uit bedpan of urinaal Katheterzak Eerste portie urine Urines van patiënten met urinaire verblijfskatheter Enkel bij patiënten met symptomen Geen routinematige urinekweek bij patiënten met verblijfsonde Verblijfskatheters: NOOIT uit de zak WEL via (naaldloze) afnamepoort, op aseptische wijze (dus handhygiëne en vooraf poort ontsmetten) Kweek van blaassondetips is niet zinvol (sowieso kolonisatie en biofilmvorming) Complexe microbiologie niet ongewoon! Belangrijk: urine uit de leiding is een goede reflectie van wat er in de blaas gaande is 7

8 Urines van patiënten met urinaire verblijfskatheter Na 48u zijn er intraluminaal al opklimmende bacteriën, extraluminaal ook na u Na 1 week is er op de meeste katheters biofilm ontwikkeld Donlan et al, CID 2001 Invasievere methodes Eenmalige katheterisatie Blaaspunctie Geen contaminatie verwacht Elke potentiële pathogeen telt Na prostaatmassage / 3 de portie 8

9 Samengevat DO s Correcte aanvraag met patiëntidentificatie, aanvragende arts, klinische inlichtingen Controleer de identiteit van je patiënt Neem het staal af (vermijd contaminatie) en sluit het potje of buisje (onbreekbaar & lekvrij) goed Label de recipiënten met de identificatiesticker van de juiste patiënt Noteer tijdstip van afname Steek potje en aanvraag in een dubbelwandig zakje Stuur snel op Staaltransport Snel ( en ) Stalen niet laten opstapelen Niet wachten op de koffiepauze 9

10 Snel staaltransport: argumenten 1 12 studies, allen met significantiepunt op > 10 5 CFU/mL 2 Conclusie Onvoldoende evidentie, studies nodig LaRocco et al, CMR 2016 Staalbewaring: cultuur en sediment Bij voorkeur binnen de 2 uur in het lab Indien niet mogelijk: maximum 24 uur bewaren Hoe? Urines voor cultuur: stabilisatie met boorzuur is een optie maar een sediment is dan niet meer mogelijk. Respecteer de instructies van de fabrikant naar volume toe! 10

11 Staalbewaring: boorzuur Aandachtspunten: - Onvoldoende vulling van de tubes kan leiden tot vals negatieve resultaten (aangetoond voor E. coli en K. pneumoniae) - Boorzuur heeft weinig invloed op de groei van Enterococcus spp. indien > 4u bewaring bij kamertemperatuur Gillespie et al. - Meer dan 700 urines van patiënten met symptomen van een urineweginfectie - Overnacht bewaring met correcte hoeveelheid boorzuur (o.v.v. kristallen) leidde tot 8% significante wijzigingen in het resultaat van de cultuur - Algemeen: 16% inhibitie van groei, 16% overgroei Nickander et al, J Clin Microbiol 1982 Gillespie et al, J Clin Pathol 1999 Analytische fase: cultuur Kwantitatieve kweek Gekalibreerde entnaald 1 µl 11

12 1. Identificatie van pathogenen 2. Kwantificatie van pathogenen 3. Gevoeligheidsbepaling Resultaten - Vermelding van de uropathogenen, met kwantificatie - Mengsels: - Banale microflora - Mengflora - Mengflora van gramnegatieven - Geen groei of Voorlopig geen groei. Wordt verder geïncubeerd. - Gevoeligheidsbepalingen 12

13 Post-post-analytische fase Infectie aangetoond? Antibiotica nodig? Welke? Multidisciplinair overleg Richtlijnen voor (empirische therapie) Take home messages Juiste indicatie Aanvraag met klinische inlichtingen Snel transport of goede bewaring Actieve communicatie bij dringende of heel belangrijke stalen 13

Urineculturen: consensus BILULU (v7)

Urineculturen: consensus BILULU (v7) Urineculturen: consensus BILULU (v7) Voorafgaande opmerkingen: 1) Dit document is guideline a minima. 2) Op vraag van de klinische bioloog kan er in bepaalde gevallen afgeweken worden van dit schema. 3)

Nadere informatie

Urineweginfecties: definitie en diagnostiek

Urineweginfecties: definitie en diagnostiek Urineweginfecties: definitie en diagnostiek Isabel Leroux-Roels Klinisch bioloog, coördinator Team Infectiepreventie Informatieavond Urineweginfecties in het ziekenhuis Dinsdag 7 maart 2017 Overzicht Ziektelast

Nadere informatie

Correcte staalafname: de sleutel tot succesvolle laboanalyse. Symposium HoGent 19 december 2013 Jerina Boelens Lab microbiologie UZ Gent

Correcte staalafname: de sleutel tot succesvolle laboanalyse. Symposium HoGent 19 december 2013 Jerina Boelens Lab microbiologie UZ Gent Correcte staalafname: de sleutel tot succesvolle laboanalyse Symposium HoGent 19 december 2013 Jerina Boelens Lab microbiologie UZ Gent INHOUD Commensale flora Types stalen Correcte staalname Dringende

Nadere informatie

Ervaringen met prevalentiestudies van urineweginfecties. OLV Aalst - Asse - Ninove Team ziekenhuishygiëne Dr. P. Jordens

Ervaringen met prevalentiestudies van urineweginfecties. OLV Aalst - Asse - Ninove Team ziekenhuishygiëne Dr. P. Jordens Ervaringen met prevalentiestudies van urineweginfecties OLV Aalst - Asse - Ninove Team ziekenhuishygiëne Dr. P. Jordens Prevalentiestudies UWI in het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis 1 prevalentiestudie : mei

Nadere informatie

3 e Post EAUN Meeting

3 e Post EAUN Meeting 3 e Post EAUN Meeting Carmen Sommers Verpleegkundig Specialist Canisius Wilhelmina Ziekenhuis Urineweginfecties Urineweginfecties Definitie urineweginfectie Bacteriurie Een bacteriurie is slechts de aanwezigheid

Nadere informatie

Aanleiding Belgian National Nosocomial Infection Surveillance Studie (BNISS) uitgevoerd door het Kenniscentrum (KCE)

Aanleiding Belgian National Nosocomial Infection Surveillance Studie (BNISS) uitgevoerd door het Kenniscentrum (KCE) Care bundel Kathetergerelateerde UWI Silvy Vandebeurie Aanleiding Belgian National Nosocomial Infection Surveillance Studie (BNISS) uitgevoerd door het Kenniscentrum (KCE) 12,5 13,6 15,3 14,6 23,9 20,1

Nadere informatie

BILULU URINECONSENSUS IN DE PRAKTIJK.

BILULU URINECONSENSUS IN DE PRAKTIJK. BILULU URINECONSENSUS IN DE PRAKTIJK Sonja.Van.Den.Broeck@hhzhlier.be Anja.goovaerts@imelda.be 1 2 Categorieën Classificatie Categorie 1: urogenitale/huidflora Viridans streptokokken, commensale neisseriaceae,

Nadere informatie

DIENST LABORATORIUMGENEESKUNDE

DIENST LABORATORIUMGENEESKUNDE DIENST LABORATORIUMGENEESKUNDE STAALNAME - URINE Opgesteld door: Angelo Van Nevel Beoordeeld door: Klinisch biologen SJ en ZP, Operationeel - medisch hoofd SJ en ZP, Verantwoordelijken WP vochten en urines

Nadere informatie

Diagnostiek urineweginfecties: do s and dont s

Diagnostiek urineweginfecties: do s and dont s Diagnostiek urineweginfecties: do s and dont s Flore Horuz Kinderarts-nefroloog MUMC met dank aan M. Koppejan-Stapel Kinderarts en voorzitter werkgroep richtlijn UWI in vogelvlucht nieuwe richtlijn urineweginfecties

Nadere informatie

Urineweg-infecties bij kinderen. Loes Tanja kinderarts

Urineweg-infecties bij kinderen. Loes Tanja kinderarts Urineweg-infecties bij kinderen Loes Tanja kinderarts Wat is een urineweginfectie (UWI)? Een combinatie van klinische leeftijdsgebonden kenmerken en de aanwezigheid van bacteriën in een betrouwbaar afgenomen

Nadere informatie

Koortsige Urineweginfecties/ Pyelonefritis bij kinderen. Dr An Bael, kindernefrologie ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis

Koortsige Urineweginfecties/ Pyelonefritis bij kinderen. Dr An Bael, kindernefrologie ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis Koortsige Urineweginfecties/ Pyelonefritis bij kinderen Dr An Bael, kindernefrologie ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis Koorts of geen koorts? Urineweginfecties. Blaasontsteking= cystitis, geen koorts

Nadere informatie

Urineculturen: consensus BILULU (v8)

Urineculturen: consensus BILULU (v8) Urineculturen: consensus BILULU (v8) Voorafgaande opmerkingen: 1) Dit document is een guideline a minima. 2) Op vraag van de klinische bioloog kan er in bepaalde gevallen afgeweken worden van dit schema.

Nadere informatie

URINEWEGINFECTIE ONDER DE LOEP GENOMEN

URINEWEGINFECTIE ONDER DE LOEP GENOMEN 2 e Post EAUN Meeting URINEWEGINFECTIE ONDER DE LOEP GENOMEN Hanny Cobussen-Boekhorst, RN, M-ANP UMC St Radboud, Nijmegen INHOUD Inleiding Microbiologie Urineweg infecties Ongecompliceerde UWI + behandeling

Nadere informatie

AANBEVELINGEN TER VOORKOMING VAN URINEWEGINFECTIES 2007

AANBEVELINGEN TER VOORKOMING VAN URINEWEGINFECTIES 2007 Regionaal Platform Ziekenhuishygiëne West-Vlaanderen AANBEVELINGEN TER VOORKOMING VAN URINEWEGINFECTIES 2007 Opgemaakt door de werkgroep UWI van het RPZ: A. Dewaele, A. Anthierens, J. Steenhuyse, A.M.

Nadere informatie

Analyse, post-analyse. Reinoud Cartuyvels Hans De Beenhouwer

Analyse, post-analyse. Reinoud Cartuyvels Hans De Beenhouwer Analyse, post-analyse Reinoud Cartuyvels Hans De Beenhouwer Uitwerken van stalen Met wat houden we rekening bij het aflezen en verder uitwerken van stalen? A. Staaltype: 1. Midstream (expert 8/8 ) Midstream

Nadere informatie

Woonzorginfecties: praktisch beleid Urineweginfecties in WZC

Woonzorginfecties: praktisch beleid Urineweginfecties in WZC Woonzorginfecties: praktisch beleid Urineweginfecties in WZC Symposium CRAGT, 15 december 2012 Katrien Latour Rue Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussels Belgium T +32 2 642 51 11 F +32 2 642 50 01 email:

Nadere informatie

chapter TWELVE Nederlandse samenvatting

chapter TWELVE Nederlandse samenvatting chapter TWELVE Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING TWELVE Bacteriurie, de aanwezigheid van bacteriën in de urine, is een veel voorkomende bevinding bij vrouwen. Bacteriurie wordt onderverdeeld

Nadere informatie

Laboratorium voor Klinische Biologie Bijlage uitgave: 1 Document: LAB-A1490-B2 In voege vanaf: 27/12/2010 Afname midstream urine

Laboratorium voor Klinische Biologie Bijlage uitgave: 1 Document: LAB-A1490-B2 In voege vanaf: 27/12/2010 Afname midstream urine Opstelling, nazicht en machtiging Actie Naam en functie Opsteller Geert Claeys, afdelingshoofd Aanpassingen Jerina Boelens, ASO Nazicht M.José Van Hoecke, kwaliteitsbeheerder Machtiging Erik De Logi, laboratoriumdirecteur

Nadere informatie

Urineweginfecties nader belicht. Anne-Marie Giesen Remmie Hammers-Cupido

Urineweginfecties nader belicht. Anne-Marie Giesen Remmie Hammers-Cupido Urineweginfecties nader belicht Anne-Marie Giesen Remmie Hammers-Cupido Urineweginfecties nader belicht Kennismaking Uitleg Casuïstiek afgewisseld met dipslides Niet vergeten! Doelen U herkent de valkuilen

Nadere informatie

Rondzending nieuwe stijl - een integraal aanpak. Sectie bacteriologie/mycologie dr. Tanja Schülin

Rondzending nieuwe stijl - een integraal aanpak. Sectie bacteriologie/mycologie dr. Tanja Schülin Rondzending nieuwe stijl - een integraal aanpak Sectie bacteriologie/mycologie dr. Tanja Schülin Rondzending bacteriologie Kweek algemeen 5x Sputum Feces Wond Difterie/Gonorrhoe Legionella/Bordetella Resistentie

Nadere informatie

Uricult Gebruikersinformatie Al meer dan 30 jaar de vertrouwde dipslide voor professionele vaststelling van urineweginfecties

Uricult Gebruikersinformatie Al meer dan 30 jaar de vertrouwde dipslide voor professionele vaststelling van urineweginfecties Uricult Gebruikersinformatie Al meer dan 30 jaar de vertrouwde dipslide voor professionele vaststelling van urineweginfecties Kwaliteit en service voor in-vitro-diagnostica 1. Urineweginfecties Bacteriële

Nadere informatie

De dipslide voor het aantonen van urineweg infecties

De dipslide voor het aantonen van urineweg infecties De dipslide voor het aantonen van urineweg infecties Wanneer moet er getest worden op urineweg infecties? Kinderen. (altijd) Mannen. (altijd) Alle gehospitaliseerde en recent gehospitaliseerde patiënten.

Nadere informatie

Urineweginfecties (UWI s): Antibiotica en resistentie bij microorganismen

Urineweginfecties (UWI s): Antibiotica en resistentie bij microorganismen Urineweginfecties (UWI s): Antibiotica en resistentie bij microorganismen in verpleeghuizen - SNIV 2012 -, De Reehorst, Driebergen Dr. Ine Frénay, arts-microbioloog RLM Dordrecht- Gorinchem 1 Indeling

Nadere informatie

Uricult. Gebruikersinformatie MEDIPHOS. Al meer dan 30 jaar de vertrouwde dipslide voor professionele vaststelling van urineweginfecties

Uricult. Gebruikersinformatie MEDIPHOS. Al meer dan 30 jaar de vertrouwde dipslide voor professionele vaststelling van urineweginfecties Uricult Gebruikersinformatie Al meer dan 30 jaar de vertrouwde dipslide voor professionele vaststelling van urineweginfecties MEDIPHOS MEDICAL SUPPLIES 1. Urineweginfecties Bacteriële infecties van de

Nadere informatie

Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva

Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva An Joosten 30/03/2010 30/03/2010 1 Surveillance hemoculturen Inleiding Bloedstroom infecties (BSI) Predisponerende

Nadere informatie

De kwaliteit van het urineonderzoek

De kwaliteit van het urineonderzoek De kwaliteit van het urineonderzoek Kwaliteitsproject van: Gabrielle van de Graaf AIOS AVG Severinus Veldhoven AVG opleiding ErasmusMC Rotterdam September 2008 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. PLAN-fase

Nadere informatie

De Kindercarrousel voor huisartsen en kinderartsen

De Kindercarrousel voor huisartsen en kinderartsen De Kindercarrousel voor huisartsen en kinderartsen 15-05-2013 Workshop Urineweginfecties bij kinderen Mijke Breukels, kinderarts Nicolien de Bie, huisarts Leerdoelen ס Definities (recidiverende UWI s,

Nadere informatie

AFNAME VAN ETTER-, WOND- EN PUNCTIEVOCHT EN ANDERE MONSTERS

AFNAME VAN ETTER-, WOND- EN PUNCTIEVOCHT EN ANDERE MONSTERS Laboratorium Klinische Biologie 1. Materiaal AFNAME VAN ETTER-, WOND- EN PUNCTIEVOCHT EN ANDERE MONSTERS E-swab met roze schroefdop (Flocked swab met 1 ml vloeibaar AMIES transportmedium) E-swab met blauwe

Nadere informatie

Standaardisatie in urineculturen

Standaardisatie in urineculturen Standaardisatie in urineculturen Britt Van Meensel 1. Pre-analytische fase Staaltypes: (Clean voided) midstream urine Suprapubische punctie Staal na éénmalige sondage Stalen via verblijfscatheter Pedibag

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Urineweginfectie (UWI)

Kindergeneeskunde. Urineweginfectie (UWI) Kindergeneeskunde Urineweginfectie (UWI) 1 Folder voor ouders/verzorgers U ontvangt deze folder omdat er bij uw kind een urineweginfectie is vastgesteld of omdat uw kind eerder een urineweginfectie heeft

Nadere informatie

1-12-2015. Wondbeoordeling. De systematische aanpak van chronische wonden door het gebruik van ITEM

1-12-2015. Wondbeoordeling. De systematische aanpak van chronische wonden door het gebruik van ITEM Steven Smet De systematische aanpak van chronische wonden door het gebruik van ITEM Verpleegkundig-specialist wondzorg / voorzitter decubituscommissie Wondbeoordeling Wondbedpreparatie adhv. TIME In gebruik

Nadere informatie

AFNAME VAN ETTER-, WOND- EN PUNCTIEVOCHT EN ANDERE MONSTERS

AFNAME VAN ETTER-, WOND- EN PUNCTIEVOCHT EN ANDERE MONSTERS Laboratorium Klinische Biologie 1. Materiaal AFNAME VAN ETTER-, WOND- EN PUNCTIEVOCHT EN ANDERE MONSTERS E-swab met roze schroefdop (Flocked swab met 1 ml vloeibaar AMIES transportmedium) Steriele polypropyleen

Nadere informatie

Programma-overzicht vrijdag 15 september MDRO's in alle geledingen van de zorg koffiepauze

Programma-overzicht vrijdag 15 september MDRO's in alle geledingen van de zorg koffiepauze Programma-overzicht vrijdag 15 september 2017 9-10.30 Infections in a moving world 10.30-11 koffiepauze 1. TB 2. HIV 3. 4. Huidinfecties 11-13 Vaccinatie 13-14 lunchpauze 14-15.30 MDRO's in alle geledingen

Nadere informatie

INFECTIES VOORKOMEN KANKERCENTRUM UZ GENT. Onco_hemato_015

INFECTIES VOORKOMEN KANKERCENTRUM UZ GENT. Onco_hemato_015 INFECTIES VOORKOMEN KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_hemato_015 INHOUDSTAFEL 01 Wat is een infectie? 3 02 Verhoogd risico op infectie 3 03 U beschermen tegen infecties 4 04 Belangrijke aandachtspunten bij het

Nadere informatie

Directe identificatie en gevoeligheidsbepaling van micro-organismen uit positieve hemoculturen met behulp van MALDI-TOF MS en het BD Phoenix Systeem

Directe identificatie en gevoeligheidsbepaling van micro-organismen uit positieve hemoculturen met behulp van MALDI-TOF MS en het BD Phoenix Systeem Directe identificatie en gevoeligheidsbepaling van micro-organismen uit positieve hemoculturen met behulp van MALDI-TOF MS en het BD Phoenix Systeem An Joosten Directe identificatie en gevoeligheidsbepaling

Nadere informatie

Urineweginfecties Rubriekhouder: Mw. Dr. E.E. Stobberingh (RIVM)( )

Urineweginfecties Rubriekhouder: Mw. Dr. E.E. Stobberingh (RIVM)( ) Urineweginfecties Rubriekhouder: Mw. Dr. E.E. Stobberingh (RIVM)(2014-2015) Inleiding Urineweginfecties zijn veel voorkomende aandoeningen in de huisartsenpraktijk. De incidentie varieert afhankelijk van

Nadere informatie

De extractie van bacterieel en fungaal DNA uit verschillende lichaamsvloeistoffen

De extractie van bacterieel en fungaal DNA uit verschillende lichaamsvloeistoffen Een grote verscheidenheid aan bacteriën, virussen, schimmels en parasieten is verantwoordelijk voor de naar schatting 15 miljoen sterfgevallen per jaar als gevolg van infectieziekten. Infectieziekten gaan

Nadere informatie

Functie van de nieren en wat kan fout gaan

Functie van de nieren en wat kan fout gaan Functie van de nieren en wat kan fout gaan Dr Lucien Hoekx Kliniekhoofd oncologische urologie Universitair Ziekenhuis Antwerpen 1 staalname MIDSTREAM urine Renogram 1. reinigen met chloramine 2. steriel

Nadere informatie

Titel : Algemene richtlijnen voor staalafname

Titel : Algemene richtlijnen voor staalafname Laboratorium Klinische Biologie Document: ALP-0096 Versie: 1.0 Ingangsdatum: 22-2-2017 Goedkeuringstraject Auteur(s):Vrydags Nicolas Revisie Klinisch Bioloog:Jacobs Nadia Revisie Kwaliteitsfunctionaris:Vrydags

Nadere informatie

Urineweginfecties bij kinderen

Urineweginfecties bij kinderen Urineweginfecties bij kinderen Up-to-date met NHG-standaard en NVK-richtlijn OverEINDse dagen, Scarperia, april 2011 Pieter Bertholet, huisarts Angelique Roeleveld-Versteegh, kinderarts Bas Zegers, kinderarts

Nadere informatie

VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011

VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011 VSV Preventie groep B streptokokken ziekte neonaat september 2011 1.0 EPIDEMIOLOGIE In Nederland is circa 20% van alle zwangeren draagster van GBS. Naar schatting zal gemiddeld 50% van alle kinderen, van

Nadere informatie

Naar huis met een blaassonde

Naar huis met een blaassonde Infobrochure Naar huis met een blaassonde mensen zorgen voor mensen 2 Beste mevrouw, mijnheer, U gaat naar huis met een blaassonde. In deze brochure vindt u enkele tips en adviezen. Het is mogelijk dat

Nadere informatie

Afnamesets Medische Microbiologie. Veranderingen voor de dagelijkse praktijk

Afnamesets Medische Microbiologie. Veranderingen voor de dagelijkse praktijk Afnamesets Medische Microbiologie Veranderingen voor de dagelijkse praktijk 2 3 Veranderingen voor de dagelijkse praktijk Bij Certe vinden wij het belangrijk om bij al uw laboratoriumaanvragen snel een

Nadere informatie

URINEWEGINFECTIES TIJDENS DE ZWANGERSCHAP IN DE HUISARTSENPRAKTIJK screening en diagnostiek

URINEWEGINFECTIES TIJDENS DE ZWANGERSCHAP IN DE HUISARTSENPRAKTIJK screening en diagnostiek URINEWEGINFECTIES TIJDENS DE ZWANGERSCHAP IN DE HUISARTSENPRAKTIJK screening en diagnostiek Dr. Lies Delameillieure, Universiteit Gent Promotor: Prof. Dr. Thierry Christiaens, Universiteit Gent Co-promotor:

Nadere informatie

Hoe overdracht vermijden: bijkomende voorzorgsmaatregelen. Opleiding docenten - 8 september 2016 A. Willemse

Hoe overdracht vermijden: bijkomende voorzorgsmaatregelen. Opleiding docenten - 8 september 2016 A. Willemse Hoe overdracht vermijden: bijkomende voorzorgsmaatregelen Opleiding docenten - 8 september 2016 A. Willemse Allemaal beestjes MRSA, VRE, CPE, C. difficile, M. tuberculosis, S. epidermidis, P. acnes, E.

Nadere informatie

Antibioticumbeleid in tijden van toenemende resistentie

Antibioticumbeleid in tijden van toenemende resistentie Antibioticumbeleid in tijden van toenemende resistentie Kees Verduin, arts-microbioloog Laboratorium voor microbiologie en infectiepreventie, Amphia ziekenhuis, Breda Wat is het probleem? Antibioticum

Nadere informatie

RESIDENT: O. Ophelia

RESIDENT: O. Ophelia HALT 2 CASUSSEN RESIDENT: O. Ophelia O. Ophelia, 76 jarige (1937) vrouw Voltijds verblijvend in het WZC sinds 10 jaar Aanwezig om 8u op de dag van de studie Stapt zelfstandig Geen opname in het ziekenhuis

Nadere informatie

Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus?

Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus? Is er evidentie voor point of care testen voor de diagnose van occulte ernstige bacteriële infecties bij ambulante kinderen met koorts zonder focus? Critically appraised topic Leuven 10 mei 2011 Dr. Apr.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. VRE Vancomycine resistente enterococcus

Patiënteninformatie. VRE Vancomycine resistente enterococcus Patiënteninformatie VRE Vancomycine resistente enterococcus Inhoud Inleiding... 3 Informatie over VRE... 3 Wat is VRE?... 3 Is de VRE-bacterie gevaarlijk?... 3 Kan ik ziek worden van VRE?... 3 Hoe wordt

Nadere informatie

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar)

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Koorts bij kinderen > 3 maanden ( > 12 weken oud) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (vanaf 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie.

Nadere informatie

Sneltesten voor respiratoire virussen: geschikt voor point-of-care? 13 juni 2017 Werkgroep Algemene Medische Microbiologie

Sneltesten voor respiratoire virussen: geschikt voor point-of-care? 13 juni 2017 Werkgroep Algemene Medische Microbiologie Sneltesten voor respiratoire virussen: geschikt voor point-of-care? 13 juni 2017 Werkgroep Algemene Medische Microbiologie Andrea Bruning, MD PhD AIOS Medische Microbiologie Overzicht Introductie - Point-of-care

Nadere informatie

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar)

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Koorts bij kinderen van 0 tot 1 maand (0-28 dagen) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (jonger dan 1 maand) met koorts, verdacht van een

Nadere informatie

Richtlijn. Urineweg- infecties

Richtlijn. Urineweg- infecties Richtlijn Urineweg- infecties Colofon Dit is een uitgave van de NVVA 1 Auteurs: Paul Went, Wilco Achterberg, Rolina Bruggink, Jacqueline Ellen van Veelen, Daniëlle Pelzer, Armand Rondas, Esther Schep-de

Nadere informatie

Patiënteninformatie (CPE)

Patiënteninformatie (CPE) Patiënteninformatie Carbapenemaseproducerende enterobacteriën (CPE) Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Informatie over CPE... 3 Wat zijn enterobacteriën?... 3 Wat zijn Carbapenemase-Producerende Enterobacteriën

Nadere informatie

Kwaliteitsbevordering in de huisartspraktijk, toegepast op de aanpak van urineweginfecties. Handleiding voor LOK-groepen WVVH

Kwaliteitsbevordering in de huisartspraktijk, toegepast op de aanpak van urineweginfecties. Handleiding voor LOK-groepen WVVH Kwaliteitsbevordering in de huisartspraktijk, toegepast op de aanpak van urineweginfecties. Handleiding voor LOK-groepen WVVH - 2005 Programma! Bespreking resultaten registratie! Casuïstiek in groepjes!

Nadere informatie

Afname instructies Medische microbiologie

Afname instructies Medische microbiologie Afname instructies Medische microbiologie Afname materiaal Afname vóór starten antibiotica Zorg voor juiste afname materiaal Zorg voor correcte patiënten labels op zowel materiaal als aanvraagformulier

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting Dit programma is gebaseerd op de NHG-Standaard van juni 2013. Een patiënt met een urineweginfectie krijgt vaak alleen een recept mee, ziet soms de huisarts, maar wordt zelden verwezen naar

Nadere informatie

NOSO INFO EDITORIAAL INHOUD. Waarom een nummer dat speciaal gewijd is aan urineweginfecties? Surveillance van (nosocomiale) urineweginfecties

NOSO INFO EDITORIAAL INHOUD. Waarom een nummer dat speciaal gewijd is aan urineweginfecties? Surveillance van (nosocomiale) urineweginfecties Association Belge pour l Hygiène Hospitalière Belgische Vereniging voor Ziekenhuishygiëne Groupement pour le Dépistage, l Etude et la Prévention des Infections Hospitalières Groep ter Opsporing, Studie

Nadere informatie

Koorts bij zuigelingen

Koorts bij zuigelingen Koorts bij zuigelingen En waarom we er altijd een beetje bang van moeten zijn Herfstsymposium 2015 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis Mark van Oort Definitie Waar hebben we het over: rectaal gemeten temperatuur

Nadere informatie

Informatiebrief donoren

Informatiebrief donoren Informatiebrief donoren Studie: SHUTUP Versie 1, 01 december 2016 ToetsingOnline Nummer NL60330.058.16 Titel onderzoek: Veiligheid en verdraagzaamheid van gecontroleerde urinetransfusies bij patiënten

Nadere informatie

info voor patiënten Blaasfunctieonderzoek

info voor patiënten Blaasfunctieonderzoek info voor patiënten Blaasfunctieonderzoek Inhoud 01 Het blaasfunctieonderzoek... 04 02 Bijwerkingen... 06 03 Praktisch... 07 04 Kort samengevat... 07 05 Contactgegevens... 08 01. Blaasfunctieonderzoek

Nadere informatie

Inhoud. Urine incontinentie bij ernstige MS: zijn er nog opties? 1. Definitie 2. Diagnostiek 3. Behandeling 4. Casus

Inhoud. Urine incontinentie bij ernstige MS: zijn er nog opties? 1. Definitie 2. Diagnostiek 3. Behandeling 4. Casus Urine incontinentie bij ernstige MS: zijn er nog opties? Bertil Blok, uroloog Inhoud 1. Definitie 2. Diagnostiek 3. Behandeling 4. Casus 1. Definitie blaasproblemen bij ernstige MS De ernstige MS patient

Nadere informatie

Urineweginfecties Rubriekhouder: Mw. Dr. E.E. Stobberingh (RIVM)(2014)

Urineweginfecties Rubriekhouder: Mw. Dr. E.E. Stobberingh (RIVM)(2014) Urineweginfecties Rubriekhouder: Mw. Dr. E.E. Stobberingh (RIVM)(2014) Inleiding Urineweginfecties zijn veel voorkomende aandoeningen in de huisartsenpraktijk. De incidentie varieert afhankelijk van de

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/31838 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Caljouw, Monique Adriana Anna Title: Prevention of clinical urinary tract infections

Nadere informatie

Urineweginfecties. Hanny Cobussen-Boekhorst Verpleegkundig Specialist Continentie-Urinestoma zorg Afdeling Urologie

Urineweginfecties. Hanny Cobussen-Boekhorst Verpleegkundig Specialist Continentie-Urinestoma zorg Afdeling Urologie Urineweginfecties Hanny Cobussen-Boekhorst Verpleegkundig Specialist Continentie-Urinestoma zorg Afdeling Urologie Inhoud Inleiding Definities urineweg infectie (UWI) Klachten UWI Lichamelijk onderzoek/

Nadere informatie

Dr. Eva VERHOEYEN, KU Leuven. Promotor: Prof. Dr. Jan DE LEPELEIRE, KU Leuven. Co-promotoren: Prof. Dr. Frank BUNTINX, KU Leuven Katrien LATOUR

Dr. Eva VERHOEYEN, KU Leuven. Promotor: Prof. Dr. Jan DE LEPELEIRE, KU Leuven. Co-promotoren: Prof. Dr. Frank BUNTINX, KU Leuven Katrien LATOUR Urineweginfecties in woonzorgcentra: literatuuronderzoek van de methode van staalafname bij ouderen vergeleken met de methode van staalafname in de praktijk. Dr. Eva VERHOEYEN, KU Leuven Promotor: Prof.

Nadere informatie

Informatiebrief vrijwilligers

Informatiebrief vrijwilligers Informatiebrief vrijwilligers Studie: SHUTUP Versie 1, 8 december 2016 ToetsingOnline Nummer NL60330.058.16 Titel onderzoek: Veiligheid en verdraagzaamheid van gecontroleerde urinetransfusies bij patiënten

Nadere informatie

Buitenlandscreening en intensieve veehouderij

Buitenlandscreening en intensieve veehouderij Patiënteninformatie Buitenlandscreening en intensieve veehouderij rkz.nl Inleiding Recente ontwikkelingen laten een toename van bijzonder ongevoelige bacteriën na opname in een buitenlands ziekenhuis en

Nadere informatie

Multiple Sclerose en urologie

Multiple Sclerose en urologie Multiple Sclerose en urologie Bertil Blok, uroloog Blaasfunctiestoornissen vaak bij MS Meer dan 80% van de MS patienten heeft urologische symptomen 96% van de MS patienten met meer dan 10 jaar MS krijgen

Nadere informatie

Wilhelmina Kinderziekenhuis. Plakken van een plaszakje. Informatie voor ouders van kinderen die niet zindelijk zijn

Wilhelmina Kinderziekenhuis. Plakken van een plaszakje. Informatie voor ouders van kinderen die niet zindelijk zijn Wilhelmina Kinderziekenhuis Plakken van een plaszakje Informatie voor ouders van kinderen die niet zindelijk zijn Inhoudsopgave 1 Instructies voor het plakken van een plaszakje bij een jongen 3 2 Instructies

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting Dit programma is gebaseerd op de NHG-Standaard van juni 2013. In een deel van de Nederlandse huisartsenpraktijken handelt een praktijkassistente een urineweginfectie bij gezonde, niet-zwangere

Nadere informatie

RESIDENT: G. Gertrude

RESIDENT: G. Gertrude HALT-3 CASUSSEN RESIDENT: G. Gertrude G. Gertrude, een 89-jarige vrouw, verblijft sinds meer dan een jaar voltijds in de instelling Ze ligt op de dag van de studie om 8u s morgens in haar bed Ze stelt

Nadere informatie

Staalafname en transport voor virologisch onderzoek

Staalafname en transport voor virologisch onderzoek Staalafname en transport voor virologisch onderzoek Faeces: - Rotavirus antigeendetectie Bv. Steriel potje met lepeltje - Adenovirus antigeendetectie Nasofaryngeale stalen: - RSV antigeendetectie - Influenza

Nadere informatie

Urineweginfectie Leefstijladviezen

Urineweginfectie Leefstijladviezen Urineweginfectie Leefstijladviezen Afdeling urologie U heeft vaak klachten van een blaasontsteking. Deze folder geeft u informatie over leefstijladviezen om blaasontstekingen ofwel urineweginfecties te

Nadere informatie

Resistentie. Toegespitst naar onze regio. Een internationaal probleem

Resistentie. Toegespitst naar onze regio. Een internationaal probleem Resistentie Toegespitst naar onze regio Een internationaal probleem 19 e Grande Conférence Verona 2013 Indeling bacteriën Indeling bacteriën Coccen Staven Gram positief Staphylococcen Streptococcen Pneumococ

Nadere informatie

Instructie bewaren en verzenden materialen. Let op: strip tot 3/4 dopen in urine; geen vloeibare urine in potje!

Instructie bewaren en verzenden materialen. Let op: strip tot 3/4 dopen in urine; geen vloeibare urine in potje! Urinecontainer Bewaren tot transport Afhankelijk van soort patientenmateriaal Lijntips, urine en respiratoir materiaal (sputum, afzuigsel, BAL): koelkast* Alle andere materialen op kamertemperatuur Container

Nadere informatie

Cijfers Spoedopname 30/03/2017. Hoe doen we het in eigen ziekenhuis? dagopnames opnames raadplegingen ligdagen

Cijfers Spoedopname 30/03/2017. Hoe doen we het in eigen ziekenhuis? dagopnames opnames raadplegingen ligdagen Hoe doen we het in eigen ziekenhuis? Ronny Pieters Verpleegkundig specialist urologie UZ Gent Cijfers 2016 52792 dagopnames 36550 opnames 475989 raadplegingen 284255 ligdagen Aantal kweken Aantal patiënten

Nadere informatie

Vaginitis. Steven Vervaeke

Vaginitis. Steven Vervaeke Vaginitis Steven Vervaeke Genitale stalen Vrouwen: Cervicitis Vulvovaginitis Urethritis Bacteriële vaginose Salpingitis (PID) Endometritis Ulcera Normale vaginale flora Lactobacillen Corynebacterium spp.

Nadere informatie

Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription

Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription Evolution of a manual to an electronic antibiotic prescription Ingrid Monsieur Inkendaal revalidatieziekenhuis 18/11/2016 Situering Revalidatieziekenhuis met 178 bedden Verwijzingen van veel ziekenhuizen

Nadere informatie

UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT DIERGENEESKUNDE. Academiejaar URINEWEGINFECTIES GERELATEERD AAN BLAASKATHETERISATIE BIJ DE HOND.

UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT DIERGENEESKUNDE. Academiejaar URINEWEGINFECTIES GERELATEERD AAN BLAASKATHETERISATIE BIJ DE HOND. UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT DIERGENEESKUNDE Academiejaar 2015-2016 URINEWEGINFECTIES GERELATEERD AAN BLAASKATHETERISATIE BIJ DE HOND door Dominique HARMELING Promotoren: Dr. I. Bosschem Prof. dr. H. De

Nadere informatie

Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie, met uitsluiting van de gehospitaliseerde neonaat.

Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie, met uitsluiting van de gehospitaliseerde neonaat. Koorts bij kinderen van 1 tot 3 maanden (28 dagen tot en met 12 weken) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts,

Nadere informatie

Surveillance septicemieën in Belgische ziekenhuizen

Surveillance septicemieën in Belgische ziekenhuizen Surveillance septicemieën in Belgische ziekenhuizen Jaarrapport 2014 Surveillance gegevens 2000 2014 Minimale ziekenhuis gegevens 2000-2012 OD Volksgezondheid en Surveillance Dienst: Zorginfecties en antimicrobiële

Nadere informatie

Twelve. TweTw. Twelve. Twelve. Twelve. Twelf. Twelve. Summary and General Discussion Samenvatting Dankwoord Curriculum Vitae.

Twelve. TweTw. Twelve. Twelve. Twelve. Twelf. Twelve. Summary and General Discussion Samenvatting Dankwoord Curriculum Vitae. Samenvatting e TweTw l TwTwelv Twelf T Twel Summary and General Discussion Samenvatting Dankwoord Curriculum Vitae TwTweT welvelve 149 Bacteriurie is de aanwezigheid van bacteriën in urine. Uropathogenen

Nadere informatie

E-SWAB E-SWAB: OVERZICHT. LET OP Gonokokken kweek dezelfde dag inleveren!

E-SWAB E-SWAB: OVERZICHT. LET OP Gonokokken kweek dezelfde dag inleveren! : OVERZICT Alle overige kweken, o.a.: Gonokokken gevoeligheidsbepaling Pus (bacteriële kweek, gisten) MRSA ESBL Max. 48 uur bij kamertemperatuur. Gonokokken kweek dezelfde dag inleveren. LET OP Gonokokken

Nadere informatie

Titel document Afnamematerialen overzicht microbiologie. Wijziging

Titel document Afnamematerialen overzicht microbiologie. Wijziging Titel document Afnamematerialen overzicht microbiologie Wijzigingen Paragraaf Wijziging Bij Verzenden van patiëntenmateriaal paragraaf toegevoegd m.b.t. het wettelijk verplicht versturen van materiaal

Nadere informatie

Het optimaliseren van het (selectief) rapporteren van antibiotica. Van Aelst Sophie Supervisor: Laffut Wim H.-Hartziekenhuis Lier

Het optimaliseren van het (selectief) rapporteren van antibiotica. Van Aelst Sophie Supervisor: Laffut Wim H.-Hartziekenhuis Lier Het optimaliseren van het (selectief) rapporteren van antibiotica. Van Aelst Sophie Supervisor: Laffut Wim H.-Hartziekenhuis Lier INLEIDING Waarom? toenemende resistentie verminderde output nieuwe antibiotica

Nadere informatie

Carbapenemase producerende enterobacteriaceae (CPE)

Carbapenemase producerende enterobacteriaceae (CPE) Carbapenemase producerende enterobacteriaceae (CPE) informatie voor patiënten WAT IS CPE? CPE staat voor carbapenemase (C) producerende (P) enterobacteriaceae (E). Enterobacteriaceae zijn een grote familie

Nadere informatie

Vancomycine resistente enterococcus (VRE)

Vancomycine resistente enterococcus (VRE) Vancomycine resistente enterococcus (VRE) informatie voor patiënten WAT IS VRE? VRE staat voor vancomycine (V) resistente (R) enterococcus (E). Enterokokken zijn bacteriën die bij iedereen voorkomen in

Nadere informatie

Richtlijn: Doelmatig gebruik van antibiotica bij urinaire infecties

Richtlijn: Doelmatig gebruik van antibiotica bij urinaire infecties Richtlijn: Doelmatig gebruik van antibiotica bij urinaire infecties Cystitis zonder complicaties Gecompliceerde cystitis Acute pyelonefritis Gecompliceerde pyelonefritis Prostatitis 5C-1 Cystitis bij de

Nadere informatie

Microbiologie en Urineweginfectie. Joost Hopman, arts-microbioloog, Hoofd HIP

Microbiologie en Urineweginfectie. Joost Hopman, arts-microbioloog, Hoofd HIP Microbiologie en Urineweginfectie Joost Hopman, arts-microbioloog, Hoofd HIP Resistentie 2010: Kind 16 jaar, verlamming na trauma Rec. UWI Opname Co-trimoxazol, Augmentin, Ciprofloxacine Klebsiella pneumoniae

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Multiresistente kiemen

Patiënteninformatie. Multiresistente kiemen Patiënteninformatie Multiresistente kiemen Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Informatie over multiresistentie kiemen... 3 Wat zijn multiresistente kiemen?... 3 Hoe kunt u een multiresistente kiem krijgen?...

Nadere informatie

Automatisatie van coproculturen: implicaties voor kliniek en lab. Apr Anne Tamigniau Supervisor : Pr Katrien Lagrou

Automatisatie van coproculturen: implicaties voor kliniek en lab. Apr Anne Tamigniau Supervisor : Pr Katrien Lagrou Automatisatie van coproculturen: implicaties voor kliniek en lab Apr Anne Tamigniau Supervisor : Pr Katrien Lagrou Automatisatie in microbiologie Automatisatie in microbiologie Scheikunde - Hematologie

Nadere informatie

De superbacterie verlaat het ziekenhuis en komt naar u toe Wat gaat u doen? Wat kunt u doen?

De superbacterie verlaat het ziekenhuis en komt naar u toe Wat gaat u doen? Wat kunt u doen? De superbacterie verlaat het ziekenhuis en komt naar u toe Wat gaat u doen? Wat kunt u doen? Arend-Jan Meinders, internist-intensivist Resistente ziekenhuisbacteriën MRSA = Resistente S. aureus 30-40%

Nadere informatie

Intraveneuze bloedname met een vleugelnaald

Intraveneuze bloedname met een vleugelnaald PATIENTENZORG Intraveneuze bloedname met een vleugelnaald Nr. VT-002 Versie: 2.0 Datum: 21/09/2006 Trefwoorden bloedafname, intraveneus, vleugelnaald, hemoculturen Toepassingsgebied Alle UZA-verpleegeenheden

Nadere informatie

Procedure bij diagnostiek van urineweginfecties

Procedure bij diagnostiek van urineweginfecties Procedure bij diagnostiek van urineweginfecties Kwaliteitsproject in het kader van het derde jaar van de AVG-opleiding Brigit Meelen Vizier, Gennep, maart-september 2004 1. Inleiding en opzet van het project:

Nadere informatie

Surveillance Bloedstroominfecties in Belgische ziekenhuizen

Surveillance Bloedstroominfecties in Belgische ziekenhuizen Surveillance Bloedstroominfecties in Belgische ziekenhuizen Jaarrapport 2016 Surveillance Bloedstroominfecties in Belgische ziekenhuizen Jaarrapport 2016 Gegevens tot en met 2015 AUTEURS Els Duysburgh,

Nadere informatie

MRSA. informatie voor patiënten

MRSA. informatie voor patiënten MRSA informatie voor patiënten Wat is MRSA en wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, artsen, verpleegkundigen, kinesisten en andere patiënten? Deze folder informeert u over het begrip MRSA en is een

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen Diagnostiek bij urineweginfecties: introductie van de dipslide 1. Toelichting Dit programma is gebaseerd op de NHG-Standaard van juni 2013. Ondanks de prominente plaats van de dipslide in de NHG-Standaard

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Nier- en blaaskatheterisatie 8

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Nier- en blaaskatheterisatie 8 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Nier- en blaaskatheterisatie 8 Blaaskatheterisatie Onder blaaskatheterisatie wordt verstaan: het inbrengen van een flexibele buis (de blaaskatheter)

Nadere informatie

Analyse aanpak urineweginfectie en resistentie profiel antibiotica in woonzorgcentra

Analyse aanpak urineweginfectie en resistentie profiel antibiotica in woonzorgcentra Analyse aanpak urineweginfectie en resistentie profiel antibiotica in woonzorgcentra Dr. Misbah Raja, Universiteit Gent Promotor: Prof. Dr. Thierry Christiaens, Universiteit Gent Co-promotor: Dr. Stefan

Nadere informatie