effectieve ICT Governance structuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "effectieve ICT Governance structuur"

Transcriptie

1 Practische handvaten vr het pzetten van een effectieve ICT Gvernance structuur in een grte rganisatie Ir. M. Drenthen Ir. P. Zaanen BastaGrup 2005

2 BastaGrup September 2005 Inhudspgave Management samenvatting Intrductie Wat is ICT Gvernance? ICT Gvernance Mdel Beslissingen waar gvernance vr ndig is Gvernance rganen: rl, taken en verantwrdelijkheden BestuursFrum: raad van cmmissarissen vr ICT Het CIO Frum: Raad van Bestuur vr ICT ICT Leiderschap Team: COO team vr ICT ICT functinele excellentie ICT management mdel Tt slt BastaGrup 2005 blz 2

3 Elementen vr het pzetten van een effectieve ICT Gvernance structuur Management samenvatting In dit white paper beschrijven wij een aantal van nze ervaringen met het inrichten van gvernance structuren in bedrijven en verheden. Gvernance kmt ter sprake (1) als er ntevredenheid bestaat ten aanzien van de huidige ICT diensten, f (2) bij grte veranderingen. Dit laatste gebeurt bijvrbeeld in het kader van centralisatie- f glbaliseringsinitiatieven teneinde kstenbesparingen te realiseren f de cncurrentiepsitie te verbeteren - zwel cmmercieel als financieel (de mgelijkheid m snel p grte schaal, reginaal f zelfs glbaal, ksteneffectief te kunnen reageren p veranderingen in de markt f plitiek). Wij hebben zelf deze veranderingen mgen managen en hebben een aantal kritische leerpunten in dit artikel samengevat. Deze zijn met name gebaseerd p de gekzen plssingen in grte multinatinale bedrijven waarin wij gewerkt hebben f waaraan wij advies gegeven hebben. Wij beschrijven in dit artikel dat succesvlle gvernance structuren de vlgende punten gemeen hebben: - Er bestaat een ged begrip van welk niveau van gvernance ndig is vr welke srt beslissingen - Senir bedrijfsmanagement begrijpt de rl die ICT in hun bedrijf speelt en participeert actief in de aansturing daarvan - CIOs die vanuit hun Business Unit het mandaat en vertruwen hebben beslissingen te nemen - Naast aandacht vr de wijze waarp ICT de bedrijfsprcessen ndersteunt, wrdt k actief aandacht besteed aan de prfessinele ntwikkeling van de ICT medewerkers en het hebben van efficiënte en effectieve ICT rganisatie en diensten - Het rganisatrisch scheiden van de verschillende ICT diensten zdanig dat deze in lijn zijn met het gvernance mdel en eenduidig kunnen wrden aangestuurd. Dit betreft zwel de scheiding tussen vraag en aanbd als de functineel verschillende diensten (infrastructuur en applicaties). Het del van dit artikel is een referentiekader te geven waaraan grte en middelgrte bedrijven en verheidsinstanties zich kunnen spiegelen m te bezien f en p welke wijze eventuele versterking van gvernance gerealiseerd kan wrden. Dit artikel is geschreven vr CEOs, CFOs, CIOs en Raden van Bestuur van grte en middelgrte rganisaties, zwel in de privé als publieke sectr. De inhud is gebaseerd p cncrete pdrachten die wij vervuld hebben, gesprekken met CIOs, bservaties van de markt, en best practices die dr adviesbureaus geprpageerd wrden. Hfdstuk 1 bevat de inleiding, inclusief een krt histrisch perspectief en aandacht vr de belangrijkste ntwikkelingen die zrgen vr een verhgde interesse in gvernance. In hfdstuk 2 geven we de definitie van ICT gvernance. Hfdstuk 3 beschrijft het hier gebruikte ICT gvernance mdel, terwijl hfdstuk 4 ingaat p de srten beslissingen die BastaGrup 2005 blz 3

4 nder gvernance vallen. Hfdstuk 5 beschrijft de rl, taken en verantwrdelijkheden van de verschillende gvernance rganen. Hfdstuk 6 gaat in p de prfessinele aansturing van ICT: de ICT functinele excellentie. Hfdstuk 7 beschrijft de gewenste aanpassingen van de ICT rganisatie zelf m gvernance effectief te kunnen uitveren. Hfdstuk 8 vrmt de afsluiting. 1. Intrductie Het begrip Gvernance wrdt p vele verschillende manieren gebruikt, zwel bedrijfsbreed als gericht p ICT. Een verzekeringsmaatschappij bedelt hiermee de wijze waarp ecnmische beslissingen genmen wrden. Een bank gebruikt gvernance m te zrgen dat systemen vlden aan de vereengekmen ICT Architectuur. Een verheidsinstelling gebruikt gvernance m de prjectgedkeuring te beschrijven. Een industrieel bedrijf verstaat hiernder het vlden aan financiële, privacy en beveiligingswetgeving. Ze hebben allemaal gelijk. In nze ptiek is ICT-gvernance echter meer dan deze vrbeelden alleen en heeft het te maken met het geheel aan autrisatie, besluitvrmingsen verantwrdelijkheidsstructuren ndig m het gewenste gedrag in het gebruik van ICT te bevrderen. Meer ppulair en rechtlijnig is ICT-gvernance te beschrijven als: de bestuurlijke macht m beslissingen ver ICT te nemen en tegen te huden. Waar in de literatuur bij het nderwerp gvernance de meeste aandacht uitgaat naar de ndersteuning van ICT vr de bedrijfsprcessen, staat in dit artikel k heel centraal de wijze waarp de CIO en zijn leiderschapsteam deze activiteiten aansturen, beheersen en leiding geven aan de prfessinele ntwikkeling van de ICT gemeenschap: ICT functinele excellentie. Het in dit artikel beschreven gvernance mdel is ntstaan bij grtere federale f centraal aangestuurde - rganisaties. Tch zijn de principes k tepasbaar vr kleinere bedrijven. In de 90-er jaren was het ppulair m grte bedrijven p te splitsen in verschillende, min f meer autnme business units. De achtergrnd daarvr was dat deze kleinere business units snel knden reageren p de markt en innvatief en minder bureaucratisch te werk knden gaan. De business unit managers zijn verantwrdelijk vr hun eigen financiën en kunnen tamelijk autnm de peratinele aspecten van hun bedrijfsvering invullen. Per business unit is meestal een business unit-cio aangewezen, die lkaal handelt en autnm is vr wat betreft persneel aantrekken, een eigen applicatieprtfli pbuwen, inhuur- f utsurcing cntracten aangaan en infrastructuur kpen en beheren. Op crprate niveau is een greps- f crprate CIO die een staffunctie vervult vr de hlding f het centrale kantr. In de tweede helft van de 90-er jaren kwam het internet p en de hype rnd e-cmmerce met het gevlg de internet bubble. Ok werd duidelijk dat de snel stijgende investeringen in ICT niet z dr knden gaan. De aandacht van de CEO s en de investeerders sleg ver naar kstenbesparing en het decennium van de cst-cutting managers brak aan. De duplicatie met nageneg dezelfde applicaties, de vele kleine utsurcing cntracten met grte ICT-diensten leveranciers, was een drn in hun g en paste niet bij hun best in class peratinele ksten delstelling. Centralisatie en glbalisering van rganisaties, het BastaGrup 2005 blz 4

5 gemeenschappelijk maken van bedrijfsprcessen en het cnslideren van applicaties en ICTdiensten en vele ntslagrnden waren het gevlg. Centralisatie bleef niet beperkt tt de ICT diensten maar strekte zich dus k uit tt bedrijfsprcessen. Veel bedrijven maken mmenteel een centralisatie- f glbaliseringprces dr. Waar tt vr krt internatinale bedrijven sterk landelijk f reginaal gerganiseerd waren zien wij nu een trend m de kernprcessen van het bedrijf glbaal te standaardiseren. Hetzelfde geldt p natinaal niveau bij zwel bedrijven als verheidsinstellingen. Ok hier is een verschuiving gaande van een rganisatie gebaseerd p regi s naar een rganisatie gebaseerd p de primaire prcessen, die de kern van de bedrijfsvering inhuden. Twee veranderingen treden daarbij gelijktijdig p: 1. De rganisatie wrdt van een gegrafische bedrijfseenheid 90 graden gedraaid naar een functinele f prducteenheid 2. De besluitvrming (gvernance macht) wrdt van vele parallelle business unit type rganisaties, centraal belegd bij een centrale functinele eenheid. Dit heeft grte cnsequenties vr de rganisatie en de machtsverhudingen tussen centraal en decentraal. Het lgische gevlg is een bijbehrende cnslidatie van de applicatie prtfli en infrastructuur diensten, en derhalve vr de ICT gvernance. De uitdaging is he het bedrijfsmanagement deze veranderingen aanstuurt; zwel de bedrijfsveranderingen als de ICT-cnslidatie. 2. Wat is ICT Gvernance? Wij verstaan nder ICT Gvernance de wijze, waarp in een rganisatie de ICT activiteiten wrden aangestuurd en bekstigd, zdat de geplande verbeteringen f delstellingen k daadwerkelijk behaald wrden. Deze definitie mvat regels, standaarden en prcedures, evenals de inrichting van de rganisatie en de verdeling van autrisatie en verantwrdelijkheden, en het bevrderen van gewenst gedrag tussen alle hierbij betrkken partijen. Of, zals Peter Weill van MIT Slan Schl f Management het krtweg definieert: Specifying the decisin rights and accuntability framewrk t encurage desirable behavir in the use f ICT. Hierbij staan twee aspecten centraal: De zrg dat ICT ptimaal de bedrijfsdelstellingen ndersteunt. Dit is de gezamenlijke verantwrdelijkheid van de bedrijfsleiding en de CIO. Het is van essentieel belang dat de senir managers van het bedrijf ged in staat zijn m de rl van ICT ter ndersteuning van de bedrijfsvering uit te leggen. De zrg vr een efficiënte en prfessinele ICT rganisatie en diensten. Dit is primair de verantwrdelijkheid van de CIO. Waar in een grt bedrijf de crprate CIO veelal niet de directe lijnverantwrdelijkheid heeft ver alle ICT hulpmiddelen (geld, persneel) die vaak ver de verschillende afdelingen heen zijn verspreid, met deze zeker wel aanspreekbaar zijn vr de ttale inzet van hulpmiddelen en zrgen vr de aanwezigheid van de ndzakelijke prfessinele prcessen en standaarden (functinele excellentie). BastaGrup 2005 blz 5

6 Beide aspecten meten in relatie tt elkaar bestuurd wrden en geïntegreerd wrden met de wijze waarp andere middelen van de rganisatie beheerd wrden, zals geld, medewerkers en fysieke eigendmmen. 3. ICT Gvernance Mdel De laatste tijd is veel geschreven ver de ndzaak van Business en ICT Alignment, de zrg dat ICT de bedrijfsdelstellingen ptimaal ndersteunt. Uitgangsprincipe vr ns is dan k dat de aansturing van ICT geschiedt dr het bedrijf f de respectievelijke business units van het bedrijf, die verantwrdelijk zijn vr de te maken ksten en de te behalen besparingen f verbeteringen. Het is dus ndig m de verschillende bedrijfsnderdelen samen te brengen in een BestuursFrum. Binnen de business unit f p crprate niveau kunnen bedrijfsprces eigenaren aangewezen zijn die bepalen p welke wijze bedrijfsprcessen wrden uitgeverd en welke hulpmiddelen daarbij gebruikt wrden, inclusief ICT. Figuur 1 BestuursFrum stuurt en heeft verzicht Bedrijfs prces eigenaren definiëren ICT beheften BestuursFrum stuurt ICT ICT Functinele Leiders zrgen vr ICT functinele Excellentie ICT Functinele leiders bevelen prfessinele standaarden en prcessen aan Faciliteren functinele netwerken vr effectieve ndersteuning in de rganisatie CIO Frum besluit ver de uitvering van ICT Geautriseerd m beslissingen te nemen Verantw. vr ICT strategie en plannen Keurt standaarden ged en zrgt vr tepassing daarvan Is en velt zich eigenaar van shared services In dit mdel (zie figuur 1) hebben de business unit en crprate CIOs gezamenlijk de verantwrdelijkheid vr een efficiënte en prfessinele ICT rganisatie en diensten. Zij zijn geautriseerd m namens de business units ICT beslissingen te nemen binnen de kaders die het BestuursFrum heeft gedgekeurd. Zij den dat in het CIO Frum. Het CIO Frum representeert de business units als vraagzijde en budgethuder van ICT uitgaven en is een belangrijk lichaam in het bedrijf vr het nemen van ICT beslissingen. In het bijznder wrden hier bedrijfsbrede ICT strategieën en standaarden besprken en gedgekeurd. Binnen hun business units zrgen de business unit CIOs ervr dat deze standaarden daadwerkelijk nageleefd wrden. Tevens fungeert het CIO Frum als eigenaar van eventuele shared services, en wrdt daar de kwaliteit (SLAs), kwantiteit en ksten van de te leveren diensten besprken. De crprate CIO, tezamen met de business unit CIOs, zijn verantwrdelijk vr het hebben van prfessinele ICT prcessen, standaarden en hulpmiddelen in het bedrijf. De expertise t.a.v. deze nderwerpen f de verantwrdelijkheid hiervr is meestal belegd in BastaGrup 2005 blz 6

7 andere persnen, de functinele leiders. Dit zijn senir medewerkers die wrden aangewezen m, samen met een functineel netwerk van andere beefenaars in het bedrijf, vrstellen te den p welke wijze hun gebied prfessineel kan wrden ingevuld d.m.v. prcessen, standaarden en hulpmiddelen. Deze vrstellen wrden vervlgens bekrachtigd dr het CIO Frum. De individuele CIOs en shared service managers zijn verantwrdelijk vr de implementatie hiervan, die verder begeleid kan wrden in het betreffende functinele netwerk. De CIOs en de Functinele Leiders vrmen het ICT Leiderschap Team dat gezamenlijk leiding geeft aan de gehele ICT gemeenschap in het bedrijf. Deze structuur wrdt grafisch gerepresenteerd in figuur 2: 4. Beslissingen waar gvernance vr ndig is In de praktijk is het zinvl gebleken nderscheid te maken tussen verschillende srten beslissingen die genmen meten wrden: ICT Big Rules f te wel de hfdregels van ICT : dit zijn verkepelende regels die richting geven he ICT in het bedrijf gebruikt met wrden. Ze zijn dus uitgangspunten vr verder te frmuleren strategie, beleid, richtlijnen en standaarden. De Big Rules zijn dan k direct afgeleid van de belangrijkste bedrijfsdelstellingen. Organisaties, die ged gefrmuleerde ICT Big Rules hebben, genereren een duidelijke meerwaarde uit hun ICT uitgaven. ICT Architectuur: dit beschrijft de lgische structuur, relaties, standaarden en technische keuzes waaraan data, applicaties en infrastructuur meten vlden m de ndzakelijke bedrijfsmatige en technische standaardisatie en integratie te realiseren. Ieder bedrijf heeft behefte aan prces standaardisatie, ndig m activiteiten vrspelbaar en BastaGrup 2005 blz 7

8 efficiënt uit te veren, en prces integratie, ndig m verschillende business units te kunnen laten samenwerken, b.v. m een eenduidige klanten interface te hebben. De ICT Architectuur is daarm nmisbaar vr het effectief verwezenlijken van de bedrijfsdelstellingen met ICT systemen. ICT Infrastructuur: dit zijn de centraal gecördineerde en gedeelde ICT diensten die de basis vrmen van de gehele ICT dienstverlening in het bedrijf. In nze visie mvat de ICT Infrastructuur een dikke prtfli van alle cmputer (cmpute, server, print, file/data pslag) en cmmunicatie diensten, database en middleware diensten, en generieke diensten zals , tele- f videcnferentie, internet, kantrautmatisering, dcument management, etc.. Deze diensten meten wrden ntwikkeld en beheerd als een nutsdienst ( utility ). Bedrijfsapplicaties: specificeert de bedrijfsbehefte aan zelf ntwikkelde f aangekchte applicaties ter ndersteuning van de bedrijfsprcessen. Het is vral dr deze applicaties dat ICT waarde tevegt aan het bedrijf. Het is hierbij van belang een gede balans te vinden tussen enerzijds innvatieve en creatieve applicaties, vlledig tegespitst p het te ndersteunen bedrijfsprces, en het vlden aan de afgesprken infrastructuur- en datastandaarden die beperkingen pleggen maar die wel zrgen vr de ndzakelijke integratie, de gewenste beschikbaarheid, ndersteuning, etc. ICT investeringen en pririteiten: besluiten ver heveel en waar het bedrijf gaat investeren in ICT, evenals de methdlgie hiervr (prject gedkeuring en justificatie technieken). Het is van belang de ttale ICT uitgaven z effectief mgelijk te den. Uiteindelijk kan een Eur maar één keer uitgegeven wrden, en meten keuzes gemaakt wrden tussen vrstellen, die niet altijd duidelijk met elkaar te vergelijken zijn, zals investeringen in de infrastructuur versus applicaties. ICT functinele excellentie: ICT is een mensen bedrijf. De ICT werknemers wrden gecnfrnteerd met een grt aantal nzekere factren zals tekmst (wegens utsurcing, ffshring en inhuren van prfessinele diensten, maar k nieuwe technlgische ntwikkelingen), aard van het werk, en bendigde cmpetenties. In het decentrale business unit mdel wrden de ICT-ers veelal niet centraal aangestuurd maar rapprteren zij direct aan een bedrijfsmanager. Een veel gehrd nadeel is dat in dit mdel niet altijd vldende aandacht besteed wrdt aan hun ICT-prfessinele ntwikkeling. De vraag det zich dan vr p welke wijze zij hun waarde vr het bedrijf kunnen behuden en verder ntwikkelen, f andersm, wat het bedrijf hen p langere termijn te bieden heeft (EVP Emplyee Value Prpsitin). 5. Gvernance rganen: rl, taken en verantwrdelijkheden Om gvernance ged uit te veren is het essentieel dat het bedrijfsmanagement zich met ICT beslissingen bezig hudt. Natuurlijk heven niet alle beslissingen dr de directie genmen te wrden. Reeds tegewezen rllen en verantwrdelijkheden in het bedrijf kunnen prima gebruikt wrden, b.v. vr de verschillende bedrijfsprcessen die bij bepaalde persnen f fra kunnen zijn belegd. Daarnaast zijn er nderwerpen die meer p het terrein van de CIO liggen terwijl andere meer een gedeelde betrkkenheid vereisen. Dit is aangegeven in figuur 3: BastaGrup 2005 blz 8

9 Functinele excellentie Infra structuur Architectuur Big Rules Bedrijfs applicaties Investeringen en pririteiten Invled CIO Figuur 3 Invled bedrijfsleiding 5.1 BestuursFrum: raad van cmmissarissen vr ICT Het BestuursFrum fungeert frmeel namens het gehele bedrijf als de Raad van Cmmissarissen vr ICT. Het Frum wrdt vrgezeten dr het lid van de Raad van Bestuur belast met ICT, leden zijn directieleden van de verschillende business units die verantwrdelijk zijn vr ICT, en de crprate CIO. De CIO is dus de enige ICT prfessinal in dit Frum, dat vral in business taal zaken met kunnen bespreken. Het BestuursFrum kmt eens in de 2-3 maanden bijeen en richt zijn aandacht p de vlgende zaken: Stelt de ICT Big Rules f de grte lijnen vast (zie kader Waarver meten bestuurders zich druk maken ) Waarver meten bestuurders zich druk maken (in ICT)? Bestuurders meten de grte lijnen van het ICT-beleid (is gedefinieerd als de ICT-strategie plus gedragsregels) uitzetten vr het hele bedrijf. Vrbeelden van Big Rules zijn: Al nze ICT-investeringen meten vlden aan gedgekeurde architectuur standaarden Wij ntwikkelen geïntegreerde applicatie prtfli s (per functineel gebied) Onze beperkte ICT-middelen wrden ingezet p gepriritiseerde investeringen ICT investeringen zijn in cmpetitie met andere bedrijfsinvesteringen en gebruiken dezelfde bedrijfsecnmische en / f juridische maatstaven Al nze prjecten wrden vlgens een gecertificeerde prject management methde uitgeverd Wij zullen ICT-activiteiten utsurcen waar de markt vlwassen, drzichtig en efficiënt is Wij gebruiken een beperkt aantal strategische leveranciers, die geregeld herzien wrden Alle nze infrastructuur diensten meten wrden afgenmen van nze centrale ICT-diensten leverancier (vlgens de lijst nze gedgekeurde diensten menu) Iedere ICT-medewerker zal jaarlijks een analyse den vr verbetering van zijn cmpetenties Investeringen, budgets, architectuur, standaarden, diensten-menu en methdieken wrden vlgens een vast schema herzien en zndig aangepast / vernieuwd Beveiliging van infrmatie en cntinuïteit van bedrijfsvering is de verantwrdelijkheid van de hele rganisatie (en niet alleen de ICT-rganisatie) BastaGrup 2005 blz 9

10 Keurt belangrijke veranderingen van de ICT strategie ged (waarnder grte utsurcing / aanbesteding beslissingen) Stelt pririteiten en randvrwaarden (ecnmische, peratinele, plitieke f andere) vr ICT in het kader van de gefrmuleerde bedrijfsdelstellingen Berdeelt de jaarlijkse ICT plannen in het licht van de bedrijfsdelstellingen en keurt de verkepelende budgetten ged, zwel de peratinele als investeringsbudgetten Stelt de Architectuur p hg niveau vast, met de daarbij behrende standaarden Berdeelt de bereikte resultaten in het licht van de rsprnkelijke plannen Keurt bedrijfsbrede f belangrijke business unit ICT investeringen ged, en werpt zich p als spnsr hiervan Bespreekt senir ICT benemingen Stelt het ttale aantal FTE s vast vr ICT en cntrleert peridiek persnele bezetting. Vele rganisaties hebben in het verleden beslissingen ver ICT ver gelaten aan ICT management; smmige bedrijfsmanagers waren er zelfs trts p te kunnen managen znder PC f andere ICT hulpmiddelen. Vr hen is het spelen van bvengenemde rl nieuw en ze zullen dit p evlutinaire manier meten leren. De CIO is bij uitstek degene die hierbij een belangrijke faciliterende rl heeft. Daarnaast kan het zinvl zijn nafhankelijke externe ndersteuning in te repen m de effectiviteit te helpen vergrten. 5.2 Het CIO Frum: Raad van Bestuur vr ICT Het CIO Frum wrdt vrgezeten dr de crprate CIO, leden zijn de business unit CIOs. Het CIO Frum vertegenwrdigt het bedrijf (crprate en business units) als vraagzijde en budgethuder van ICT uitgaven en is bij uitstek het lichaam in het bedrijf vr het nemen van ICT beslissingen. Het CIO Frum kmt 1-2 keer per maand bijeen. Het CIO Frum heeft de vlgende taken: Is eigenaar van de ICT Strategie en Architectuur en zrgt vr de ntwikkeling en verdere evlutie hiervan. Zrgt dat de ntwikkelde plannen en investeringen passen in de vereengekmen strategie en architectuur Neemt beslissingen waarvan de invled verschillende f alle business units betreft, zals prtfli herstructurering, bedrijfsbrede systemen, etc. Stelt ICT standaarden vast p applicatie- en infrastructuurgebied (NB: de individuele business unit CIOs zijn vervlgens verantwrdelijk vr het inveren en naleven van deze standaarden binnen hun business unit) Bereidt verkepelende ICT plannen en budgetten vr ter gedkeuring dr het BestuursFrum; keurt budgetten ged van de centrale f shared service ICT rganisaties vanuit het vraag/aanbd perspectief (NB: het management van de shared services als aanbdzijde is dus geen lid van het CIO Frum) Geeft namens het bedrijf mandaat aan de centrale f shared service ICT rganisaties vr het leveren van de vereengekmen diensten; cntrleert de dienstverlening in termen van kwaliteit en ksten Det peer-reviews van belangrijke ICT prjecten BastaGrup 2005 blz 10

11 Is gezamenlijk eigenaar van al die aspecten die zrgen vr functinele excellentie. Stelt delstellingen en mijlpalen vast vr het verder ntwikkelen hiervan. Het is duidelijk dat het CIO Frum een vlle agenda heeft. Dit kan dan k besluiten m bepaalde, tijdsintensieve aspecten te delegeren aan specifieke rganen. Met name bij grtere shared service rganisaties kan het zinvl zijn aparte gvernance teams in te stellen, bestaande uit vertegenwrdigers van de verschillende business unit CIOs, die zrgen vr de aansturing van deze shared service rganisaties. Grte rganisaties (internatinale banken, energiebedrijven) hebben typisch een apart infrastructuur diensten gvernance team en een applicatie diensten gvernance team. 5.3 ICT Leiderschap Team: COO team vr ICT Dit team staat nder leiding van de crprate CIO en wrdt gevrmd dr de business unit CIOs en de ICT Functinele Leiders. Het Team is gezamenlijk verantwrdelijk vr het hebben van een prfessinele, efficiënte en effectieve ICT gemeenschap en geeft algemeen leiding en strategische richting aan de gehele ICT gemeenschap in het bedrijf. Waar het CIO Frum met name ecnmische beslissingen ver ICT (het wat ) neemt, hudt het Leiderschap Team zich bezig met de prfessinaliteit en ndzakelijke cmpetenties die aanwezig meten zijn (het he ). Het ICT Leiderschap Team kmt eens per maand bijeen. Het bespreekt nderstaande nderwerpen en bereidt hierver beslissingen vr ter frmele gedkeuring dr CIO Frum f BestuursFrum: Strategie en beleidsrichtingen Functinele standaarden, prcessen en hulpmiddelen Planning en zelf-berdeling van behaalde resultaten versus plan Risic management Talent management en senir ICT benemingen Bedrijfscntrle en zekerheden Beziet het ttale ICT persneelsbestand en neemt beslissingen t.a.v. de kwaliteit, kwantiteit en gegrafische lcaties ervan. Cmmunicatie en het verbeteren van de ICT gemeenschap. Is met name eigenaar van de emplyee value prpsitin vr ICT medewerkers 6. ICT functinele excellentie Een van de taken van de crprate en de business unit CIO s is ervr te zrgen dat de ICT activiteiten excellent wrden uitgeverd, dat prfessinele werkwijzen wrden tegepast en dat het persneel ver de juiste cmpetenties beschikt. Om dit te bewerkstelligen kunnen vr een aantal ICT prfessinele vakgebieden eigenaren wrden aangewezen - de functinele leiders - die verantwrdelijk zijn vr het definiëren van de wijze waarp deze wrden uitgeverd en beheerd in het gehele bedrijf, inclusief prcessen, methden en hulpmiddelen. Veelal is het functineel leiderschap een rl, slechts in enkele gevallen is het een aparte, vlledige functie. Functinele leiders kunnen in verschillende nderdelen van het bedrijf werkzaam zijn en wrden p persnlijke merites benemd. In elk geval zijn zij senir medewerkers en BastaGrup 2005 blz 11

12 wrden dr al hun cllega s erkend als specialisten p hun gebied. Zij hebben het vertruwen van - en hebben meestal gewerkt in - de decentrale business units en p crprate niveau. Elke functinele leider vrmt een netwerk met andere beefenaars in het bedrijf, zdat draagvlak gecreëerd kan wrden vr nieuwe methden f standaarden, en zij kunnen assisteren bij de invering ervan. De vlgende negen nderwerpen kmen in aanmerking vr functinele excellentie, met een suggestie wie de functineel leider zu kunnen zijn: ICT Architectuur Del: definiëren van de applicatie en infrastructuur architectuur zdanig dat alle applicaties, data base- en infrastructuurdiensten met elkaar geïntegreerd kunnen wrden en ze de bedrijfsprcessen ptimaal ndersteunen. Dr de grte reikwijdte (sms tt p wereldwijd niveau) is dit een cmplexe taak p een hg technisch en cnceptueel niveau, maar k met de ndzaak m de architectuur standaarden te verkpen aan de bedrijfsnderdelen en m tt cmprmissen te kunnen kmen. Functineel leider: hfd ICT architect Infrastructuur diensten Del: definiëren van de prtfli van infrastructuur diensten inclusief SLAs vr elke dienst. Standaardisering van alle infrastructuur diensten in het bedrijf. Partnership met externe dienstverleners. Benchmarking m te zrgen vr cmpetitief geprijsde diensten. Evlutinaire ntwikkeling van de diensten in lijn met bedrijfsbeheften. Een gede samenwerking met alle applicatieprtfli huders en de inkp afdeling is vereist. Functineel leider: manager infrastructuur diensten shared service Applicatie ntwikkeling Del: definiëren van methden, standaarden en hulpmiddelen vr applicatie ntwikkeling. Partnership met externe dienstverleners. Zrgen vr vldende cmpetenties bij medewerkers. Zrgen vr ndzakelijke integratie van data en applicaties. Opzetten met leveranciers van ntwikkelmgevingen (ntwikkelstraten), testmgevingen en peratinele mgevingen. Ok het hebben van cntrle prcessen p standaarden en kwaliteit behrt tt de uitdagingen. Functineel leider: manager applicatie ntwikkeling shared service ICT supprt mdel Del: definiëren van de wijze waarp peratinele infrastructuur en applicatie diensten geleverd wrden aan de eindgebruikers binnen het bedrijf. Zrgen vr integraal aanbieden van diensten met een eenduidige en eenvudige interface. Samenwerking met alle bvenstaande functinele leiders is vereist, evenals met de leveranciers van beheermethden en hulpmiddelen. Functineel leider: manager applicatie beheer shared service Infrmatie beveiliging Del: definiëren van de te te passen beveiligingsniveaus, standaarden en methden mede p basis van risic analyse. Omvat k privacy en exprt cntrls wetgeving, herstel bij rampen en planning vr bedrijfscntinuïteit. Verrichten van regelmatige testen en mment pnames m de sterkte van de beveiliging te meten. Rapprtage BastaGrup 2005 blz 12

13 aan ICT Leiderschap Team en BestuursFrum ver gepleegde aanvallen (virussen, hacking, denial f service, incidenten, etc.) Functineel leider: hfd infrmatie beveiliging Strategische relaties met leveranciers Del: definiëren van de wijze waarp ICT diensten en prducten wrden ingekcht. Beperking van het aantal leveranciers waardr het gespendeerde bedrag per leverancier en de verkregen krting vergrt wrdt. Aangaan van strategische relaties met een beperkt aantal leveranciers m de efficiëntie en effectiviteit van geleverde diensten te vergrten. Functineel leider: manager die verantwrdelijk is vr inkp van ICT diensten en prducten Prject management Del: definiëren van het prces, methden en hulpmiddelen vr prject management. Zrg vr vldende cmpetenties bij medewerkers. Partnership met externe dienstverleners en benchmarking van prject management teneinde cntinu verbeteringen dr te veren Functineel leider: manager prject management shared service HRM Del: in de ICT zijn mensen de belangrijkste middelen. Functineel leiderschap hudt zich bezig met de zrg vr vldende, ged pgeleide en gemtiveerde ICT medewerkers. Definiëren van de Emplyee Value Prpsitin vr ICT-ers inclusief carrière- en ntpliingsmgelijkheden. Planning van de instrm, drstrm en uitstrm van medewerkers. Zrgen vr vldende cmmunicatie ver ntwikkelingen. Zrgen vr tepassing van verandermanagement technieken bij belangrijke veranderingen. Zrgen vr verleg met Ondernemingsraden Functineel leider: senir HRM manager verantwrdelijk vr alle ICT medewerkers in het bedrijf ICT Financiën Del: definiëren van de wijze waarp ICT uitgaven gebudgetteerd en geadministreerd wrden. Rapprteren van ICT uitgaven versus plan. Gebaseerd p de individuele business unit plannen, het cördineren van het jaarlijkse verall ICT plan inclusief geplande uitgaven ter gedkeuring dr het Bedrijf ICT Frum. Het pzetten van een standaard methde waarmee prjecten gepririteerd wrden, b.v. p basis van ROI, NPV, IRR, pay-ut time etc 1. Functineel leider: senir Financieel manager verantwrdelijk vr het rapprteren van alle ICT ksten in het bedrijf Uiteraard kan beslten wrden smmige functinele nderwerpen niet te benemen indien daar geen behefte aan is, f kunnen additinele functinele gebieden wrden tegevegd. Bvendien kan het vrkmen dat een aantal van deze rllen in één medewerker samenkmen, b.v. bij kleine(re) rganisaties. 1 Return n Investment, Net Present Value, Internal Rate f Return en Pay-ut time zijn allemaal financiële maatstaven m de mate van winstgevendheid en de rbuustheid van een investering te tetsen. BastaGrup 2005 blz 13

14 7. ICT management mdel Teneinde gvernance effectief te kunnen uitefenen is het zinvl de ICT rganisatie zdanig in te richten f aan te passen dat de bedrijfsaansturing en prfessinele ICT aansturing z direct mgelijk p elkaar aansluit. Het verdient aanbeveling duidelijk nderscheid te maken tussen de vraagzijde en aanbdzijde van de ICT diensten. De vraagzijde definieert het wat en mvat zaken zals strategie, planning, prtfli management, uitgaven niveaus, definiëren van de behefte - zwel kwalitatief als kwantitatief - aan diensten en prjecten, en het ervr zrgen dat geplande verbeteringen een psitief effect hebben p de bttm line van het bedrijf. Deze ICT activiteiten zijn direct afgeleid van de bedrijfs- f business unit beheften en wrden derhalve bij vrkeur dicht bij de bedrijfsactiviteiten uitgeverd. De aanbdzijde definieert het he en mvat zaken zals ntwikkeling en verlenen van infrastructuur diensten, ntwikkeling en verlenen van applicatie diensten en prject diensten, en het zetten f vrstellen van IT-standaarden. Bij vrkeur wrden deze activiteiten uit de verschillende business units lsgemaakt en aangebden als shared services nder éénduidig management. Dit bevrdert de ndzakelijke standaardisatie en cnsistentie in het bedrijf en dat is weer ndig m de diensten centraal te kunnen aanbieden en gebruik te maken van de schaalvrdelen van de centralisatie. Op grnd van best practices in de industrie, die mede zijn ingegeven dr gebruik van externe partijen en ntwikkeling van ged gekwalificeerde eigen medewerkers, wrdt de psplitsing van diensten in drie expertise gebieden aanbevlen: Infrastructuur diensten: dit zijn alle ICT infrastructuur diensten inclusief generieke diensten als , telecnferentie, internet, kantrautmatisering, dcument management, etc. Deze kunnen het best wrden ndergebracht in een shared service nder eenduidige management structuur. Deze diensten meten wrden ntwikkeld en aangestuurd als een nutsdienst ( utility ). Een deel hiervan zal ver het algemeen uitbesteed zijn. Applicatie ntwikkeling en ndersteuning diensten: dit mvat de ntwikkeling en ndersteuning van applicaties. Een pl van applicatie ntwikkelaars en ndersteuners kan p verschillende terreinen wrden ingezet. Naar behefte kunnen deze diensten gerganiseerd wrden per applicatie prtfli (dus met een fcus p bedrijfsprcessen) f per te te passen techniek (b.v..net ntwikkelstraat, ORACLE applicatie, ABAP prgrammering). Van belang is dat gede standaarden wrden gedefinieerd en cnsistent wrden tegepast. Dit mvat tevens tl selectie en definitie van middleware diensten, waarvan het peratinele beheer bij infrastructuur diensten kan wrden ndergebracht. Prject management diensten: Prject management is met name belangrijk bij rganisaties die aan het centraliseren f glbaliseren zijn: als gevlg hiervan zal het aantal prjecten verminderen, dch de reikwijdte, mvang en cmplexiteit van prjecten neemt te, en daarmee het risic van mislukking en kstenverschrijding. Het verdient sterke aanbeveling m prject gerichte activiteiten ls te kppelen van peratinele infrastructuur f applicatie diensten m de BastaGrup 2005 blz 14

15 kwaliteit ervan te bevrderen, te zrgen dat prjecten duidelijk beëindigd wrden en systemen f diensten peratineel gebruikt gaan wrden. Deze diensten mvatten een pl van prject managers, die dr de business units en infrastructuur dienstverleners wrden gebruikt vr het leiden van prjecten. Hiernder vallen ntwikkelings- en implementatieprjecten, migratietrajecten van eigen systemen naar standaard bedrijfssystemen en het uitfaseren van sftware duplicaatpakketten n.a.v. het migreren naar de gekzen standaard pakketten. Hiernder valt k het inveren van nieuwe generaties hardware en netwerkdiensten (en kantrautmatisering upgrades) en migratietrajecten van interne dienstverlening naar externe partijen (en lcaties). De delstelling van bvenstaande psplitsing is: Het verkrijgen van ptimale dienstverlening dr rganisatrische eenheden, die elk ged zijn in wat zij den en die ptimaal gebruik kunnen maken van strategische surcing mdellen (marktwerking ptimaal psitineren) Het aanwijzen en dragen van eenduidige verantwrdelijkheden Het beheren van diensten prtfli s waarbij de verhuding kwaliteit en ksten kunnen wrden vergeleken met externe partijen (benchmarking) Het mgelijk maken de diensten prtfli s cntinue te verbeteren (lerende rganisatie). Samenvattend wrdt de relatie tussen de gvernance rganen, de verschillende ICT leidersrllen en de diensten rganisaties weergegeven in figuur 4: BastaGrup 2005 blz 15

16 8. Tt slt Het del van dit artikel is geweest m besluitvrmers in bedrijven en verheidsinstanties een spiegel vr te huden aan de hand waarvan deze hun gvernance structuur kunnen vergelijken, en zndig ideeën pden ten aanzien van versterking daarvan. Wij hebben in dit artikel aangegeven dat: Er geen standaard plssing vr gvernance bestaat, dit nderwerp is te zeer verbnden met de aard van de werkzaamheden en de cultuur van een bedrijf f rganisatie Het mgelijk is en in de praktijk bewezen m gestructureerd te werken aan het pzetten van een gvernance mdel dat effectief is in de eigen bedrijfsmgeving Gede gvernance vraagt m actieve betrkkenheid van senir managers bij de juiste beslissingen. Managers meten deze rl leren spelen, de CIO(s) met hierbij faciliteren Naarmate de bedrijfsleiding beter leert hiermee m te gaan, zij meer vertruwen krijgt in hun CIO(s). Vervlgens kunnen meer verantwrdelijkheden gedelegeerd wrden Gvernance meer is dan alleen de aansturing van ICT dr bedrijfsmanagement; de ICT gemeenschap met k geleid wrden in hun prfessinele ntwikkeling, het gebruik van standaarden en prcessen, en hun gedrag. Krtm, gede gvernance is een essentieel deel m een vertuigende Emplyee Value Prpsitin te creëren Organisatrische psplitsing van vraag en aanbd, en de psplitsing van diensten in expertise gebieden essentieel is. Dit helpt bij het ntwikkelen van ptimale dienstverlening dr rganisatrische eenheden die elk ged zijn in wat zij den en die ptimaal gebruik kunnen maken van strategische samenwerkingsmdellen. Het vrkmt dat zaken nbeheerst aan de markt wrden vergelaten f dat er geen cntrle is ver standaarden f architectuur. De BastaGrup heeft ruime ervaring in het inveren en tepassen van gvernance in een grt aantal bedrijven en is gaarne bereid u met raad en daad bij te staan. BastaGrup bv Independent secnd pinins n yur IT Drs. Reinier van den Biggelaar Stargardlaan 1 Phne+31 (0) BC Bussum Mb +31 (0) Web E BastaGrup 2005 blz 16

Deelprojectplan. Projectadministraties

Deelprojectplan. Projectadministraties Deelprjectplan Prjectadministraties Het beheersen van prjectadministraties dr de invering van een hgeschlbrede methdiek. 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Prbleemverkenning en stelling 3. Prjectdelen 4.

Nadere informatie

IT Management Group. Samenvatting PRINCE2 2009

IT Management Group. Samenvatting PRINCE2 2009 IT Management Grup Samenvatting PRINCE2 2009 ITIL is a Registered Trade Mark f the Office f Gvernment Cmmerce in the United Kingdm and ther cuntries. PRINCE2 is a Registered Trade Mark f the Office f Gvernment

Nadere informatie

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Van harte welkm Training Meten met! Casper van der Mst Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Prfessinele rganisatie Meten Analyseren Plannen Verbeteren Reviews

Nadere informatie

Missie, visie en strategie Informatievoorziening veiligheidsregio s Definitief RBC 5/11/14

Missie, visie en strategie Informatievoorziening veiligheidsregio s Definitief RBC 5/11/14 Missie, visie en strategie Infrmatievrziening veiligheidsregi s Definitief RBC 5/11/14 Inleiding Relatie met prgrammaplan en werkplannen Deze missie, visie en strategie vrmen de basis vr het Prgramma Infrmatievrziening

Nadere informatie

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW

V-ICT-OR begeleidt besturen in hun informatiehuishouding voor optimaal verloop van samenvoeging gemeente en OCMW V-ICT-OR begeleidt besturen in hun infrmatiehuishuding vr ptimaal verlp van samenveging gemeente en OCMW De infrmatica in steden en gemeenten greide sinds de jaren 80 rganisch. Dat stapje bij stapje greien

Nadere informatie

Uitstroomprofiel opleiding Klinisch Informatica September 2014

Uitstroomprofiel opleiding Klinisch Informatica September 2014 Uitstrmprfiel pleiding Klinisch Infrmatica 1 Inleiding Dit uitstrmprfiel sluit aan p het berepsprfiel van de klinisch infrmaticus. Het berepsprfiel beschrijft evenwel de ttale breedte van het veld van

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht Prject Shared Services Gefaseerde implementatie prjectbeheersing methdiek Hgeschl van Utrecht Vervlg van Deelprjectplan Prjectadministraties (januari 2004) Het beheersen van prjectadministraties dr de

Nadere informatie

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen UITWERKING

Nadere informatie

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen.

Middelen Financiële middelen o De organisatie heeft een actueel beleid met betrekking tot het verkrijgen van de benodigde financiële middelen. Categrie C Per aspect van het framewrk zijn nrmen pgesteld. Vetgedrukt zijn de verplichte nrmen. Organisaties die nder categrie C vallen, zullen verder zijn met het implementeren van kwaliteitssystemen

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Jaarverslag. Format jaarverslag 2013. Ridderkerk, 13 januari 2014 VGS Adivio

Jaarverslag. Format jaarverslag 2013. Ridderkerk, 13 januari 2014 VGS Adivio Jaarverslag Frmat jaarverslag 2013 Ridderkerk, 13 januari 2014 VGS Adivi Inhudspgave VERSLAG VAN DE TOEZICHTHOUDER... 3 OVERVIEW & ALGEMEEN... 4 IDENTITEIT... 5 ONDERWIJS... 6 PERSONEEL... 7 HUISVESTING

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT BIJLAGE 1 IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

Otten, J Artikel ESAA, 2009 Risicomanagement: een geïntegreerde benadering

Otten, J Artikel ESAA, 2009 Risicomanagement: een geïntegreerde benadering Risicmanagement: een geïntegreerde benadering Cpyright: Alle rechten zijn vrbehuden aan de auteur(s) van dit dcument en Auditing.nl 1 Risicmanagement Een geïntegreerde benadering Auteur: Jan Otten 10 juli

Nadere informatie

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag Beweeg Mee! De gecmbineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de cllectieve verzekering vr de minima van de gemeente Den Haag Mensen niet alleen aan het bewegen brengen, maar k aan het bewegen huden. Dat

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel Inkp- en aanbestedingsbeleid Energiefnds Overijssel 2013 Inhudspgave 1 Inleiding 3 2 Het beleid 4 2.1 Rechtmatigheidsthema's 4 Prcedures 4 Meerwerk en herhalingspdrachten 4 2B-diensten 5 Integriteit 5

Nadere informatie

Voorstel voor deelname

Voorstel voor deelname Vrstel vr deelname Infrmatie zrgaanbieder Naam rganisatie Adres rganisatie Namen bestuurders Cntactgegevens bestuurders Naam cntactpersn Thebe Liesbslaan 2, 4813 EC te Breda Drs. R. Stam en Drs. K. Verweij

Nadere informatie

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard Werkblad ntwikkelwijzer Guden Standaard Beeld van de leerling Vraag Opmerkingen/antwrden Actie He brengen wij nze leerlingen in beeld? (met g p telating tt gymnasiumstrm) Op welke manier maken wij ptimaal

Nadere informatie

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM

UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM UPGRADEN NAAR EEN NIEUWE VERSIE VAN DYNAMICS CRM DE AANPAK VAN CRM RESULTANTS Ongeveer eens per twee jaar brengt Micrsft een nieuwe versie uit van Micrsft Dynamics CRM. In deze zgenaamde majr releases

Nadere informatie

Hieronder wordt de plaats van het informatieproduct integraal operationeel plan weergegeven in het stroomschema evenementenveiligheid.

Hieronder wordt de plaats van het informatieproduct integraal operationeel plan weergegeven in het stroomschema evenementenveiligheid. Hiernder wrdt de plaats van het infrmatieprduct integraal peratineel plan weergegeven in het strmschema evenementenveiligheid. In het integraal peratineel plan wrden de te treffen maatregelen en vrzieningen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscmmunicatie Mdule MarketingManagement Cde A2 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte ttale studiebelasting (in uren) 1 Mgelijkheid tt JA aanvragen

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

1.1 Verantwoording 2 1.2 Indeling Treasurystatuut 2

1.1 Verantwoording 2 1.2 Indeling Treasurystatuut 2 TREASURYSTATUUT INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1.1 Verantwrding 2 1.2 Indeling Treasurystatuut 2 2 DOELSTELLING TREASURYFUNCTIE 2.1 Liquiditeitenbeheer 3 2.2 Financieren 4 2.3 Beleggen 5 2.4 Betalingsverkeer

Nadere informatie

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 Vr- en Vregschlse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 1. Inleiding Vr- en Vregschlse Educatie, als nderdeel van het bredere beleidsterrein nderwijsachterstandbeleid, wrdt sinds 2002 in Winterswijk vrmgegeven.

Nadere informatie

Wat is een Balanced ScoreCard?

Wat is een Balanced ScoreCard? Wat is een Balanced ScreCard? De Balanced Screcard (BSC) is een mdel waarmee de prestaties van een rganisatie, een team enzvrts p een evenwichtige manier kunnen wrden berdeeld. Meten staat daarbij centraal.

Nadere informatie

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform:

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform: Plan Samenvatting criteria arbeidsmarktplatfrm: 1. Cncreet prjectidee: het prject richt zich p het terugdringen van een veelheid van taken van persneelsleden p kleine schlen en p het inzetten van persneel

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

GOVERNANCE MVO PLATFORM

GOVERNANCE MVO PLATFORM Gvernancedcument MVO Platfrm, 22 nvember 2012 GOVERNANCE MVO PLATFORM Inleiding Het MVO Platfrm is een in 2002 pgericht infrmeel samenwerkingsverband van maatschappelijke rganisaties 1 en vakbndsrganisaties

Nadere informatie

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen NTA 8009:2007 Veiligheidsmanagementsysteem vr ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszrg verlenen Unifrm en inzichtelijk veiligheidsmanagementsysteem Openheid ver patiëntveiligheid Basis vr interne

Nadere informatie

Vacature en procedure benoeming voorzitter landelijk bestuur Verantwoordelijke

Vacature en procedure benoeming voorzitter landelijk bestuur Verantwoordelijke Bijlage 6 Ledenraad 27 nvember 2014 Vrlegger Onderwerp Vacature en prcedure beneming vrzitter landelijk bestuur Verantwrdelijke Landelijk bestuur Aanleiding Er ntstaat een vacature vanwege het niet beschikbaar

Nadere informatie

18 april 2012. Jan Joost Flim adviseur

18 april 2012. Jan Joost Flim adviseur 18 april 2012 Jan Jst Flim adviseur Prgramma draaijer+partners Ontwikkelingen Het Nieuwe Werken Vragen De uitgangspunten Ervaringen Prces 2 De feiten ver draaijer+partners 2 vestigingen, in Bunnik en Grningen

Nadere informatie

Alleen m.b.t. vergoedingen pedagogisch Instemming. medewerkers (hoofdstuk 1 uit de regeling) Advies

Alleen m.b.t. vergoedingen pedagogisch Instemming. medewerkers (hoofdstuk 1 uit de regeling) Advies Satusverzicht. Cnsultatie Unitmanagers/Lcatiemanagers mei 2011 evaluatie Cnsultatie cliëntenraad Besluit Bestuursgrep 22 april 2003 OR Alleen m.b.t. vergedingen pedaggisch Instemming medewerkers (hfdstuk

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement 6. Opleidingskader vr de prcespleiding Infrmatiemanagement In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr prcessen nder Bevlkingszrg. Hiernder wrdt het pleidingskader vr

Nadere informatie

Functiefamilie: Directie

Functiefamilie: Directie Bijlage 3 bij Regeling ntwikkelen, functineren en berdelen (Cmpetenties per functieprfiel) Functiefamilie: Directie Cmpetentie: Netwerken De mate waarin de persn relaties en/f samenwerkingsverbanden binnen

Nadere informatie

Convenant brancheorganisatie beroepsverenigingen in het kader van: Versterking beroepsvereniging Beroepenregister en Beroepsregistratie

Convenant brancheorganisatie beroepsverenigingen in het kader van: Versterking beroepsvereniging Beroepenregister en Beroepsregistratie Cnvenant brancherganisatie berepsverenigingen in het kader van: Versterking berepsvereniging Berepenregister en Berepsregistratie De ndergetekenden, I. De rganisatie van brancherganisatie MOgrep Jeugdzrg

Nadere informatie

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor.

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor. Tussenrapprtage: plan van aanpak raadsenquête grndexplitatie Duivenvrdecrridr. Enquêtecmmissie grndexplitatie Duivenvrdecrridr 16 februari 2015 Inhudspgave: 1. Inleiding 2. Organisatie 3. Verfijning nderzeksvraag

Nadere informatie

Accountmanagers laten veel kansen liggen

Accountmanagers laten veel kansen liggen Vndelstraat 35e Accuntmanagers laten veel kansen liggen Sinds de crisis zijn de financiële markten structureel veranderd. Vr de crisis kregen de banken veel aanvragen, was het kapitaal veel gedkper en

Nadere informatie

Federatiestatuut. Walburggroep. -concept -

Federatiestatuut. Walburggroep. -concept - Federatiestatuut Walburggrep -cncept - Federatiestatuut pagina 1/12 Inhud 1 Overwegingen 3 2 Naam en delstelling van de federatie 4 2.1 Naam 4 2.2 Delstelling 4 3 Bestuur 5 3.1 Federatiebestuur, beneming

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

Beroepsniveau B Fondsenwerver (Hbo werk- en denkniveau)

Beroepsniveau B Fondsenwerver (Hbo werk- en denkniveau) Berepsniveau B Fndsenwerver (Hb werk- en denkniveau) Plaatsbepaling De fndsenwerver die functineert p het berepsniveau B is in staat zelfstandig te werken aan fndsenwervingsprjecten f nderdelen daarvan.

Nadere informatie

FAQ Innovatieve bedrijfsnetwerken versie 18 november 2015

FAQ Innovatieve bedrijfsnetwerken versie 18 november 2015 FAQ Innvatieve bedrijfsnetwerken versie 18 nvember 2015 Wanneer kan het IBN effectief van start gaan? De steun aan een innvatiecluster kan p zijn vregst starten p de eerste werkdag van de maand die vlgt

Nadere informatie

7. Opleidingskader voor de functie redacteur web en social media

7. Opleidingskader voor de functie redacteur web en social media 7. Opleidingskader vr de functie redacteur web en scial media In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr sleutelfuncties binnen de crisiscmmunicatie. Een daarvan is

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING STAFMEDEWERKER PERSONEELSZAKEN. Niveau. Plaats in het organogram. Hoofddoel van de functie. Resultaatsgebieden B1-B2-B3

FUNCTIEBESCHRIJVING STAFMEDEWERKER PERSONEELSZAKEN. Niveau. Plaats in het organogram. Hoofddoel van de functie. Resultaatsgebieden B1-B2-B3 FUNCTIEBESCHRIJVING STAFMEDEWERKER PERSONEELSZAKEN Niveau B1-B2-B3 Plaats in het rgangram De stafmedewerker persneelszaken rapprteert aan de secretaris en maakt deel uit van het managementteam. Je maakt

Nadere informatie

ADMINISTRATIEF LOGISTIEK DIENSTHOOFD APOTHEEK

ADMINISTRATIEF LOGISTIEK DIENSTHOOFD APOTHEEK Mariaziekenhuis vzw Maesensveld 1 B-900 Overpelt Tel. + 2 11 826 000 Fax + 2 11 826 001 www.mariaziekenhuis.be inf@mznl.be ADMINISTRATIEF LOGISTIEK DIENSTHOOFD APOTHEEK ZORGONDERSTEUNENDE EENHEDEN Plaats

Nadere informatie

Projectplan Peel en MaasNet

Projectplan Peel en MaasNet Prjectplan Peel en MaasNet Prjectnaam : Peel en MaasNet Datum : 4 februari 2014 Opsteller : Stuurgrep Peel en MaasNet 1. Aanleiding In de gemeente Peel en Maas is er sprake van een greiende behefte aan

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 tot en met 2016

Beleidsplan 2014 tot en met 2016 Blessed Generatin Nederland Falkejacht 25 9254 EJ Hurdegaryp Beleidsplan 2014 tt en met 2016 Blessed Generatin Nederland (0511) 47 21 37 - www.blessedgeneratin.nl - inf@blessedgeneratin.nl KvK 01100560

Nadere informatie

Gezondheid en welzijn Contract met de Arbo-dienst SKIPOS heeft een contract Human Capital Care uit Son.

Gezondheid en welzijn Contract met de Arbo-dienst SKIPOS heeft een contract Human Capital Care uit Son. Hfdstuk 3 Persneelsbeleid Inleiding Wij bieden de persneelsleden van SKIPOS een werkklimaat waarin zij zich veilig, geaccepteerd en gerespecteerd velen en een werkplek waar het prettig teven is. Onze medewerkers

Nadere informatie

KERNFUNCTIE. 1. Functie-informatie. Functienaam: Directeur Shared Services Organisatie Functieschaal: 15 Kenmerkscores: 45445 45545 44 45 Somscore: 62

KERNFUNCTIE. 1. Functie-informatie. Functienaam: Directeur Shared Services Organisatie Functieschaal: 15 Kenmerkscores: 45445 45545 44 45 Somscore: 62 KERNFUNCTIE 1. Functie-infrmatie Functienaam: Directeur Shared Services Organisatie Functieschaal: 15 Kenmerkscres: 45445 45545 44 45 Smscre: 62 2. Omgeving De werkzaamheden wrden verricht binnen de bestuurlijke

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Uittreksel BiSL Business Information Services Library

Uittreksel BiSL Business Information Services Library Uittreksel BiSL Business Infrmatin Services Library Gericht p BISLF examen Opstellen IV rganisatie strategie Opstellen infrmatie strategie Richtinggevend Bepalen bedrijfsprcesntwikkelingen Relatie gebruikersrg.

Nadere informatie

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen Samenvatting Deelprjecten Ouderen Samen Vughtse Ouderen aan het Wrd In januari 2007 zijn dr het Prject Ouderen Samen vier bijeenkmsten gerganiseerd waarvr alle Vughtse inwners van 55 jaar en uder waren

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING VERTEGENWOORDIGER RETAIL

FUNCTIEBESCHRIJVING VERTEGENWOORDIGER RETAIL 1. Functietitel : FUNCTIEBESCHRIJVING VERTEGENWOORDIGER RETAIL Vertegenwrdiger retail 2. Afdeling in de rganisatie : Sales departement unit retail 3. Psitinering binnen het bedrijf : De vertegenwrdiger

Nadere informatie

Local knowledge. Global power. Risk Management AEGON Nederland

Local knowledge. Global power. Risk Management AEGON Nederland Lcal knwledge. Glbal pwer. Risk Management AEGON Nederland 12 juni 2012 3 lines f defence 3 rd line: Internal Audit Nederland Rapprteren mtrent vlledigheid en juistheid risk assessment Tetsing werking

Nadere informatie

Plan van Aanpak vervolg verbetering samenwerking Meerlanden

Plan van Aanpak vervolg verbetering samenwerking Meerlanden Plan van Aanpak vervlg verbetering samenwerking Meerlanden Aan: gemeenten Aalsmeer, Blemendaal, Diemen, Haarlemmerliede & Spaarnwude, Haarlemmermeer, Heemstede, Hillegm, Lisse en Nrdwijkerhut en Meerlanden

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen.

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Inhudspgave 1. Inleiding 3 2. De eerste dagen na een ramp: riëntatie en besluitvrming 4 3. Een hulpkanaal kiezen 5 3.1 Hulpkanaal A: Ndhulp via de SHO 6 3.2 Hulpkanaal

Nadere informatie

ARBOBELEIDSPLAN. voor de stichting PCBO BAARN SOEST

ARBOBELEIDSPLAN. voor de stichting PCBO BAARN SOEST ARBOBELEIDSPLAN vr de stichting PCBO BAARN SOEST Inhudspgave 1. Uitgangspunten Arbbeleid in essentie Preventieve zrg Arbdienst 2. Organisatie Arbcmmissie Arbcördinatr Bedrijfshulpverlening 3. Risic-inventarisatie

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Aanbod Diensten Baan in Beeld

Aanbod Diensten Baan in Beeld Aanbd Diensten Baan in Beeld 3751 LM Bunschten inf@baaninbeeld.cm www.baaninbeeld.cm Inhudspgave 1. Over Baan in Beeld p. 3 Wie wij zijn, utplacement en lpbaanadvies, fcus, resultaat en lcatie. 2. Outplacementprgramma

Nadere informatie

MVO Zelfverklaring Beantwoording 40 vragen

MVO Zelfverklaring Beantwoording 40 vragen MVO Zelfverklaring Beantwrding 40 vragen Auteur: Gert Jan de Grt en Gerda de Raad (Will2Sustain) Datum: 17-12-2015 Versie: 3 Inhudspgave 1. Inleiding... 1 2. MVO principes... 1 3. Stakehlders... 4 4. MVO

Nadere informatie

Confidentieel. 16 januari 2013 2013/11989. Sectorbrief Themaonderzoek Uitbesteding Vermogensbeheer. Geacht bestuur,

Confidentieel. 16 januari 2013 2013/11989. Sectorbrief Themaonderzoek Uitbesteding Vermogensbeheer. Geacht bestuur, Tezicht pensienfndsen en beleggingsndernemingen Middelgrte en kleine pensienfndsen Pstbus 98 1000 AB Amsterdam Cnfidentieel Datum Bijlage(n) 1 Onderwerp Sectrbrief Themanderzek Uitbesteding Vermgensbeheer

Nadere informatie

Notitie Evaluatie Dienstverlening en Financiën Antwoord

Notitie Evaluatie Dienstverlening en Financiën Antwoord Ntitie Evaluatie Dienstverlening en Financiën Antwrd 0. Inleiding In 2006 is de gemeente Amsterdam gestart met het aanbieden van 1 telefnnummer vr het beantwrden van vragen van burgers en ndernemers, namelijk

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Documentatie. KERN Timemanagement

Documentatie. KERN Timemanagement Dcumentatie KERN Timemanagement Versie 2.0 28 mei 2010 Inhud KERN en Kerninfrmatie.nl... 3 Inleiding KERN uren... 3 KERN urenregistratie: de input... 5 Aanwezigheid van medewerkers bekijken... 10 Samenvatting...

Nadere informatie

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum.

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum. Verslag wrkshp 1 en 2 : In de wrkshp is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tt de theretische nderbuwing/ het theretisch kader van het curriculum. Een eerste reactie p de pzet van het curriculum:

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING ICT Projectleider - Expert

FUNCTIEBESCHRIJVING ICT Projectleider - Expert FUNCTIEBESCHRIJVING ICT Prjectleider - Epert 1. CONTEXT VAN DE FUNCTIE BINNEN DE ORGANISATIE De Vlaamse ICT-vereniging is een ksten- en kennisdelende rganisatie, die strategische ICT-brugfuncties ter beschikking

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandse Algemene Schermbond

Koninklijke Nederlandse Algemene Schermbond KvK te s-gravenhage 40409378 Pstbus 600 Phne +31 (0)79 343 81 49 inf@knas.nl 2700 MD Zetermeer Fax +31 (0)79 343 81 50 www.knas.nl Kninklijke Van: KNAS Opleidingen Maitre AJ van der Weg Onderwerp: Tpcach

Nadere informatie

Introductie MVO Prestatieladder

Introductie MVO Prestatieladder Intrductie De is een certificeerbare nrm vr Maatschappelijke Verantwrdelijkheid van Organisaties (MVO). De nrm is gemaakt vr rganisaties die hun eigen MVO ambities en perfrmance aantnbaar willen maken,

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ).

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ). LEIDRAAD AANMELDING Bij het aanmaken van een prjectaanmelding in het digitale e-lket kunnen er verschillende vragen bij u pkmen, zals: He lang mag een tekst zijn? Welk detailniveau wrdt er gevraagd? Waar

Nadere informatie

Sociaal akkoord arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Stedendriehoek en Noord-Veluwe

Sociaal akkoord arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Stedendriehoek en Noord-Veluwe Sciaal akkrd arbeidsmarkt Zrg en Welzijn Stedendriehek en Nrd-Veluwe De aanleiding tt het vrmen van een sciaal akkrd In 2013 waren ruim 57860 (brn: WGV Zrg en Welzijn) inwners in de regi s Stedendriehek

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3: Special De Wet werk en zekerheid en het inrichten van regionale vervangingscentra.

Nieuwsbrief 3: Special De Wet werk en zekerheid en het inrichten van regionale vervangingscentra. Nieuwsbrief 3: Special De Wet werk en zekerheid en het inrichten van reginale vervangingscentra. Frans Thmassen, directeur Onderwijs & Jeugd en EduStaf www.bmcimplementatie.nl De Wet werk en zekerheid

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2014/341

Statenvoorstel nr. PS/2014/341 Statenvrstel nr. PS/2014/341 Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke Participatie Datum Inlichtingen bij 23 april 2014 mevruw G.J. Overmeen-Bakhuis Aan Prvinciale Staten Onderwerp Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563

IWI. De Gemeenteraad Postbus 11563 Inspectie Werk en Inkmen Tezicht Gemeentelijk Dmein De Gemeenteraad Pstbus 11563 2502 AN Den Haag Prinses Beatrixlaan 82 2595 AL Den Haag Telefn (070) 304 44 44 Fax (070) 304 44 45 www.lwiweb.nl Cntactpersn

Nadere informatie

Controleprotocol Sociaal Domein

Controleprotocol Sociaal Domein Cntrleprtcl Sciaal Dmein Cntrleprtcl vr de accuntantscntrle bij: dr de gemeenten in de regi Amersfrt* gesubsidieerde rganisaties vr Jeugdzrg en WMO dr de gemeenten in de regi Amersfrt f dr de gemeente

Nadere informatie

Samenwerkingsschool Balans

Samenwerkingsschool Balans Samenwerkingsschl Balans DYSLEXIEBELEID_p website.dc - 1-1. Wat is dyslexie De Gezndheidsraad prbeerde jaren geleden tt natinale vereenstemming te kmen dr een glbale mschrijving p te stellen waarin iedereen

Nadere informatie

GENERIEKE FUNCTIEBESCHRIJVING TEAMVERANTWOORDELIJKE

GENERIEKE FUNCTIEBESCHRIJVING TEAMVERANTWOORDELIJKE GENERIEKE FUNCTIEBESCHRIJVING TEAMVERANTWOORDELIJKE Identificatiegegevens Functie: teamverantwrdelijke Niveau/rang: B 4-5 Plaats in het rgangram: departement maatschappelijke dienstverlening/ financiën/persneel/facility/

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

De burgemeester, het college en de raad van de gemeente Muiden;

De burgemeester, het college en de raad van de gemeente Muiden; Vrbeeld handvest De burgemeester, het cllege en de raad van de gemeente Muiden; Gelet p artikel 169, tweede en derde lid, en artikel 180, tweede en derde lid, Gemeentewet; Hebben de vlgende uitgangspunten

Nadere informatie

IKZ DEEL II : De informatieronde

IKZ DEEL II : De informatieronde Vanuit het standpunt van de zn is de schaduw nzichtbaar (Gethe) IKZ DEEL II : De infrmatiernde Het is méér dan een cliché f butade: m aan een breed kwaliteitsbeleid te werken, heb je écht steun, inbreng

Nadere informatie

Actieplan van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren betreffende de toepassing van ISQC 1 11.08.2014

Actieplan van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren betreffende de toepassing van ISQC 1 11.08.2014 Actieplan van het Instituut van de Bedrijfsrevisren betreffende de tepassing van ISQC 1 11.08.2014 Algemene beschuwingen 1. De Raad van het IBR is zich bewust van de meilijkheden die de cnfraters ndervinden

Nadere informatie