Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging"

Transcriptie

1 Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging NEVI Zorgcongres Jeroen Braaksma & Marie-Louise Leijh-Smit Senior Inspecteurs, Directie Mededinging, Cluster Zorg

2 Inhoud 1. Introductie NMa 2. Inkoopzijde van de markt 3. Bid-rigging bij aanbestedingen 4. Casussen 5. Vragen & discussie

3 Introductie NMa: de NMa in de media

4 Introductie NMa: toezichtstaken Ex-post toezicht verbod kartels: prijs- en marktverdelingsafspraken, uitwisseling concurrentiegevoelige info, productiebeperkingen, vervalsing van aanbestedingen ( bid-rigging ) Ex-post toezicht verbod misbruik van economische machtsposities: hanteren van bijvoorbeeld roofprijzen of excessieve prijzen door dominante onderneming Ex-ante toezicht concentraties: groen of rood licht fusies & overnames Toezicht op overheden (sinds 1 januari 2012): ook de overheid moet zich aan regels houden om oneerlijke concurrentie met ondernemingen te voorkomen (Wet Markt & Overheid) o.a. bedrijfsbezoeken, sanctiebesluiten, concentratiebesluiten, toezeggingen, guidance en marktstudies

5 Introductie NMa: tip ons! Klachten, tips en signalen uit het veld zijn voor de NMa van groot belang. Uw tip kan ons helpen een overtreding op te sporen. Maar waar moet ik dan als zorginkoper op letten? Wat zijn belangrijke signalen? Verder zijn van belang: Economische detectie Clementieverzoekers Openbare bronnen Tipgevers (werknemers of ex-werknemers) Samenwerking met andere toezichthouders

6 Inkoopzijde van de markt Sectorstudie Medische Hulpmiddelen (2012) Door: Ecorys, In opdracht van NMa & VWS

7 Resultaten Ecorys t.a.v. medische hulpmiddelen Versnipperd inkoopproces Traag proces, weinig openbare aanbestedingen, beslissingen door experts, inkoop faciliterend en administratief Wisselende professionaliteit bij inkoopafdelingen Weinig rekening gehouden met total costs of ownership Organisatorische barrières Budgettering op afdelingsniveau, organisatorische structuur (maatschappen) Relatie arts en fabrikant Artsen hebben veel zeggenschap bij inkoop, fabrikanten richten zich met marketing (trainingen, opleidingen, congressen) op artsen Asymmetrische transparantie t.a.v. prijzen en hoeveelheden Zorgverzekeraars spelen een beperkte rol

8 Aanbevelingen voor inkoop door Ecorys Versterking van de vraagzijde (ziekenhuizen) Verdere professionalisering inkoop, meer openbare aanbestedingen, meer prikkels om efficiënt en effectief in te kopen, minder deelbelangen, strategische visie op inkoop, strategische positionering Meer samenwerking tussen vragers Intensivering inkoopcombinaties, uitwisseling marktinformatie (prijzen) en ervaringen (kwaliteit), benutten van schaalvoordelen Verhogen van transparantie Grotere rol voor verzekeraars Samenwerken? Maar dat mag toch niet (altijd) van de NMa?

9 Inkoopsamenwerking visie van de NMa Inkoopmacht: marktmacht aan de inkoopzijde van een markt, bijv. door vormen inkoopcombinatie Meestal niet problematisch omdat het leidt tot kostenbesparingen en dus lagere tarieven (of andere voordelen) voor de consument

10 Inkoopsamenwerking visie van de NMa Nadelige gevolgen beoordeelt de NMa in combinatie met gevolgen voor de concurrentie op de verkoopmarkt Bijv. als kostenharmonisatie door inkoopsamenwerking tot prijsafstemming op de verkoopmarkt leidt Afspraken over gezamenlijke inkoop ook mogelijk mededingingsbeperkend zijn ( verkapt kartel ) Bijv. verboden prijsvaststelling, productiebeperking of toewijzing van markten Dus: geen probleem zolang er voldoende concurrentie is op de verkoopmarkt en de voordelen worden doorgegeven aan de consument.

11 Meer weten? Visiedocument NMa Inkoopmacht, december 2004 Individueel en collectief onderhandelen tussen vrijgevestigde extramurale zorgaanbieders en zorgverzekeraars, Visiedocument NMa, december 2009 Richtsnoeren NMa Samenwerking Ondernemingen, april 2008 Richtsnoeren Commissie betreffende Horizontale Samenwerkingsovereenkomsten, januari 2011

12 Bid-rigging: frustratie van uw inkoopproces Bid-rigging: samenspanning tussen de bieders bij het uitbrengen van de offertes Vormen van samenspanning: Afstemmen offerteprijzen Verdelen van afnemers of leveringsgebieden Schijnbieding ( prijsje lenen ) Collectieve boycot Kartelvorming is een vorm van diefstal van de consument

13 Bid-rigging: vermindert voordelen concurrentie De economie heeft voordeel bij gezonde concurrentie: De keuzes nemen toe omdat er een breder aanbod is. Concurrentie garandeert dat u waar voor uw geld krijgt, omdat aan bieders concurreren op prijs en kwaliteit. Concurrentie stimuleert innovatie omdat de ondernemingen gemotiveerd worden om creatief te zijn en nieuwe producten te ontwikkelen voor hun klanten. Concurrentie stimuleert economische groei, door de toename van keuzemogelijkheden, innovatie en productiviteit.

14 Hoe herkent u signalen van bid-rigging? Signalen met betrekking tot de biedpatronen: Herkent u dit? a. Bepaalde ondernemingen bieden regelmatig in een bepaalde regio, maar winnen nooit. b. Er schrijven minder ondernemingen in dan normaal en bedrijven waarvan u had verwacht dat ze zouden inschrijven doen dat niet. c. De winnaar geeft geregeld (grote delen van) contracten in onderaanneming aan zijn concurrenten. d. Er is een opvallend patroon van winnaars, waarbij bijvoorbeeld het ene jaar de één wint, het jaar daarop de ander enz. e. Sommige van de biedingen zijn beknopt en niet zo uitgebreid als u verwacht had. f. De prijzen zijn ineens veel lager wanneer een bepaalde aanbieder ook meedoet. g. De winnaar accepteert het contract niet en werkt vervolgens als onderaannemer van de nieuwe winnaar.

15 Hoe herkent u signalen van bid-rigging? Signalen met betrekking tot de prijs: a. De prijs komt om onverklaarbare redenen veel hoger uit dan bij vergelijkbare aanbestedingen op de markt of bij eerdere gunningen. b. Er zit een onverklaarbaar groot verschil tussen de winnaar en volgende bieders. c. Concurrenten wisselen publiekelijk prijsinformatie met elkaar uit. Dit kan heel subtiel gebeuren door woorden als juiste of redelijke prijs. d. Lokale aanbieders schrijven lokaal in tegen hogere prijzen dan zij elders doen ondanks dat de transportkosten voor het lokale contract lager zijn. e. Aanbieders schrijven in tegen dezelfde prijs of passen hun prijzen of voorwaarden min of meer gelijktijdig aan. Herkent u dit?

16 Hoe herkent u signalen van bid-rigging? Signalen met betrekking tot gedrag: a. Meerdere inschrijvingen hebben dezelfde lay-out, zijn op hetzelfde papier gedrukt of er staan dezelfde spellingfouten in. b. Eén of meer concurrenten doen een gezamenlijk bod, alhoewel in ieder geval één van hen in staat was de hele opdracht alleen uit te voeren. c. Een partij komt zijn documenten bij u inleveren en brengt meteen de documenten mee van een andere bieder. d. Aanbieders hebben vlak voor de deadline van de aanbesteding vergaderingen samen of worden samen gezien in een sociale omgeving. Herkent u dit?

17 Neem de brochure mee! Zie voor digitale versie

18 Contact met NMa ConsuWijzer of Informatielijn voor ondernemers Clementiebureau of

Bid-rigging. Herkennen en voorkomen van samenspanning bij inkooptrajecten

Bid-rigging. Herkennen en voorkomen van samenspanning bij inkooptrajecten Bid-rigging Herkennen en voorkomen van samenspanning bij inkooptrajecten Introductie NMa Wie staan er voor u: Bart Wentholt: senior medewerker Financiële en Zakelijke Dienstverlening Paul Benner: Programmamanager

Nadere informatie

Bid-rigging. Herkennen en voorkomen van samenspanning bij inkooptrajecten

Bid-rigging. Herkennen en voorkomen van samenspanning bij inkooptrajecten Bid-rigging Herkennen en voorkomen van samenspanning bij inkooptrajecten Introductie NMa Wie staan er voor u: Bart Wentholt: senior medewerker Financiële en Zakelijke Dienstverlening Jacco Hakfoort: Programmamanager

Nadere informatie

Met welke ontwikkelingen en strategische factoren houdt ACM rekening bij toezicht op de ziekenhuiszorg?

Met welke ontwikkelingen en strategische factoren houdt ACM rekening bij toezicht op de ziekenhuiszorg? Autoriteit Consument & Markt (ACM) en ziekenhuiszorg Kaart 1 Kaart 2 De Autoriteit Consument en Markt (ACM) ziet toe op mededinging zorg in het belang van consumenten. ACM houdt toezicht op zowel zorgaanbieders

Nadere informatie

De zorgmakelaar: begeleiding van onderhandelingen tussen fysiotherapeuten en zorgverzekeraars

De zorgmakelaar: begeleiding van onderhandelingen tussen fysiotherapeuten en zorgverzekeraars De zorgmakelaar: begeleiding van onderhandelingen tussen fysiotherapeuten en zorgverzekeraars Marktwerking Als gevolg van de door de overheid gewenste marktwerking in de zorg is de regierol van de zorgverzekeraars

Nadere informatie

NMa Concentra,e en spreiding, wat vinden ze ervan? Studiedag DP 30 november 2012

NMa Concentra,e en spreiding, wat vinden ze ervan? Studiedag DP 30 november 2012 NMa Concentra,e en spreiding, wat vinden ze ervan? Studiedag DP 30 november 2012 Over de NMa De Nederlandse Mededingingsautoriteit, kortweg NMa, ziet erop toe dat bedrijven op de vrije markt met elkaar

Nadere informatie

Informatiekaart samenwerking zorgverzekeraars. Toelichting. Overzichtskaart

Informatiekaart samenwerking zorgverzekeraars. Toelichting. Overzichtskaart Deze Informatiekaart geeft een overzicht van de waar onder zorgverzekeraars mogen samenwerken bij selectieve inkoop van medisch-specialistische zorg. Deze kaart is gemaakt in opdracht van de Nederlandse

Nadere informatie

ǫ P a g 1 in / 5 a Juni 2016

ǫ P a g 1 in / 5 a Juni 2016 Pagina 1/5 Juni 2016 Introductie De Autoriteit Consument en Markt (ACM) bevordert kansen en keuzes voor bedrijven en consumenten. ACM verbetert concurrentie door te vechten tegen oneerlijke concurrentie

Nadere informatie

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels Samenvatting Kort overzicht Dit proefschrift gaat over de economische theorie van kartels. Er is sprake van een kartel wanneer een aantal bedrijven, expliciet of stilzwijgend, afspreekt om de prijs te

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJDE RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR: WAT MAG WEL EN WAT MAG NIET?

STAPPENPLAN BIJDE RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR: WAT MAG WEL EN WAT MAG NIET? STAPPENPLAN BIJDE RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR: WAT MAG WEL EN WAT MAG NIET? Markten laten werken. Dat is de missie van de NMa. De wet verbiedt ondernemingen niet om onderling afspraken te maken maar

Nadere informatie

Samenwerken en concurreren in de zorgsector

Samenwerken en concurreren in de zorgsector Samenwerken en concurreren in de zorgsector Kansen Mogelijkheden Grenzen Nederlandse Mededingingsautoriteit Samenwerken en concurreren in de zorgsector Kansen Mogelijkheden Grenzen Disclaimer: Deze brochure

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 253 Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg, de Wet cliëntenrechten zorg en enkele andere wetten in verband met het tijdig signaleren

Nadere informatie

Betaal niet teveel... ziet u afspraken tussen bedrijven bij aanbestedingen? Meld ze bij ACM. Kansen & keuzes. voor bedrijven en consumenten

Betaal niet teveel... ziet u afspraken tussen bedrijven bij aanbestedingen? Meld ze bij ACM. Kansen & keuzes. voor bedrijven en consumenten Betaal niet teveel... ziet u afspraken tussen bedrijven bij aanbestedingen? Meld ze bij ACM Kansen & keuzes voor bedrijven en consumenten Waarom krijgt u deze folder? U bent inkoper van een bedrijf of

Nadere informatie

Postbus 30297 1303 AG Almere Telefoon: 0621356479 www.lomoz.org

Postbus 30297 1303 AG Almere Telefoon: 0621356479 www.lomoz.org LOMOZ HÉT PLATFORM VOOR ONDERNEMINGSRADEN IN DE ZORG Postbus 30297 1303 AG Almere Telefoon: 0621356479 www.lomoz.org Verslag van de presentatie van Winnie van Hees, van de NMA d.d. 3 oktober 2012 Winnie

Nadere informatie

Pagina. Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische. Inleiding

Pagina. Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische. Inleiding Ons kenmerk: ACM/TFZ/2016/401860 Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische zorg April 2016. Openbaar concept. Reacties mogelijk tot en met 27 mei 2016. Inleiding Ziekenhuizen,

Nadere informatie

Pagina 1/6. Speerpunten 2013 Autoriteit Consument & Markt

Pagina 1/6. Speerpunten 2013 Autoriteit Consument & Markt Speerpunten 2013 Autoriteit Consument & Markt De Autoriteit Consument & Markt (ACM) bevordert kansen en keuzes voor bedrijven en consumenten. Kansen voor innovatie, nieuwe producten, diensten en aanbieders.

Nadere informatie

Consultatiedocument zorggroepen

Consultatiedocument zorggroepen Consultatiedocument zorggroepen 1. Algemeen 1. In de zorg, maar met name in de eerste lijn is een ontwikkeling gaande waarin de zorg voor diabetes, COPD, hartfalen en cardiovasculair risico management

Nadere informatie

Functionele beschrijving en bekostiging en de farmacie

Functionele beschrijving en bekostiging en de farmacie Functionele beschrijving en bekostiging en de farmacie Symposium Ketenzorg, functionele beschrijvingen en Apotheekvergoeding 2011 Henk van Vliet, Raadsadviseur NZa 16 september 2010 Stand van zaken Farmacie

Nadere informatie

Misbruik van een economische machtspositie

Misbruik van een economische machtspositie Mededingingswet Misbruik van een economische machtspositie Nederlandse Mededingingsautoriteit Mededingingswet Misbruik van een economische machtspositie De Mededingingswet stelt regels ten aanzien van:

Nadere informatie

Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg

Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg Extern toezicht door de NZa Presentatie voor de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in de Zorg Amersfoort, 6 oktober 2010 mw. drs. Cathy van

Nadere informatie

Complianc T e OOLBOX

Complianc T e OOLBOX TOOLBOX Compliance Inleiding De Toolbox Compliance is een hulpmiddel dat u in staat stelt de Mededingingswet correct na te leven. In de Toolbox wordt ten aanzien van de meest gangbare gedragingen uiteengezet

Nadere informatie

MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE

MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE VRAGEN OVER MEDEDINGING CONTACT INFORMATIE: Telefoon: 402080 of 402339 tst. 1080 Fax: 404834 E-mail: juridischezaken@yahoo.com Paramaribo, december 2011 Ministerie van

Nadere informatie

Voor- en nadelen van inkoopmacht zorgverzekeraars

Voor- en nadelen van inkoopmacht zorgverzekeraars Voor- en nadelen van inkoopmacht zorgverzekeraars Zorgvisie congres zorginkoop Lucy Kok Ede, 31 oktober 2012 NMa wijst klachten zorgaanbieders tegen zorgverzekeraars af Rechter: NMa moet klacht mondhygiënisten

Nadere informatie

Workshop Mededinging en samenwerking in het sociale domein

Workshop Mededinging en samenwerking in het sociale domein Workshop Mededinging en samenwerking in het sociale domein Regionale bijeenkomsten wetsvoorstel Wmo 2015 Februari 2014 Cees van Gent, Jan-Peter Heida Agenda Workshop Algemene achtergrond Mededingingswet

Nadere informatie

Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet

Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet Gezamenlijk inschrijven in de zorg en de Mededingingswet drs. P.J. (Pieter Jan) Stokhof Pieter Jan Stokhof ondersteunt als Register Strateeg ondernemers in de zorg en in andere sectoren. Dat doet hij vanuit

Nadere informatie

Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht

Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht Een schending van het mededingingsrecht kan ernstige gevolgen hebben, zoals boetes die kunnen oplopen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet, individuele sancties

Nadere informatie

Mededingingsrecht in de kunstgrasbranche

Mededingingsrecht in de kunstgrasbranche Mededingingsrecht in de kunstgrasbranche De rol van de concurrentiespelregels bij samenwerking bij een aanbesteding Mr. Claudia Bruins, Nationaal Sportvelden Congres 2012 Inleiding Waarom bestaat er mededingingsrecht?

Nadere informatie

Regionale samenwerking HA zorg Nico Eyck (ZOIJ) Marco Balhuizen (DVAN)

Regionale samenwerking HA zorg Nico Eyck (ZOIJ) Marco Balhuizen (DVAN) Regionale samenwerking HA zorg Nico Eyck (ZOIJ) Marco Balhuizen (DVAN) 18 september 2014 Agenda Introductie Naar een andere vorm van samenwerking in regio de Oude IJssel Aandachtspunten Mededingingsrecht

Nadere informatie

Vormen van samenwerking in de GGZ

Vormen van samenwerking in de GGZ Vormen van samenwerking in de GGZ Sophie van Kan Symposium NVGzP Hoe overleef ik de Basis GGZ 25 juni www.eldermans-geerts.nl Onderwerpen - Regelgeving - Hinderpaal criterium - ACM en NZa: taakafbakening

Nadere informatie

Vervoermarkten laten werken

Vervoermarkten laten werken Vervoermarkten laten werken Vervoerkamer Vervoermarkten laten werken De missie van de Vervoerkamer is: vervoermarkten laten werken. De Vervoerkamer staat, als onderdeel van de Nederlandse Mededingingsautoriteit

Nadere informatie

Visiedocument Inkoopmacht en collectief onderhandelen

Visiedocument Inkoopmacht en collectief onderhandelen Visiedocument Inkoopmacht en collectief onderhandelen De verhoudingen op de zorginkoopmarkt januari 2010 Inhoud 1. Inleiding 5 1.1 Aanleiding visiedocument NZa 6 1.2 Leeswijzer 7 2. Bevindingen NZa 9

Nadere informatie

Behandeld door Telefoonnummer E-mailadres Kenmerk Toezicht & Handhaving 030 296 81 65 109538/153162

Behandeld door Telefoonnummer E-mailadres Kenmerk Toezicht & Handhaving 030 296 81 65 109538/153162 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Newtonlaan 1-41 3584 BX Utrecht Postbus 3017 3502 GA Utrecht T 030 296 81 11 F 030 296 82 96 E info@nza.nl I www.nza.nl

Nadere informatie

Pagina 1/5. Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische. Inleiding

Pagina 1/5. Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische. Inleiding Ons kenmerk: ACM/TFZ/2016/401860 Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische zorg Juni 2016. Definitieve versie. Inleiding Ziekenhuizen, zorgverzekeraars en andere partijen

Nadere informatie

Monitor Financiële Sector:

Monitor Financiële Sector: Nederlandse Mededingingsautoriteit Monitor Financiële Sector: Notitie bij Sectorstudie Vastgoedfinanciering, SEO Economisch Onderzoek oktober 2011 Nederlandse Mededingingsautoriteit Postbus 16326 2500

Nadere informatie

Informatie-uitwisseling tussen concurrenten. NGB 19 maart 2015 Martijn van de Hel

Informatie-uitwisseling tussen concurrenten. NGB 19 maart 2015 Martijn van de Hel Informatie-uitwisseling tussen concurrenten NGB 19 maart 2015 Martijn van de Hel Agenda 1. Kartelverbod (basis) 2. Informatie-uitwisseling (kader) 3. Geoorloofde uitwisseling van informatie 4. Verboden

Nadere informatie

Good Contracting Practices. Zorgverzekeraars en vrije beroepsbeoefenaren

Good Contracting Practices. Zorgverzekeraars en vrije beroepsbeoefenaren Good Contracting Practices Zorgverzekeraars en vrije beroepsbeoefenaren december 2010 Inhoud Vooraf 5 Management samenvatting 7 1. Inleiding 11 1.1 Aanleiding 11 1.2 Doelstelling 11 1.3 Leeswijzer 12

Nadere informatie

CMDz Master of Health Business Administration. Fuseren, samenwerken én concurreren Een beoordeling van het NMa beleid

CMDz Master of Health Business Administration. Fuseren, samenwerken én concurreren Een beoordeling van het NMa beleid CMDz Master of Health Business Administration Fuseren, samenwerken én concurreren Een beoordeling van het NMa beleid Mr. dr. E.M.H. Loozen instituut Beleid & Management Gezondheidszorg (ibmg) 21 maart

Nadere informatie

Nut en noodzaak van diensten van algemeen economisch belang. Yvonne Maasdam 5 juni 2014 Nevi-PIANOo congres 2014

Nut en noodzaak van diensten van algemeen economisch belang. Yvonne Maasdam 5 juni 2014 Nevi-PIANOo congres 2014 Nut en noodzaak van diensten van algemeen economisch belang Yvonne Maasdam 5 juni 2014 Nevi-PIANOo congres 2014 Onderwerpen Casuïstiek rondom inkoop zorg door gemeenten en zorgverzekeraars Visie Autoriteit

Nadere informatie

Aan de brochure kunnen geen rechten worden ontleend.

Aan de brochure kunnen geen rechten worden ontleend. De Mededingingswet stelt regels ten aanzien van: concurrentiebeperkende afspraken; misbruik van een economische machtspositie; concentraties van ondernemingen. Deze brochure bevat een toelichting op het

Nadere informatie

Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen

Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen NMa maart 2007 Inhoudsopgave 1 WAAROVER KAN IK KLAGEN BIJ DE NMA? 3 2 WAT KAN DE NMA DOEN? 3 3 DOET DE NMA ONDERZOEK NAAR ÁLLE OVERTREDINGEN VAN DE

Nadere informatie

Reactie BTN op Consultatiedocument Kraamzorg Een analyse van de mogelijkheden voor vrije prijsvorming.

Reactie BTN op Consultatiedocument Kraamzorg Een analyse van de mogelijkheden voor vrije prijsvorming. Reactie BTN op Consultatiedocument Kraamzorg Een analyse van de mogelijkheden voor vrije prijsvorming. Overzicht Consultatievragen. Consultatievraag 1. Deelt u de voorlopige conclusie van de NZa dat vrije

Nadere informatie

Brochure. klachten, tips, signalen en besluitaanvragen

Brochure. klachten, tips, signalen en besluitaanvragen Nederlandse Mededingingsautoriteit NMa Brochure klachten, tips, signalen en besluitaanvragen NMa oktober 2009 1 Inhoudsopgave 1. WAAROVER KAN IK KLAGEN BIJ DE NMA? 3 2. WAT KAN DE NMA DOEN? 3 3. DOET DE

Nadere informatie

Maart 2010 RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR

Maart 2010 RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR Maart 2010 RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR INHOUDSOPGAVE RICHTSNOEREN VOOR DE ZORGSECTOR 1 INLEIDING... 5 1.1. Introductie... 5 1.2. De Richtsnoeren... 6 1.3. Leeswijzer...7 2 MEDEDINGING EN TOEZICHT IN

Nadere informatie

NMa s STURINGSRAPPORT EEN KRITISCHE BESCHOUWING

NMa s STURINGSRAPPORT EEN KRITISCHE BESCHOUWING NMa s STURINGSRAPPORT EEN KRITISCHE BESCHOUWING Enkele kanttekeningen bij het rapport De rol van verzekeraars op de markt voor auto(ruit)schadehersteldiensten (NMa april 2009) door Prof. Mr. J.A.Winter,

Nadere informatie

Visiedocument. Inkoopmacht. Den Haag, december 2004. December 2004 Nederlandse Mededingingsautoriteit Postbus 16326 2500 BH Den Haag

Visiedocument. Inkoopmacht. Den Haag, december 2004. December 2004 Nederlandse Mededingingsautoriteit Postbus 16326 2500 BH Den Haag Visiedocument Inkoopmacht Den Haag, december 2004 December 2004 Nederlandse Mededingingsautoriteit Postbus 16326 2500 BH Den Haag In juni 2004 publiceerde de NMa een consultatiedocument over het thema

Nadere informatie

Kruissubsidie in de zorgverzekeringsmarkt

Kruissubsidie in de zorgverzekeringsmarkt Kruissubsidie in de zorgverzekeringsmarkt Visie en activiteiten NZa Versie 1, januari 2007 ZCC/0 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Visie 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Wat is kruissubsidiëring en is dat erg? 4 2.3 Is

Nadere informatie

Stichting DIA Diëtisten In Actie Bijlage 2 Algemene opvatting / Beknopte beantwoording consultatievragen

Stichting DIA Diëtisten In Actie Bijlage 2 Algemene opvatting / Beknopte beantwoording consultatievragen Deze bijlage 2 maakt onderdeel uit van de reactie van de stichting DIA op het consultatiedocument van de NZa van januari 2008. In paragraaf 1 geven wij een algemene opvatting over liberalisering en marktwerking.

Nadere informatie

Track Record EU en mededinging

Track Record EU en mededinging EU en mededinging EU en mededinging Kennedy Van der Laan s EU- en mededingingsrechtadvocaten adviseren cliënten over de mededingingsrechtelijke aspecten in brede zin van het ondernemen. Wij vertegenwoordigen

Nadere informatie

De nieuwe Wet Markt en Overheid en de rol van de NMa

De nieuwe Wet Markt en Overheid en de rol van de NMa De nieuwe Wet Markt en Overheid en de rol van de NMa Ronald Timmerman en Veronique van Poll Presentatie congres Transport van afval 5 februari 2012 Nederlandse Mededingingsautoriteit 1 Waar staat de NMa

Nadere informatie

Aanbesteding en inkoop van zorg

Aanbesteding en inkoop van zorg Aanbesteding en inkoop van zorg Richard-Jan Roks 8 september 2015 Inhoudsopgave Wat is aanbestedingsrecht en bronnen Private aanbesteding versus overheidsaanbesteding Aanbesteding en zorgverzekeraars Gezamenlijke

Nadere informatie

Principes van mededingingstoezicht zijn universeel

Principes van mededingingstoezicht zijn universeel Eind jaren negentig is op Curacao een poging gestrand om een toezichthouder op te richten die onafhankelijk toeziet op eerlijke concurrentie en de belangen van de consument. Sinds 10-10-10 probeert Curaçao

Nadere informatie

Meer eigen regie in Zvw

Meer eigen regie in Zvw Meer eigen regie in Zvw Onze dochter Sofie is met 27 weken geboren. Ze heeft bij de geboorte een hersenbeschadiging gekregen, waardoor ze verschillende beperkingen heeft. De meest ingrijpende is een zeer

Nadere informatie

NMa-richtsnoeren voor de zorgsector nader beschouwd

NMa-richtsnoeren voor de zorgsector nader beschouwd NMa-richtsnoeren voor de zorgsector nader beschouwd W.S. Geelhoed en F.J. Leeflang Op 10 december 2007 heeft de NMa haar nieuwe Richtsnoeren voor de zorgsector (hierna: de Richtsnoeren) vastgesteld. 1

Nadere informatie

ECCVA/U200801099 Lbr. 08/126

ECCVA/U200801099 Lbr. 08/126 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8021 betreft zorgverzekering gemeenten uw kenmerk ons kenmerk ECCVA/U200801099 Lbr. 08/126 bijlage(n) datum 9 juli 2008

Nadere informatie

Beleid inzake verticale overeenkomsten

Beleid inzake verticale overeenkomsten Mededingingswet Beleid inzake verticale overeenkomsten Nederlandse Mededingingsautoriteit Mededingingswet Beleid inzake verticale overeenkomsten De Mededingingswet stelt regels ten aanzien van: kartels;

Nadere informatie

Samenvatting hypothekenonderzoek

Samenvatting hypothekenonderzoek Samenvatting hypothekenonderzoek De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft in 2011 onderzoek uitgevoerd naar de manier waarop hypotheekverstrekkers met elkaar concurreren op de Nederlandse hypotheekmarkt.

Nadere informatie

Rapport Good Contracting Practices 2014

Rapport Good Contracting Practices 2014 Rapport Good Contracting Practices 2014 Zorgverzekeraars en vrije beroepsbeoefenaren maart 2014 Inhoud Vooraf 5 Managementsamenvatting 7 1. Inleiding 11 2. Totstandkoming Good Contracting Practices 15

Nadere informatie

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016 Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging 10 Maart 2016 Agenda Overzicht enkele bepalingen marktpraktijken Analyse mogelijke relatie mededinging Overzicht 0. Algemeen 1. Prijsaanduiding 2.

Nadere informatie

regulering zakelijke netwerkdiensten

regulering zakelijke netwerkdiensten Marktontwikkelingen en regulering zakelijke netwerkdiensten Gerard Boogert 12 juni 2013 Grolsche Veste Enschede Relatiedag NDIX Presentatie overzicht Autoriteit Consument & Markt algemene introductie Telecom

Nadere informatie

1 Inleiding. GasTerra B.V. is de rechtsopvolger van de voormalige handelstak van de N.V. Nederlandse Gasunie.

1 Inleiding. GasTerra B.V. is de rechtsopvolger van de voormalige handelstak van de N.V. Nederlandse Gasunie. 1 Inleiding De NMa heeft onderzoek verricht naar de hoogte van de aardgasprijzen op de Nederlandse groothandelsmarkt, onder meer naar aanleiding van klachten van tuinbouworganisaties over de tarieven van

Nadere informatie

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Medische hulpmiddelen en belang voor de samenleving

Nadere informatie

Richtsnoeren Samenwerking Ondernemingen

Richtsnoeren Samenwerking Ondernemingen WOORD VOORAF De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) handhaaft de Mededingingswet. Een belangrijk onderdeel van deze wet is het verbod op afspraken die de concurrentie tussen ondernemingen beperken,

Nadere informatie

Decentralisatie en mededinging Samenwerking

Decentralisatie en mededinging Samenwerking Decentralisatie en mededinging Samenwerking 1 oktober 2015 Agenda Introductie 1. Inleiding 2. Hoofdlijnen samenwerking 3. Hoofdlijnen mededinging 4. Samenwerking en mededinging 5. Cases 6. Slot 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête.

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Bureau Architectenregister heeft in het voorjaar van 2015 een onderzoek onder de ingeschrevenen in het register laten uitvoeren. Aan alle bij Bureau Architectenregister

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Uw kenmerk

Nadere informatie

Ontwikkelingen toezicht bij zorginkoop FHI ALV. 29 oktober 2015 Diederik Schrijvershof

Ontwikkelingen toezicht bij zorginkoop FHI ALV. 29 oktober 2015 Diederik Schrijvershof Ontwikkelingen toezicht bij zorginkoop FHI ALV 29 oktober 2015 Diederik Schrijvershof ONTWIKKELINGEN TAKEN & BEVOEGDHEDEN NZA 2 Overzicht (relevante) taken NZa Toezicht op basis van Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

ZKN Academie Workshop Zorginkoop

ZKN Academie Workshop Zorginkoop ZKN Academie Workshop Zorginkoop 20 november 2013 Aangenaam kennis te maken Jeroen Dokter, Interim management / beleid Aandachtsgebieden: Kwaliteit, Zorgverzekeraars, ziekenhuizen en zelfstandige behandelklinieken,

Nadere informatie

Samen ondernemend. Speelruimte van partners in maatschappelijke ondersteuning. Benut de poster als gespreksinstrument!

Samen ondernemend. Speelruimte van partners in maatschappelijke ondersteuning. Benut de poster als gespreksinstrument! Benut de poster als gespreksinstrument! Samen ondernemend Speelruimte van partners in maatschappelijke ondersteuning Ondernemerschap in de maatschappelijke ondersteuning Gemeenten kopen maatschappelijke

Nadere informatie

We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them.

We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them. We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them. Nieuw Besturen Workshop Vincent Schouten Van zorginstelling naar maatschappelijke onderneming: Trial & error of

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... Concurrentie Zeehavens beconcurreren elkaar om lading en omzet. In beginsel is dat vanuit economisch perspectief een gezond uitgangspunt. Concurrentie leidt in goed werkende markten tot

Nadere informatie

FACTO SUCCES MET AANBESTEDEN! PROF.DR. JAN TELGEN BREUKELEN, 20 MAART 2013

FACTO SUCCES MET AANBESTEDEN! PROF.DR. JAN TELGEN BREUKELEN, 20 MAART 2013 FACTO SUCCES MET AANBESTEDEN! PROF.DR. JAN TELGEN BREUKELEN, 20 MAART 2013 AGENDA Nieuwe aanbestedingswet EU voorstellen 10 fouten in aanbestedingen 20/3/2013 2 NIEUWE AANBESTEDINGSWET 20/3/2013 3 1. NIEUWE

Nadere informatie

Mededingingsrecht bij licentiecontracten: a devil in disguise or a girl s next best FRAND? Joost Fanoy BK seminar 3 oktober 2013

Mededingingsrecht bij licentiecontracten: a devil in disguise or a girl s next best FRAND? Joost Fanoy BK seminar 3 oktober 2013 Mededingingsrecht bij licentiecontracten: a devil in disguise or a girl s next best FRAND? Joost Fanoy BK seminar 3 oktober 2013 Programma Inleiding mededingingsrecht Groepsvrijstellingverordening Technologieoverdracht

Nadere informatie

2013 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en

2013 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en 0 Naar een dynamisch zorglandschap: ontwikkelingen, strategieën en allianties Ontwikkelingen in de zorgsector en de impact voor inkopers van zorginstellingen Dr. Anna van Poucke, director KPMG Plexus Nevi

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden?

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Sneller verbinden Goed opdrachtgeverschap Minder regels transparantie Contracten Relaties Aansturing

Nadere informatie

Inspraak door verzekerden bij zorginkoop

Inspraak door verzekerden bij zorginkoop Inspraak door verzekerden bij zorginkoop Nijmegen, 30 september 2015 Martin Buijsen M.A., LL.M., Ph.D. Hoogleraar Gezondheidsrecht buijsen@bmg.eur.nl Inhoud Voorgeschiedenis Inspraak verzekerden Ledenraad

Nadere informatie

Aanbestedingsfraude drs. A.J. Mikkers RA. oktober 2014

Aanbestedingsfraude drs. A.J. Mikkers RA. oktober 2014 www.pwc.nl drs. A.J. Mikkers RA 1 Agenda Wat is een aanbesteding? Soorten aanbesteding? Hoe worden selectiecriteria geformuleerd en toegepast? Hoe en waar kan eventuele beïnvloeding plaatsvinden? Voorbeelden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 215 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Een praktijkgerichte benadering van Organisatie en Management. Hoofdstuk 3 Strategisch management

Een praktijkgerichte benadering van Organisatie en Management. Hoofdstuk 3 Strategisch management www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 3 Een praktijkgerichte benadering van Organisatie en Management Hoofdstuk 3 Strategisch management 1 Leerdoelen Na bestudering van dit hoofdstuk: ken je enkele belangrijke

Nadere informatie

DO NOT COPY. Chronische ziekten. Inhoud. De maatschappelijke opgave. Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid. Preventie in de zorg

DO NOT COPY. Chronische ziekten. Inhoud. De maatschappelijke opgave. Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid. Preventie in de zorg Chronische ziekten De maatschappelijke opgave Inhoud Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid Preventie in de zorg Aanpak diabetes 25 oktober 2007 Eric Koster Toename chronische aandoeningen

Nadere informatie

Samenwerken voor een rendabele keten. Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd. HISWA Vereniging Hilversum, 17 februari 2011.

Samenwerken voor een rendabele keten. Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd. HISWA Vereniging Hilversum, 17 februari 2011. Samenwerken voor een rendabele keten Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd Even voorstellen Curriculum Vitae strategie en structuur PricewaterhouseCoopers PWC Consulting IBM Business Consulting

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol NMa-NZa

Samenwerkingsprotocol NMa-NZa Samenwerkingsprotocol NMa-NZa December 2010 2 van 11 Samenwerkingsprotocol tussen de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en de (NZa) over de wijze van samenwerking bij aangelegenheden van wederzijds

Nadere informatie

Overlegtafel HBH gemeente Utrecht 3 september 2014 overlegronde 1

Overlegtafel HBH gemeente Utrecht 3 september 2014 overlegronde 1 Overlegtafel HBH gemeente Utrecht 3 september 2014 overlegronde 1 Hier komt tekst Ingangsdatum 1 januari 2015 Hier komt ook tekst Agenda 9.00 9.15 uur Voorstelronde 9.15 9.30 uur Toelichting op het proces

Nadere informatie

Leren samenwerken tussen organisaties

Leren samenwerken tussen organisaties In voor Zorg Ulft 24 september 2012 dr. Wilfrid Opheij Een paar bronnen voor de presentatie 2005 Nu 2006 2008 De kenniseconomie is een netwerkeconomie Derde Industriële Revolutie Tweede Industriële Revolutie

Nadere informatie

Juridisch Document ZORG

Juridisch Document ZORG Juridisch Document ZORG Waarom is de coöperatie als rechtsvorm zo geschikt voor de zorg? 3 maart 2014 Zorg Zaken Groep Mr. W. Wickering Mr. M.N. Minasian Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Inkoop in het sociale domein

Inkoop in het sociale domein Inkoop in het sociale domein Inleiding o o o uitdaging in het sociale domein subsidie 2A / 2B-variant o bestuurlijk aanbesteden 1.0 o sociaal contracteren? inclusief organiseren? Uitdagingen Transitie

Nadere informatie

Nederlandse Mededingingsautoriteit

Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit Aan Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) Onderwerp Zaak XXX/ Afwijzing klacht Geachte heer/mevrouw XX, Bij brief van XX heeft u een klacht ingediend tegen XX. Uw klacht

Nadere informatie

e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel

e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel Agenda 1. Introductie mededingingsrecht 2. Verbod op concurrentiebeperkende afspraken (kartelverbod) a. Horizontale

Nadere informatie

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 1 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 2 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 1. Doelstellingen

Nadere informatie

HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN

HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN ONDERNEMEN OF ONDERGÁÁN De politiek heeft te weinig aandacht voor het Midden- en Kleinbedrijf. Zo komt het woord MKB niet voor in de begroting 2014 van Hilversum. Het woord ZZP er 1x (alleen om te melden

Nadere informatie

Informatie voor duurzaam inkopen van. Hulp in het Huishouden. Datum: 20 mei 2010

Informatie voor duurzaam inkopen van. Hulp in het Huishouden. Datum: 20 mei 2010 Informatie voor duurzaam inkopen van Hulp in het Huishouden Datum: 20 mei 2010 Colofon Dit document voor duurzaam inkopen is ontwikkeld door NL Milieu en Leefomgeving in opdracht van het Ministerie van

Nadere informatie

Samen voor de beste zorg Zeepkistbijeenkomst 9 december 2015. ActiVite

Samen voor de beste zorg Zeepkistbijeenkomst 9 december 2015. ActiVite Samen voor de beste zorg Zeepkistbijeenkomst 9 december 2015 ActiVite Agenda Welkom Programma: Missie en visie van ActiVite Beleid van overheid zet door Strategische thema s Stand van zaken ActiVite per

Nadere informatie

Europese Aanbesteding. mr Marjolein J. Pesch

Europese Aanbesteding. mr Marjolein J. Pesch Europese Aanbesteding mr Marjolein J. Pesch Programma 1) Wat is aanbesteden 2) Regelgeving 3) Wie moeten aanbesteden 4) Wanneer moet aanbesteed worden 5) Voorwerp van aanbesteding 6) Hoe verloopt een Europese

Nadere informatie

Voorwaarden voor vergoeding

Voorwaarden voor vergoeding Voorwaarden voor vergoeding Introductie in de procedures voor de aanvraag van een DBC. Mr. Ron de Graaff 12 maart 2008 Vergoeding medische technologie Extramuraal (Regeling Hulpmiddelen) AWBZ gefinancierde

Nadere informatie

Brochurereeks Gezondheidsrecht. Deel 3 Mededinging en aanbesteding in de zorg

Brochurereeks Gezondheidsrecht. Deel 3 Mededinging en aanbesteding in de zorg Brochurereeks Gezondheidsrecht Deel 3 Mededinging en aanbesteding in de zorg Inhoud Inleiding... 3 Mededinging... 3 Het kartelverbod... 4 Vrijstellingen... 5 Combinatieovereenkomsten... 7 Misbruik van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 19 januari 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 19 januari 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX Den Haag T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Workshop Schoonmaak. Regionale bijeenkomst PIANOo. Laat de markt haar waarde leveren Zwolle, 28 april 2011

Workshop Schoonmaak. Regionale bijeenkomst PIANOo. Laat de markt haar waarde leveren Zwolle, 28 april 2011 Workshop Schoonmaak Regionale bijeenkomst PIANOo Laat de markt haar waarde leveren Zwolle, 28 april 2011 1 Programma Eerste ronde Nico Koch, beleidssecretaris OSB Schets van de schoonmaakbranche Trends

Nadere informatie

Het aanbestedingsrecht vanuit economisch perspectief

Het aanbestedingsrecht vanuit economisch perspectief Het aanbestedingsrecht vanuit economisch perspectief ERASMUS UNIVERSITY ROTTERDAM Erasmus School of Economics Department of economics Naam: Marjolein Portman Studentnummer: 311883 E-mail: marjolein_portman@hotmail.com

Nadere informatie