Social Software in het onderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Social Software in het onderwijs"

Transcriptie

1

2 Colofon Titel Social Software in het onderwijs Auteur Pierre Gorissen, Fontys Hogescholen Afdeling Onderwijs Centrum voor Onderwijsinnovatie en Onderzoek Postbus 347, 5600AH Eindhoven In opdracht van Stichting Kennisnet ICT op School en SURFnet bv Datum 13 maart 2006 Kenmerk /PG 2

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Opbouw van de beschrijving Wat is social software? Kenmerken van social software Mate van geschiktheid Social software versus overige software Traditionele media Websites (L)CMS Elektronische leeromgeving (ELO) Projectruimte Portfolio SMS (Short Message Service) Social Software Instant Messaging (IM) of Chat Forums Weblog Podcasts Videoblogs Wiki s Social Network Services Social Bookmarking Collaborative real-time editing Virtual Worlds

4 1 Inleiding In het onderwijs is op het moment veel belangstelling voor het verschijnsel social software. Bij social software gaat het om software die de gebruikers ervan in staat stelt of ondersteunt bij het opbouwen van netwerken met andere gebruikers. Het is een breed begrip en er is een groot aantal soorten softwareprogramma s dat tot deze categorie gerekend kan worden. Deze programma s hebben elk hun eigen unieke eigenschappen. Het zal dan ook van de specifieke wensen afhangen welk programma het beste ondersteuning biedt voor het onderwijs. Dit rapport biedt een overzicht van de mogelijkheden op dit moment en de wijze waarop deze samenhangen. 1.1 Opbouw van de beschrijving In het hoofdstuk volgend op deze inleiding zijn de verschillende soorten softwareprogramma s beschreven die tot de categorie social sofware gerekend kunnen worden. Per soort zijn in de daar op volgende hoofdstukken de belangrijkste eigenschappen en concepten met betrekking tot die softwareprogramma s besproken. De onderlinge samenhang, verschillen en overeenkomsten met de andere software wordt toegelicht. Er zullen steeds een aantal voorbeelden van toepassingen genoemd worden, al is het niet de bedoeling uitputtend te zijn in de beschrijvingen van websites en softwareprogramma s. Het verzamelen van informatie heeft plaats gevonden op basis van deskresearch. De nadruk ligt niet op de details van de technische implementatie maar op het geven van een inleiding en gebruiksmogelijkheden in het onderwijs. 1.2 Wat is social software? Er is een groot aantal softwareprogramma s dat onder de noemer social software gevat kan worden en een aantal die we daar expliciet niet onder willen laten vallen. Dit eerste hoofdstuk licht de onderlinge samenhang schematisch toe en bespreekt de soorten toepassingen die niet tot de social software gerekend worden. Met social software wordt bedoeld: Alle software die tot doel heeft om het tot stand brengen en houden van netwerken tussen mensen te vereenvoudigen. Daarbij gaat het niet om nieuwe technologie versus oude technologie, maar om het gebruik van software voor het ondersteunen van netwerken tussen mensen. Zo is bijvoorbeeld het bellen via internet (voice over IP of VOIP) een nieuwe technologie. Maar het is nieuwe technologie ter ondersteuning van een traditionele vorm van communicatie en wordt binnen dit overzicht daarom niet tot social software gerekend. 1.3 Kenmerken van social software Om de verschillende softwareprogramma s naast elkaar te kunnen bespreken, zijn ze nadrukkelijk uit elkaar gehaald terwijl ze in de praktijk vaak gecombineerd ingezet zullen worden. In dit overzicht worden websites en forums afzonderlijk besproken. Een onderwijsinstelling kan bijvoorbeeld een website met daarin een forum hebben. De eigenschappen van die combinatie zullen voor een groot deel een combinatie zijn van de eigenschappen van een website en de eigenschappen van een forum. Zo n combinatie heeft ook zijn eigen dynamiek en eigen specifieke eigenschappen, maar het uitsplitsen daarvan zou leiden tot een te grote verzameling individueel te onderscheiden software. Dat gebeurt daarom niet in dit rapport. 4

5 Trad. media VoIP (L)CM S website SM S ELO videoblog podcast weblog social bookmarking WWW portfolio forum social network service projectruimte IM wiki collaborative real-time editing virtual w orld -- Int eract ie + + Hiërarchie -- Individu Groep Afbeelding 1 Social software in samenhang Bovenstaand schema geeft een groot aantal (soorten) software in hun onderlinge samenhang weer. De software in de witte cirkels wordt gerekend tot de categorie social software gerekend en besproken in hoofdstuk 3. De overige software (in de zwarte cirkels) wordt besproken in hoofdstuk 2. Software die aan elkaar gerelateerde functionaliteit bieden zijn dichter bij elkaar geplaatst in het schema. Daarnaast geeft het schema door de plaatsing op de horizontale as een aantal eigenschappen van de beschreven software weer. Uit het schema zijn af te leiden: Gelijksoortigheid van functionaliteit die geboden wordt; Deze samenhang vormt als het ware de Y-as van het schema. Mate van (veronderstelde) interactie; Mate van (expliciete) hiërarchie; Gericht op individuen of groepen; Gebruik makend van het Word Wide Web (WWW) of niet. Deze eigenschappen zullen hieronder kort toegelicht worden. Gelijksoortigheid van functionaliteit die geboden wordt. Veel software is (nauw) aan elkaar gerelateerd als het gaat om de functionaliteit die geboden wordt. Zo bevat een projectruimte mogelijkheden voor het beheren van, meerdere versies, van documenten. Een portfolio zal die mogelijkheid ook bieden, maar met enkele afwijkende accenten. Een projectruimte ondersteunt het samenwerken en de communicatie daarover. Dat is ook functionaliteit die in een virtual world of een social network service te vinden is. Omdat een projectruimte en een website minder functionaliteit met elkaar gemeen hebben staan ze verder van elkaar in het overzicht dan een projectruimte en een portfolio. Mate van (veronderstelde) interactie. Een website is gericht op het aanbieden van informatie. Dit is éénrichtingsverkeer en niet, zoals bij een forum, een discussie. Daarom staat een website verder naar links als het gaat om de mate van (veronderstelde) interactie. 5

6 Mate van (expliciete) hiërarchie. Bij een (L)CMS is heel strak met accounts, wachtwoorden en rechten vastgelegd wie bestanden mag inzien en wie die mag wijzigen. Bij een wiki is in principe iedereen auteur en mag iedereen alle pagina s zien. De mate van hiërarchie is bij een wiki veel lager dan bij een (L)CMS. Gericht op individuen of groepen Een website richt zich op individuele bezoekers en informatie die voor een individuele bezoeker relevant is. Software ter ondersteuning van realtime collaborative editing is alleen zinvol als het gelijktijdig door meerdere personen gebruikt wordt. Die toepassing is gericht op groepen terwijl een website gericht is op de individuele gebruiker. Het is niet zo dat een grote groep altijd een voorwaarde is. Elke toepassing heeft een eigen kritische massa waarin deze het beste tot zijn recht komt. Gebruik makend van het Word Wide Web (WWW) of niet In de definitie op pagina 4 wordt als voorwaarde om tot de categorie social software gerekend te worden gesteld dat het om software gaat. Die software zal meestal gebruik maken van het World Wide Web (WWW) en is dan te bekijken in een webbrowser. Bij een toepassing als social bookmarking, waarbij het gaat om het bijhouden van verwijzingen naar websites is dat zelfs een onderdeel van de functionaliteit. Bij podcasting, waarbij de audiobestanden juist ook offline, op een MP3-speler, beluisterd kunnen worden, is het gebruik van het WWW minder zichtbaar. 1.4 Mate van geschiktheid De genoemde dimensies zullen gebruikt worden bij het beschrijven van de verschillende toepassingen. Daarbij is het zeker niet zo dat meer hetzelfde is als beter. Meer interactie is niet altijd beter dan minder interactie. Minder hiërarchie is niet altijd wenselijk. Centraal staat de keuze op basis van de combinatie van de eigen of gewenste situatie en de eigenschappen van de software: Is een hoge mate van interactie door een groep niet haalbaar, dan is het niet logisch om met software voor collaborative real-time editing te beginnen. Is communicatie een belangrijke wens dan is alleen een website niet voldoende. Daarnaast betekent de beschikbaarheid van social software niet dat andere toepassingen en software achterhaald of minder geschikt zijn geworden. Daarom zullen in het volgende hoofdstuk eerst die andere toepassingen kort besproken worden. 6

7 2 Social software versus overige software De software en toepassingen die in de afbeelding op pagina 4 zijn opgenomen horen niet allemaal in de categorie social software. De volgende toepassingen, in de afbeelding in de zwarte cirkels weergegeven, vallen niet binnen de in dit rapport gebruikte definitie van social software, maar hebben daar wel een (nauwe) relatie mee. Traditionele media Websites (L)CMS ELO Projectruimte Portfolio SMS Bij het keuzeproces voor software die het onderwijsproces optimaal kan ondersteunen zullen (moeten?) ook deze groepen bekeken worden. De toepassingen zullen hieronder kort toegelicht worden om hun relatie duidelijk te maken. In het volgende hoofdstuk komen de toepassingen die wel tot de categorie social software behoren aan bod en van daaruit zal waar relevant naar de toepassingen in dit hoofdstuk verwezen worden. 2.1 Traditionele media Voorbeelden van traditionele media zijn tijdschriften, kranten, televisie. Het is niet ongebruikelijk dat deze tradionele media ook met één been in een van de beschreven social softwareprogramma s staan. Meest bekende voorbeeld daarvan zijn ongetwijfeld de muziekzenders zoals TMF en MTV die SMS-chat op de TV inzetten in combinatie met social network services en forums op hun website. Traditionele media Mate van (veronderstelde) interactie: Laag (--) Mate van (expliciete) hiërarchie: Hoog (++) Gericht op individuen of groepen: Individuen Gebruikt het World Wide Web: Nee Aangrenzende toepassingen: Website VoIP 2.2 Websites Dit zijn de websites van bedrijven, instanties en ook particulieren gericht op het overdragen van informatie. Het gaat hierbij om eenrichtingsverkeer van de website naar de bezoeker soms aangevuld met (beperkte) mogelijkheid om te reageren. Hoewel een website veel bezoekers kan trekken richt het zich bij het informatieaanbod op individuen. Het niveau van hiërarchie is hoog omdat de bezoeker in het algemeen geen invloed heeft op de inhoud van de website anders dan datgene wat de beheerder(s) van de website beschikbaar gesteld hebben. Websites Mate van (veronderstelde) interactie: Laag (--) Mate van (expliciete) hiërarchie: Hoog (++) Gericht op individuen of groepen: Individuen Gebruikt het World Wide Web: Ja Aangrenzende toepassingen: (L)CMS Weblog Videoblog Social bookmarking 7

8 2.3 (L)CMS Een CMS (Content Management System) richt zich op het beheer van content in het algemeen terwijl een LCMS (Learning Content Management System) zich specifiek richt op het beheer van onderwijsmaterialen. Deze systemen richten zich niet op interactie maar slechts op het zo efficiënt mogelijk beheren van de opgeslagen content. Ze worden hier expliciet genoemd omdat een aantal van de andere applicaties eveneens grote hoeveelheden content beheren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een wiki of een groot weblog. (L)CMS Mate van (veronderstelde) interactie: Laag (--) Mate van (expliciete) hiërarchie: Hoog (++) Gericht op individuen of groepen: Individuen Gebruikt het World Wide Web: Ja Aangrenzende toepassingen: Website ELO 2.4 Elektronische leeromgeving (ELO) De definitie van een Elektronische Leeromgeving (ELO) is niet eenduidig. In het algemeen zijn er een tweetal stromingen te herkennen. Bij de eerste stroming heeft men het bij een ELO over het softwareprogramma Blackboard, Website, Moodle, etc.) en bij de andere heeft men het over het totaal van ICT-middelen ten behoeve van de leeromgeving van de student. In dit rapport wordt uitgegaan van de eerste definitie (het softwareprogramma). Het gebruik van de tweede definitie heeft namelijk geen zin omdat daarmee alle in het figuur op pagina 4 genoemde applicaties aangeduid worden. Voor het overzicht wordt in dit rapport daarnaast de beperking gemaakt tot dat deel van het softwareprogramma dat zich richt op het aanbieden van lesmaterialen aan de student. Andere functionaliteiten, zoals een forum, digitaal portfolio of projectomgeving worden afzonderlijk besproken. De interactiemogelijkheden binnen dat deel van de elektronische leeromgeving zijn in het algemeen beperkt. ELO Mate van (veronderstelde) interactie: Matig (-) Mate van (expliciete) hiërarchie: Hoog (++) Gericht op individuen of groepen: Individuen Gebruikt het World Wide Web: Ja Aangrenzende toepassingen: Website LCMS 2.5 Projectruimte Projectruimtes bieden online ondersteuning voor het werk van projectgroepen. Vanwege het vaak formele karakter daarvan en de hiërarchie die vaak verbonden is aan het in gebruik nemen ervan worden ze hier niet tot de categorie social software gerekend. Projectruimte Mate van (veronderstelde) interactie: Redelijk hoog (+) Mate van (expliciete) hiërarchie: Redelijk laag (-) Gericht op individuen of groepen: Groepen Gebruikt het World Wide Web: Ja Aangrenzende toepassingen: Portfolio Social Network Service Wiki Collaborative Realtime Editing tools 8

9 2.6 Portfolio Het elektronisch portfolio is de plaats waar de student zijn of haar bewijsstukken met betrekking tot behaalde competenties beheert. Nauw gerelateerd aan de leeractiviteiten die met de ELO ondersteund worden. Vanwege het assessment- en showdossier-aspect ook meer op interactie gericht dan een ELO. Een portfolio zal vaak gericht zijn op individuen, maar er kan ook sprake zijn van groepsportfolio s waarbij de producten van een groep studenten worden opgeslagen. Bij dit soort portfolio s zal de mate van interactie hoger zijn dan bij individuele portfolio s en zal een portfolio vaak overeenkomsten vertonen met een projectruimte. De mate van hiërarchie in een portfolio kan sterk variëren. Soms kiezen opleidingen er voor en portfolio dicht te timmeren en vaak ook heeft een student heel veel vrijheid bij de inrichting van zijn/haar portfolio. Mate van (veronderstelde) interactie: Mate van (expliciete) hiërarchie: Gericht op individuen of groepen: Gebruikt het World Wide Web: Aangrenzende toepassingen: Portfolio Gemiddeld Gemiddeld Individuen of groepen Ja ELO Projectruimten 2.7 SMS (Short Message Service) Het versturen van SMS-berichten (Short Message Service, tekstberichten via de mobiele telefoon) is razend populair. Overigens niet alleen bij jongeren, die vaak razendsnel met één vinger het kleine toetsenbordje van hun mobiele telefoon weten te bedienen. De mate van interactiviteit bij het versturen van SMS-berichten is redelijk hoog. De berichten zijn kort, korter dan bij bijvoorbeeld en gebruikers kunnen ze bijna overal en altijd verzenden en ontvangen. Het leent zich dus erg voor het snel heen en weer voeren van conversaties die de interactiviteit van bijvoorbeeld een telefoongesprek soms erg dicht benaderen. SMS-en wordt niet tot de categorie social software gerekend omdat het hier niet om software gaat, maar om een geïntegreerd geheel van hardware, netwerk en software. SMS Mate van (veronderstelde) interactie: Hoog (++) Mate van (expliciete) hiërarchie: Laag (--) Gericht op individuen of groepen: Individuen Gebruikt het World Wide Web: Nee Aangrenzende toepassingen: Forum Wiki 9

10 3 Social Software Trad. media VoIP (L)CM S website SM S ELO videoblog podcast weblog social bookmarking WWW portfolio forum social netw ork service projectruimte IM wiki collaborative real-time editing virtual world -- Int eract ie + + Hiërarchie -- Individu Groep Afbeelding 2 Social software in samenhang In hoofdstuk 1 is bovenstaande afbeelding besproken en in hoofdstuk 2 zijn de toepassingen die niet tot de social software behoren kort toegelicht. Dit hoofdstuk zal aandacht besteden aan de softwareprogramma s die tot de social software behoren. Deze programma s zijn in de afbeelding in het wit aangegeven. Er zal ingegaan worden op: Instant Messaging (IM) of Chat Forums Weblogs Podcasts Videoblogs Wiki s Social Network Services Social Bookmarking Collaborative real-time editing Virtual Worlds Van elk van de programma s zal worden aangegeven wat de mate van interactiviteit is, wat de mate van hiërarchie is, of het programma gericht is op individuen of groepen, of er gebruik gemaakt wordt van het World Wide Web, wat aangrenzende toepassingen zijn, welke gebruiksvoorbeelden er zijn en wat toepassingsmogelijkheden in het onderwijs zijn. 10

11 3.1 Instant Messaging (IM) of Chat Het online kletsen met tekstberichten (Instant Messaging of Chat) is voor jongeren wat was voor de oudere generaties. In het begin lag de nadruk op het gebruik van uitsluitend tekst, tegenwoordig kunnen de chat-clients bijna allemaal ook audio en video aan. Daarmee schuiven ze vaak op in de richting van de traditionele toepassingen als telefoon of voice over IP (bellen via internet). Mate van interactiviteit De mate van interactie bij het online kletsen is erg hoog. De berichten zijn kort, veel korter dan bij bijvoorbeeld . Mate van hiërarchie Het zijn in het algemeen één-op-één gesprekken waarbij beide deelnemers gelijkwaardig aan elkaar zijn. Afbeelding 3 MSN Messenger Gericht op individuen of groepen Ondanks het één-op-één karakter van chatten wordt het ingedeeld als gericht op groepen. Belangrijke eis van het gebruik ervan is namelijk dat er een voldoende grote groep moet zijn om het zinvol te maken. De vergelijking met de telefoon is helder: één telefoon is nutteloos, er is immers niemand om op te bellen. Het blijkt ook dat met name jongeren een groot aantal contacten (buddy s) bijhouden in hun instant messagingapplicatie, tot wel driehonderd contacten. Bij het onderhouden van hun persoonlijke netwerk speelt chat een belangrijke rol. Gebruik van het World Wide Web Hoewel er ook chat-toepassingen zijn die uitsluitend gebruik maken van het World Wide Web, hebben de meeste gebruikers daarvoor een losse applicatie. In het verleden was ICQ de onbetwist marktleider, op dit moment is dat MSN Messenger van Microsoft. Aangrenzende toepassingen Forum Belangrijkste verschil tussen een forum en het regulier gebruik van SMS en Chat is de archieffunctie van een forum. Discussielijnen worden automatisch behouden en kunnen dus herlezen worden. Chat-sessies worden maar zelden opgeslagen en zelfs dan is het ontsluiten er van via het internet een stuk moeilijker en minder gestructureerd dan bij een forum. Wiki Pagina s in een wiki zijn vaak het resultaat van een aantal iteraties van edits waarbij verschillende auteurs een bijdrage leveren. Net als bij het forum is een belangrijk verschil de aanwezigheid van een archief (de wiki-pagina). De discussie wordt gearchiveerd in de vorm van de geschiedenis van de pagina met daarin de verschillende versies. SMS Waar het gebruik van chatprogramma s meestal beperkt blijft tot gebruik achter een computer die aan een netwerk verbonden is kan het versturen van SMS-berichten bijna overal plaatsvinden. Dus ook onderweg naar huis, in de trein of de bus, of tijdens de les. 11

12 Voorbeelden van toepassingen MSN Messenger (binnenkort Windows Live Messenger) In Nederland is dit chat-programma dat gratis en standaard met Windows meegeleverd wordt razend populair met ruim 4 miljoen gebruikers 1 en daarmee ongeveer 85 procent van de markt in Nederland 2. De chat-client kan zowel tekst- als video- (met audio) conversaties verwerken. Zie: Skype Dit programma richt zich op het bellen (audio) via internet, maar kan ook gebruikt worden voor tekst-conversaties en vanaf de meest recente versie ook voor video. Vanwege het grote aantal gebruikers wereldwijd en functionaliteiten zoals het kunnen zien welke contactpersonen online zijn, valt Skype zeker binnen de categorie chatprogramma s. Zie: Afbeelding 4 Skype ICQ ICQ (I Seek You) was lange tijd dé marktleider op het gebied van chat-programma s, maar moet in Nederland op dit moment met een tweede plek achter Microsoft genoegen nemen. Overigens met een marktaandeel van 10 procent. Zie: Gebruiksmogelijkheden in het onderwijs Chatten, zowel tekst- als audio-chat, wordt al ingezet in het talenonderwijs voor het oefenen van schrijfvaardigheid of spreekvaardigheid in gesprekssituaties. Daarbij is de gesprekspartner bij voorkeur een leerling uit een ander land, die de taal spreekt die geoefend moet worden. In een rapport van het Nationaal Bureau Moderne Vreemde Talen 3 worden de volgende voordelen van chatten in het vreemdetalen-onderwijs genoemd: Uitspraak speelt geen rol, dus leerlingen met een slechte uitspraak hoeven zich niet te generen. Langzame leerders, die wat langer willen nadenken voor ze hun mond opendoen, komen bij het chatten ook aan bod. De klas en de docent lezen niet mee, dus er is minder schroom om te communiceren. (Soms zal de docent het geschrevene wel achteraf onder ogen krijgen). Leerlingen kunnen zelfstandig aan de gang en kunnen op hun eigen niveau taal produceren. Alle leerlingen zijn continu aan de beurt. Ze produceren dus meer taal dan in een groepsdiscussie in de klas. Het is mogelijk in de vreemde taal te communiceren met leeftijdsgenoten in het buitenland. Het taalaanbod (van de leeftijdsgenoten) is levensecht en functioneel en sluit aan bij de belangstelling van de leerlingen, vooropgesteld dat ze met levensechte opdrachten werken. Er komt meteen respons, en daarmee direct feedback op de inhoud en soms ook op de vorm van het geschrevene. Chatten is eigentijds en veel leerlingen vinden het leuk. 1 Bron: messengerworld.nl, zie: 2 Bron: emerce.nl, zie: 3 Bron: 12

13 Samenvatting IM Mate van (veronderstelde) interactie: Hoog (++) Mate van (expliciete) hiërarchie: Laag (--) Gericht op individuen of groepen: Groepen Gebruikt het World Wide Web: Nee Aangrenzende toepassingen: Forum Wiki SMS 3.2 Forums Forums als discussieplatform bestaan al langer dan het begrip social software bestaat. Ze worden ten onrechte soms als ouderwets en achterhaald bestempeld, maar dat is zeker niet het geval. Forums hebben verschillende verschijningsvormen. Voordat het World Wide Web zo populair werd, bestonden er al forums via en usenet 4. Inmiddels zijn daar de forums bijgekomen die via een browser benaderd moeten worden. Soms ook biedt een forum een combinatie van methoden om berichten te lezen en er op te reageren. Zie hiervoor ook de voorbeelden verderop in dit onderdeel. Afbeelding 5 phpbb Mate van interactiviteit Bij forums gaat het om threads ( lijnen ) van discussies die starten met een eerste bericht, meestal een vraag of een stelling. De andere deelnemers reageren daar dan op. Die reacties wordt ofwel lineair ofwel in een hiërarchische structuur weergegeven. Bij de hiërarchische structuur kan een deelnemer er voor kiezen om niet zozeer op het oorspronkelijke bericht, maar op de reactie van een van de andere deelnemers te reageren. Zo ontstaan dan verschillende discussielijnen. Mate van hiërarchie In principe kan iedereen een nieuwe lijn starten in een forum. Soms wordt bij een forum aangegeven dat er maar een bepaalde groep gebruikers nieuwe berichten mag starten terwijl alle gebruikers dan mogen reageren op die berichten. Ook heeft een forum meestal één of meerdere moderatoren. Dat zijn gebruikers die de mogelijkheid hebben om berichten van andere gebruikers te wijzigen of zelfs te verwijderen indien die bijvoorbeeld kwetsend taalgebruik bevatten of spam. In het algemeen zal een goede moderator zijn/haar werk echter zo veel mogelijk ongemerkt verrichten en in ieder geval niet teveel inhoudelijk invloed op de discussies uitoefenen. Gebruik van het World Wide Web De eerste forums maakten gebruik van als transportmechanisme, sinds de komst van het World Wide Web zijn de online forums, als onderdeel van een website, sterk opgekomen. Het opstarten van een forum is vaak niet eenvoudig. Het vergt een groep gebruikers die niet alleen lezen ( lurken ), maar ook reageren. Het veronderstelt ook dat als er iemand 4 Zie: 13

14 een vraag stelt er iemand is die een (deel) van een antwoord weet. Op het moment dat een forum eenmaal op gang gekomen is en er zich een gebruikersgroep gevormd heeft van voldoende omvang, kan het grote hoeveelheden lijnen gelijktijdig aan en is het in staat om grote hoeveelheden gebruikers te herbergen. Aangrenzende toepassingen Weblog Bij een weblog kan maar een bepaald aantal personen, de auteur of auteurs van het weblog, een nieuw onderwerp starten. De berichten op een weblog zijn minder gericht op het ontlokken van reactie dan bij een forum. Wiki De pagina s in een wiki zijn vaak het resultaat van een aantal iteraties van edits waarbij verschillende auteurs een bijdrage leveren. In tegenstelling tot een forum wordt bij een wiki alleen het eindresultaat (de laatste versie van de wiki-pagina) prominent getoond. De discussie (de voorgaande versies en de wijzigingen) wordt gearchiveerd. Instant Messaging Forums zijn bedoelt voor asynchrone communicatie tussen meerdere deelnemers terwijl instant messaging zich richt op synchrone communicatie. Soms wordt een forum ten onrechte gebruikt als een soort chatbox. 5 Voorbeelden van toepassingen phpbb Dit is een gratis, open source, toepassing. Het is er één van een groot aantal forumtoepassingen dat op vergelijkbare wijze opgezet is. Om er gebruik van te kunnen maken moet de software gedownload en op een eigen server gezet worden. Toegang tot het forum gebeurt via een browser. Zie: Yahoo! Groups Dit is een gratis, in de online versie van advertenties voorziene, forumtoepassing. Bij dit forum is het mogelijk om zowel via een browser als via of RSS (zie ook het kader op pagina 22) toegang te krijgen tot het forum. Dat maakt het mogelijk het forum ook als een archief voor een mailinglijst te gebruiken. Zie: Google Discussiegroepen Gratis service met online community s en discussiegroepen en archief van meer dan één miljard usenetberichten. Zie: Afbeelding 7 Yahoo! Groups 5 Afbeelding 6 Google Discussiegroepen Dit verschijnsel heet slowchat. Zie: 14

15 Gebruiksmogelijkheden in het onderwijs Forums spelen op veel plaatsen een belangrijke rol in het onderwijs als discussieplatform of ter ondersteuning in de vorm van een soort online vraagbaak. In de leestekst voor cursussen ICT in onderwijs van het ICT Onderwijscentrum van de Vrije Universiteit getiteld Activerend gebruik van discussielijsten in Hoger Onderwijs 6 worden de volgende toepassingen genoemd: Cursusondersteuning Gebruik van forums voor een vraag- en antwoordrubriek of een vaakgestelde vragenrubriek (Frequently Asked Questions ofwel FAQ s). Studenten stellen daarbij een vraag en de docent of medestudenten kunnen deze beantwoorden. Het voordeel is dat een vraag daarmee maar één keer beantwoord hoeft te worden en dat de docent minder persoonlijke hoeft te beantwoorden. Het is ook vooral een ondersteuning voor studenten die niet vaak op de instelling komen (zoals deeltijd studenten of studenten die ver weg wonen). Meningsvorming, visieontwikkeling en reflectie In veel vakgebieden zullen studenten kennis en vaardigheden moeten leren beheersen op het evaluatieve en reflectieve niveau. In de wetenschap, het wetenschappelijk onderwijs en de beroepspraktijk is dat een belangrijke vaardigheid. Een student moet leren om vragen te beantwoorden zoals: wat vind jij van..., pas de gegeven theorie toe op.... Studenten moeten leren om een visie te formuleren en tot uitdrukking te brengen, zodat reflectie op de leerstof en eigen functioneren bevorderd wordt. Deze vaardigheden zijn moeilijk te onderwijzen en te toetsen door het bestuderen van boeken en het afnemen van tentamens. Gebruik bij contactmomenten In veel onderwijssituaties wordt het rooster en daarin geplande colleges, werkcolleges en practica als leidraad genomen voor de inrichting van een cursus. Dit heeft veel voordelen voor de werkbelasting en biedt zowel de docent als de student een houvast om de werkzaamheden te kunnen plannen en zich te oriënteren op de cursus. Een discussielijst kan helpen om deze werkvorm te verbeteren door bijvoorbeeld studenten voorafgaand aan colleges gerichte opdrachten te geven en die in te laten leveren in een discussielijst. Zo bereiden zij zich beter voor op de colleges, worden ze actiever en u als docent kunt uw college besteden aan onderwerpen die studenten als problematisch ervaren. Dat verhoogt het rendement van colleges. Deze aanpak kan ook goed werken ter voorbereiding van werkcolleges of practica. Ontwikkelen van product, werkwijze, of oplossing Discussielijsten kunnen ook gebruikt worden wanneer studenten een product, werkwijze of oplossing van een probleem moeten ontwikkelen. De discussielijst is vooral zinvol om tussenresultaten te plaatsen (analyserapporten, conceptverslagen, conceptoplossingen, conceptpresentaties, conceptprocesbeschrijvingen). Aan de hand van commentaar van andere studenten kunnen wijzigingen, verfijningen en verbeteringen worden aangebracht. Samenvatting Forums Mate van (veronderstelde) interactie: Hoog (+) Mate van (expliciete) hiërarchie: Redelijk laag (-) Gericht op individuen of groepen: Groepen Gebruikt het World Wide Web: Ja Aangrenzende toepassingen: Weblog Wiki SMS / IM 6 Bron: 15

16 3.3 Weblog Bij een weblog gaat het om een website die regelmatig, soms meerdere keren per dag, vernieuwd wordt en waarop (tekst-) berichten in chronologische volgorde wordt weergegeven. Voor gebruikers betekende de beschikbaarheid van weblogsoftware een enorme verbetering van de mogelijkheden om informatie online te plaatsen. Binnen vijf minuten konden ze de beschikking hebben over een geavanceerd contentpublicatiesysteem inclusief de mogelijkheid voor gebruikers om te reageren, archivering van oudere berichten en eenvoudige mogelijkheden om het uiterlijk aan te passen. Mate van interactie Of het doel van een bericht primair is om een discussie op gang te brengen zal een beetje van de soort weblog afhangen. Bij shockblogs is het doel lezers te shockeren met de berichten en de mate van verontwaardiging is dan vaak af te leiden uit het aantal reacties. Maar bij bijvoorbeeld een weblog dat door een student gebruikt wordt om te reflecteren op zijn/haar ervaringen tijdens de stage zal het zeker niet zo zijn dat elk bericht reacties van de lezers oproept. Mate van hiërarchie Belangrijk verschil tussen weblogs en Afbeelding 8 Blogger.com forums is de auteur van de berichten. Bij forums mag in het algemeen iedereen een nieuwe thread ( lijn ) opstarten. Bij een weblog kunnen alleen de auteurs van het weblog dat. Daarmee bepalen zij in grote mate de soort discussies/gesprekken die op het weblog plaats kunnen vinden. Toch is dat een beperkte hiërarchie omdat het een lezer natuurlijk vrij staat om een eigen weblog te starten en daar de discussie op de wijze waarop hij/zij dat wil voort te laten zetten. Gebruik van het World Wide Web Een weblog wordt meestal online gelezen. Bij weblogs blijft het bijhouden ervan in toenemende mate niet beperkt tot alleen het (online) lezen in een browser. Het is heel moeilijk een groot aantal weblogs bij te houden als dat betekent dat je steeds die weblogs in je browser moet openen om te kijken of er nieuwe berichten zijn. Niet alle weblogs bevatten dagelijks nieuwe berichten en het aantal sites dat je op die manier kunt bijhouden is beperkt tot ongeveer 10 tot 15 stuks. Gelukkig hoeft dat ook niet en is er een eenvoudigere oplossing in de vorm van een afspraak die RSS (Really Simple Syndication) heet. Zie daarvoor ook het speciale kader over RSS op pagina 22. Aangrenzende toepassingen Website Belangrijk verschillen tussen een weblog en een traditionele website zijn het meestal ontbreken van een chronologische ordening van berichten op die website, het meestal ontbreken van reactiemogelijkheden bij de individuele berichten, de invloed van de redactie en de mate waarin berichten ook persoonlijke meningen van de auteur bevatten. Forum Bij een forum kan meestal iedereen een nieuw onderwerp starten. De berichten op een forum zijn meer gericht op het ontlokken van een reactie of het krijgen van een antwoord dan berichten op een weblog. 16

17 Podcast Belangrijk verschil tussen een weblog en een podcast is het formaat van de berichten. Die zijn bij een podcast in de vorm van audiobestanden. Videoblogs Wat betreft eigenschappen, net als een podcast redelijk vergelijkbaar met een weblog, maar nu hebben de berichten de vorm van videobestanden. Voorbeelden van toepassingen Blogger Het bekendste voorbeeld van een gratis online aanbieder van weblogs. Het starten van een nieuw weblog kost ongeveer 5 minuten. Zie: Web-log.nl Een Nederlandse aanbieder van gratis weblogs. Zie: Wordpress Een gratis, open source, toepassing waarmee je zelf, op je eigen server, een weblog kunt inrichten. Zie: Bloglines Gratis, online, RSS-lezer voor het bijhouden van RSS-feeds. Zie: Edublogs.nl Overzicht van Nederlandse edubloggers, verzamelaar met berichten en wiki over ICT en Onderwijs. Zie: Gebruiksmogelijkheden in het onderwijs In het onderwijs kunnen weblogs dienst doen als online logboek, bijvoorbeeld tijdens een stageperiode. Het voordeel van het online staan van het logboek is dat de studenten, die elkaar tijdens zo n periode anders vaak minder zien en spreken, langs die weg op de hoogte kunnen blijven van elkaars stages. Daarbij gaat het dan zeker niet alleen (of zelfs juist niet) om de gewone verhalen over koetjes en kalfjes, die wisselen ze ook wel in het café, via SMS of MSN uit. Juist de overpeinzingen die de moeite van het opschrijven waard zijn, zoals de ervaringen met het stagebedrijf, de wijze van aanpak van de opdracht etc. zijn in dit kader waardevol. Wilfred Rubens zet in een bijdrage voor de e-learning Themasite 7 het gebruik van weblogs in het onderwijs af tegen de zeven pijlers van van digitale didactiek van Robert- Jan Simons. Hij geeft aan dat de meerwaarde van weblogs vooral is terug te vinden wanneer een student zelf of samen met anderen een weblog schrijft. Afhankelijk van het doel van de weblog zijn dan alle zeven pijlers terug kunnen vinden in een weblog van een student: Relaties leggen Weblogs lenen zich goed voor het leggen van relaties tussen (bijdragen van) verschillende personen. Een weblog kan ook een goed medium zijn voor sociale interactie. 7 Bron: 17

18 Creëren Weblogs kunnen worden gebruikt om online redeneren te stimuleren. Er zijn ook voorbeelden van weblogs waarmee studenten expliciet werken aan hun schrijfvaardigheden. Uitdragen Een weblog is bij uitstek bedoeld om informatie, kennis en ervaringen met anderen te delen. Transparant maken Met behulp van een weblog is het mogelijk om bijdragen (de reacties er op en de relaties met andere bijdragen) te analyseren. Weblogs ontberen echter functionaliteiten om de bijdragen te analyseren. Leren leren Weblogs worden gebruikt voor het geven van feedback en voor het reflecteren op het eigen leren. Verschillende promovendi gebruiken weblogs bijvoorbeeld voor dit doel 8. Ook zijn voorbeelden bekend waar weblogs gebruikt worden als digitale portfolio's 9. Competenties centraal stellen Bij het gebruik van een weblog als portfolio komt deze pijler naar voren. Flexibilisering Dit behoeft verder geen toelichting. Samenvatting Mate van (veronderstelde) interactie: Mate van (expliciete) hiërarchie: Gericht op individuen of groepen: Gebruikt het World Wide Web: Aangrenzende toepassingen: Weblogs Gemiddeld Gemiddeld Individuen Voor een groot deel Website, Forum,Podcast, Videoblog 8 Zie bijvoorbeeld: 9 Zie: voor een aantal voorbeelden hiervan. 18

19 Really Simple Syndication (RSS) RSS is een afspraak voor het beschikbaar stellen van (delen van) content in de vorm van een gesorteerde itemlijst van beperkte (begrensde) omvang. Die lijst bevat dan bijvoorbeeld de titel en (korte) inhoud van de 10 tot 15 recentste berichten op een weblog. Dit lijstje heeft de vorm van een XML-bestand en is bedoelt om in een zogeheten RSS-lezer of Feedreader gelezen te worden. De inhoud van zo n lijstje is niet beperkt tot het gebruik bij weblogs, maar kan een heleboel andere soorten informatie bevatten. Bijvoorbeeld de laatste 15 berichten op een forum, de laatste 20 nieuwe films die op DVD zijn uitgekomen, de eerste 10 resultaten van een zoekopdracht op Google, de recentste 5 berichten in je GMail-inbox of de laatste 10 wijzigingen op Wikipedia. Eigenlijk dus alles waar je een lijstje van kunt maken, er regelmatig of onregelmatig wijzigingen plaats vinden in dat lijstje, je gebruikers flexibel (lees: niet alleen op de site of vanuit de applicatie) toegang toe wilt geven. RSS-feeds blijven niet beperkt tot tekst alleen. Het is ook mogelijk om enclosures aan de RSS-feed toe te voegen. Zo n enclosure bevat een verwijzing naar een bestand (audio, video, PDF, PPT, etc.). Een RSS-lezer die ondersteuning heeft voor dit element, haalt dit bestand automatisch op. Dit is de toevoeging die Podcasting en Videoblogs mogelijk maakt. Daarbij voeg je de RSS-feed toe in bijvoorbeeld itunes of Lemon, twee RSS-lezers met ondersteuning voor enclosures. De RSS-lezer downloadt dan automatisch de nieuwe bestanden en zorgt er voor dat ze op je MP3-speler terecht komen. 3.4 Podcasts Waar weblogs het moeten doen met tekst en afbeeldingen gebruiken podcasts audiobestanden. Meestal in MP3- of AACformaat 10. En net als webloggers hebben podcasters veel verschillende redenen voor het produceren van een podcast. Soms zijn het (ex- / amateur-)radiomakers die zelfstandig willen zijn van de radiostations en op deze manier een legaal alternatief voor de zendpiraterij gevonden hebben. Maar vaak zijn het ook gewone mensen die vertellen over uiteenlopende onderwerpen, van techniek tot wat de hele week Afbeelding 9 Podfeed.nl meegemaakt hebben. Er bestaan ook podcasts waarbij docenten hun colleges opnemen of aanvullende informatie over hun vakgebied geven 11. Andere podcasters interviewen bekende collega s via de telefoon of via internet met behulp van Skype of andere voicechat-programma s 12. Kortom, alles wat maar in audioformaat online te zetten is verschijnt als podcast. Podcasts maken gebruik van RSS (zie het aparte kader daarover op pagina 22) met enclosures. Hiermee kunnen ze niet alleen beknopte informatie over de podcast zoals titel en onderwerp verspreiden, maar ook de verwijzing naar de plaats van de bijbehorende audiobestanden. Speciale software (podcatchers genaamd) kan die 10 Voor uitleg over AAC, zie: 11 Zie bijvoorbeeld de podcast van de Universiteit Leiden: 12 Zie bijvoorbeeld: 19

20 audiobestanden dan automatisch downloaden en er voor zorgen dat ze op de MP3-speler terecht komen. Mate van interactie De mogelijkheid om te reageren op een podcast is er wel. De meeste podcasters vinden het prettig om feedback en reacties te krijgen. Vaak worden die dan voorgelezen in de volgende aflevering. Het meest op prijs gesteld wordt audiofeedback waarbij niet een mailtje of tekstbericht gestuurd wordt, maar een (link naar een) audiobestand. Dat is namelijk veel beter op te nemen in een nieuwe podcast en maakt de reactie nog persoonlijker. De drempel daarvan is echter wel een stuk hoger dan bij het gewoon intypen van een tekstbericht als reactie op een weblog. Ook zit er veel langere vertraging tussen het versturen van de reactie en het hoorbaar worden ervan voor anderen. Dat gebeurt immers meestal pas tijdens de volgende uitzending en niet direct. Mate van hiërarchie Doordat de interactie minder direct is en altijd via de podcaster verloopt is deze nog meer dan bij een weblog de baas. Net als bij een weblog is die machtpositie beperkt aangezien iedereen zelf een podcast kan starten over een onderwerp. Maar omdat de technische drempel van het starten van een eigen podcast hoger is dan van het starten van een weblog is hier sprake van meer hiërarchie. Gebruik van het World Wide Web Podcasts worden zowel online beluisterd als gedownload voor gebruik op een audiospeler (een MP3-speler / een ipod etc.). Een toepassing die het gebruik van podcasts een enorme stimulans heeft gegeven is ongetwijfeld itunes van Apple. Deze toepassing maakte het mogelijk voor een grote groep gebruikers om podcasts te vinden, zich er op te abonneren en de afleveringen naar hun ipod te synchroniseren zonder te hoeven zoeken op de verschillende websites van de individuele podcasters. Aangrenzende toepassingen Website Net als een weblog gebruikt een podcast een chronologische ordening van berichten en verschilt daarmee van websites. Het formaat (audio) is natuurlijk een ander duidelijk verschil. Forum Bij een forum kan meestal iedereen een nieuw onderwerp starten. Bij een podcast is de podcaster de baas. Weblog Belangrijkste verschil tussen een podcast en een weblog is het gebruik van audio in plaats van tekst. Videoblog Belangrijkste verschil tussen een podcast en een videoblog is het ontbreken van beelden. Afbeelding 10 Podsafe music network 20

Podcasting: Haal een micro in de klas. Cindy De Smet

Podcasting: Haal een micro in de klas. Cindy De Smet Podcasting: Haal een micro in de klas Cindy De Smet Over de auteur: Voor meer info, contacteer: Cindy De Smet (Lector Media Hogent) Email-adres: cindy@smetty.be Op het web: www.smetty.be www.edublogs.be

Nadere informatie

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Verkenning rondom mogelijkheden, meerwaarde en aandachtspunten 27 januari 2011 NOT Academie Presentatie: Arnout Vree a.vree@avetica.nl www.avetica.nl

Nadere informatie

Wiki: Samen schrijven. VUB 05/06/07 Cindy De Smet

Wiki: Samen schrijven. VUB 05/06/07 Cindy De Smet Wiki: Samen schrijven VUB 05/06/07 Cindy De Smet Creative Commons Deze presentatie is onderworpen aan de Creative Commons overeenkomst: Naamsvermelding- NietCommercieel- GelijkDelen 2.5 Inhoud 1. Wiki:

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals. Sociale media voor HRD. Focus en keuzes maken

Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals. Sociale media voor HRD. Focus en keuzes maken Let the net work! Online professionaliseren voor HRD professionals Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch De wereld ligt aan je voeten. Waar je vroeger naar een netwerkbijeenkomst ging om mensen te ontmoeten,

Nadere informatie

Windows Live (Mail) Een introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl

Windows Live (Mail) Een introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl Windows Live (Mail) Een introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl Inhoud presentatie Overzicht Windows Live Windows Live Mail Live Mail Installeren Live Mail configureren

Nadere informatie

Web 2.0 als Gereedschap

Web 2.0 als Gereedschap Web 2.0 als Gereedschap Dennis Flinterman www.youse.nl Inhoud About Youse Qué es la Web 2.0? zum Beispiel... 1 Over mijzelf Sinds oktober 2006 zelfstandig interactie ontwerper Daarvoor 6 jaar bij Fabrique

Nadere informatie

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Vraagstelling/Probleemstelling Omschrijving: De opleiding via afstandsonderwijs is ontstaan vanuit een vraag op de arbeidsmarkt. Er was een tekort

Nadere informatie

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord

Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Aanvulllende info Workshop Social Media Humanitas district Noord Defintie SocialMedia is een verzamelbegrip voor online platformen waar de gebruikers, zonder of met minimale tussenkomst van een professionele

Nadere informatie

Drillster B.V. Middenburcht 136 3452 MT VLEUTEN The Netherlands 1

Drillster B.V. Middenburcht 136 3452 MT VLEUTEN The Netherlands 1 Drillster algemeen Drillster is een innovatief e learning programma waarmee studenten op efficiënte manier kennis kunnen opdoen, vasthouden en testen. Met Drillster leer je sneller en onthoud je langer.

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder 1 Van Consumers naar Prosumers O.W. Vonder Over Learning Valley Vertaalt onderwijskundige vraagstukken naar Microsoft oplossingen Spin-out van Wageningen Universiteit Ruime onderwijskundige kennis en expertise

Nadere informatie

Handleiding Elektronische leeromgeving

Handleiding Elektronische leeromgeving Handleiding Elektronische leeromgeving Voor studenten en docenten Master SEN 2015-2016 https://seminarium.teacherschannel.nl Inhoudsopgave 1. Inloggen 2. Navigatie 3. Mastermodules Toevoegen, gebruiken,

Nadere informatie

ZELF EEN WEBLOG MAKEN

ZELF EEN WEBLOG MAKEN ZELF EEN WEBLOG MAKEN Kristof De Loose ICT-coördinator GBS De Waterleest Eppegem GBS De Pimpernel Zemst-Laar Zelf een weblog maken - 1 - Kristof De Loose INHOUD Inleiding 2 Wat is een weblog? 3 Waarom

Nadere informatie

Gebruik Web 2.0 eerstejaars studenten UU

Gebruik Web 2.0 eerstejaars studenten UU Gebruik Web 2.0 eerstejaars studenten UU Elly Langewis, december 2010 Inleiding In het kader van een SURF-project worden een aantal modules ontwikkeld voor docenten, onder andere over het gebruik van web

Nadere informatie

Protocol internet en Mobiele telefonie

Protocol internet en Mobiele telefonie Protocol internet en Mobiele telefonie Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Uitgangspunten 4 3 Richtlijnen bij internet en e-mailen 5 4 Strafbare feiten 5 5 GSM-/ Cyberstalking 5 6 Fotorecht 5 7 Scholen scholen

Nadere informatie

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman Innovaties in e-learning What s new? Jos Herkelman Wat is er al bereikt? N@Tschool! v11 Overzicht ; eenvoud ; open ; sneller werken Betere informatievoorziening i i i rondom inloggen Portaalfunctionaliteit:

Nadere informatie

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Elektronische leeromgeving en didactiek Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Programma Wat is een ELO? Voorbeelden Didactiek en ELO Voorbeelden leeractiviteiten in een ELO Functionaliteiten

Nadere informatie

Implementatieplan voor E learning en ELO gebruik binnen een school. Peter Tempel Fernao Prince Rob Houben Gerard Mastenbroek

Implementatieplan voor E learning en ELO gebruik binnen een school. Peter Tempel Fernao Prince Rob Houben Gerard Mastenbroek Implementatieplanvoor E learningenelogebruik binneneenschool PeterTempel FernaoPrince RobHouben GerardMastenbroek maandag11mei2009 1 2 Inhoudsopgave Inleiding...4 Uitgangspunt:...5 Doel invoering E-Learning:...5

Nadere informatie

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0 Media Hans Roeyen V 3.0 12 maart 2015 Inhoud 1. (Multi)Media op websites... 3 2. Flash en Websites... 4 3. Video op je website... 4 3.1. YouTube insluiten op de pagina... 4 3.2. Video zonder YouTube...

Nadere informatie

Windows Live Family Safety

Windows Live Family Safety 1 Windows Live Family Safety Met Windows Live Family Safety kunt u toezicht houden op het internetgebruik van uw (klein)kinderen. U kunt specifieke websites blokkeren of toestaan, maar u kunt ook webinhoud

Nadere informatie

Visual Steps - Dit is de inhoudsopgave van de Visual Steps-titel Handige, interessante online toepassingen voor senioren - ISBN 978 90 5905 165 2

Visual Steps - Dit is de inhoudsopgave van de Visual Steps-titel Handige, interessante online toepassingen voor senioren - ISBN 978 90 5905 165 2 Inhoudsopgave Voorwoord...15 Introductie Visual Steps...16 Wat heeft u nodig?...17 Hoe werkt u met dit boek?...18 De volgorde van lezen...19 De cd-rom bij dit boek...19 De schermafbeeldingen...19 Nieuwsbrief...20

Nadere informatie

Gebruik van multimedia in

Gebruik van multimedia in Gebruik van multimedia in Presentatie N@tschool titel Rotterdam, 00 januari 2007 Den Bosch, 22 April 2008 Een praktijk verhaal Dagelijkse ervaringen!! We zijn nog aan het ontdekken!! Even voorstellen Wim

Nadere informatie

Blog manager OTYS Recruiting Technology. Versie 2.1

Blog manager OTYS Recruiting Technology. Versie 2.1 Blog manager OTYS Recruiting Technology Versie 2.1 OTYS Recruiting Technology OTYS Academy E: academy@otys.nl Datum 11-9-2013 Adres- en contactgegevens OTYS Nederland Landjuweel 52 3905 PH VEENENDAAL U

Nadere informatie

Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015

Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015 Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015 Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Dienstverlening en deelnemers in de Bibliotheek [voorbeeld]... 2 2.1 Dienstverlening... 2 2.2 Deelnemers...

Nadere informatie

De Kleine WordPress Handleiding

De Kleine WordPress Handleiding Introductie Dit is geen uitgebreide handleiding om een WordPress website of blog mee te bouwen. Het is ook geen overzicht van alle aspecten die een WordPress website zo bijzonder maken en geen verhandeling

Nadere informatie

Audio en video. Oefening 4B

Audio en video. Oefening 4B Audio en video In deze oefening voeg je een videoen een audiobestand toe aan een aftiteling van een film. Voor audio en video zijn slechts enkele basisfuncties beschikbaar zoals 'start', 'stop' en 'herhaal'.

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G.

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Page of Enquête studenten lerarenopleidingen Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Er zijn in totaal 7 vragen. A. Over jezelf Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven

Nadere informatie

Inhoudsopgave Internet voor beginners

Inhoudsopgave Internet voor beginners Inhoudsopgave Internet voor beginners 1 Ontdek het internet Het internet De internetverbinding 2 Surfen op het internet Internet Explorer o Opstarten en afsluiten o De vorige versies o Onderdelen o Surfen

Nadere informatie

COMMUNICATIE EN INFORMATIE ONDER JONGEREN

COMMUNICATIE EN INFORMATIE ONDER JONGEREN COMMUNICATIE EN INFORMATIE ONDER JONGEREN Beste lezer,!" #$ %& Algemeen 1. Geslacht man vrouw 2. Leeftijd Jaar 3. Nationaliteit Nederlandse 4. School / Opleiding 5. In welk ar zit je? 6.1 Hoe lang bel

Nadere informatie

Handleiding MijnDagverslag

Handleiding MijnDagverslag Handleiding MijnDagverslag Beheerders van schriftjes Colofon Auteur: Maassen Consulting Documentnaam: Handleiding MijnDagverslag Beheerders van schriftjes v1.5.pdf Status: Versie 1.5 Datum aanmaak: 26

Nadere informatie

De Cues Filtered Out Theorie

De Cues Filtered Out Theorie De Cues Filtered Out Theorie Sommige mensen zien Computer mediated communication als een mindere vorm van communicatie, ook volgens de Cues Filtered Out theorie ontbreekt er veel aan deze communicatievorm.

Nadere informatie

MSN Messenger als marketing instrument

MSN Messenger als marketing instrument MSN Messenger als marketing instrument In dit artikel wil ik u meenemen over de mogelijkheden die instant messaging (met name msn messenger) u bieden voor het bereiken van uw doelgroep of het creëren van

Nadere informatie

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Dataportabiliteit Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Cloud computing is een recente ontwikkeling die het mogelijk maakt om complexe ICTfunctionaliteit als dienst via het internet af te nemen.

Nadere informatie

Evernote kan heel veel verschillende type bestanden opslaan. - gewone tekst - foto s - pdf s - websites (via Evernote webclipper

Evernote kan heel veel verschillende type bestanden opslaan. - gewone tekst - foto s - pdf s - websites (via Evernote webclipper ICT tools: Collaboratie tools in de cloud: Evernote: Werkt met een premium model. Gratis voor basis functies, uitgebreidere functies zijn betalend via een abonnement. Evernote is een samenwerkingstool

Nadere informatie

WebDAV versus iwork.com op je ipad

WebDAV versus iwork.com op je ipad WebDAV versus iwork.com op je ipad Datum: 14 maart 2011 Versie: 1.0 Auteur: Pierre Gorissen (http://ictoblog.nl/ ) Een van de minder handige dingen aan de iwork verzameling voor de ipad (Pages, Keynote,

Nadere informatie

M2DESK BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

M2DESK BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING M2DESK Wat is het? De M2Desk is een leerlingtafel waar een computer in geïntegreerd is. Met behulp van twee knoppen kan een computer uit het tafelblad geklapt worden. Tegelijk verschijnt een

Nadere informatie

Bijlage bij FeniksInformatiebrief nummer 1, jaargang 2, Thiememeulenhoff

Bijlage bij FeniksInformatiebrief nummer 1, jaargang 2, Thiememeulenhoff De terugkeer van de tijdbalk: interactief en multimediaal Hij is terug: de tijdbalk!weggezuiverd uit het thematische onderwijs tussen 1980 en 2000 en in ere hersteld door de canonieke leerstellingen van

Nadere informatie

Onderzoek Tablets in het onderwijs

Onderzoek Tablets in het onderwijs Onderzoek Tablets in het onderwijs September 2011 Voorwoord In dit verslag presenteren we onze bevindingen van de tablettest die we hebben uitgevoerd. Zowel de ipad 2 als verschillende Android tablets

Nadere informatie

Let op! In dit PDF-bestand wordt voor de voorbeelden gebruikgemaakt van de Instant Messaging-software Windows Live Messenger.

Let op! In dit PDF-bestand wordt voor de voorbeelden gebruikgemaakt van de Instant Messaging-software Windows Live Messenger. 1 Veilig chatten Chatten is een populaire manier van contact maken en onderhouden op internet. Het is simpel gezegd het uitwisselen van getypte berichten. Dat kan met familie, vrienden en andere bekenden,

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web. Vragenlijst 2

Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web. Vragenlijst 2 Versie: november 2014_2 IN TE VULLEN DOOR BIBLIOTHEEKMEDEWERKER Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web Vragenlijst 2 Beste deelnemer, U heeft geoefend met

Nadere informatie

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/

Bron afbeeldingen: http://web.uvic.ca/hcmc/clipart/ Digitale audiobestanden Inleiding In deze handleiding leert u de basisbegrippen rond audiobestanden: wat voor soorten bestanden ("formaten") zijn er, wat zijn de meest gebruikte players, hoe kunt u audiobestanden

Nadere informatie

GreenWin Messenger. THIS IS VERY EXITING! Beloond worden voor je contacten wat Skype en MSN niet doen..! - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

GreenWin Messenger. THIS IS VERY EXITING! Beloond worden voor je contacten wat Skype en MSN niet doen..! - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Inhoud: Introductie Lees aandachtig door Voorbeeld zoals het werkt De mogelijkheden Het GreenWin netwerk De Back Office Hoe te promoten Screen shots Stel dat je terug in de tijd kan gaan toen Skype werd

Nadere informatie

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet 1 Hardware Specialisatie Module 1: Zoeken op het internet 2 Inhoud Inleiding Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening 3 Inhoud > Inleiding < Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening

Nadere informatie

Blog handleiding voor de Groenteman

Blog handleiding voor de Groenteman Blog handleiding voor de Groenteman In deze speciale bloggers handleiding voor de groenteman leest u informatie over wat dit sociale medium precies inhoudt en hoe u als groente en/of fruitspecialist een

Nadere informatie

Protocol Nieuwe media

Protocol Nieuwe media Protocol Nieuwe media Afspraken over internet, email, website en mobiele telefoon. Kinderen, personeel en ouders van onze school kunnen gebruik maken van internet. Iedereen heeft de mogelijkheid gebruik

Nadere informatie

RECORDING BOX BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

RECORDING BOX BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING RECORDING BOX Wat is het? De Recording Box maakt opnames van lessen en kan deze vervolgens direct online zetten. Met behulp van opname-apparatuur kan de leerkracht zowel zichzelf als de informatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Hoe werkt u met dit boek?... 9 Uw voorkennis... 10 De website bij het boek... 10 Toets uw kennis... 10

Nadere informatie

Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers

Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers Contact persoon: Thera Splinter: 020 6445160 team@webfysio.nl Contact persoon: Joost Nagelmaeker: 0642115336

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR -

SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR - SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR - 1/6 Inhoudsopgave 1. SPTOOLS... 3 WAT KAN HET?... 3 Document Browser...3 Document Bundels...3 Consistente Data Quality...3 SharePoint workflows en document goedkeuring...3

Nadere informatie

Sociale media en didactiek (en pedagogiek)

Sociale media en didactiek (en pedagogiek) Sociale media en didactiek (en pedagogiek) Twitter: #smhuis Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Wie van u? Wie van u? Laptop/tablet/smartphone bij u? Wie van u? Laptop/tablet/smartphone bij u?

Nadere informatie

Handleiding Wordpress

Handleiding Wordpress Handleiding Wordpress Inhoudsopgave 1. Inloggen 2. Berichten en Pagina s 3. Afbeeldingen en video s 4. Weblinks 1. Inloggen 1.1 Inloggen bij Wordpress We starten met het inloggen op je WordPress gebaseerde

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Informatie vaardigheden

Informatie vaardigheden 0 Boek 77992.indb 0 02-2-09 6:4 Noordhoff Uitgevers bv Informatie vaardigheden Je dient informatievaardig te zijn om snel en grondig digitale informatie te zoeken, te selecteren en te verwerken. In dit

Nadere informatie

Handleiding. HetSchoolvoorbeeld.nl. Versie 2.2 - juni 2014. Websites voor het onderwijs. Meest recente uitgave: www. hetschoolvoorbeeld.

Handleiding. HetSchoolvoorbeeld.nl. Versie 2.2 - juni 2014. Websites voor het onderwijs. Meest recente uitgave: www. hetschoolvoorbeeld. HetSchoolvoorbeeld.nl Websites voor het onderwijs Handleiding Versie 2.2 - juni 2014 Meest recente uitgave: www. hetschoolvoorbeeld.nl/handleiding Handleiding HetSchoolvoorbeeld 2.2 Pagina 1 Inhoud Inhoud

Nadere informatie

Interactief lesgeven / presenteren met Shakespeak

Interactief lesgeven / presenteren met Shakespeak Interactief lesgeven / presenteren met Shakespeak Disclaimer: Ik ben niet verbonden aan Shakespeak of het bedrijf dat Shakespeak produceert. Deze handleiding is geschreven op basis van mijn eigen ervaringen

Nadere informatie

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen Mareen van Londen van de Beek Opleidingskundige & e-learningadviseur www.kies-advies.nl Welkom Mareen van Londen Opleidingskundige & (e)learning adviseur Blended learning design Interne adviseur Externe

Nadere informatie

Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft.

Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft. Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft. Webtechniek is gespecialiseerd in technische oplossingen voor internet en applicaties. Sinds 2000 is het

Nadere informatie

Projectopgave: Sociaal Kennis Databank

Projectopgave: Sociaal Kennis Databank Projectopgave: Sociaal Kennis Databank Geavanceerde Webtechnologie Academiejaar 2010-2011 1 Probleemstelling De laatste jaren zijn sociaalnetwerksites enorm populair geworden. Het meest bekende voorbeeld

Nadere informatie

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Masterclass Office 365 - SharePoint Online in het onderwijs APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Office 365 in het onderwijs Microsoft Office 365 biedt besturen en scholen de unieke mogelijkheid om samenhang

Nadere informatie

Skype. Praktische informatie over Skype

Skype. Praktische informatie over Skype April 2015 Auteur: E.C.Bliek Skype Praktische informatie over Skype Dit bestand omvat een introductie over het programma Skype. Functies, gebruik en een gebruiksinstructie worden behandeld. ICT&Onderwijs

Nadere informatie

TuinHulp.com, Nieuwe Webservice voor Hoveniersbedrijven 2014

TuinHulp.com, Nieuwe Webservice voor Hoveniersbedrijven 2014 Even voorstellen: Mijn naam is Marcel van Leeuwen, ben van oorsprong hovenier, en tuincentrum deskundige. Sinds eind jaren negentig ontwerp en publiceer ik ook websites. Nadat ik ben overgestapt naar Wordpress

Nadere informatie

DRAAIBOEK STARTEN MET 21EDINGEN IN WORDPRESS. Auteur:Harriet Damen SURFnet BV

DRAAIBOEK STARTEN MET 21EDINGEN IN WORDPRESS. Auteur:Harriet Damen SURFnet BV DRAAIBOEK STARTEN MET 21EDINGEN IN WORDPRESS Auteur:Harriet Damen SURFnet BV Versie 1.0 27 januari 2010 1 DRAAIBOEK CURSUS 21EDINGEN OP DE EIGEN INSTELLING Benodigde kennis om te starten met 21eDingen:

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Intelligente oplossingen

Intelligente oplossingen In het voortdurend veranderende zakelijke klimaat van vandaag de dag is het van cruciaal belang om met medewerkers, klanten en investeerders te kunnen communiceren, waar zij zich ook bevinden. Mshow webconferencing

Nadere informatie

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD 2014 Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD Inhoud Inleiding... 2 Aanmelden bij office 365 via het portaal.... 2 Het portaal en gebruikers:...

Nadere informatie

Podcasting in het onderwijs

Podcasting in het onderwijs INFORMATIEWIJZER Stichting Kennisnet POSTADRES Postbus 778 2700 AT Zoetermeer BEZOEKADRES Paletsingel 32 2718 NT Zoetermeer T 0800-KENNISNET F (079) 321 23 22 E info@kennisnet.nl 02.2008 Podcasting in

Nadere informatie

CSCW: introductie 1. CSCW staat voor

CSCW: introductie 1. CSCW staat voor CSCW: introductie 1 CSCW staat voor Computer-Supported Cooperative/Collaborative Work het gaat om groupware, d.w.z., software, die samenwerkingsprocessen in groepen ondersteunt de samenwerking kan op (ruimtelijke

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Aan de slag met Acadin

Aan de slag met Acadin Aan de slag met Acadin Handleiding voor de leerling (v. W-09-2011) 1 (versie sept.2011) Inhoud Basistaken in schema... 3 Inloggen en uitloggen... 4 Openen van Acadin inlogpagina... 4 Aanmelden bij de leeromgeving...5

Nadere informatie

MICROSOFT EDGE INTERNET

MICROSOFT EDGE INTERNET MICROSOFT EDGE INTERNET 2015 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Microsoft Edge Internet COMPUTERTRAINING

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Briefing V1. interactieve content

Briefing V1. interactieve content Briefing V1 interactieve content Marianne Meijers m.b.meijer-meijers@hva.nl Wat is interactieve Content?. Definitie Interactieve content is de inhoudelijke bijdrage van een medium die bestaat uit tekst,

Nadere informatie

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 1. Inleiding Je kan er vandaag niet meer langs kijken. Het internet bestaat, en dat zal geweten zijn. Je hoort in het nieuws iets over een virus dat

Nadere informatie

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1

Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Weblogs 1 Het weblog als instrument voor reflectie op leren en handelen: Een verkennende studie binnen de eerste- en tweedegraads lerarenopleiding 1 Iwan Wopereis Open Universiteit Nederland Peter Sloep

Nadere informatie

OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS.

OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS. OUTLOOK SLIKT MEER DAN ALLEEN E-MAILS. Er zijn te veel communicatiekanalen. Een normaal mens kan al die digitale input niet meer doeltreffend verwerken. Het slechte nieuws is: het wordt alleen maar meer.

Nadere informatie

Looproute Microsoft OneNote 2010 versie 1.0. Looproute Microsoft OneNote 2010. Inleiding

Looproute Microsoft OneNote 2010 versie 1.0. Looproute Microsoft OneNote 2010. Inleiding 1 Looproute Microsoft OneNote 2010 Inleiding Dit document beschrijft de werking van het computerprogramma Microsoft OneNote (versie 2010) en is bedoeld voor docenten en leerlingen van het basis- en voortgezet

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1 GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl Esra Atescelik juni 2009 1 Inhoudsopgave 1. Concept Culture Shock.3 1.1 Definitief concept 4 1.2 Interactief gedeelte van de film..4

Nadere informatie

TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis

TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis TEST JE WEBKENNIS: Smarty or dummy www.blaucapel.nl >vakken> informatiekunde> test je webkennis Deelnemen? Opdracht Voorbeeld : combineer de eerste kolom met de tweede. : 1 = B of 2 = LL (dit zijn niet

Nadere informatie

Slimmer Acquisitie van Passie naar Winst in 1 jaar. 28 tips. GRATIS bezoekers naar je site zonder Google? www.slimmeracquisitie.nl

Slimmer Acquisitie van Passie naar Winst in 1 jaar. 28 tips. GRATIS bezoekers naar je site zonder Google? www.slimmeracquisitie.nl 28 tips GRATIS bezoekers naar je site zonder Google? Hieronder geef ik je een aantal van mijn slimmer acquisitie praktijken die goed werken. De tips hebben niets te maken met SEO, oftewel beter gevonden

Nadere informatie

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen.

1 De drie hoofdlijnen: muziekdocenten, leerkrachten en leerlingen. IKEI, MIK en het Leerorkest hebben bij elkaar opgeteld jaren ervaring met het geven van instrumentaal muziekonderwijs op de basisschool. Vanuit de overtuiging dat deze vorm van muziek educatie alleen verder

Nadere informatie

INFORMATIEWIJZER. Podcasting in het onderwijs

INFORMATIEWIJZER. Podcasting in het onderwijs INFORMATIEWIJZER Podcasting in het onderwijs Inhoud Wat is een podcast? 4 Publisher / subscriber model 4 Verspreiding 4 Een aantal podcast aggregators 5 Podcast in het onderwijs 5 Een podcast maken stappenplan

Nadere informatie

PODCAST SNELLE-STARTGIDS Welkom bij de snelstartgids van BEHRINGER PODCAST

PODCAST SNELLE-STARTGIDS Welkom bij de snelstartgids van BEHRINGER PODCAST Welkom bij de snelstartgids van BEHRINGER PODCAST Dank u voor de aankoop van een van onze podcast-geschikte producten. Deze gelikte bundel hardware en software zorgt ervoor dat je op creatieve wijze professioneel

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. e-kracht is ontwikkeld door:

Gebruikershandleiding. e-kracht is ontwikkeld door: Gebruikershandleiding e-kracht is ontwikkeld door: Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Het e-kracht account...4 2.1 Contacten toevoegen... 6 2.2 Een dagboek bijhouden... 7 2.3 Links beheren... 8 2.4 Een fotoalbum

Nadere informatie

Richtlijn gebruik social media. Interne en Externe Communicatie. Voor studenten. Collegejaar 2012-2013

Richtlijn gebruik social media. Interne en Externe Communicatie. Voor studenten. Collegejaar 2012-2013 Richtlijn gebruik social media Interne en Externe Communicatie Voor studenten Collegejaar 2012-2013 Directie Onderwijs & Opleidingen Team Communicatie & Voorlichting Juli 2012 Social Media 1 Inleiding

Nadere informatie

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ZET DE BOXEN AAN! Jongeren verkennen verschillende manieren om radio te maken (podcasting, internetradio), beluisteren voorbeelden en zetten de grote lijnen uit voor een eigen radio-uitzending: voor wie?

Nadere informatie

HAALT U MET WEB 2.0 DE KILLERAPP VOOR UW INTRANET BINNEN?

HAALT U MET WEB 2.0 DE KILLERAPP VOOR UW INTRANET BINNEN? HAALT U MET WEB 2.0 DE KILLERAPP VOOR UW INTRANET BINNEN? EEN WHITEPAPER OVER DE INVLOED VAN SOCIAL SOFTWARE EN WEB2.0 OP KENNISDELING EN SAMENWERKING. DIT WHITEPAPER IS IN LICHT AANGEPASTE VORM VERSCHENEN

Nadere informatie

Pakket 5: auteursrechten

Pakket 5: auteursrechten Pakket 5: auteursrechten Inhoud 5. PAKKET 5: AUTEURSRECHTEN ENZ. 5.1 Eindtermen voor het lager onderwijs 3 5.2 Eindtermen voor het secundair onderwijs 4 5.3 Doelen 5 5.4 Links 6 5.5 Tip voor de leerkracht

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G.

Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Page of Enquête jonge beginnende leerkrachten Deze vragenlijst bestaat uit zeven onderdelen, A t/m G. Er zijn in totaal 7 vragen. A. Over jezelf Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jou te geven

Nadere informatie

Handleiding Blogger. Het aanmaken van een weblog. In deze handleiding worden een aantal handelingen toegelicht:

Handleiding Blogger. Het aanmaken van een weblog. In deze handleiding worden een aantal handelingen toegelicht: Handleiding Blogger In deze handleiding worden een aantal handelingen toegelicht: Het aanmaken van een weblog Het typen van een blogbericht De privacy van jouw weblog Het instellen van RSS Het aanmaken

Nadere informatie