VLAAMS IMPULSPROGRAMMA NATUURONTWIKKELING. Kosten-baten Analyse van Bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen VLINA december 2001

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VLAAMS IMPULSPROGRAMMA NATUURONTWIKKELING. Kosten-baten Analyse van Bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen VLINA 0017 4 december 2001"

Transcriptie

1 VLAAMS IMPULSPROGRAMMA NATUURONTWIKKELING Kosten-baten Analyse van Bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen VLINA 17 4 december 21 Centrum voor Economische Studiën K.U.Leuven Laboratorium voor Bos, Natuur en Landschap K.U.Leuven Vereniging voor Bos in Vlaanderen

2 Studie uitgevoerd, van 1 september 2 tot en met 14 december 21, in het kader van het Besluit van de Vlaamse regering tot instelling en organisatie van een Vlaams Impulsprogramma Natuurontwikkeling van 8 februari Centrum voor Economische Studiën, K.U.Leuven Prof. Dr. Stef Proost Drs. Ellen Moons Laboratorium voor Bos, Natuur en Landschap, K.U.Leuven Prof. Dr. Martin Hermy Bert Saveyn Vereniging voor Bos in Vlaanderen Hans Scheirlinck

3 DANKWOORD Bij het einde van dit project willen we volgende personen en instellingen bedanken voor hun medewerking: Boerenbond Oost-Vlaanderen (in het bijzonder Dhr. J. De Sadeleer), de afdeling Natuur, de afdeling Land en de afdeling Bos en Groen, buitendienst Leuven voor het ter beschikking stellen van informatie, de secretariaten van het Centrum voor Economische Studiën (in het bijzonder Mevr. I. Benoit) en het Laboratorium voor Bos, Natuur en Landschap (Mevr. S. Bruneels, V. Crabbé) voor hun administratieve ondersteuning, Mevr. L. Van Renterghem en Dhr. B. Willems voor de hulp bij het op punt stellen van de matlabprogramma s. Een bijzonder woord van dank aan onze collega s van het Centrum voor Economische Studiën en het Labo voor Bos, Natuur en Landschap, voor hun interesse en stimulerende opmerkingen bij dit werk. Tenslotte willen we ook de stuurgroepleden bedanken voor hun medewerking: Mevr. A. Bollen, Dhr. K. Decleer; Dhr. K. De Clercq; Dhr. W. Galle; Dhr. D. Gorissen; Mevr. E. Van den Broeke; Mevr. G. Vanlangenhove en Dhr. J. Vanslycken.

4 INHOUDSTAFEL LIJST VAN TABELLEN... vii LIJST VAN FIGUREN... ix HOOFDSTUK 1: AANLEIDING EN DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK INLEIDING DOELSTELLINGEN RELEVANTIE VAN DE RESULTATEN VOOR NATUURONTWIKKELING AFBAKENING VAN HET REFERENTIE- EN ALTERNATIEF SCENARIO Referentie Alternatief... 3 HOOFDSTUK 2: BESCHRIJVING ACTUELE SITUATIE OOST-VLAANDEREN BESTAANDE NATUURLIJKE STRUCTUUR BOS Situering NATUUR LANDBOUW Situering Knelpunten en potenties RECREATIE HOOFDSTUK 3: MATERIAAL EN METHODEN EEN INLEIDING TOT KOSTEN-BATENANALYSE Economische begrippen Betalingsbereidheid en de vraag(curve) naar goederen en diensten Consumentensurplus Marktgoederen en publieke goederen Kosten en baten van bosuitbreiding Keuze van de discontovoet CONCEPTUEEL MODEL Definities Algemeen Maatschappelijke kost Maatschappelijke baat Optimeringsprobleem PRESELECTIE VAN BOSUITBREIDINGSPROJECTEN Gewenste Bosstructuur voor Vlaanderen Uitsluiten van zones Gewestplan Waardevolle ecotopen Wettelijk beschermde gebieden iv

5 3.2.4 Bebouwing Bos Afbakening van bosuitbreidingsprojecten Geografische regio s BATEN EN KOSTEN Baten Houtopbrengsten Jacht Koolstofopslag Niet-gebruikswaarde Kosten Gederfde landbouwopbrengsten Mestafzet Aanleg- en beheerskosten bos RECREATIE De waardefunctietransfer Analyse voor het basisgebied Heverleebos-Meerdaalwoud Afbakening van herkomstzones Gegevens over bezoekers: enquête Berekening van de reiskosten en tijden Socio-economische gegevens Substituten Vraagfunctie van bezoeken aan HB-MW Berekening consumentensurplus Analyse voor het studiegebied: benefit transfer met behulp van GIS Selectie van projecten Herkomstzones Gegevens Substituten Transfer vraagfunctie en berekening van het consumentensurplus BESPREKING VAN PROGRAMMERING Inleiding Beschrijving van deelprogramma s Selectie van projecten die voldoen aan een oppervlaktebeperking Berekening bevolking en socio-economische gegevens per herkomstzone Berekening baten-kostensaldo per hectare HOOFDSTUK 4: RESULTATEN EN DISCUSSIE INLEIDING SELECTIE VAN COMBINATIES VAN PROJECTEN DIE VOLDOEN AAN EEN OPPERVLAKTEBEPERKING RESULTATEN IN ENGE ZIN Regio Gent Regio Noord Oost-Vlaanderen Regio Vlaamse Ardennen Regio Wetteren-Aalst RESULTATEN IN RUIME ZIN Regio Gent Regio Noord Oost-Vlaanderen Regio Vlaamse Ardennen Regio Wetteren-Aalst DISCUSSIE Verschillen resultaten in enge zin en in ruime zin Verschillen beste slechtste combinaties Rol van substituten... 9 v

6 5.4 Beleidsrelevantie... 9 SLOTBESCHOUWINGEN BIBLIOGRAFIE BIJLAGE A: GEBRUIKTE GIS-LAGEN... A-1 BIJLAGE B: BOSSEN PER REGIO... A-2 1 REGIO GENT... A-2 2 REGIO NOORD OOST-VLAANDEREN... A-3 3 REGIO VLAAMSE ARDENNEN... A-4 4 REGIO WETTEREN-AALST... A-5 BIJLAGE C: MATLABPROGRAMMA S... A-6 1 SELECTIE VAN COMBINATIES DIE BEANTWOORDEN AAN DE OPPERVLAKTEBEPERKING... A-6 2 BEREKENING SOCIO-ECONOMISCHE GEGEVENS PER HERKOMSTZONE... A-1 3 BEREKENING BATEN-KOSTEN PER HECTARE EN RANGSCHIKKING VAN DE COMBINATIES A-19 vi

7 LIJST VAN TABELLEN Tabel 1: Baten en kosten van bebossing... 2 Tabel 2: Interest op staatsobligaties in de Eurozone in Tabel 3: Houtopbrengsten (reëel) in per hectare over de tijd voor eik, es en eik-es gemengd Tabel 4: Jachtpacht in de Houtvesterij Leuven Tabel 5: Niet-gebruikswaarde betalingsbereidheid: annuïteit in per hectare, per gezin en voor de Vlaamse bevolking, Tabel 6: Aandeel van de belangrijkste gewassen in het landbouwareaal van Oost-Vlaanderen Tabel 7: Opbrengst, kost en netto-opportuniteitskost van de belangrijkste gewassen per landbouwstreek in per hectare... 4 Tabel 8: Beheerskosten (reëel) voor es, eik, en es-eik in per hectare Tabel 9: De waarde van een tijdsbesparing (één uur)voor verschillende transportmiddelen en doelen (in Euro, 1998) Tabel 1: Eindresultaat: baten-kostensaldo per hectare voor één combinatie Tabel 11: Aantal combinaties met 4, 5, 6, 7 en 8 bosuitbreidingsprojecten voor elke regio Tabel 12: Resultaten in enge zin voor de tien beste combinaties voor de regio Gent... 6 Tabel 13: Resultaten in enge zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Gent Tabel 14: Resultaten in enge zin voor de tien beste combinaties voor de regio Noord Oost-Vlaanderen Tabel 15: Resultaten in enge zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Noord Oost-Vlaanderen Tabel 16: Resultaten in enge zin voor de tien beste combinaties voor de regio Vlaamse Ardennen Tabel 17: Resultaten in enge zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Vlaamse Ardennen Tabel 18: Resultaten in enge zin voor de tien beste combinaties voor de regio Wetteren-Aalst Tabel 19: Resultaten in enge zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Wetteren-Aalst Tabel 2: Resultaten in ruime zin voor de tien beste combinaties voor de regio Gent Tabel 21: Resultaten in ruime zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Gent Tabel 22: Resultaten in ruime zin voor de tien beste combinaties voor de regio Noord Oost-Vlaanderen... 8 Tabel 23: Resultaten in ruime zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Noord Oost-Vlaanderen Tabel 24: Resultaten in ruime zin voor de tien beste combinaties voor de regio Vlaamse Ardennen vii

8 Tabel 25: Resultaten in ruime zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Vlaamse Ardennen Tabel 26: Resultaten in ruime zin voor de tien beste combinaties voor de regio Wetteren-Aalst Tabel 27: Resultaten in ruime zin voor de tien slechtste combinaties voor de regio Wetteren-Aalst Tabel 28: Wilcoxon signed ranks test op verschillen: netto-baten combinaties in resultaten in enge en ruime zin Tabel 29: Wilcoxon signed ranks test op verschillen: frequenties bossen in resultaten in enge en ruime zin Tabel 3: Wilcoxon signed ranks test op verschillen: netto-baten beste en slechtste combinaties Tabel 31: Wilcoxon signed ranks test op verschillen: netto-baten beste en slechtste combinaties viii

9 LIJST VAN FIGUREN Figuur 1: Totaal bosareaal per inwoner voor de verschillende Oost- Vlaamse gemeenten... 8 Figuur 2: Individuele (a), (b) en (c) en geaggregeerde (d) vraagcurven Figuur 3: De vraagfunctie en het consumentensurplus Figuur 4: Publieke goederen en hun karakteristieken Figuur 5: Stroomschema voor de preselectie van de bosuitbreidingsprojecten Figuur 6: Gewenste bosstructuur en netto-gewenste bosstructuur voor Oost-Vlaanderen Figuur 7: Nabuurschapsfunctie Figuur 8: Landbouwtyperingskaart Figuur 9: Optelling van de kaart met de nabuurschapsfunctie en landbouwtyperingskaart Figuur 1: Geografische regio s in Oost-Vlaanderen Figuur 11: Het consumentensurplus Figuur 12: De 16 herkomstzones van een project... 5 Figuur 13: Bevolkingsdichtheid en uitbreidingsprojecten voor Oost- Vlaanderen Figuur 14: Substituten voor de bosuitbreidingsprojecten in de regio Gent Figuur 15: Substituten voor de bosuitbreidingsprojecten in de regio Noord Oost-Vlaanderen Figuur 16: Substituten voor de bosuitbreidingsprojecten in de regio Vlaamse Ardennen Figuur 17: Substituten voor de bosuitbreidingsprojecten in de regio Wetteren-Aalst Figuur 18: Frequenties van de bossen in de tien beste en slechtste combinaties voor de regio Gent (resultaten in enge zin) Figuur 19: Bosuitbreidingsprojecten in de regio Gent Figuur 2: Frequenties van de bossen in de tien beste en slechtste combinaties voor de regio Noord Oost-Vlaanderen (resultaten in enge zin) Figuur 21: Bosuitbreidingsprojecten in de regio Noord Oost- Vlaanderen Figuur 22: Frequenties van de bossen in de tien beste en slechtste combinaties voor de regio Vlaamse Ardennen (resultaten in enge zin) Figuur 23: Bosuitbreidingsprojecten in de regio Vlaamse Ardennen. 7 Figuur 24: Frequenties van de bossen in de tien beste en slechtste combinaties voor de regio Wetteren-Aalst (resultaten in enge zin) Figuur 25: Bosuitbreidingsprojecten in de regio Wetteren-Aalst Figuur 26: Frequenties van de bossen in de tien beste en slechtste combinaties voor de regio Gent (resultaten in ruime zin) ix

10 Figuur 27: Frequenties van de bossen in de tien beste en slechtste combinaties voor de regio Noord Oost-Vlaanderen (resultaten in ruime zin) Figuur 28: Frequenties van de bossen in de tien beste en tien slechtste combinaties voor de regio Vlaamse Ardennen (resultaten in ruime zin) Figuur 29: Frequenties van de bossen in de tien beste en tien slechtste combinaties voor de regio Wetteren-Aalst (resultaten in ruime zin) Figuur 3: Netto-baat ( per ha) per bos in de tien beste combinaties voor de regio Gent (resultaten in ruime zin)... 9 Figuur 31: Verdeling van de netto-baten regio Gent (resultaten in ruime zin) Figuur 32: Verdeling van de netto-baten voor de regio Noord (resultaten in ruime zin) Figuur 33: Verdeling van de netto-baten voor de regio Vlaamse Ardennen (resultaten in ruime zin) Figuur 34: Verdeling van de netto-baten voor de regio Wetteren-Aalst (resultaten in ruime zin) x

11 HOOFDSTUK 1: AANLEIDING EN DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK 1 Inleiding De Vlaamse regering voorziet in haar beleid de uitbreiding van bestaande bossen en de aanleg van nieuwe bossen. In het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen worden, naast bosgebieden waar ontwikkeling en behoud van bos centraal staan, ook 1. ha bosuitbreidingsgebieden voorzien waarin een ecologisch verantwoorde bosuitbreiding voorop staat. In de studie Lange Termijnplanning Bosbouw (Anonymus, 1993) is multifunctionaliteit van bossen het belangrijkste criterium voor bosuitbreiding. Bosuitbreiding moet worden nagestreefd in gebieden waar vijf functies door eenzelfde bos kunnen worden ingevuld, namelijk de economische, de sociaaleducatieve, de schermfunctie, de ecologische en de landschappelijke (Mens en Ruimte, 1996). In deze studie wil men de maatschappelijke en financiële kosten en baten berekenen voor de aanleg van bos in een aantal potentiële bebossingsgebieden in Vlaanderen. Gezien de beperkte duur van het project werd geopteerd voor een kosten-batenanalyse in Oost- Vlaanderen, gezien de zeer lage bosindex van deze provincie. Eerst worden de gebieden afgebakend die in aanmerking komen voor bosuitbreiding en worden de terreinkarakteristieken gekwantificeerd. Veelal wordt hierbij evenwel uitsluitend naar de kosten gekeken. Deze zijn de kosten van landverwerving, bosaanleg en -beheer. Daarnaast zijn er ook duidelijk baten en deze werden tot op heden nooit gekwantificeerd. Bij de baten worden volgende aspecten bekeken: houtproductie, recreatiefunctie, niet-gebruiksfunctie, jacht en vastlegging van. De multifunctionele doelstellingen die deze bossen meekrijgen maakt het ook gewenst om de baten van de niet-gebruiksfunctie te analyseren. 2 Doelstellingen De doelstellingen die in dit project worden nagestreefd zijn: Opstellen van een conceptueel model voor de locatie van bosuitbreidingsprojecten; 1

12 Selecteren van de gebieden in Oost-Vlaanderen die in aanmerking komen voor bosuitbreiding; Bepalen van de kosten en baten van bosuitbreiding (in de geselecteerde gebieden); Toepassen van het model voor de selectie/locatie van gebieden voor bosuitbreiding rekening houdend met een vooropgestelde oppervlaktebeperking. 3 Relevantie van de resultaten voor natuurontwikkeling Bij het voeren van een planmatig bosbeleid (agendapunt 27, MINAplan) zijn zowel ecologische als economische overwegingen belangrijk. Een natuurgetrouwe bosbouw koppelen aan de zorg voor een leefbare rentabiliteit is dan ook de grote uitdaging (actie 114, MINA-plan). Aangezien de maatschappelijke ontwikkelingen leiden tot een toenemende vraag naar meer recreatiegebieden is oog voor bosuitbreiding aangewezen (agendapunt 17, MINA-plan). In het milieujaarprogramma 1999 stelt men het voeren van een actief bosontsnipperingsbeleid trouwens als prioriteit voorop. Door enerzijds inzichten te verwerven in de kosten van deze bebossingsprojecten, maar anderzijds ook in de lange-termijnbaten die deze gebieden creëren, zowel op vlak van natuurbehoud als op sociaal vlak, kunnen voorstellen geformuleerd worden die een basis bieden om de verwerving van bosgebieden op punt te stellen (actie 96, MINA-plan). Tevens biedt dit project wetenschappelijk gefundeerde informatie omtrent het beoogde maatschappelijke draagvlak zoals in het Decreet betreffende het Natuurbehoud en het Natuurlijk Milieu vooropgesteld. 4 Afbakening van het referentie- en alternatief scenario 4.1 Referentie We gaan uit van de huidige natuurlijke, landbouwkundige en maatschappelijke structuur in Oost-Vlaanderen. Dit is de situatie zoals ze nu is en in de toekomst zou zijn indien het in deze studie vooropgestelde project niet wordt uitgevoerd. Gezien de lange termijn die voor bosbouwprojecten gebruikt dient te worden (2 jaar in dit geval), is het onmogelijk accurate voorspellingen te maken over de ontwikkeling van bepaalde variabelen zoals bevolking en bevolkingsdichtheid, landgebruik (landbouw en natuurlijke structuur). In deze studie veronderstellen we bijgevolg een status quo van al deze variabelen. Dit wil zeggen dat we geen rekening houden met mogelijke uitbreidingen van natuurgebieden (andere dan bossen), dat landbouwgrond gedurende de komende 2 jaar ook effectief landbouwgrond blijft, dat het recreatief gedrag van de 2

13 mensen niet verandert (dus dat hun inkomen, vrijetijd en arbeidselasticiteiten ongewijzigd blijven), dat de bevolkingskernen en minder bevolkte gebieden niet wijzigen,... De actuele situatie in Oost-Vlaanderen wordt beschreven in hoofdstuk Alternatief We willen nagaan waar de Vlaamse overheid nieuw bos zou moeten aanleggen in Oost-Vlaanderen wil men de netto-maatschappelijke baat hiervan maximaliseren. Een aantal beperkingen zijn hierbij onvermijdelijk. Enerzijds zijn er assumpties die worden opgelegd door het beleid van het Vlaamse Gewest, anderzijds zijn ook een aantal vereenvoudigingen nodig om praktische redenen en om het rekenwerk enigszins te verlichten: Beleidsassumpties Te bebossen oppervlakte: 25 ha (Afdeling Bos en Groen, mondeling); Bossen worden aangelegd binnen de Gewenste Bosstructuur met een voorkeur voor uitbreiding van bestaande bossen en voor gebieden die minder geschikt zijn voor de landbouw; Multifunctionaliteit; Duurzaam beheer (met natuurlijke verjonging en eindkap na 1 jaar voor es en na 2 jaar voor eik); Uitgangspunten Er worden vier regio s afgebakend in Oost-Vlaanderen, waarbij er ruimtelijke interdependentie in baten of kosten mogelijk is binnen de regio maar niet tussen de regio s; Statisch model: alle bossen worden tegelijkertijd aangelegd; Bestandensamenstelling van de nieuwe bossen: 5% gewone es, 5% inlandse eik 1 ; Termijn: 2 jaar (één rotatie eik en twee opeenvolgende rotaties es) Maatschappelijke kosten en baten i.p.v. louter financiële kosten en opbrengsten; Speciale aandacht voor recreatiebaten (en de rol van substituten daarin) en gederfde landbouwopbrengsten; Enkel andere bossen, bestaande of nieuw aan te leggen bossen, zijn substituut voor het bos waarvan we de recreatieve waarde willen bepalen; Biodiversiteit wordt verondersteld deel uit te maken van de niet-gebruikswaarde en de waarde ervan wordt constant per hectare verondersteld; Ecosysteembaten zijn beperkt tot koolstofopslag; De ontwikkeling van de landbouwsector zonder uitvoering van het project voor de komende 2 jaar is te onzeker, we gaan er 1 Als typevoorbeeld voor een multifunctioneel, duurzaam beheerd loofbos. 3

14 bijgevolg vanuit dat de huidige situatie zich ook doorzet in de toekomst. Gezien er voor nog niet bestaande bossen geen originele gegevens beschikbaar kunnen zijn om kosten en baten te berekenen, worden cijfers voor gelijkaardige bossen in Vlaanderen gebruikt. In algemene termen noemt men deze werkwijze de waardefunctietransfer. We houden geen rekening met veranderingen in de waarde van de bestaande bossen als gevolg van de aanleg van nieuwe bossen 2 of met wijzigingen in opbrengsten van andere recreatiedomeinen. Dit zou kunnen worden beschouwd als een overschatting van de netto-baat van de nieuwe bossen. We concentreren ons op die baten en kosten waarvoor ruwe inschattingen beschikbaar of haalbaar zijn. Dit wil zeggen dat die baten waarvoor geen enkele inschatting beschikbaar is, nl. de impact van bossen op het microklimaat, op lucht- en watervervuiling niet aan bod komen. 2 Dit is in principe wel mogelijk met onze onderzoeksopzet, maar gezien de korte duur van dit project werd beslist de volle aandacht te schenken aan de nieuwe bossen. 4

15 HOOFDSTUK 2: BESCHRIJVING ACTUELE SITUATIE OOST-VLAANDEREN 1 Bestaande natuurlijke structuur Oost-Vlaanderen telt ongeveer 1,33 miljoen inwoners. De grootste bevolkingsconcentraties zijn in het grootstedelijk gebied Gent en de regionaal stedelijke gebieden Aalst en St.-Niklaas gesitueerd. De westelijke punt van de Vlaamse Ruit zoals gedefinieerd in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen- ligt in de provincie Oost- Vlaanderen. Centraal in de provincie is de Gentse grootstedelijke actieruimte gesitueerd. De noordelijke grens van de Vlaamse Ruit wordt gevormd door de bedrijvigheid langsheen de E17 en de havenuitbreidingen op grondgebied van Beveren. In het zuiden vormen de Dendersteden Dendermonde en Aalst de grens, uitlopend naar Ninove. Rond de verstedelijkte kern die gevormd wordt door de Vlaamse Ruit kunnen op het grondgebied van de provincie drie openruimtegebieden worden geïdentificeerd: het noordelijk (Moerbeke, Stekene, Sint-Gillis-Waas), het westelijke (van Assenede tot Aalter) en het zuidelijke (van Oosterzele tot Ronse en tot Lierde) openruimtegebied. De onderlinge wisselwerking tussen het fysisch systeem en de menselijke occupatiepatronen zijn bepalend geweest voor de huidige natuurlijke structuur, de agrarische structuur en het landschap. Als meest markante en belangrijkste natuurlijke structuren in de provincie herkent men (bron: Ontwerp Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan): 1. Het Krekengebied en de Scheldepolders waar door inpoldering een open, vlak landbouwgebied, met lineaire beplantingen op de dijken is ontstaan. Kenmerken zijn ook de kreken in verschillende stadia van verlanding met typische oevervegetatie (rietkragen) en kreekgraslanden. Aan de zuidzijde strekt zich het Meetjesland uit. Het oorspronkelijke nederzettingspatroon bestaat hier uit lineaire gehuchten en pleindorpen, dikwijls gelegen op microreliëfruggen. Traditioneel was er een perceelsrandbegroeiing van knotbomen aanwezig. Grootschalige bosuitbreiding in deze gebieden is vanuit landschappelijk en cultuurhistorisch oogpunt niet wenselijk. 2. De noordelijke west-oost-gerichte dekzandruggen 5

16 met nog relatief uitgestrekte naaldhoutboscomplexen die er vanaf de 18 e eeuw werden aangeplant en plaatselijk kleine heiderestanten. De dekzandrug Maldegem-Stekene wordt gekenmerkt door een gesloten compartimentenlandschap dat sterk is aangetast door residentiële bebouwing zoals villa s en weekendhuisjes. Het is aangewezen om op de dekzandrug de actuele bosstructuur te versterken. 3. de rivier- en beekvalleien en de grote depressies waar de benedenlopen van de grote rivieren gekenmerkt worden door een getijdenwerking en het voorkomen van schorren met rietkragen. In de bovenlopen en de depressies komen er naast natte weilanden ook elzenbroekbossen en populierenbossen voor. De riviervalleien van de Schelde, Leie, Kale, Durme en Dender alsook de Moervaartdepressie zitten vervat in deze categorie. Grootschalige bebossingen zijn niet aangewezen in deze open valleigebieden. Kleinere nieuwe bossen ter versterking en buffering van bestaande natuurwaarden kunnen evenwel wel worden overwogen. 4. het zandleem- en leemgebied wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van open kouters en velden op de heuvelkammen. In de talrijke beekvalleitjes komen naast natte weilanden ook verspreid bossnippers voor. In het kader van het herstel van oude bosstructuren kan hier wel grootschalige bosuitbreiding worden overwogen. 5. de Vlaamse Ardennen als onderdeel van het leemgebied worden gekenmerkt door enerzijds een hoofdzakelijk oost-westgeörienteerde kamstructuur met grote boscomplexen op de heuvelruggen en anderzijds door bronbeken en beekvalleien met typische valleivegetaties. In dit sterk versneden reliëf komen heel wat micro-elementen (holle wegen, taluds, ) voor. De meest typerende getuigeheuvels met op de top limonietzanden en zandstenen zijn Hotond (15m), Muziekberg (147m), Kluisberg (14m) Heynsdal (125m) en Bosberg (17m). Ook hier is bosuitbreiding aangewezen om de bestaande bosstructuur te versterken. 2 Bos 2.1 Situering Uit de gegevens die werden verzameld in het kader van de bosinventarisatie (gegevens afd. Bos en Groen, 2) kan worden afgeleid dat de bosoppervlakte in Oost-Vlaanderen actueel ongeveer 17. ha bedraagt. Dit komt overeen met een bosindex van 5,6%. De gemiddelde bosindex voor gans Vlaanderen ligt bijna dubbel zo hoog nl. 1,8%. De laagste bosindex heeft de provincie West-Vlaanderen (2,3%) terwijl de provincies Limburg, Antwerpen en Vlaams-Brabant 6

17 met een bosindex van resp. 2,6%, 16,2% en 12% duidelijk boven het gemiddelde liggen. Tussen 199 en 2 is in Oost-Vlaanderen de bosoppervlakte afgenomen met ongeveer 7 ha. Ongeveer 83% van het bos in Oost-Vlaanderen is privé-bos, 8% (± 1.3 ha) is eigendom van het Vlaams Gewest en 9% (± 1.5 ha) is eigendom van andere openbare besturen. In Figuur 1is het bosareaal per inwoner voor de verschillende Oost-Vlaamse gemeenten weergegeven. Hierbij is de totale oppervlakte bos per gemeente gebruikt en niet de oppervlakte toegankelijk bos. Deze figuur geeft een eerste indruk van het actuele bostekort in Oost-Vlaanderen. Algemeen wordt aanvaard dat er minstens 1 m² opengesteld bos moet aanwezig zijn om te kunnen voldoen aan de recreatieve noden (Lange Termijnplanning Bosbouw, 1993). In Figuur 2 is de ruimtelijke spreiding van het Oost-Vlaamse bosareaal weergegeven. De zeer grote versnippering van de aanwezige bosoppervlakte springt onmiddellijk in het oog. Bovendien blijkt hieruit dat de dennenbossen (grove en Corsicaanse den) zich hoofdzakelijk in het noorden van de provincie bevinden terwijl de beukenbossen gesitueerd zijn op de koppen van de getuigenheuvels in het zuiden van de provincie. Centraal in de provincie komen veel kleine bosjes (hoofdzakelijk populierenbossen) voor die zich uitstrekken langsheen de beekvalleien. Ook langs de benedenloop van Schelde komen veel populierenbossen voor. Ongeveer 38% van het Oost- Vlaamse bosareaal bestaat uit aanplantingen van populier; 21% uit naaldhoutbossen en 6% uit beukenbossen. 7

18 Figuur 1: Totaal bosareaal per inwoner voor de verschillende Oost-Vlaamse gemeenten 8

19 Figuur 2: Ruimtelijke spreiding van beboste gebieden in Oost-Vlaanderen (rood=naaldhout; geel=populier; groen=gemengd bos; blauw=beuk) 9

20 Een aantal grotere boscomplexen zijn op de dekzandrug Maldegem- Stekene in het noorden van de provincie gesitueerd. Van west naar oost treffen we op deze gordel volgende complexen aan: het Drongengoed (Maldegem), het Leen (Eeklo), de Lembeekse Bossen (Kaprijke), het Kloosterbos (Wachtebeke), het Heidebos (Wachtebeke), het Wullebos (Stekene) en het Stropersbos (Sint-Gillis-Waas). Deze complexen bestaan allemaal hoofdzakelijk uit homogene aanplantingen van grove en Corsicaanse den. Het Leen en het Drongengoed waar meer gemengde bestanden voorkomen vormen hier een uitzondering op. In Aalter komt ook nog een groter boscomplex voor (Blekkersbos Hoogveld). Iets meer oostelijk (in St.-Maria-Aalter) ligt nog een boscomplex dat grenst aan het natuurreservaat de Kranepoel. Typerend voor deze streek zijn bovendien de oude veldgebieden welke gekenmerkt worden door een dambordvormig landschappelijk patroon van bossen en landbouwgronden die aanééngeregen worden door dreven. Op de stuifzandrug Waasmunster St.Niklaas komt een hoge concentratie aan bossnippers voor. Ten noorden van deze zandrug ligt de Moervaartdepressie met aansluitend veel populierenaanplantingen en gemengde loofhoutbestanden. In de Scheldevallei die zich ten zuiden van deze rug situeert, komen ook veel populierenaanplantingen voor. In de omgeving van Gent zijn volgende - min of meer versnipperde - boscomplexen structuurbepalend: het boscomplex Ooidonk Leiehoek Hospicebossen (St.-Martens-Latem Gent De Pinte); het boscomplex van de Vinderhoutse Bossen (Nevele Gent - Lovendegem); en het boscomplex van Makegemse Bossen Aelmoeseneie (Merelbeke Oosterzele Melle). In het zuidwesten van de provincie komt op de toppen van de getuigenheuvels volgende bossengordel voor: Kluisbos Heynsdale Hotond Muziekbos Brakelbos Hayesbos (Kluisbergen Ronse Maarkedal Brakel). In het zuidoosten treffen we het boscomplex van Overboelare - Raspaillebos Moerbekebos Nieuwenhove Neigembos (Geraardsbergen Ninove) aan. Aan de oostgrens van de provincie zijn volgende twee belangrijke boscomplexen gesitueerd: Buggenhoutbos (Buggenhout) en het Kravaalbos (Aalst Meldert). 3 Natuur De totale oppervlakte natuurreservaat is in Oost-Vlaanderen in de periode gestegen van 24 ha naar 15 ha (bron: Ontwerp Provinciaal Ruimtelijk Structuurplan). Dit betekent dat nu ongeveer,5% van de oppervlakte van de provincie het statuut van natuurreservaat heeft. Dit betekent evenwel niet dat de natuurwaarden in eenzelfde mate gestegen zijn. Deze statuutwijziging kan niet verhinderen dat allerhande kwantitatieve en kwalitatieve 1

21 problemen (o.a. versnippering, vermesting, verdroging, ) leiden tot een snel verlies van biodiversiteit. Naast de boscomplexen die reeds uitvoerig werden besproken kunnen we nog volgende open gebieden onderscheiden met een hoge natuur- en landschappelijke waarde Het Krekengebied en de Scheldepolders In het noordwesten van de provincie (Sint-Laureins Assenede) komt een vrij gaaf polderlandschap voor met waardevolle kreken (o.a. Kreken van Sint-Jan-in-Eremo, Kreken van Watervliet- Boekhoute en de Kreken van Assenede). Ook de Scheldepolders (o.a. Prosperpolder) die in het noordwesten van de provincie (Beveren) gesitueerd zijn herbergen nog belangrijke natuurwaarden. De riviervalleien van de getijdenrivieren en van de bovenlopen In het valleigebied van de getijdenrivieren de Durme en de Benedenschelde zijn een aantal belangrijke natuurgebieden gelegen (o.a. Molsbroek, Damvallei, Kalkense meersen en Belarebroek) met typische biotopen (brakwaterschorren, zoetwaterschorren, wilgestruwelen en natte weilanden). De bovenloop van de Schelde, de Leie, de Dender en de Moervaart zijn ook valleigebieden die op provinciaal niveau belangrijk zijn voor natuurbehoudsredenen. De beekvalleien van het zandleemgebied Het zandleemgebied wordt doorsneden door tientallen kleinere en grotere beekvalleien waarvan de meest gekende de Zwalmbeek is. In deze beekvalleien komen natte weilanden, valleibossen (met voorjaarsflora) en knotbomenrijen voor. 4 Landbouw 4.1 Situering Volgens de landbouwtelling van 1998 bedroeg de beteelde landbouwoppervlakte ca ha. Hiervan werden 64% ingenomen door weide, grasland en groenvoedergewassen; ongeveer 31% door akkerbouw en 4% door tuinbouw. Het relatief aandeel cultuurgrond ligt binnen Gent en zijn randgemeenten alsook in de regio St.-Niklaas Dendermonde Aalst opvallend lager dan in de rest van de Oost-Vlaamse gemeenten. Deze zone valt nagenoeg samen met wat in het RSV gedefinieerd is als het Oost-Vlaamse gedeelte van de Vlaamse Ruit. De gordel Moerbeke Lochristi Wetteren vormt hierop een uitzondering en heeft nog een sterk agrarisch karakter. In Oost-Vlaanderen kunnen vijf grote land- en tuinbouwgebieden worden onderscheiden: 1. Centraal land- en tuinbouwgebied Centraal in Oost-Vlaanderen is de tuinbouw, in het bijzonder de sierteelt, zeer belangrijk. De bloemisterij floreert vooral in de 11

22 wijde omgeving van Gent alsook rond Aalst en Dendermonde. De omgeving van Wetteren, Wichelen, Laarne en Oosterzele is een belangrijk productiegebied van de boomkwekerij. In Lochristi, Lokeren, Zele, Berlare en Dendermonde is ook de rundveehouderij belangrijk. Dit gebied staat onder een zeer hoge verstedelijkingsdruk. Gedurende de voorbije decennia is het landbouwareaal en het aantal landbouwbedrijven in dit gebied sterker afgenomen dan in de rest van de provincie. 2. Noordwestelijk landbouwgebied met overwegend akkerbouw, rundvee en varkenshouderij (Meetjesland en omgeving) De akkerbouw in dit gebied is voornamelijk geconcentreerd in de polders. De rundveehouderij is een belangrijke productietak in Maldegem, Zomergem, Waarschoot, Knesselare, Aalter en Evergem; de varkenshouderij is geconcentreerd in Assenede, Eeklo, Aalter, Deinze en Nevele. In Maldegem en Eeklo is ook de boomkwekerij belangrijk. De mestafzet vormt een probleem in dit gebied dat gekenmerkt wordt door een overconcentratie van intensieve varkens- en pluimveebedrijven. Bovendien is een aanzienlijk deel van dit gebied beschermd als drinkwaterwingebied waar specifieke bemestingsnormen gelden. 3. Zuidwestelijk landbouwgebied met overwegend akkerbouw en rundveehouderij. In het zuidwesten van de provincie primeert vooral akkerbouw en rundveehouderij. Het gaat om de gemeenten Oudenaarde, Wortegem- Petegem, Kluisbergen, Maarkedal, Ronse, Gavere, Zwalm en Horebeke. De gemeenten Deinze, Kruishoutem en Nazareth vormen de overgang met het landbouwgebied van het Meetjesland en worden gekenmerkt door een belangrijke varkenshouderij. Zottegem en Brakel vormen de overgang met het landbouwgebied van Geraardsbergen en omgeving. Grote delen van dit gebied zijn reeds ruilverkaveld geworden en bezitten dus meestal een goede landbouwstructuur. Veel van deze goede landbouwgronden komen echter voor op zwakke tot sterkere hellingen en zijn dus erosiegevoelig. 4. Zuidoostelijk landbouwgebied met overwegend rundveehouderij Het landbouwgebied ten zuidoosten van de provincie (met o.a. Geraardsbergen, Ninove, Haaltert, Herzele, Lierde, Zottegem, Brakel en delen van Erpe-Mere, Sint-Lievens-Houtem en Oosterzele) is een open landbouwgebied dat wordt gekenmerkt door weiden, grasland, groenvoeder- en akkerbouwgewassen. Ook in dit gebied komen veel hellende percelen voor wat leidt tot erosieproblemen. 5. Noordoostelijk landbouwgebied met gevarieerde plantaardige en dierlijke productie Dit gebied omvat het Waasland (Beveren, Sint-Gillis-Waas, Stekene, Waasmunster, Temse, Kruibeke, Lokeren) en Moerbeke, delen van Wachtebeke, Zele, Berlare en Hamme. Het gebied is 12

23 sterk gedifferentieerd, t.t.z. alle sectoren komen overal, in meer of mindere mate, voor. In tegenstelling tot het Meetjesland, waar duidelijk concentratiegebieden onderscheiden kunnen worden, komen in het Waasland alle productierichtingen verspreid voor. 4.2 Knelpunten en potenties Sinds 198 daalt de tewerkstelling in de land- en tuinbouwsector van Oost-Vlaanderen met 2,1% per jaar: van ongeveer 32. personen in 198 naar ongeveer 19.5 in Het totaal aantal bedrijven bedroeg in Aangezien dit in 198 nog 2. bedroeg betekent dit een jaarlijkse afname van 2,5%. Opmerkelijk is dat het aandeel van de bedrijven zonder zekerheid inzake opvolging op hetzelfde peil blijft. Rekening houdend met het feit dat de gemiddelde bedrijfsgrootte toeneemt, volgt hieruit dat het areaal verzekerde opvolging jaarlijks stijgt. Het aandeel van de oppervlakte in gebruik door bedrijfsleiders van 5 jaar en ouder die zekerheid hebben inzake opvolging steeg van 16. ha in 198 tot 19.8 ha in De gemiddelde bedrijfsoppervlakte is tijdens de laatste decennia voortdurend gestegen: van 8 ha in 198 tot 13,7 ha in 1998, wat dus een jaarlijkse stijging inhoudt van 3,6% per jaar. Anno 1998 bedroeg de oppervlakte van een landbouwbedrijf in hoofdberoep gemiddeld 22,3 ha en van een land- of tuinbouwbedrijf in nevenberoep gemiddeld 4,9 ha. Een belangrijk knelpunt blijft de ruimtelijke druk op en de afname van het agrarisch areaal. Grote delen van Oost-Vlaanderen staan onder een zeer sterke verstedelijkingsdruk. Dit heeft tot gevolg dat vele voormalige bedrijfsgebouwen worden getransformeerd naar villa, buitenverblijf, restaurant, manege, Deze niet-agrarische functies trekken verdere verstedelijking op gang waardoor de ruimtelijke versnippering nog vergroot. Deze intense verweving van verschillend landgebruikvormen is dikwijls een bron van conflicten en legt beperkingen op aan een doorgedreven gemechaniseerde bedrijfsvoering. In de gebieden die grenzen aan de verstedelijkte Vlaamse Ruit wordt een bestendiging van de sierteelt en de volle-grond-groenteteelt verwacht. In het buitengebied zullen de blijvers kansen krijgen tot bedrijfsuitbreiding en schaalvergroting door de verdergaande uittreding van vooral oudere bedrijfsleiders. 5 Recreatie Het is de bedoeling om in dit hoofdstuk iets dieper in te gaan op de laagdynamische recreatieve infrastructuur in Oost-Vlaanderen en meer specifiek het huidig aanbod van belangrijke recreatieve wandelgebieden. Het valt onmiddellijk op dat alle toegankelijke boscomplexen gesitueerd zijn in de openruimtegebieden en dus vrij ver van de gebieden met hoge bevolkingsdichtheden liggen. Op de dekzandrug ten noorden van Gent liggen volgende publiek toegankelijke bossen: Drongengoed (Maldegem), het Leen (Eeklo), de Lembeekse Bossen (Kaprijke), het Kloosterbos en het Heidebos 13

24 (Wachtebeke) en het Stropersbos (St.-Gillis-Waas). Aansluitend is er het domein Puyenbroeck waar ook recreatiemogelijkheden in de bossfeer zijn. In de Vlaamse Ardennen zijn naast het Bos ter Rijst (Maarkedal) een aantal bossen op de toppen van de getuigenheuvels toegankelijk nl. het Kluisbos (Kluisbergen), het Muziekbos (Ronse) en Brakelbos (Brakel). Aan de oostelijke grens van de provincie liggen volgende bossen waar men kan gaan recreëren: Raspaillebos (Geraardsbergen), Neigembos (Ninove), Kravaalbos (Aalst), Buggenhoutbos (Buggenhout) alsook het Osbroek ten zuiden van Aalst. In Aalter is er het Hooggoed en het Poekepark waar men kan wandelen en meer in het zuiden van de provincie het Lozerbos (Kruishoutem) en het Bos t Ename (Oudenaarde). Net ten zuiden van Gent zijn het Gentbos, delen van de Makegemse bossen en het Aelmoeseneiebos opengesteld voor het publiek. Verder is er ook nog Berlarebroek (Berlare) dat toegankelijk is. 14

25 HOOFDSTUK 3: MATERIAAL EN METHODEN 1 Een inleiding tot kosten-batenanalyse Kosten-batenanalyse (KBA) is een techniek die ontwikkeld werd om investeringen te beoordelen vanuit sociaal-economisch standpunt. KBA helpt beslissingsmakers bij (1) het bepalen van de optimale grootte/hoeveelheid van de investering, in het geval van bosaanleg de optimale uitbreidingsoppervlakte; (2) het vinden van de optimale mix van investeringen die de efficiëntie maximaliseert, vb. de optimale verdeling stads- en regionale bossen en (3) het kiezen uit verschillende alternatieven (Loomis en Walsh, 1997). Men kijkt hierbij eerst naar het effect van de investering op de welvaart van elk individu. Het principe dat hierbij gehanteerd wordt is dat deze verandering van de individuele welvaart wordt gemeten aan de hand van de eigen waardering door het individu in kwestie. Vervolgens moet men de verandering in sociale welvaart afleiden van deze veranderingen in individuele welvaart. Een eerste vraag die men zich kan stellen betreft de afbakening van de relevante gemeenschap. In de meeste gevallen neemt men ofwel een internationaal standpunt in, ofwel beperkt men zich tot de effecten van een investering voor de onderdanen van het land dat de investering uitvoert 3. Wij opteren voor de tweede mogelijkheid, meer bepaald kijken we enkel naar de effecten voor de Vlaamse bevolking. Een kosten-batenanalyse drukt alle positieve en negatieve effecten (de baten en de kosten) voor de hele gemeenschap uit in monetaire eenheden 4. De vraag die wordt gesteld is of de netto baten voor de ganse gemeenschap de kosten overstijgen (Loomis en Walsh, 1997). Het is duidelijk dat het antwoord op deze vraag afhangt van welke kosten en baten men in rekening brengt en hoe deze worden berekend (Layard and Glaister, 1994). Een tweede vraag die moet beantwoord worden betreft dus de keuze van relevante kosten en baten en hoe ze kunnen gemeten worden. Hieraan wordt in dit hoofdstuk speciale aandacht besteed. Een derde vraag betreft verdelingseffecten. Niet alleen de efficiëntie van investeringen is van belang. In de meeste KBA wordt verondersteld dat het inkomen optimaal verdeeld is of dat bij een 3 We merken hierbij op dat in een KBA enkel veranderingen in de welvaart van personen worden beschouwd. 4 Geld dient hier enkel als numéraire of rekeneenheid. Enige reden voor deze keuze is dat geld nu eenmaal makkelijker rekent dan bv. broden of fietsen. 15

26 niet-optimale verdeling een herverdeling 5 plaatsvindt. Bijgevolg krijgt 1 van elk individu hetzelfde gewicht. In een ideale situatie wordt in een KBA ook rekening gehouden met de waarde van 1 voor verschillende personen wanneer er geen optimale inkomensverdeling is(layard en Glaister, 1994). Hieraan wordt in ons onderzoek geen aandacht besteed. Elk individu krijgt in onze analyse hetzelfde gewicht. Ten vierde is ook de keuze van de discontovoet belangrijk. De kosten en baten van de investering worden immers niet voor één jaar berekend, maar voor de ganse levensduur van het project. Deze kosten en baten moeten verdisconteerd worden naar een zelfde tijdstip om de netto-actuele waarde te bekomen. Tot slot dienen we ook een beslissingsregel te hebben om een keuze te maken tussen verschillende projecten. We gaan nu kort in op enkele belangrijke begrippen en aspecten. 1.1 Economische begrippen Sleutelbegrippen voor een kosten-batenanalyse zijn betalingsbereidheid, vraag, consumentensurplus en discontovoet. Ook het onderscheid tussen private en publieke goederen is belangrijk. De meeste van deze begrippen kwamen uitgebreid aan bod in het eindrapport van het Vlinaproject 966 Economische Waardering van Bosecosystemen. We bespreken bondig deze begrippen en verwijzen voor meer informatie naar het bovengenoemde rapport Betalingsbereidheid en de vraag(curve) naar goederen en diensten Een basisbegrip uit de micro-economie is betalingsbereidheid. Individuen hebben bepaalde voorkeuren voor specifieke goederen en diensten. De voorkeur van een persoon voor één bepaald goed of dienst wordt uitgedrukt door de waarde die persoon hecht aan het goed in kwestie. Die waardering wordt weergegeven door wat de persoon kan en wil opofferen in ruil voor het goed, of wat hij er wil voor betalen (Field, 1994). Hoeveel een persoon bereid is te betalen hangt af van zijn persoonlijke voorkeur maar ook van zijn vermogen om te betalen voor alle goederen en diensten die hij wil consumeren. Bovendien zal de betalingsbereidheid voor één eenheid verschillen al naargelang de hoeveelheid van het goed waarover hij reeds beschikt. Een fundamenteel begrip is de dalende betalingsbereidheid: de betalingsbereidheid voor een bijkomende eenheid van een goed daalt naarmate men reeds over meerdere eenheden beschikt. Er is een onderscheid tussen totale en marginale betalingsbereidheid. De marginale betalingsbereidheid is wat een persoon bereid is te betalen voor één bijkomende eenheid, gegeven dat hij reeds over een bepaalde hoeveelheid van het goed beschikt. De totale betalingsbereidheid is wat een persoon bereid is te betalen om een bepaald consumptieniveau te bereiken. 5 De overheid komt tussen met reguleringen, belastingen en subsidies en beïnvloeding van het aanbod van goederen. 16

27 Een individuele vraagcurve geeft de hoeveelheid van een goed of dienst aan die een persoon zou vragen voor elke gegeven prijs. Gezien deze curve een voorstelling is van de persoonlijke voorkeuren en budgettaire mogelijkheden met betrekking tot dit goed, zijn de vraagcurven van individuen in principe verschillend. Vraagcurven zijn in realiteit geen rechte lijnen. Een lineaire vraagcurve zou een uniforme verandering in de gevraagde hoeveelheid voorstellen bij een prijsverandering. De wet van de dalende betalingsbereidheid stelt echter dat deze verandering niet uniform gebeurt. De individuele vraagcurve is convex naar de oorsprong, d.i. tamelijk vlak bij hoge prijzen en steiler bij hoge prijzen. Ze heeft ook een negatieve helling omdat de vraag daalt bij hogere prijzen. Een geaggregeerde vraagcurve voor een marktgoed wordt verkregen door de horizontale sommatie van een aantal individuele vraagcurven. Dit wordt voorgesteld op Figuur (a) (b) (c) (d) Bron: Field, 1994 Figuur 2: Individuele (a), (b) en (c) en geaggregeerde (d) vraagcurven Consumentensurplus Het consumentensurplus geeft voor elke eenheid die een individu consumeert het verschil aan tussen de eigenlijke betalingsbereidheid (weergegeven door de individuele vraagcurve) en de prijs die het individu effectief betaalt. Grafisch wordt dit weergegeven door de oppervlakte onder de vraagcurve en boven de prijslijn (zie Figuur 3). 17

28 Prijs CS Hoeveelheid Figuur 3: De vraagfunctie en het consumentensurplus Marktgoederen en publieke goederen Er wordt in de economie een onderscheid gemaakt tussen private (of markt-) en publieke goederen. De meeste courante goederen zijn private goederen. Deze goederen worden door winstmaximaliserende producenten aangeboden in de markt tegen een welbepaalde (positieve) prijs. Personen die de prijs niet betalen, kunnen niet over de goederen beschikken (vb. wanneer je niet betaalt voor kabelaansluiting zal je bepaalde Tv-uitzendingen moeten missen). Bovendien vermindert de consumptie van de meeste marktgoederen door één persoon de beschikbaarheid voor alle andere individuen (vb. een zelfde brood kan nooit door twee verschillende personen worden aangekocht). Publieke goederen daarentegen worden gekenmerkt door nietuitsluitbaarheid en niet-rivaliteit in de consumptie ervan (Myles, 1995). Niet-uitsluitbaarheid betekent dat, wanneer het goed ter beschikking wordt gesteld van één consument, het automatisch ter beschikking wordt gesteld van een grote groep consumenten. Een goed voorbeeld is dat van een dijk ter beveiliging tegen overstroming (Blauwens, 1988). Een individuele uitsluiting van de bescherming die de dijk biedt is bijna onmogelijk gezien de zeer hoge kostprijs ervan. De tweede eigenschap, niet-rivaliteit, geeft aan dat de consumptie van publieke goederen door één consument niet de beschikbaarheid voor andere consumenten vermindert. Als voorbeeld geeft men vaak de landsverdediging. De verdediging van een grotere groep individuen in die bepaalde zone kost niets meer. De karakteristieken van publieke goederen worden schematisch weergegeven op Figuur 4. 18

29 Uitsluitbaarheid TV-uitzending marktaanbod mogelijk Brood, auto, bos-houtproductie Bosrecreatie zonder congestie efficient marktaanbod Bosrecreatie met congestie (verzadiging) Dijk, defensie, bosbiodiversiteit Rivaliteit Figuur 4: Publieke goederen en hun karakteristieken Het moet wel duidelijk zijn dat een publiek goed niet noodzakelijk een goed is dat wordt aangeboden door een publieke instantie, hoewel dit in praktijk vaak het geval is. De eigenschap van nietuitsluitbaarheid maakt het immers mogelijk voor een persoon om minder voor dit goed te betalen dan zijn eigenlijk marginale betalingsbereidheid. Hij rekent op de anderen om voor het aanbod van het goed te zorgen omdat hij er toch mee van profiteert. Zo n persoon wordt een vrijbuiter genoemd. De mogelijkheid van vrijbuiting maakt dat private, winstzoekende firma s het moeilijk hebben om de kosten te dekken wanneer zij publieke goederen aanbieden. Bijgevolg is er een onderaanbod van publieke goederen in private markten. Efficiënt marktaanbod is dus in het geval van publieke goederen vaak onmogelijk. Zodra er echter een hogere mate van rivaliteit is in de consumptie wordt vrijbuiting minder interessant. Wanneer de vraag groter is dan het aanbod van het goed, dan zullen immers niet alle consumenten over het goed kunnen beschikken. Bijgevolg is het voor alle consumenten interessant hun eigenlijke betalingsbereidheid te kennen te geven zodat het aanbod en de vraag met elkaar overeenstemmen. In dit geval is er sprake van efficiënte marktwerking. Voor grote groepen kan het vrijbuitersprobleem worden opgelost door een overheidsorgaan dat (verplichte) belastingen kan heffen. 1.2 Kosten en baten van bosuitbreiding De meest voor de hand liggende en traditionele baten van een bos zijn de houtopbrengsten. Vaak worden bossen ook verpacht voor de jacht. Ook dit is een duidelijke baat. Aan de kostenkant zijn aanleg en beheer de meest duidelijke kostencategorieën. In deze studie gaan we verder. We maken een sociale kosten-batenanalyse, wat betekent dat alle kosten en baten voor de hele gemeenschap, in dit geval de Vlaamse bevolking in rekening worden gebracht. We beschouwen in deze studie de volgende baten en kosten (Tabel 1): 19

30 Tabel 1: Baten en kosten van bebossing Baten Houtopbrengst Jacht Koolstofopslag Recreatie Niet-gebruikswaarde Kosten Verlies aan landbouwopbrengsten Verlies aan mestafzet Bosaanleg en -beheer Aan de batenkant houden we rekening met de gebruiks- en nietgebruikswaarden van de nieuwe bossen. Gebruikswaarden worden verkregen door het eigenlijke fysieke gebruik van het bos. Ze worden verder onderverdeeld in directe (recreatie, hout en jacht) en indirecte gebruikswaarden (ecosysteembaten zoals koolstofopslag). Niet-gebruikswaarden zijn de baten van het bos voor mensen die het bos nooit zelf bezocht hebben noch het in de toekomst zullen bezoeken (Mitchell en Carson, 1989). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen bestaans- en legaatwaarden. Bestaanswaarden verwijzen naar de waarden die mensen hechten aan milieugoederen, los van het eigenlijke gebruik ervan. Legaatwaarden resulteren uit de wetenschap dat het goed in zijn huidige staat er ook zal zijn voor toekomstige generaties. Aan de kostenkant zijn er niet alleen de directe kosten van bosaanleg en beheer. De aanleg van een bos brengt namelijk een (aanzienlijke) opportuniteitskost met zich mee. Deze opportuniteitskost is de opbrengst die verloren gaat door de verandering van het landgebruik. In onze studie gaan we ervan uit dat de nieuwe bossen worden aangeplant op bestaande landbouwgronden. Hierdoor gaan twee opbrengsten verloren. Enerzijds de landbouwproductie zelf en anderzijds de verminderde beschikbaarheid van landbouwgronden voor mestafzet. Deze kosten en baten (en hoe ze worden gewaardeerd) komen uitgebreid aan bod in deel 3 van dit hoofdstuk. 1.3 Keuze van de discontovoet De aanleg van nieuwe bossen is een project met langdurende effecten. Hoewel de zwaarste kost (bosaanleg) gebeurt in de beginfase, zijn er kosten die op geregelde tijdstippen terugkomen. Ook de baten zijn niet eenmalig in de tijd. Het komt er dus in de eerste plaats op neer dat de kosten en baten en het baten-kostensaldo jaar na jaar dienen gekend te zijn en dit saldo vervolgens te aggregeren over de tijd. Dit saldo geeft de wijziging aan in de consumptie als gevolg van het project gezien enkel consumptie de welvaart beïnvloedt (Layard en Glaister, 1994). We moeten dus de waarde van de consumptie van volgend jaar kennen relatief ten opzichte van de waarde van de consumptie van dit jaar en dit voor de ganse levensduur van het project. Deze relatieve waarde wordt uitgedrukt door de discontovoet. De discontovoet geeft de tijdsvoorkeur weer. Voor mensen is 1 nu immers meer waard dan diezelfde 1 volgend jaar. Stellen we deze discontovoet voor met het symbool r, het saldo met het symbool X en de periode met het symbool t, dan geldt de volgende definitie <1>: 2

VLAAMS IMPULSPROGRAMMA NATUURONTWIKKELING. Kosten-baten Analyse van Bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen

VLAAMS IMPULSPROGRAMMA NATUURONTWIKKELING. Kosten-baten Analyse van Bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen VLAAMS IMPULSPROGRAMMA NATUURONTWIKKELING Kosten-baten Analyse van Bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen Niet-technische Samenvatting VLINA 0017 4 december 2001 Centrum voor Economische Studiën K.U.Leuven

Nadere informatie

Meetjesland is veiligste regio

Meetjesland is veiligste regio 3 Hoe veilig is uw gemeente? Meetjesland is veiligste regio Het Meetjesland is in heel wat criminaliteitsstatistieken de veiligste regio van onze provincie. Zo zijn er opvallend minder diefstallen met

Nadere informatie

Provinciaal participatiebeleid van ouderen

Provinciaal participatiebeleid van ouderen Provinciaal participatiebeleid van ouderen Provinciaal participatiebeleid van ouderen 5 pijlers : 1. Organiseren van inspraak en participatie bij het provinciaal ouderenbeleid 2. Subsidiebeleid : ouderenverenigingen,

Nadere informatie

Woonzorg. Identificatiegegevens. 1 [Q0001]Organisatienaam. 2 [Q0002]Straat + nummer. 3 [Q0003]Postcode. 4 [Q0004]Gemeente. 5 [Q0005]Naam invuller

Woonzorg. Identificatiegegevens. 1 [Q0001]Organisatienaam. 2 [Q0002]Straat + nummer. 3 [Q0003]Postcode. 4 [Q0004]Gemeente. 5 [Q0005]Naam invuller nput signalen - Woonzorg 1 van 11 23/05/2014 15:08 Woonzorg Het Provinciebestuur Oost-Vlaanderen is op dit ogenblik bezig met vervolgwerk op het provinciaal onderzoek rond woonzorgnetwerken en woonzorgzones

Nadere informatie

Lokale Zorgmeldpunten: Oost-Vlaanderen

Lokale Zorgmeldpunten: Oost-Vlaanderen Lokale Zorgmeldpunten: Oost-Vlaanderen Aalst Aalter Gemeente Adres+informatienummer IDC Maretak Albrechtlaan 119A 9300 Aalst Dienstencentrum OCMW Rerum Novarumstraat 24 9880 Aalter 0478-91 31 14 Assenede

Nadere informatie

Voor Oost-Vlaanderen kunnen de natuurlijke personen (particulieren) terecht bij hun kantoor :

Voor Oost-Vlaanderen kunnen de natuurlijke personen (particulieren) terecht bij hun kantoor : Administratie van de Fiscaliteit in een nieuw jasje! De Algemene Administratie van de Fiscaliteit van de FOD Financiën hervormt haar diensten. Vanaf 1 juli 2016 werken ze in de belastingkantoren niet meer

Nadere informatie

VAKANTIEREGELING BOUW 2018 IN OOST-VLAANDEREN

VAKANTIEREGELING BOUW 2018 IN OOST-VLAANDEREN VAKANTIEREGELING BOUW 2018 IN OOST-VLAANDEREN Q&A Confederatie Bouw Provincie Oost-Vlaanderen de professionele partner voor bouwbedrijven 2 VAKANTIEREGELING BOUW 2018 Q&A Confederatie Bouw Provincie Oost-Vlaanderen

Nadere informatie

13/ / Informatief deel

13/ / Informatief deel 13/183 43-03/26000512 DEEL 2 Informatief deel Leeswijzer Het is de bedoeling dat het informatief gedeelte de bestaande ruimtelijke structuur van de gemeente schetst, met inbegrip van de ruimtelijk relevante

Nadere informatie

Overzicht aan te besteden ritten Openbare Aanbesteding d.d. 15 november Beschikbaarheid (van - tot) 's morgens 's avonds woensdagmid

Overzicht aan te besteden ritten Openbare Aanbesteding d.d. 15 november Beschikbaarheid (van - tot) 's morgens 's avonds woensdagmid Don Bosco Instituut Bergemeersenstraat 106 9300 Aalst 053/39.66.99 1 Aalst 2/AAL/004 80 37 D10 Aalst - Wichelen - Lede - Aalst 6:20-9:00 15:40-18:10 12:25-14:50 Levensvreugde Botermelkstraat 201 9300 Aalst

Nadere informatie

Ouderen. in beeld Oost-Vlaams. ouderencahier

Ouderen. in beeld Oost-Vlaams. ouderencahier Ouderen in beeld Oost-Vlaams ouderencahier 1 Ouderen in beeld. Oost-Vlaams Ouderencahier is een uitgave van Provincie Oost-Vlaanderen Directie Welzijn en Gezondheid Ouderenzorg tel. +32 9 267 75 46 frans.meyfroodt@oost-vlaanderen.be

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

Een campagne waar je niet kon naast kijken

Een campagne waar je niet kon naast kijken Oost-Vlaanderen We kunnen opnieuw prachtige financiële resultaten voorleggen van de campagne. In Oost-Vlaanderen laat men de crisis blijkbaar niet zo aan het hart komen. Het mooiste nieuws komt van de

Nadere informatie

VERSTEDELIJKT GEBIED ZANDLEEMGEBIED SCHELDE - DURME. afbakening stedelijk gebied sint-niklaas rivier- of beekvallei

VERSTEDELIJKT GEBIED ZANDLEEMGEBIED SCHELDE - DURME. afbakening stedelijk gebied sint-niklaas rivier- of beekvallei R2 NL N403 E34/N49 N451 N70 antwerpen R4 moervaart sint-niklaas N70 E17//A14 zuidlede N449 N70 lokeren N41 N419 schelde A12 gent R4 lede N407 N445 durme N446 N470 N16 rupel schelde N406 dendermonde N47

Nadere informatie

3. Welke zijn de criteria inzake de toekenning van de erkenning van de opleidingsverstrekkers?

3. Welke zijn de criteria inzake de toekenning van de erkenning van de opleidingsverstrekkers? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS EN VORMING Vraag nr. 153 van 28 januari 2009 van CINDY FRANSSEN

Nadere informatie

d.3. Frequentiepakketten in de provincie Oost-Vlaanderen

d.3. Frequentiepakketten in de provincie Oost-Vlaanderen VR 2017 2402 DOC.0187/9BIS d.3. Frequentiepakketten in de provincie Oost-Vlaanderen Het ontwerp Vlaams frequentieplan van 23 december 2016 bevat 30 frequentiepakketten voor lokale radio in de provincie

Nadere informatie

2.4 Transport. Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters

2.4 Transport. Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters IV. Beschrijving van de drijvende krachten en Analyse van druk en impact Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters 15 100 Aantal per ha BLO (runderen en varkens) 12 9 6

Nadere informatie

ORGANISATIE EERSTELIJN vs. MESONIVEAU Oost-Vlaanderen

ORGANISATIE EERSTELIJN vs. MESONIVEAU Oost-Vlaanderen HUPLA Huisartsenplatform Oost-Vlaanderen ORGANISATIE EERSTELIJN vs. MESONIVEAU Oost-Vlaanderen 1 1. INLEIDING Dit document is: - een aanvulling op de bundel Zorgregio s vs. Huisartsenkringen in Oost-Vlaanderen,

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen

Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen Update januari 2015 Dit overzicht van de regionale arbeidsmarkt wordt elk kwartaal ruim verspreid naar de stakeholders en lokale besturen in de regio. Elk jaar in januari

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen

Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen Arbeidsmarkt in Zuid-Oost-Vlaanderen Update Eerste Kwartaal 2014 Dit overzicht van de regionale arbeidsmarkt wordt elk kwartaal ruim verspreid naar de stakeholders en lokale besturen in de regio. Elk jaar

Nadere informatie

Overlevingsstrategieën voor een multifunctionele landbouw in verstedelijkte gebieden

Overlevingsstrategieën voor een multifunctionele landbouw in verstedelijkte gebieden Overlevingsstrategieën voor een multifunctionele landbouw in verstedelijkte gebieden DEEL II: Bijlage II - 1 1 Ruimtelijke structuur van België 1.1 Kenmerken en de interne dynamiek van de landbouw De ruimtelijke

Nadere informatie

Inhoudelijk verslag. 2012-2013 Oost-Vlaanderen

Inhoudelijk verslag. 2012-2013 Oost-Vlaanderen Inhoudelijk verslag 2012-2013 Oost-Vlaanderen Inhoudelijk verslag In dit verslag: samenvatting van de meest gestelde vragen aan VDS, waar speelpleinen mee worstelen, waar ze input over willen, waar ze

Nadere informatie

AGENTSCHAP WONEN-VLAANDEREN WOONBELEID OOST-VLAANDEREN

AGENTSCHAP WONEN-VLAANDEREN WOONBELEID OOST-VLAANDEREN AGENTSCHAP WONEN-VLAANDEREN WOONBELEID OOST-VLAANDEREN WONEN IN OOST-VLAANDEREN DE CIJFERS VAN 2014 Voorwoord Voor u ligt een nieuwe publicatie van Wonen Oost-Vlaanderen. Na een jarenlange traditie van

Nadere informatie

Deel I. Situering gemeente

Deel I. Situering gemeente Deel I. Situering gemeente Hoofdstuk 1. Algemeen Erpe-Mere ligt in het zuidoostelijke deel van de provincie Oost-Vlaanderen, op de zuidrand van de dicht bebouwde Vlaamse Ruit. De gemeente behoort administratief

Nadere informatie

GENT. 2.2.01.01 Gemeenten en bevolkingscijfer. Vervoergebied Gent bevolking. 682.482

GENT. 2.2.01.01 Gemeenten en bevolkingscijfer. Vervoergebied Gent bevolking. 682.482 GENT 2.2.01.01 Gemeenten en bevolkingscijfer Vervoergebied bevolking. 682.482 107 AALTER 18.672 125 MERELBEKE 22.031 108 ASSENEDE 13.499 126 NAZARETH 10.910 109 DEINZE 27.881 127 NEVELE 11.045 110 DE PINTE

Nadere informatie

VLAAMSE RAAD ZITTING 1995-1996 26 OKTOBER 1995 VOORSTEL VAN DECREET. van mevrouw Vera Dua. houdende wijziging van het bosdecreet van 13 juni 1990

VLAAMSE RAAD ZITTING 1995-1996 26 OKTOBER 1995 VOORSTEL VAN DECREET. van mevrouw Vera Dua. houdende wijziging van het bosdecreet van 13 juni 1990 Stuk 136 (1995-1996) Nr. 1 VLAAMSE RAAD ZITTING 1995-1996 26 OKTOBER 1995 VOORSTEL VAN DECREET van mevrouw Vera Dua houdende wijziging van het bosdecreet van 13 juni 1990 TOELICHTING DAMES EN HEREN, Het

Nadere informatie

Vervoergebied Gent bevolking. 685.920

Vervoergebied Gent bevolking. 685.920 Vervoergebied Vervoergebied bevolking. 685.920 107 AALTER 18.696 125 MERELBEKE 22.193 108 ASSENEDE 13.489 126 NAZARETH 10.915 109 DEINZE 28.081 127 NEVELE 11.056 110 DE PINTE 10.144 128 OOSTERZELE 13.237

Nadere informatie

Slim samenwerken. Een goede samenwerking leidt tot een optimale dienstverlening. We leven in een veeleisende maatschappij.

Slim samenwerken. Een goede samenwerking leidt tot een optimale dienstverlening. We leven in een veeleisende maatschappij. Jan Briers Provinciegouverneur Oost-Vlaanderen Slim samenwerken Bart Cloet Een goede samenwerking leidt tot een optimale dienstverlening We leven in een veeleisende maatschappij. Burgers hebben ook steeds

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Lokeren

Uw gemeente in cijfers: Lokeren Inleiding Lokeren : Lokeren is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Berlare, Laarne, Lochristi, Moerbeke (Gent), Sint-Niklaas (Sint-Niklaas),

Nadere informatie

DETAILHANDELSONDERZOEK OOST-VLAANDEREN

DETAILHANDELSONDERZOEK OOST-VLAANDEREN AdviesBureau voor Marketing & Onderzoek Afdeling van VEKMO nv Onderzoek en advies detailhandel Ruimtelijk-economisch Distributie-planologisch Sociaal-economisch Marketing DETAILHANDELSONDERZOEK OOST-VLAANDEREN

Nadere informatie

Verkavelingspatroon Regelmatige blokverkaveling (door houtwallen omgeven)

Verkavelingspatroon Regelmatige blokverkaveling (door houtwallen omgeven) 4.5 Landduinen Landschapskenmerken Reliëfvorm Mozaïek van hogere zandduinen meestal bebost en lager en vlakker gelegen vennen en schrale graslanden Water Lage grondwaterstanden Bodem Zandgronden Wegenpatroon

Nadere informatie

Actualisatie en gedeeltelijke herziening. Informatie- en inspraakvergadering

Actualisatie en gedeeltelijke herziening. Informatie- en inspraakvergadering Actualisatie en gedeeltelijke herziening Informatie- en inspraakvergadering Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen? - is geen bestemmingsplan - bevat geen informatie over individuele percelen Ruimtelijk Structuurplan

Nadere informatie

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST DEFINITIEVE VASTSTELLING SEPTEMBER 2011 STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN Inhoudstafel

Nadere informatie

Toelichting bij artikel 9 toetreding, uittreding, vrijwillige kapitaalsvermindering en vrijwillige kapitaalsverhoging

Toelichting bij artikel 9 toetreding, uittreding, vrijwillige kapitaalsvermindering en vrijwillige kapitaalsverhoging Toelichting bij artikel 9 toetreding, uittreding, vrijwillige kapitaalsvermindering en vrijwillige kapitaalsverhoging Herschikking aandelen gemeentelijke vennoten Bestaande toestand Historiek Veneco is

Nadere informatie

Veroudering in het Waasland. Maart 2017

Veroudering in het Waasland. Maart 2017 Veroudering in het Waasland Maart 2017 Inhoud Evolutie 60-plussers 2000-2016 Evolutie 80-plussers 2000-2016 Prognose 60-plussers tot 2030 Prognose 80-plussers tot 2030 Evolutie en prognose bevolkingscoëfficiënten

Nadere informatie

1. MACROSCHAAL: KAPRIJKE OP REGIONAAL NIVEAU

1. MACROSCHAAL: KAPRIJKE OP REGIONAAL NIVEAU GRS KAPRIJKE INFORMATIEF GEDEELTE 6 1. MACROSCHAAL: KAPRIJKE OP REGIONAAL NIVEAU Wanneer we de ruimtelijke context van de gemeente Kaprijke op macroniveau bekijken dan is het de bedoeling om de relatie

Nadere informatie

Etten-Leur. (Bron: www. nederland-in-beeld.nl)

Etten-Leur. (Bron: www. nederland-in-beeld.nl) Etten-Leur (Bron: www. nederland-in-beeld.nl) Introductie Etten-Leur is een middelgrote gemeente in Brabant, gelegen ten westen van Breda. De gemeente bestaat uit één kern van ruim 40.000 inwoners. Door

Nadere informatie

Milieu en natuur. Toestand milieu en natuur in de regio Waas & Dender: 24. enkele kerngegevens

Milieu en natuur. Toestand milieu en natuur in de regio Waas & Dender: 24. enkele kerngegevens 99 MILIEU ENNATUUR 100 Milieu en natuur De zorg voor het milieu is een gedeelde opdracht: zowel lokale besturen als inwoners en het bedrijfsleven hebben de taak duurzaam om te springen met de leefomgeving.

Nadere informatie

Boeren rond Brussel Kansen en bedreigingen voor voedselproductie in de Vlaamse Rand. Voorstelling resultaten landbouwstudie 12 mei 2015

Boeren rond Brussel Kansen en bedreigingen voor voedselproductie in de Vlaamse Rand. Voorstelling resultaten landbouwstudie 12 mei 2015 Boeren rond Brussel Kansen en bedreigingen voor voedselproductie in de Vlaamse Rand Voorstelling resultaten landbouwstudie 12 mei 2015 Inhoud Achtergrond Hoe zijn we te werk gegaan? Landbouw in de Vlaamse

Nadere informatie

BRUGGE Aantal private gezinnen en gemiddelde gezinsgrootte op 1 januari 2004 Aantal private gezinnen

BRUGGE Aantal private gezinnen en gemiddelde gezinsgrootte op 1 januari 2004 Aantal private gezinnen Omvang en evolutie van de bevolking 1 januari 1995 1 januari 2005 Evolutie 1995-2005 (absoluut) Evolutie 1995-2005 (in %) Aantal private gezinnen en gemiddelde gezinsgrootte op 1 januari 2004 Aantal private

Nadere informatie

THEATERSEIZOEN 2015-2016

THEATERSEIZOEN 2015-2016 THEATERSEIZOEN 2015-2016 versie 09/10/15 Bij OPENDOEK kan je terecht voor een groepsaansluiting - een individuele aansluiting - een groepsverzekering - een groot cursusaanbod - productie coaching - cursus

Nadere informatie

Tewerkstellingscijfers per lokaal bestuur

Tewerkstellingscijfers per lokaal bestuur Tewerkstellingscijfers per lokaal bestuur Project regierol niet-centrumsteden SERR-RESOC MLS FabienneVanquickenborne 1 Werkloosheidscijfers: Algemeen overzicht vgl april 2010: Vlaams Vlaams Provincie Provincie

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Berlare

Uw gemeente in cijfers: Berlare Inleiding Berlare : Berlare is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Dendermonde, Laarne, Lokeren, Wichelen en Zele. Berlare heeft een

Nadere informatie

177 Zwevegem 105,7 003E20 22 50N48 45 31 100 ND

177 Zwevegem 105,7 003E20 22 50N48 45 31 100 ND Lijst van Vlaamse frequenties voor lokale radio Lokaliteit Frequentie Lengte Breedte Antennehoogte Vermogen Antennepatroon (MHz) (OL ' '' ) (NB ' '' ) (m) (Watt) (D/ND) 1 Aalst 90,0 004E03 00 50N57 00

Nadere informatie

Wat is de economische waarde van natuur in Oost-Brabant en wat betekent dat voor toekomstgerichte natuurbehoudsactie?

Wat is de economische waarde van natuur in Oost-Brabant en wat betekent dat voor toekomstgerichte natuurbehoudsactie? Wat is de economische waarde van natuur in Oost-Brabant en wat betekent dat voor toekomstgerichte natuurbehoudsactie? Johan Eyckmans milieu-econoom Hogeschool-Universiteit Brussel & K.U.Leuven 1 Overzicht

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Zomergem

Uw gemeente in cijfers: Zomergem Inleiding Zomergem : Zomergem is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Aalter, Eeklo, Knesselare, Lovendegem, Maldegem, Nevele en Waarschoot.

Nadere informatie

BOS IN SINT-TRUIDEN Nota

BOS IN SINT-TRUIDEN Nota BOS IN SINT-TRUIDEN Nota Ir. Koenraad Van Meerbeek 12/03/2012 1. Wat is bos? Wanneer we over bos spreken, is er een duidelijke definitie nodig van een bos. Iedereen moet immers over hetzelfde praten. Een

Nadere informatie

BRIEFADVIES. van 19 januari 2012

BRIEFADVIES. van 19 januari 2012 BRIEFADVIES van 19 januari 2012 over de erkenningsaanvraag van het natuurreservaat Hof ten Berg te Galmaarden (Vlaams-Brabant) en Geraadsbergen (Oost-Vlaanderen) 12 11 Mevrouw Marleen Evenepoel Administrateur-generaal

Nadere informatie

INVENTARIS ARCHIEF NMVB... 2

INVENTARIS ARCHIEF NMVB... 2 INVENTARIS ARCHIEF NMVB... 2 I.OOST-VLAANDEREN ALGEMEEN... 2 1. Onderzoek voor de aanleg van nieuwe lijnen en uitbreidingen... 2 2. Autobusdiensten... 2 3. Commissie voor het vervoer in Oost-Vlaanderen...

Nadere informatie

Provincie Oost-Vlaanderen 915 945 1.919 1.054 194 794 1.169 1.298 5.610 13.898

Provincie Oost-Vlaanderen 915 945 1.919 1.054 194 794 1.169 1.298 5.610 13.898 Provincie Oost-Vlaanderen 915 945 1.919 1.054 194 794 1.169 1.298 5.610 13.898 Aalst 72 2 550 624 Aalst 2 2 342 346 Baardegem 11 1 12 Erembodegem 7 97 104 Gijzegem 11 11 22 Herdersem 19 19 Hofstade 38

Nadere informatie

Overzicht en toelichting regioscreening Meetjesland, Leiestreek en Schelde

Overzicht en toelichting regioscreening Meetjesland, Leiestreek en Schelde Overzicht en toelichting regioscreening Meetjesland, Leiestreek en Schelde 1. Bevolkingscijfers Meetjesland, Leiestreek en Schelde 2. Sectorale werkgelegenheid Meetjesland, Leiestreek en Schelde 1.1 Evolutie

Nadere informatie

2/27/2011. Overzicht. Natuur is een publiek goed

2/27/2011. Overzicht. Natuur is een publiek goed Wat is de economische waarde van natuur in Oost-Brabanten wat betekent dat voor toekomstgerichte natuurbehoudsactie? Johan Eyckmans milieu-econoom Hogeschool-Universiteit Brussel & K.U.Leuven 1 Overzicht

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Laarne

Uw gemeente in cijfers: Laarne Inleiding Laarne : Laarne is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Berlare, Destelbergen, Lochristi, Lokeren, Wetteren en Wichelen. Laarne

Nadere informatie

Lessen uit de watersnood van 13 tot 17 november Persconferentie 17 december 2010 Crisiszaal Federaal Huis

Lessen uit de watersnood van 13 tot 17 november Persconferentie 17 december 2010 Crisiszaal Federaal Huis Lessen uit de watersnood van 13 tot 17 november 2010 Persconferentie 17 december 2010 Crisiszaal Federaal Huis 1 Crisisbeleid De Oost-Vlaamse provinciale crisiscel is dé plaats waar veiligheidsdiensten

Nadere informatie

Adressen centra voor kortverblijf. Provincie Oost-Vlaanderen

Adressen centra voor kortverblijf. Provincie Oost-Vlaanderen Adressen centra voor kortverblijf Provincie Oost-Vlaanderen AALST Dossiernr.: 401.601 Erkenningsnr.: KCE800 Centrum voor Kortverblijf Mijlbeke Albrechtlaan 119 OCMW Openbaar Centrum voor 9300 Aalst Maatschappelijk

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Moerbeke (Gent)

Uw gemeente in cijfers: Moerbeke (Gent) Inleiding Moerbeke (Gent) : Moerbeke (Gent) is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Lokeren, Sint-Niklaas (Sint-Niklaas), Stekene en

Nadere informatie

Brugge en Roeselare grootste commerciële aantrekkingspolen

Brugge en Roeselare grootste commerciële aantrekkingspolen en Roeselare grootste commerciële aantrekkingspolen Tanja Termote sociaaleconomisch beleid WES 12 Uit een grootschalig koopstromenonderzoek dat in 2006 is uitgevoerd bij 9.000 gezinnen in de provincie

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt

Agrarische grondmarkt Agrarische grondmarkt Kwartaal 3 2016 kwartaalbericht van Research en Kadaster Landelijk overzicht De gemiddelde agrarische grondprijs in Nederland is in het derde kwartaal van 2016 opnieuw licht gedaald

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Hoe waardeert en beleeft de Nederlandse bevolking de ruimtelijke kwaliteit van haar leefomgeving? Deze nulmeting van de Belevingswaardenmonitor Nota Ruimte beschrijft hoe aantrekkelijk Nederlanders

Nadere informatie

Figuur 1 : overzicht evolutie tewerkstelling ten gevolge van gerichte invoering projecten

Figuur 1 : overzicht evolutie tewerkstelling ten gevolge van gerichte invoering projecten OOST-VLAANDEREN Figuur 1 : overzicht evolutie tewerkstelling ten gevolge van gerichte invoering projecten A-OVL.1 41002_01 Erembodegem Zuid IV Bron: Gewestelijke RUP Stedelijke gebieden Gemeente: Aalst

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Lovendegem

Uw gemeente in cijfers: Lovendegem Inleiding Lovendegem : Lovendegem is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Evergem, Gent, Nevele, Waarschoot en Zomergem. Lovendegem heeft

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Oosterzele

Uw gemeente in cijfers: Oosterzele Inleiding Oosterzele : Oosterzele is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Gavere, Melle, Merelbeke, Sint-Lievens-Houtem, Wetteren en

Nadere informatie

Hors plan de d lestage Buiten afschakelplan Commune Gemeente. Tranche 3 Schijf 3. Tranche 1 Schijf 1. Tranche 2 Schijf 2

Hors plan de d lestage Buiten afschakelplan Commune Gemeente. Tranche 3 Schijf 3. Tranche 1 Schijf 1. Tranche 2 Schijf 2 Aalst 66 3 548 617 Aalst 2 342 344 Baardegem 7 3 10 Erembodegem 6 97 103 Gijzegem 10 11 21 Herdersem 18 18 Hofstade 38 38 Meldert 21 21 Moorsel 20 10 30 Nieuwerkerken 32 32 Aalter 11 1 207 54 273 Aalter

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Zwalm

Uw gemeente in cijfers: Zwalm Inleiding Zwalm : Zwalm is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Brakel, Gavere, Horebeke, Oudenaarde, Zingem en Zottegem. Zwalm heeft

Nadere informatie

MEERJARENPLAN 2009-2014 - OMGEVINGSANALYSE: TEWERKSTELLING

MEERJARENPLAN 2009-2014 - OMGEVINGSANALYSE: TEWERKSTELLING Oost-Vlaams Diversiteitscentrum vzw Dok Noord 4 Hal 25 9000 Gent MEERJARENPLAN 2009-2014 - OMGEVINGSANALYSE: TEWERKSTELLING Omgevingsanalyse tewerkstelling en werkloosheid 1 Inleiding 1.1 Pact van Vilvoorde

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Sint-Niklaas (Sint-Niklaas)

Uw gemeente in cijfers: Sint-Niklaas (Sint-Niklaas) Uw gemeente in cijfers: Sint-Niklaas (Sint-Niklaas) Inleiding Sint-Niklaas (Sint-Niklaas) : Sint-Niklaas (Sint-Niklaas) is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Kaprijke

Uw gemeente in cijfers: Kaprijke Inleiding Kaprijke : Kaprijke is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Assenede, Eeklo, Evergem, Sint-Laureins en Waarschoot. Kaprijke

Nadere informatie

Biodiversiteit visie Boerenbond. Symposium biodiversiteit 4 november 2010

Biodiversiteit visie Boerenbond. Symposium biodiversiteit 4 november 2010 Biodiversiteit visie Boerenbond Symposium biodiversiteit 4 november 2010 1 Landbouw en biodiversiteit Domesticatie leidde tot 1000den variëteiten en soorten Heel wat biodiversiteit is er omwille van landbouw

Nadere informatie

Jaarboek van het personenvervoer over de weg in Vlaanderen

Jaarboek van het personenvervoer over de weg in Vlaanderen Jaarboek van het personenvervoer over de weg in Vlaanderen Deel2 Geregeld vervoer in het Vlaams Gewest vanuit of naar dit gewest 2.3 Informatie per beherende entiteit. OOST-VLAANDEREN 2003 2 Geregeld vervoer

Nadere informatie

Meerjarenplan

Meerjarenplan Voorblad Omgevingsanalyse van ons werkgebied Meerjarenplan 2016-2020 1 68 2 68 Omgevingsanalyse van het werkgebied INHOUDSOPGAVE DEEL 1 ALGEMENE BESCHRIJVING VAN ONS WERKGEBIED 1. Algemene kenmerken van

Nadere informatie

DE VLAAMSE MINISTER VAN OMGEVING, NATUUR EN LANDBOUW. Gelet op Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, artikel , 6 en ;

DE VLAAMSE MINISTER VAN OMGEVING, NATUUR EN LANDBOUW. Gelet op Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, artikel , 6 en ; Ministerieel besluit houdende de gedeeltelijke goedkeuring van het provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan Windlandschap Eeklo-Maldegem van de provincie Oost-Vlaanderen. DE VLAAMSE MINISTER VAN OMGEVING,

Nadere informatie

Persbericht Vlaams volksvertegenwoordiger / Schepen Maldegem Valerie Taeldeman

Persbericht Vlaams volksvertegenwoordiger / Schepen Maldegem Valerie Taeldeman Persbericht Vlaams volksvertegenwoordiger / Schepen Maldegem Valerie Taeldeman 29.07.2015 WONEN IN HET MEETJESLAND: DE CIJFERS Voor steeds meer gezinnen is het een moeilijke klus om een geschikte, degelijke

Nadere informatie

gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen

gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Dit bezwaarschrift telt 26 pagina s Bezwaarschrift 07 april 2011 gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Aangaande het openbaar onderzoek Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan PRUP

Nadere informatie

Bijlage II. Stedenbouwkundige voorschriften. ontwerp gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan

Bijlage II. Stedenbouwkundige voorschriften. ontwerp gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan ontwerp gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur regio Antwerpse Gordel en Klein-Brabant landbouw-, natuur- en bosgebieden Vallei van

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Wachtebeke

Uw gemeente in cijfers: Wachtebeke Inleiding Wachtebeke : Wachtebeke is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Gent, Lochristi, Lokeren, Moerbeke (Gent) en Zelzate. Wachtebeke

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Evergem

Uw gemeente in cijfers: Evergem Inleiding Evergem : Evergem is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Assenede, Gent, Kaprijke, Lovendegem, Waarschoot en Zelzate. Evergem

Nadere informatie

ADVIES VAN 25 MEI 2016 OVER HET VOORONTWERP RUP MUNSTERBOS

ADVIES VAN 25 MEI 2016 OVER HET VOORONTWERP RUP MUNSTERBOS ADVIES VAN 25 MEI 2016 OVER HET VOORONTWERP RUP MUNSTERBOS SARO KONING ALBERT II-LAAN 19 BUS 24 1210 BRUSSEL INHOUD I. SITUERING... 1 II. ALGEMENE BEOORDELING... 1 III. MUNSTERBOS ALS GROTE EENHEID NATUUR...

Nadere informatie

nr. 403 van BERT MAERTENS datum: 29 februari 2016 aan LIESBETH HOMANS Integratie OCMW en gemeentebestuur - Decretale graden

nr. 403 van BERT MAERTENS datum: 29 februari 2016 aan LIESBETH HOMANS Integratie OCMW en gemeentebestuur - Decretale graden SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 403 van BERT MAERTENS datum: 29 februari 2016 aan LIESBETH HOMANS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, WONEN, GELIJKE

Nadere informatie

NULMETING MEI 2016 VOOR DE DAGPRIJZEN WOONZORGCENTRA - ALLE KAMERTYPES

NULMETING MEI 2016 VOOR DE DAGPRIJZEN WOONZORGCENTRA - ALLE KAMERTYPES NULMETING MEI 2016 VOOR DE DAGPRIJZEN WOONZORGCENTRA - ALLE KAMERTYPES gewogen gemiddelde dagprijs - statuut woonzorgcentrum Alle eenpersoonskamer tweepersoonskamer Kamertypes BVBA Lakendal 69,73 70,92

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Lochristi

Uw gemeente in cijfers: Lochristi Inleiding Lochristi : Lochristi is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Destelbergen, Gent, Laarne, Lokeren en Wachtebeke. Lochristi

Nadere informatie

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29).

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29). In het kader van het onderzoek kreeg de RVA de vraag om op basis van de door het VFSIPH opgestelde lijst van Rijksregisternummers na te gaan welke personen op 30 juni 1997 als werkloze ingeschreven waren.

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Gent

Uw gemeente in cijfers: Gent Inleiding Gent : Gent is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn De Pinte, Deinze, Destelbergen, Evergem, Lochristi, Lovendegem, Melle,

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Destelbergen

Uw gemeente in cijfers: Destelbergen Inleiding Destelbergen : Destelbergen is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Gent, Laarne, Lochristi, Melle en Wetteren. Destelbergen

Nadere informatie

Kerncijfers Toerisme Vlaamse Ardennen

Kerncijfers Toerisme Vlaamse Ardennen Kerncijfers Toerisme - 2015 Situering Gemeenten Brakel Gavere Geraardsbergen Herzele Horebeke Kluisbergen Kruishoutem Lierde Maarkedal Oosterzele Oudenaarde Ronse Sint-Lievens-Houtem Wortegem-Petegem Zingem

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Ongeveer 17 jaar geleden startte een eerste pilootproject van de. bosgroepen in de Kempense Heuvelrug in de provincie Antwerpen,

Ongeveer 17 jaar geleden startte een eerste pilootproject van de. bosgroepen in de Kempense Heuvelrug in de provincie Antwerpen, Zaterdag 17 september 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Toespraak Bosgroepen Oost-Vlaanderen - Wachtebeke Dames en heren, Beste gedeputeerde(n), Beste

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Dendermonde

Uw gemeente in cijfers: Dendermonde Inleiding Dendermonde : Dendermonde is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Aalst (Aalst), Berlare, Buggenhout, Hamme (Dendermonde),

Nadere informatie

afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur

afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur regio Waasland gebieden van het geactualiseerd Sigmaplan Durmevallei Bijlage II: stedenbouwkundige

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Eeklo

Uw gemeente in cijfers: Eeklo Inleiding Eeklo : Eeklo is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Kaprijke, Maldegem, Sint-Laureins, Waarschoot en Zomergem. Eeklo heeft

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: De Pinte

Uw gemeente in cijfers: De Pinte Inleiding De Pinte : De Pinte is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Gavere, Gent, Merelbeke, Nazareth en Sint-Martens-Latem. De Pinte

Nadere informatie

Oudenaarde. 1. Vallei of brongebieden (KB 24/02/77)

Oudenaarde. 1. Vallei of brongebieden (KB 24/02/77) Oudenaarde 1. Vallei of brongebieden (KB 24/02/77) 0912 De agrarische gebieden met landschappelijke waarde, die op de kaart welke de bestemmingsgebieden omschrijven overdrukt zijn met de letters V of B,

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Knesselare

Uw gemeente in cijfers: Knesselare Inleiding Knesselare : Knesselare is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Aalter, Beernem, Maldegem en Zomergem. Knesselare heeft een

Nadere informatie

Overzicht van de steden en gemeenten die een informatieveiligheidsconsulent hebben aangesteld en waarvoor de VTC een advies heeft gegeven

Overzicht van de steden en gemeenten die een informatieveiligheidsconsulent hebben aangesteld en waarvoor de VTC een advies heeft gegeven Overzicht van de steden en gemeenten die een informatieveiligheidsconsulent hebben aangesteld en waarvoor de VTC een advies heeft gegeven. Stand 9 december 2016 ( lijst 2016-08; kaart v12?)). Steden en

Nadere informatie

6 PROTOTYPE E.BOLA RESULTATEN (SELECTIE)

6 PROTOTYPE E.BOLA RESULTATEN (SELECTIE) 6 PROTOTYPE E.BOLA RESULTATEN (SELECTIE) 6.1 Inleiding Met het prototype van het beslissingsondersteunende landevaluatiesysteem E.BoLa kunnen 4 mogelijke vragen geanalyseerd worden onder zowel het huidige

Nadere informatie

Adressen serviceflats

Adressen serviceflats Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Afdeling Residentiële en Gespecialiseerde Zorg Team Ouderenzorg Koning Albert II-laan 35 bus 33, 1030 BRUSSEL Tel. 02-553 36 47 - Fax 02 553 36 05 http://www.zorg-en-gezondheid.be/serviceflats.aspx

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Sint-Martens-Latem

Uw gemeente in cijfers: Sint-Martens-Latem Inleiding Sint-Martens-Latem : Sint-Martens-Latem is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn De Pinte, Deinze, Gent en Nazareth. Sint-Martens-Latem

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2003.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2003. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2003. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt. De notitie is als volgt ingedeeld: 1. Samenvatting.

Nadere informatie

Uw gemeente in cijfers: Stekene

Uw gemeente in cijfers: Stekene Inleiding Stekene : Stekene is een gemeente in de provincie Oost-Vlaanderen en maakt deel uit van het Vlaams Gewest. Buurgemeentes zijn Moerbeke (Gent), Sint-Gillis-Waas en Sint-Niklaas (Sint-Niklaas).

Nadere informatie

1. Aankoop grond in Reukens

1. Aankoop grond in Reukens Advies van GNOP-commissie voor de uitvoering van een aantal projecten met betrekking tot de uitbouw en verbetering van een ecologisch netwerk binnen de gemeente Aartselaar. Het oprichten van een GNOP-commissie

Nadere informatie

VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE REGERING,

VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE REGERING, VLAAMSE REGERING Besluit van de Vlaamse regering houdende definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan voor de afbakening van de gebieden van de natuurlijke en de agrarische

Nadere informatie