Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes?"

Transcriptie

1 Siroop verdelen Auteur: Vanessa Maes & Stephanie Vervaet Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Duur van de STEM-activiteit: 30 à 40 minuten Leeftijdsgroep: 3 de kleuter * de siroop kan ook bv. shampoo, limonade, zijn die verdeeld moet worden ONTWIKKELINGSDOELEN EN EINDTERMEN Wetenschappen en techniek Natuur Levende en niet-levende natuur De kleuters 1.4 kunnen organismen & gangbare materialen ordenen aan de hand van eenvoudige, zelf gevonden criteria; Techniek Techniek als menselijke activiteit De kleuters 2.4 kunnen ideeën bedenken voor een eenvoudig technisch systeem; 2.5 kunnen geschikt materiaal & gereedschap kiezen voor het realiseren van een eenvoudig technisch systeem; 2.6 kunnen een eenvoudig technisch systeem maken, al dan niet aan de hand van een stappenplan; 2.7 kunnen nagaan of het doel werd bereikt met een zelfgemaakt technisch systeem; 2.9 tonen een experimentele en explorerende aanpak om meer te weten te komen over techniek. 1 Wiskundige initiatie Getallen De kleuters kunnen 1.1 handelend en verwoordend de ene concrete hoeveelheid dingen vergelijken met een andere hoeveelheid dingen. Bij het verwoorden gebruiken zij daarbij de passende hoeveelheidsbegrippen. (evenveel/niet evenveel dingen, veel/weinig dingen, te veel/te weinig dingen, dingen over/dingen te kort, meer/minder dingen, meest/minst dingen). 1.4 in concrete situaties rekenhandelingen uitvoeren met betrekking tot aantal en hoeveelheid. Zij kunnen deze handelingen verwoorden door de gepaste begrippen te hanteren (evenveel maken, bijdoen, wegdoen, samentellen, vermeerderen, verminderen, verdelen). Meten De kleuters kunnen 2.1 handelend en verwoordend twee dingen op hun kwalitatieve eigenschap vergelijken. 2.3 dingen rangschikken volgens de toenemende of afnemende mate van een welbepaald kwalitatief kenmerk. 2.4 in concrete situaties handelingen uitvoeren met vormen, grootheden en figuren, in functie van een kwalitatief kenmerk. 2.7 verandering, beweging, (snelheid) die ze met hun eigen lichaam ervaren of die ze bij voorwerpen, verschijnselen of bij andere mensen waarnemen, verwoorden.

2 VERANTWOORDING S T E M S (wetenschappen): Op basis van de keuze van materialen (zie organisatie) onderzoeken de kleuters tijdens het ontwerpen van een voorwerp om de siroop te verdelen: - stevige, stabiele constructie (bv. papier versus karton) - waterdoorlaatbaarheid (bv. karton versus plastiek) - debiet (bv. grote opening versus kleine opening) T (techniek): De kleuters bedenken en maken (ontwerpen) een oplossing om de siroop te verdelen vanuit de grote kom in kleine flesjes. Dit moet uiteraard gebeuren zonder kostbare siroop te morsen! E (engineering): Het ontwerp van de kleuters moet beantwoorden aan een aantal criteria, zoals niet morsen bij het gieten. Spontaan worden bijkomende criteria ingebracht wanneer de kleuters hun ontwerp testen, bv. gieten zonder hulp van een andere kleuter, sneller een flesje kunnen vullen, Afhankelijk van het probleem (criterium) dat naar voor komt bij het testen kan iedere kleuter zijn/haar ontwerp gericht bijsturen, bv. een stevigere constructie maken, een grotere opening voorzien die toch nog past in een klein flesje, Dit proces wordt herhaald, totdat de kleuters tevreden kunnen zijn met hun oplossing voor de probleemstelling. M (wiskunde): Tijdens het ontwerpen, in het bijzonder wanneer de kleuters hun ontwerp testen, komen de kleuters handelend in aanraking met enkele wiskundige inzichten/toepassingen die ze kunnen verwoorden vanuit hun waarnemingen, bijvoorbeeld: - Wanneer kleuters verschillende groottes van openingen maken, dan kunnen de kleuters vaststellen dat het vullen bij de ene snel gaat, terwijl het bij de andere veel langer duurt om hetzelfde flesje te vullen. - Tegelijkertijd kunnen ze vaststellen dat de ene kleuter maar 1 keer de trechter moet vullen, terwijl een andere kleuter 5 keer of meer siroop in zijn/haar trechter moet gieten. Dit kan ook te maken hebben met de vorm van de trechter. 2 ORGANISATIE Groeperingsvorm: in kleine groep (max. 4 kleuters) Thema s: ziek zijn, de buurt (deelthema: de apotheker), De siroop kan ook bv. shampoo zijn die verdeeld moet worden in het kader van cadeautjes voor Moederdag. Materialen: - Kom met siroop (evt. gekleurd met voedingskleurstof, kruiden, ) - Gelijkaardige kom met water

3 - Flesjes (verscheidenheid in grootte opening en inhoud) - Lepels - Papier - Plooibaar karton (bv. borden, groot en klein) - Plastiek (bv. zakken, verscheidenheid in stevigheid) - Schaar, priknaald, - Lijm(pistool), plakband, elastiekjes, nietjesmachine, De kleuters kunnen ook de kans krijgen om zelf nog materialen te verzamelen in de klas. Voorbeeldontwerp 3 de kleuterklas DIDACTIEK (HANDLEIDING VOOR DE LEERKRACHT) Betekenisvolle contexten: Bijvoorbeeld: De winkelhoek wordt omgevormd tot een apotheek. In de winkelhoek zal siroop verkocht worden. Deze siroop wordt door de apotheker (evt. de kleuters) in een grote hoeveelheid gemaakt in een grote kom. In de apotheek worden echter kleine flesjes siroop verkocht. Hoe kunnen we de siroop in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Aangezien siroop kostbaar is, willen we uiteraard niet morsen! Daarom zullen we ook eerst aan de slag gaan met een gelijkaardige kom met water. 3 Tijdens de inleiding op de activiteit wordt deze context geschetst. De probleemstelling wordt ook gevisualiseerd door te proberen met de grote kom in een klein flesje te gieten. Doorheen de activiteit worden de ontwerpen van de kleuters afgetoetst aan de probleemstelling, daarbij wordt verwezen naar de context (kostbare siroop voor in de apotheek). Aan het einde van de activiteit wordt nagegaan of de probleemstelling opgelost is. De ontworpen trechters worden gebruikt om de kostbare siroop vanuit de grote kom in kleine flesjes te gieten. Tot slot krijgen de flesje siroop een plaats in de winkelhoek (apotheek) waar ze kunnen verkocht worden. Denk- en doevragen: Vanuit de betekenisvolle context komt één belangrijke vraag naar voor: de probleemstelling. Hoe kunnen we de siroop in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Aangezien siroop kostbaar is, willen we uiteraard niet morsen! Daarom zullen we ook eerst aan de slag gaan met een gelijkaardige kom met water. Doorheen de activiteit stel je als leraar allerhande vragen om de zoektocht van de kleuters naar een oplossing (het onderzoek/ontwerpproces) te begeleiden. Voorbeelden van vragen zijn: - Wat was het probleem? - Wat doe je? Waarom?

4 - Hoe komt het dat het niet lukt? - Welk materiaal kan je nog gebruiken? - Denk je dat het een oplossing is voor het probleem? Waarom wel/niet? Deze vragen kan je concreter maken op basis van wat er gebeurt tijdens de activiteit met je kleuters. Bepaalde kleuters zullen nood hebben aan concretere vragen zoals: - Lukt het met een lepel? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we niet naast het flesje morsen? - Wat zou er gebeuren als je karton zou gebruiken? - Hoe kan het water in het flesje lopen? Systematisch onderzoeken: De kleuters mogen in kleine groep onmiddellijk aan de slag om een oplossing te bedenken en te maken. Iedere kleuter zorgt voor een eigen ontwerp. Vrij snel volgt een moment om de eerste ontwerpen van de kleuters te testen. Tijdens dit testen koppel je samen met de kleuters terug naar de probleemstelling. Stimuleer de kleuters om te verwoorden wat ze waarnemen tijdens het testen (Wat zie je? Wat gebeurt er?). Van daaruit zet je hen ook aan om verklaringen te zoeken voor wat ze zien gebeuren (Hoe komt dit?). Vervolgens kunnen de kleuters hun ontwerp gericht bijsturen. Het verbeteren van het ontwerp kan zich richten op: - Hoe kan je ervoor zorgen dat we niet morsen naast het flesje? (constructie maken) - Hoe kan je ervoor zorgen dat je ontwerp niet omvalt wanneer je er water in giet? (stevige, stabiele constructie) - Hoe kan je ervoor zorgen dat je ontwerp niet stuk gaat door het water? (waterdoorlaatbaarheid) - Hoe kan je ervoor zorgen dat het water vlot in het flesje stroomt? (debiet) Op die manier kunnen de kleuters zich richten op een bepaalde variabele, bv. de grootte van de opening in hun ontwerp, de keuze van materiaal, en komen ze ook tot onderzoeken. Wanneer de kleuters een ontwerp hebben dat werkt, kunnen ze ook nog uitgedaagd worden: - Hoe kan je ervoor zorgen dat je geen hulp nodig hebt van iemand anders? - Hoe kan je ervoor zorgen dat het water sneller stroomt? - Hoe kan je weten hoeveel je in je ontwerp mag gieten, zodat het flesje niet overloopt? - Hoe kan je ervoor zorgen dat je minder vaak moet gieten om het flesje te vullen? 4 De opeenvolging van bedenken/maken, testen en bijsturen kan enkele keren herhaald worden, totdat de kleuters tevreden kunnen zijn over hun oplossing voor de probleemstelling. Reflectie en interactie: Doorheen de activiteit creëer je ruimte en tijd voor de kleuters om hun ideeën, gedachten, handelingen, waarnemingen, vaststellingen onder woorden te brengen. Dit gebeurt door in interactie te treden met de kleuters terwijl ze zelfstandig aan de slag zijn met het bedenken/maken van het ontwerp en tijdens de testmomenten in kleine groep.

5 Expliciet wordt tijdens tijdens de testmomenten interactie gestimuleerd tussen de kleuters onderling door middel van het vergelijken van de verschillende ontwerpen: de kleuters verwoorden verschillen en gelijkenissen die ze vaststellen, ze geven elkaar tips om hun ontwerp te verbeteren, Ook wanneer de kleuters zelfstandig aan de slag zijn met het vormgeven van hun ontwerp zet je hen aan tot het uitwisselen van ideeën, hulp vragen aan elkaar, Na afloop van de activiteit vindt een terugblik plaats. Deze kan klassikaal gebeuren, waarbij de kleuters hun ontwerpen kunnen voorstellen aan de rest van de klas. Laat hen hierbij de ontwerpen in gebruik nemen: de flesjes voor de apotheek worden gevuld met siroop! Tijdens de terugblik stimuleer je de kleuters ook uitdrukkelijk tot het vertellen over hun aanpak (het doorlopen proces): - Wat was het probleem? - Wat heb je eerst gedaan? En daarna? - Wat vond je moeilijk? - Vond je onmiddellijk een oplossing voor het probleem? Nee, wat heb je dan gedaan? - Hoe wist je welke materialen je moest gebruiken? Geef de kleuters dus de kans om zich een uitvinder te voelen. Na een tijdje stel je echter ook de oplossing voor die we in de realiteit gebruiken: een trechter. Laat de kleuters hun ontwerpen vergelijken met de echte trechters. Het is ook mogelijk om het woord trechter al vroeger aan bod te laten komen doorheen de activiteit. In de watertafel kunnen de kleuters vervolgens nog op ontdekking met allerhande trechters, flesjes, lepels, 5 AANDACHTSPUNT: TAAL Ook taalstimulering komt in de STEM-activiteit aan bod. Doorheen de activiteit worden de kleuters gestimuleerd om hun ideeën, gedachten, handelingen, waarnemingen, vaststellingen onder woorden te brengen. Aan het eind of doorheen de activiteit maken ze kennis met het woord trechter. Dit begrip verkennen ze via de STEM-activiteit: vanuit hun eigen handelen leren ze er de eigenschappen van kennen. Opdat de kleuters het begrip verinnerlijken is het belangrijk om ook na afloop van de STEM-activiteit de kleuters nog veelvuldig in aanraking te laten komen met trechters, bv. in de huishoek, aan de watertafel, en het voorwerp te benoemen. Opgelet: Taal mag geen barrière vormen voor kleuters om deel te nemen aan een STEM-activiteit. Aandachtspunten hiervoor zijn: - Visualiseer de probleemstelling. - Benoem de materialen die gebruikt worden. - Verwoord de handelingen van de kleuters. - Varieer in vraagstelling, bv. stel ook vragen die leiden tot aanwijzen. - Speel vragen door tussen kleuters. - Vat de antwoorden van kleuters samen. - Zorg ervoor dat het testen (ook tijdens de terugblik) concreet-aanschouwelijk gebeurt. Maes, V., Vervaet, S. (2016) Siroop verdelen. Via Onderzoeksreflector:

Magneten : Een bootje

Magneten : Een bootje Magneten : Een bootje Aantal kinderen: 2-4 Niveau: 3 Benodigdheden: kurk punaise bakje waar water in kan tandenstokers vlagje plastic eendjes of visjes met een schroef in de bek handdoek of dweil magneten

Nadere informatie

In de lagere school gebruiken we de methode Kompas

In de lagere school gebruiken we de methode Kompas In de lagere school gebruiken we de methode Kompas Algemeen Kompas is een nieuwe wiskundemethode voor het lager onderwijs, opgebouwd en uitgewerkt conform de eindtermen en de leerplannen. Kompas biedt...

Nadere informatie

Activiteit 6: Tellen, meten, patronen

Activiteit 6: Tellen, meten, patronen Activiteit 6: Tellen, meten, patronen Ontwikkelingsdoelen Je kan met de ideeën in deze activiteit werken aan zo goed als alle ontwikkelingsdoelen Wiskundige initiatie, zowel voor de domeinen getallen,

Nadere informatie

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek 1 kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en ontwikkelingsdoelen techniek 2 Ontwikkelingsdoelen techniek Kleuteronderwijs De kleuters kunnen 2.1

Nadere informatie

ONTDEKDOOS: DOPPEN EN DEKSELS

ONTDEKDOOS: DOPPEN EN DEKSELS ONTDEKDOOS: DOPPEN EN DEKSELS Bert Van Haeren, leerkracht Basisschool Reuzepas Oud-Turnhout Hilde De Craecker en Marleen Duerloo, pedagogisch begeleiders Een ontdekdoos is een doos met materialen uit de

Nadere informatie

Onderzoekend leren via case-based learning START. Een krachtige leeromgeving voor STEM-onderwijs via cases over onderzoekend leren

Onderzoekend leren via case-based learning START. Een krachtige leeromgeving voor STEM-onderwijs via cases over onderzoekend leren Onderzoekend leren via case-based learning Een krachtige leeromgeving voor STEM-onderwijs via cases over onderzoekend leren Het kader is opgebouwd als een interactieve voorstelling waarin knoppen u begeleiden.

Nadere informatie

Checklist reken- en wiskundeomgeving

Checklist reken- en wiskundeomgeving Checklist reken- en wiskundeomgeving Naam: Ingevuld door: Datum (eerste meting): Datum (tweede meting): Kwaliteitsverbetering doe je zelf Vier stappen In beeld brengen van een kwaliteitsaspect Vul de lijst

Nadere informatie

Timing: 50 min. Graad: 2-3. Leerplandoelen: VVKBAO:

Timing: 50 min. Graad: 2-3. Leerplandoelen: VVKBAO: Graad: 2-3 Timing: 50 min Leerplandoelen: VVKBAO: WO TE 6.11 Kinderen kunnen zeggen aan welke eisen een bestaande constructie en een constructie die ze zelf willen maken, moet voldoen. WO TE 6.11.1 Dat

Nadere informatie

Op onderzoek! Contextgebied Transport Drijven en zinken

Op onderzoek! Contextgebied Transport Drijven en zinken Thema : naar het zwembad, spelen met water Uitgetest in de derde kleuterklas Probleem Welke voorwerpen drijven op het water? Concrete doelen Ervaren, ontdekken, voorspellen en noteren welke voorwerpen

Nadere informatie

Vaartuig bouwen Deel 1 & deel 2

Vaartuig bouwen Deel 1 & deel 2 Vaartuig bouwen Deel 1 & deel 2 Uitgetest in het derde leerjaar Probleem Hoe maak een eigen vaartuigje dat een opgelegde vracht kan vervoeren en dat de overkant van het zwembadje kan bereiken? Gebruik

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Raket naar Mars VOOR HET FILMPJE : KLIK HIER

Raket naar Mars VOOR HET FILMPJE : KLIK HIER Raket naar Mars VOOR HET FILMPJE : KLIK HIER Auteur: Vives EC onderwijsinnovatie onderzoeksgroep Wetenschappelijk Denken Probleemstelling: Help ESA met de ontwikkeling van een raket die gelanceerd kan

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Onderwerp : Carnaval Onderwerp: Wiebelclown Doelgroep: 1 e gr Timing: 1 lestijd De les in het kort: In deze les gaat het vooral over fysica. Door gissen en

Nadere informatie

LESDOEL MATERIALEN STEM-REFLECTIE. WO ST Zuren en mijn tanden SCIENCE TECHNOLOGY ENGENEERING MATH

LESDOEL MATERIALEN STEM-REFLECTIE. WO ST Zuren en mijn tanden SCIENCE TECHNOLOGY ENGENEERING MATH WO ST Zuren en mijn tanden SCIENCE TECHNOLOGY ENGENEERING MATH LESDOEL De leerlingen kunnen: -Voorbeelden geven van welke voedingsmiddelen er goed/niet goed zijn voor je tanden. -Verwoorden dat zuren,

Nadere informatie

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe.

HOUT EN BOUW. Activerende werkvormen? De leraar doet er toe. HOUT EN BOUW Activerende werkvormen? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat we na 14 dagen gemiddeld slechts 10 % hebben onthouden van datgene wat we gelezen hebben en 20 % van wat we hebben gehoord.

Nadere informatie

Schuilt er een onderzoeker in jou?

Schuilt er een onderzoeker in jou? Schuilt er een onderzoeker in jou? Bijlage: Lesdoelen en leerplandoelen INHOUD 1 Eerste kennismaking met Inagro en zijn activiteiten... 3 1.1 Lesdoelen... 3 1.2 Leerplandoelen... 3 1.2.1 Leerplan wereldoriëntatie

Nadere informatie

BASISEDUCATIE LEERGEBIED WISKUNDE

BASISEDUCATIE LEERGEBIED WISKUNDE BASISEDUCATIE LEERGEBIED WISKUNDE Opleiding Wiskunde AO BE 017 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3 Certificering... 4 1.4

Nadere informatie

gewicht, tijdsduur en hoekgrootte nagegaan wordt hoeveel keer de maateenheid in de te meten grootheid gaat

gewicht, tijdsduur en hoekgrootte nagegaan wordt hoeveel keer de maateenheid in de te meten grootheid gaat Les 50 : meten met natuurlijke maateenheden meten van inhouden Doelstellingen - - - MR1 Twee dingen kwalitatief vergelijken volgens kleurschakering, geluidssterkte, levensduur, hardheid, lengte, gewicht,

Nadere informatie

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Opdrachten voor de 3 de graad Wil je met je klas meer leren over vissen?

Nadere informatie

De Oude Kaasmakerij. Algemeen

De Oude Kaasmakerij. Algemeen Lesbrief De Oude Kaasmakerij Algemeen Deze lesbrief is opgemaakt voor het lager onderwijs. Voor leerlingen uit eerste, tweede en derde graad van het basisonderwijs werd een specifieke rondleiding uitgewerkt

Nadere informatie

Bee l d e n d e v o r m i n g, n a t u u r, t e c h n i e k

Bee l d e n d e v o r m i n g, n a t u u r, t e c h n i e k Bee l d e n d e v o r m i n g, n a t u u r, t e c h n i e k Thema / onderwerp Als verwerkingsactiviteit gaan de kinderen een eigen (kinder)boerderij maken, inclusief huisvesting (stallen, hokken, schuilplaatsen

Nadere informatie

De Tekenbot Een welgekomen hulp voor de kunstenaar!

De Tekenbot Een welgekomen hulp voor de kunstenaar! De Tekenbot Een welgekomen hulp voor de kunstenaar! Inhoud: Met eenvoudige principes van elektriciteit wordt een robot gemaakt Algemeen doel We vertrekken vanuit een betekenisvolle context om de leerlingen

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Tellen en classificeren met een vertelboek

Tellen en classificeren met een vertelboek Tellen en classificeren met een vertelboek Inhoud: Mannetje Jas heeft het altijd ijs- en ijskoud, of het nou winter of zomer is. Hij stookt zijn kachel steeds zo hoog op, dat niemand meer langs wil komen.

Nadere informatie

Voor de leerkracht: Het bedrijf verkennen via het STEM-schema tijdens het voorbezoek

Voor de leerkracht: Het bedrijf verkennen via het STEM-schema tijdens het voorbezoek Leidraad voorbereiding bedrijfsbezoek Inleiding Het enthousiasme is groot om het beeld bij kinderen van STEM-disciplines, in het bijzonder van techniek, een positieve wending te geven. Dat is ook nodig,

Nadere informatie

LESDOEL MATERIALEN STEM-REFLECTIE. -Sneller klaar: Extra blad in bundel met fietsen. -Evaluatie: Peerevaluatie voor de leerlingen

LESDOEL MATERIALEN STEM-REFLECTIE. -Sneller klaar: Extra blad in bundel met fietsen. -Evaluatie: Peerevaluatie voor de leerlingen WO TANDWIELEN SCIENCE TECHNOLOGY ENGINEERING MATH LESDOEL De leerlingen kunnen: -Het verschil zien tussen een loopfiets en een kinderfiets met open kettingkast. -Na het waarnemen de functie van tandwielen

Nadere informatie

* Een uitkijktoren voor de paashaas *

* Een uitkijktoren voor de paashaas * * Een uitkijktoren voor de paashaas * In wat volgt wordt uitgegaan van het werkblaadje (zie 4. Werkblaadje) voor de leerlingen dat voor hen een beschrijving geeft van de probleemstelling voor de ontwerpopdracht

Nadere informatie

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café Doel Geanimeerde gesprekken voeren over belangrijke vragen of thema s in verschillende rondes. Elke deelnemer komt aan het woord. Een worldcafé kan je gebruiken om informatie te verzamelen binnen één thema

Nadere informatie

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen.

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Vak: MUVO Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Doelen: Eindtermen: Muvo 1.2 De leerlingen kunnen door betasten en voelen (tactiel), door kijken

Nadere informatie

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek Uitwerking De Bouwhoek 1. Het belang van bouwen en construeren Bouwen en construeren ontwikkelen een groot aantal belangrijke vaardigheden, zoals: het bevorderen van eigen initiatief, samenwerken, samen

Nadere informatie

Handleiding voor docenten

Handleiding voor docenten Handleiding voor docenten T.P.M. Toonen 01-05-2015 De website waarmee leerlingen een eigen radiostation beginnen! Techniekproject voor vmbo2 KB/TL volgens Strategische instructie. Inhoud Inleiding 2 Leerdoelen

Nadere informatie

OVSG- toets. school. vorming.

OVSG- toets. school. vorming. OVSG- toets 2010 Zesde leerjaar Instructies voor PRAKTISCHE PROEVEN Deel: Techniek Dit deel van de brochure omvat richtlijnen voor de praktische proef techniek bij de OVSG- toets 2010 die wordt uitgevoerd

Nadere informatie

Mens en Natuur, Natuurkunde. VO onderbouw (havo/vwo) 2-3 lesuren

Mens en Natuur, Natuurkunde. VO onderbouw (havo/vwo) 2-3 lesuren De sneeuwpop Voor de docent Vak(gebied) Schooltype / afdeling Mens en Natuur, Natuurkunde VO onderbouw (havo/vwo) Leerjaar 1 Tijdsinvestering Vakinhoud 2-3 lesuren Warmtegeleiding en -isolatie in dagelijkse

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: winter Doelgroep: 1 e gr 1 Onderwerp : warm blijven: isoleren Timing: 1 lestijd voor het experiment 5 lestijden voor een gans project energie De les in het kort: In deze les gaat het vooral

Nadere informatie

EEN GELDBEUGEL VOUWEN

EEN GELDBEUGEL VOUWEN TOBO ACCENT 2004-05 WEST-VLAANDEREN JONGSTE KLEUTERS OUDERE KLEUTERS EERSTE TWEEDE DERDE EERSTE So EEN GELDBEUGEL VOUWEN CONTEXTGEBIED Gebruiksvoorwerpen (Transport) INTEGRATIEMOGELIJKHEDEN TECHNOLOGISCH

Nadere informatie

Doelenlijsten. Doelen: algemene informatie

Doelenlijsten. Doelen: algemene informatie Doelen: algemene informatie Motivatie om te werken rond gezonde voeding De school is een belangrijke factor om bij kinderen en jongeren goed voedingsgedrag te stimuleren. Kinderen moeten bewust gemaakt

Nadere informatie

Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de kerstperiode

Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de kerstperiode Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de kerstperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Vragen stellen

Handleiding Werkvormen Vragen stellen Handleiding Werkvormen Vragen stellen Inhoud 1. Inleiding 2. Vragen stellen 3. Werkvormen 3.1. Vragenvuurtje 3.2. Geen Ja / Geen Nee 3.3. Doorzagen 3.4. De onbekende weg 1. Inleiding Voor de dialoog is

Nadere informatie

Onderwijsbehoeften: - Korte instructie - Afhankelijk van de resultaten Test jezelf toevoegen Toepassing en Verdieping

Onderwijsbehoeften: - Korte instructie - Afhankelijk van de resultaten Test jezelf toevoegen Toepassing en Verdieping Verdiepend Basisarrange ment Naam leerlingen Groep BBL 1 Wiskunde Leertijd; 5 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 5 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten.

Nadere informatie

Hulpmiddelen bij een beperking Vrijdag 20 mei 9u30 10u20 Maandag 23 mei 14u45 15u35 LESDOEL. Prefix en lesdoel DOEL. Lesdoelen:

Hulpmiddelen bij een beperking Vrijdag 20 mei 9u30 10u20 Maandag 23 mei 14u45 15u35 LESDOEL. Prefix en lesdoel DOEL. Lesdoelen: Hulpmiddelen bij een beperking Vrijdag 20 mei 9u30 10u20 Maandag 23 mei 14u45 15u35 SCIENCE TECHNOLOGY ENGENEERING MATH LESDOEL DOEL Prefix en lesdoel Lesdoelen: 1. De leerlingen kunnen ervaren hoe het

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 2 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café Doel Geanimeerde gesprekken voeren over belangrijke vragen of thema s in verschillende rondes. Elke deelnemer komt aan het woord. Een worldcafé kan je gebruiken om informatie te verzamelen binnen één thema

Nadere informatie

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig Peuters - 1K 2K 3K puzzelhoek Materialen Insteekblokken: meetkundige lichamen, kubus, cilinder, Inlegplank met en zonder knoppen - Per inlegruimte één persoon, dier of voorwerp - Per inlegruimte enkele

Nadere informatie

(7) Muur Bewust en samen onderzoekend leren

(7) Muur Bewust en samen onderzoekend leren INLEIDING Uit onderzoeksresultaten blijkt dat het leereffect bij kinderen die metacognitieve ondersteuning kregen veel groter was tijdens wetenschapsactiviteiten dan bij de kinderen die deze niet kregen.

Nadere informatie

Onderwerp. Voorkennis. VVKBaO

Onderwerp. Voorkennis. VVKBaO Onderwerp Voorkennis Er worden enkele vaste commando s aangebracht. Leerlingen krijgen een probleem en moeten via het geven van die commando s het probleem zien op te lossen. De leerlingen zien in dat

Nadere informatie

Noten kraken. Contextgebied Gebruiksvoorwerpen Hefbomen

Noten kraken. Contextgebied Gebruiksvoorwerpen Hefbomen Contextgebied Gebruiksvoorwerpen Thema : Het bos - Herfst Probleem Ik wil die noot openmaken. Wat nu? Lesdoelen Verschillende werkwijzen aangeven om noten te kraken. De notenkraker als een efficiënt hulpmiddel

Nadere informatie

VERKORTE DOCENTENHANDLEIDING VAN WIE IS DIE KOFFER? Project voor groep 1 en 2

VERKORTE DOCENTENHANDLEIDING VAN WIE IS DIE KOFFER? Project voor groep 1 en 2 VERKORTE DOCENTENHANDLEIDING VAN WIE IS DIE KOFFER? Project voor groep 1 en 2 COLOFON Erfgoed Nederland heeft Van wie is die koffer? als pilotproject (laten) ontwikkelen in samenwerking met de gemeente,

Nadere informatie

MUVO: DRUKTECHNIEKEN 2 E GRAAD BASISONDERWIJS

MUVO: DRUKTECHNIEKEN 2 E GRAAD BASISONDERWIJS MUVO: DRUKTECHNIEKEN 2 E GRAAD BASISONDERWIJS EXPO FILATELIEFDE Doelgroep Duur 2 e graad lager onderwijs Ongeveer 75 minuten DOELEN VVKBAO 3.2 De kinderen kunnen aangewende technieken en materialen kennen

Nadere informatie

bedoeld wordt met hoeveelheidbegrippen als: alle, geen, niets, veel, weinig, meer, minder, evenveel. Ordent hoeveelheden om ze te Groep 1 Groep 2

bedoeld wordt met hoeveelheidbegrippen als: alle, geen, niets, veel, weinig, meer, minder, evenveel. Ordent hoeveelheden om ze te Groep 1 Groep 2 6. Waterproef Tijdens deze activiteit: Doen de kinderen proefjes met water, kleurstof en olie, waarbij zij vooraf voorspellen wat zij denken dat er zal gebeuren, dit vervolgens uitproberen en een verklaring

Nadere informatie

Laat ze blinken. Lut Maes PBD GO!

Laat ze blinken. Lut Maes PBD GO! Laat ze blinken Lut Maes PBD GO! Talenten of competenties? TALENT iets wat je van jezelf heel goed kunt en niet aangeleerd werd! = aangeboren aanleg = aangeboren begaafdheid (gerelateerd aan intelligentie)

Nadere informatie

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 2:

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 2: lesbrieven leerlingen werkblad Lesbrief 2: RAVIJN OVERSTEKEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 2) Het ravijn Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Brainstorm ravijn oversteken Bruggen

Nadere informatie

10. Rondleiding in het museum

10. Rondleiding in het museum 10. Rondleiding in het museum Tijdens deze activiteit: bedenken en maken de kinderen een spelscript voor een rondleiding door het museum en spelen deze uit. Daarbij is aandacht voor het begrip tijd en

Nadere informatie

Boer in Beeld Ontwikkelingsdoelen voor type 8

Boer in Beeld Ontwikkelingsdoelen voor type 8 Boer in Beeld Deze onderstaande ontwikkelingsdoelen gelden voor alle thema s. De meer specifieke ontwikkelingsdoelen per thema vind je onder de naam van het thema. Algemene ontwikkelingsdoelen. 2 Varkens

Nadere informatie

Case-based learning Een nuttige tool voor onderzoekend leren. Stephanie Vervaet EC Onderwijsinnovatie VIVES

Case-based learning Een nuttige tool voor onderzoekend leren. Stephanie Vervaet EC Onderwijsinnovatie VIVES Case-based learning Een nuttige tool voor onderzoekend leren Stephanie Vervaet EC Onderwijsinnovatie VIVES Uitgangspunt van het project SCIENCE ENGINEERIN G Wetenschap Onderzoeken staat centraal Wetenschappelijke

Nadere informatie

Eten en drinken in de dierentuin

Eten en drinken in de dierentuin Eten en drinken in de dierentuin Leeftijdsgroep Kerndoel 8-12 jaar Deze les levert een bijdrage aan de kerndoelen: 1 De leerlingen leren hoeveelheidbegrippen gebruiken en herkennen 2 De leerlingen leren

Nadere informatie

MUZO AD 19 Genoegen beleven aan muzisch bezig zijn.

MUZO AD 19 Genoegen beleven aan muzisch bezig zijn. MUZO AD 19.2 Dat houdt in: ervaren hoe je een stukje van jezelf kunt ontdekken in wat je met je Graad: 1 Timing: 75 min. Leerplandoelen: VVKBAO: WO TE 6.4 Kinderen zien in dat veel voorwerpen in hun omgeving

Nadere informatie

Inhoud Reflectie 8. Moeilijke woorden. Smartphone of tablet bij de hand? Gebruik deze dan maar om de QR-codes te scannen of app s te gebruiken.

Inhoud Reflectie 8. Moeilijke woorden. Smartphone of tablet bij de hand? Gebruik deze dan maar om de QR-codes te scannen of app s te gebruiken. Inhoud Inhoud 2 1. Technisch systeem 3 2. Technisch proces 4 3. Een technisch system onderzoeken 5 1. Eigenschappen beschrijven 5 2. Waarom deze? 7 3. De evolutie en ontwikkeling van ons systeem 8 4. Onderhoud

Nadere informatie

Tussendoelen ontwikkeling van het logisch denken

Tussendoelen ontwikkeling van het logisch denken Tussendoelen ontwikkeling van het logisch denken 3 4 4;6 5 5;6 6 6,6 7 7;6 1. herkent begrippen als lang-korthoog-laag- klein-groot 1. kan verschillende grootheden onderscheiden en in betekenisvolle 1.

Nadere informatie

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar)

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Ontwikkelt een besef van getalsnamen door rijmpjes en versjes. (bijvoorbeeld: een- twee..klaar

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 2: RAVIJN OVERSTEKEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 2) Het ravijn Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Brainstorm ravijn oversteken Bruggen bouwen

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

De prinses met de lange haren

De prinses met de lange haren De prinses met de lange haren Meetkampioenen De kleuters krijgen van de prinses met de kroon linten van verschillende lengtes. Ze mogen in de klas op zoek gaan naar voorwerpen die dezelfde lengte hebben

Nadere informatie

Leonardo Da Vinci s brug

Leonardo Da Vinci s brug Leonardo Da Vinci s brug Bedoeling: De leerlingen overlopen in groepjes van 5 enkele opdrachten om dan uiteindelijk een brug te bouwen zoals Leonardo Da Vinci dit deed. Doelen: De leerlingen kunnen de

Nadere informatie

HANDLEIDING BLOEMPOT ONDERBOUW

HANDLEIDING BLOEMPOT ONDERBOUW HANDLEIDING BLOEMPOT ONDERBOUW De opdracht In deze drie energizers gaan de leerlingen aan de slag met het bedenken van een nieuwe manier om een bloempot te gebruiken. Dit doen de leerlingen door te bespreken

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6. Algemeen Uitdager van de maand Grafieken Rekenen Wiskunde, Groep 6 Algemeen Titel Grafieken Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Een verslag (omschrijving) van een grafiek aan een grafiek

Nadere informatie

VEILIGHEID EN CORRECT GEBRUIK

VEILIGHEID EN CORRECT GEBRUIK INSTALLATIE INSTRUCTIES 12-2015 VEILIGHEID EN CORRECT GEBRUIK Om veiligheid en een lange levensduur van dit product te garanderen, zal u de bijgesloten instructies strikt in acht moeten nemen. Uw garantie

Nadere informatie

Beste ouder(s)/verzorger(s),

Beste ouder(s)/verzorger(s), Beste ouder(s)/verzorger(s), U vraagt zich soms af wat uw kind in groep 1 en 2 leert m.b.t. het vak rekenen. Rekenen is één van de basisvaardigheden die jonge kinderen goed onder de knie moeten krijgen.

Nadere informatie

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs De peuterklas van A tot Z Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 1 20-01-2010 09:16:59 DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 2 20-01-2010 09:16:59 De peuterklas van A tot Z Inleiding

Nadere informatie

WPO Science jaar 1 de observatie- of demonstratiekring

WPO Science jaar 1 de observatie- of demonstratiekring WPO Science jaar 1 de observatie- of demonstratiekring De opdracht De werkplekopdracht (WPO) voor Science jaar 1 is het ontwerpen van 3 lessen Natuur en Techniek (oftewel Science) waarbij je gebruik maakt

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

Ontwerpbladen voor techniek

Ontwerpbladen voor techniek Ontwerpbladen voor techniek Zoals het woord ontwerpbladen aanduidt, gaat het hierbij om werkbladen die leerlingen ondersteunen bij het ontwerpproces. Als de leerlingen al dan niet in groepsverband de probleemsituatie

Nadere informatie

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen geschiedenis Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Introduceren thema Oorlog:

Nadere informatie

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs Technologie Ontwikkelingsdoelen en eindtermen Schematisch OD Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs ET Eindtermen basisonderwijs 2.1 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 De kleuters: KERNCOMPONENTEN VAN TECHNIEK - kunnen

Nadere informatie

1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip. Peuters BP MP EP. Streefdoelen/ leerlijn Rekenontwikkeling (peuters)

1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip. Peuters BP MP EP. Streefdoelen/ leerlijn Rekenontwikkeling (peuters) 1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip Omgaan met de telrij - Zeggen de telrij vanaf 1 op als liedje of versje* - Beginnen hardop te tellen (=akoestisch tellen) - Oriënteren zich op de telrij t/m 5 -

Nadere informatie

Een geslaagde activiteit

Een geslaagde activiteit Een geslaagde activiteit Toelichting: Een geslaagde activiteit Voor Quest 4 heb ik een handleiding gemaakt met daarbij de bijpassend schema. Om het voor de leerkrachten overzichtelijk te maken heb ik gebruik

Nadere informatie

Vraag-sleutel. Vraag-sleutel

Vraag-sleutel. Vraag-sleutel Vraag-sleutel?? Vraag-sleutel Vraag-sleutel Vraag-sleutel - Begin met het antwoord. Laat kinderen vragen verzinnen die leiden tot alleen dat antwoord.?? 2 1 /2-5 jr 6-12 jr Bijvoorbeeld: Het antwoord is

Nadere informatie

geeft de planten water

geeft de planten water geeft de planten water 1. Regenverhaal regengeluiden nabootsen Geef de kinderen allerlei kosteloos materiaal waarmee ze mogen experimenteren. Ze proberen hiermee regengeluiden te produceren. Mogelijkheden:

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Intervisie Wat is het? Wanneer kun je het gebruiken?

Intervisie Wat is het? Wanneer kun je het gebruiken? Intervisie Wat is het? Intervisie is een manier om met collega's of vakgenoten te leren van vragen en problemen uit de dagelijkse werkpraktijk. Tijdens de bijeenkomst brengen deelnemers vraagstukken in,

Nadere informatie

Materiaal (per groep):

Materiaal (per groep): 9-11 jaar Benaming van de activiteit: Wetenschappelijke inhoud: Natuurkunde Beoogde concepten: Dichtheid van vaste stoffen en vloeistoffen Beoogde leeftijdsgroep: 9-11 jaar Duur van de activiteit: 3 uur

Nadere informatie

een spectroscoop 5 min.

een spectroscoop 5 min. Licht GROEP 7-8 69 60 minuten 1, 42 en 44 De leerling: weet wat een spectroscoop is weet dat wit licht uit meerdere kleuren bestaat weet dat de kleuren van licht een verschillende golflengte hebben een

Nadere informatie

Rekenen voor kleuters

Rekenen voor kleuters Rekenen voor kleuters Spelenderwijs werken aan getalinzicht 2 november 2011 Door Ine van Schijndel-Boel Programma Ontvangst met koffie en thee Kort voorstelrondje Getalinzicht bij kleuters Literatuur Uitwisselen

Nadere informatie

TOELICHTING REKENEN MET BREUKEN

TOELICHTING REKENEN MET BREUKEN TOELICHTING REKENEN MET BREUKEN 1 2 3 11628_rv_wb_breuken_bw.indd 2 13-11-12 23:2611628_rv_wb_breuken_bw.indd 3 13-11-12 23:27 4 5 6 Rekenvlinder Rekenen met breuken Toelichting Uitgeverij Zwijsen B.V.,

Nadere informatie

Lessenserie bedrijfsbezoek PO. voorjaar 2016

Lessenserie bedrijfsbezoek PO. voorjaar 2016 Lessenserie bedrijfsbezoek PO voorjaar 2016 De voorbereidende les Inleiding Doel: - Voorkennis activeren - Beginniveau meten Materiaal: - Woordweb - Digibord Tijd: 5 min. Om kinderen te enthousiasmeren

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1

Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1 Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1 Doel 1: Het aantal kinderen met een voldoende taalvaardigheid (luisteren, spreken, schrijven en begrijpend lezen in functionele contexten) vermeerderen.

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad Timing: 1 á 2 lestijden De les in het kort: De leerlingen

Nadere informatie

Onderdeel nummer 5 Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen

Onderdeel nummer 5 Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen Lesbeschrijving Overzicht Leerjaar 1 Vak Rekenen en wiskunde Domein Verhoudingen Onderdeel nummer 5 Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen Lesnummer 22 Titel van de les Hoe verdelen we de chocoladereep?

Nadere informatie

Contextgebied Gebruiksvoorwerpen Werken met hout Een flipperkast

Contextgebied Gebruiksvoorwerpen Werken met hout Een flipperkast Contextgebied Gebruiksvoorwerpen Een flipperkast Suggesties voor de Achtergrondinfor matie Probleem Hoe kan ik een flipperkast maken? Lesdoelen Zelf concrete problemen oplossen door het hanteren van technologische

Nadere informatie

Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model

Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model Omschrijving Verwijzing naar Doelgroep Opsteller Intern document die uitleg geeft over het activerende directe instructiemodel. Vaardigheidsmeter Betrokken

Nadere informatie

e op krukas Doelgroep: 1 e gr

e op krukas Doelgroep: 1 e gr 1 Onderwerp : De krukas Onderwerp: kuiken/bijtjek e op krukas Doelgroep: 1 e gr Timing: 2 lestijden De les in het kort: In dezee les leren de leerlingen het systeem van de krukas kennen. Hiermee wordt

Nadere informatie

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA PEDAGOGISCHE FICHE Laatst gewijzigd op: 27/Mar/09 ORGANISATIE: ECUADORGALLERY METHODIEK: CREATIEVE SCHILDEREN 1. Algemene info Adres: Bretagnestraat 25, 17 1200 Brussel Tel: 027704310-0494486164 Fax: /

Nadere informatie

Kleine school, groot engagement!

Kleine school, groot engagement! Kleine school, groot engagement! 1. De hele dag taal, met het kind centraal: zowel mondelinge als schriftelijke taalvaardigheid, ook als ondersteuning in andere leergebieden We eindigen de dag met een

Nadere informatie

De functie van een rekenconflict

De functie van een rekenconflict ebook De functie van een rekenconflict Inleiding Om het rekenaanbod te verrijken brengt de leerkracht regelmatig bewust een conflictsituatie in. Het inbrengen van rekenconflicten is een werkwijze waarbij

Nadere informatie

LESSENSERIE VLIEGTUIGEN GROEP 3/4

LESSENSERIE VLIEGTUIGEN GROEP 3/4 LESSENSERIE VLIEGTUIGEN GROEP 3/4 1. Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 De lessenserie in het kort 3 Doelstellingen 3 Benodigdheden 3 Trefwoorden en kernbegrippen 3 Overzicht lesinhouden 4 Les 1 Probleem constateren

Nadere informatie

BASISEDUCATIE LEERGEBIED WISKUNDE

BASISEDUCATIE LEERGEBIED WISKUNDE BASISEDUCATIE LEERGEBIED WISKUNDE Opleiding Wiskunde AO BE 018 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud... 4 1.3 Certificering... 5 1.4

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN DE BEESTENBENDE

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN DE BEESTENBENDE LESBRIEVEN LEERKRACHTENBESTAND LESBRIEF 4: SCHADUWMONSTERS AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN DE BEESTENBENDE Copyright De Uitvinders Uitgave 2016 Versie 1.0 LESBRIEVEN LEERKRACHTENBESTAND LESBRIEF 4: SCHADUWMONSTERS

Nadere informatie