&HOYRRUKHW9ODDPV3URYLQFLDDO2QGHUZLMV

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "&HOYRRUKHW9ODDPV3URYLQFLDDO2QGHUZLMV"

Transcriptie

1 &HOYRRKHW9ODDPV3RYLQFLDDO2QGHZLMV /((53/$1 H *5$$'6(&81'$,521'(5:,-6 H OHHMDDYDQGH H JDDG62 2SWLH6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ Copyright CVPO 4/CVPO/98-99

2 ,1+28'67$)(/ *HEXLNVDDQZLM]LQJ /HVVHQWDEHO 9LVLHRSRQGHZLMV $OJHPHQHSRILOHLQJYRRGHRSWLH6RFLDOHHQ7HFKQLVFKHYRPLQJ 797RHJHSDVWHZHWHQVFKDSSHQ 790DDWVFKDSSHOLMNHHQ6RFLDOH9RPLQJ 395HDOLVDWLHWHFKQLHNHQ (YDOXDWLH %LEOLRJDILH p. 2 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

3 *(%58,.6$$1:,-=,1* +HWOHHSODQ Statuut Een school wordt door de overheid gesubsidieerd. In ruil daarvoor moet ze bewijzen dat ze een behoorlijk studiepeil nastreeft en bij de leerlingen bereikt. Het leerplan is een middel voor de overheid om na te gaan of de school aan deze kwaliteitseisen voldoet. Daarom dient ze van goedgekeurde leerplannen gebruik te maken. Het leerplan fungeert m.a.w. als een juridisch-inhoudelijk contract tussen de overheid en de school of de inrichtende macht. Het is het officieel en bindend basisdocument waarvan de leraar uitgaat bij het vormgeven van zijn onderwijspraktijk. Goedkeuring Het leerplan wordt ontwikkeld door de leerplancommissie in opdracht van de Cel voor het Vlaams Provinciaal Onderwijs. De leerplancommissies worden in september samengesteld en bestaan uit vakleraren en pedagogische medewerkers van CVPO. Het leerplan moet voldoen aan inhoudelijke en vormelijke criteria. We verwijzen hier naar het esluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de goedkeuringscriteria en indieningsmodaliteiten van de leerplannen voor het secundair onderwijs (26 nov. 1996). *OREDDOFRQFHSWYDQKHWOHHSODQ Dit leerplan is uitgewerkt voor het 2 e leerjaar van de 1 e graad optie Sociale en Technische Vorming en bestaat uit drie delen: ¾ toegepaste wetenschappen ¾ Maatschappelijke en Sociale Vorming ¾ realisatietechnieken Er werd echter gekozen voor een geïntegreerde benadering, waarbij deze delen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wanneer deze delen door verschillende leraren zouden behandeld worden, spreekt het voor zich dat overleg, zo mogelijk binnen een vakwerkgroep 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH 9RPLQJ cruciaal is. Het is aan de vakwerkgroep accenten te leggen en keuzes te maken (bijvoorbeeld inzake de behandeling van de uitbreidingsdoelen), dit te verantwoorden en de realisatie van de doelstellingen te plannen in het schooljaar. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van een geïntegreerd jaarwerkplan voor 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ, waarbij naast een duidelijke timing wordt aangeduid waar en wanneer welke doelstellingen aan bod zullen komen. In dit geïntegreerd jaarwerkplan kunnen ook verbanden gelegd worden met vakken als aardrijkskunde, biologie, fysica, geschiedenis, lichamelijke opvoeding, technologische opvoeding en wiskunde en met de vakoverschrijdende eindtermen. p. 3 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

4 Dit concept beoogt een dynamische benadering van 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ, waarbij overleg en communicatie onontbeerlijk zijn en waarbij eveneens maximaal kan rekening gehouden worden met de interessesfeer van de leerlingen. Het spreekt voor zich dat de leerlingen bepaalde keuzes dan ook mee kunnen sturen. Op deze manier kan een optie als 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ mee bijdragen tot leerlingenparticipatie op klasniveau. $OJHPHQHSRILOHLQJYDQGHRSWLH6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ Hierin vindt de leraar een situering van de optie Sociale en Technische Vorming, de beginsituatie en de algemene doelstellingen voor de optie. 'HGRHOVWHOOLQJHQ In de DOJHPHQHGRHOVWHOOLQJHQ staat vermeld welke competenties voor de optie 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH 9RPLQJ gelden. ijzondere aandacht wordt besteed aan de attitudes. De VSHFLILHNHGRHOVWHOOLQJHQ zijn zo operationeel mogelijk geformuleerd. De EDVLVGRHOVWHOOLQJHQ moeten door zoveel mogelijk leerlingen bereikt worden. Zij vormen de criteria die de klassenraad ondermeer zal hanteren bij de eindbeoordeling van elke leerling. Dit betekent dat bij een juiste oriëntering van de leerling het onderwijs garant staat voor het bereiken van het vooropgestelde eindresultaat zoals geformuleerd in de basisdoelstelling. De basisdoelstellingen vormen met andere woorden het minimumprogramma. De XLWEHLGLQJVGRHOVWHOOLQJHQ zijn verrijkings-, extra-, verdiepings- of maximumdoelstellingen. Zij leiden tot gedifferentieerd werken. Niet alle leerlingen kunnen deze doelstellingen bereiken. Deze doelstellingen zijn dan ook niet verplicht aan alle leerlingen aan te bieden en bepalen niet of een leerling al of niet geslaagd is. Zij kunnen wel een aanwijzing zijn voor de verdere oriëntering van de leerling. 'HOHHLQKRXGHQ De leerinhouden worden opgesteld door de leerplancommissie. Er wordt op gelet dat er een evenwicht is tussen verplichting en eigen inbreng van de leraar. De leerplannen van CVPO stellen de doelen centraal. 'HGLGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ In deze rubriek vindt de leraar hulpmiddelen om de doelstellingen te bereiken. Het zijn zowel didactische werkvormen, didactisch materiaal, audiovisuele middelen, De wenken zijn een hulp voor de leraar, maar verplichten hem/haar geenszins om ze aan te wenden. De school en de leraar zijn autonoom bij het concretiseren van de specifieke doelstellingen en de leerinhouden. 'HHYDOXDWLH In deze rubriek vindt de leraar een concept over de wijze waarop hij/zij de beoordeling van de leerling kan verantwoorden. 'HELEOLRJDILH De leraar vindt in de bibliografie een lijst van vaktijdschriften, handboeken, schoolboeken, handleidingen, standaardwerken, naslagwerken, didactische pakketten, die hem/haar kunnen helpen bij het voorbereiden van de lessen of die hij kan gebruiken als didactisch materiaal. p. 4 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

5 %HVOXLW CVPO opteert waar mogelijk voor: ¾ open leerplannen, met veel ruimte voor de eigen inbreng van het lerarenteam en veel didactische en pedagogische tips ter ondersteuning; ¾ een hechte horizontale en verticale samenhang. In de leerplannen van de eerste graad worden waar mogelijk de vakoverschrijdende eindtermen / ontwikkelingsdoelen aangegeven. p. 5 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

6 /(66(17$%(/ H OHHMDDYDQGHHJDDG62 OHHMDD *HPHHQVFKDSSHOLMNH%DVLVYRPLQJ AV Katholieke godsdienst 2 AV Niet-confessionele zedenleer AV Protestantse godsdienst AV Islamitische godsdienst AV Aardrijkskunde 1 AV iologie 1 AV Engels 2 AV Frans 3 AV Fysica 1 AV Geschiedenis 1 AV Lichamelijke Opvoeding 2 AV Muzikale Opvoeding 1 AV Nederlands 4 AV Wiskunde 4 TV Technologische Opvoeding 2 %DVLVRSWLH TV Toegepaste Wetenschappen 2 TV Maatschappelijke en Sociale 1 Vorming PV Realisatietechnieken 4/6 5HVWHHQGRSWLRQHHOJHGHHOWH AV Engels 0/1 AV Frans 0/1 AV Lichamelijke Opvoeding 0/1 AV Nederlands 0/1 AV Plastische Opvoeding 0/1 AV Wiskunde 0/1 TV Dactylografie 0/1 TV Mechanica 0/1 p. 6 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

7 9,6,(2321'(5:,-6 %DVLVHIHHQWLHNDGH Het basisreferentiekader van waaruit onderwijs wordt verstrekt, vinden we terug in KHWSHGDJRJLVFK SRMHFW Dit is het geheel van onderwijskundige en opvoedkundige uitgangspunten die vanuit een bepaald mens- en wereldbeeld door de inrichtende macht worden vastgelegd. Door de ondertekening van de Gemeenschappelijke Verklaring inzake een non-discriminatiebeleid in het onderwijs en de onderschrijving van de Standpuntbepaling CVPO in het kader van de opvolging van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind vormen volgende inhoudelijke principes een RGH GDDGLQKHWSHGDJRJLVFKSRMHFWYDQHONHLQLFKWHQGHPDFKWYDQKHWSRYLQFLDDORQGHZLMV het provinciaal onderwijs is open onderwijs, toegankelijk voor iedereen, vertrekkend vanuit de idee van een pluralistische samenleving, waarbij mensen met verschillende overtuigingen en achtergronden met elkaar positief kunnen omgaan, zonder daarom hun identiteit te verliezen; het provinciaal onderwijs is gericht op de maximale ontplooiing van de persoonlijkheid, talenten en ontwikkelingskansen van alle leerlingen en op de voorbereiding van een beroepsleven; het provinciaal onderwijs is gericht op het bijbrengen van eerbied voor de rechten van de mens en op het beleven en toepassen van mensenrechten in de geest van de niversele Verklaring van de Rechten van de Mens en inzonderheid het Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Jongeren worden, ongeacht de capaciteiten waarover ze beschikken, erkend als medeburgers en worden aangesproken om verantwoordelijkheid op te nemen voor en mee vorm te geven aan de kwaliteit van (het leven op) de school. Geënt op de basisbeginselen van het pedagogisch project stuurt de school haar onderwijskundig en opvoedkundig beleid en formuleert ze haar VFKRROYLVLH In de schoolvisie expliciteert de school haar pedagogisch referentiekader in de vorm van concrete opvoedingsdoelen, waarden en normen en beschrijft ze hoe ze haar socialisatie-opdracht wil realiseren. De schoolvisie vormt de basis voor schoolwerkplanontwikkeling. 2QWZLNNHOLQJVEHJHOHLGLQJ Ontwikkelingsbegeleiding omvat alle lesgebonden en lesoverstijgende onderwijsactiviteiten en/of methodes die gericht zijn op waardensocialisatie. Aandacht gaat hierbij zowel uit naar leerlinggerichte activiteiten als naar het scheppen van randvoorwaarden voor een leefbare school en schoolomgeving voor alle onderwijsparticipanten. In een school is het bijvoorbeeld onmogelijk om gezondheidszorg en gezondheidseducatie van elkaar te scheiden omdat de organisatie van de zorg het eerste element van de opvoeding is èn een basisvoorwaarde voor de kwaliteit van de opvoeding. Dezelfde redenering geldt voor alle andere educatievormen. p. 7 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

8 Hiertoe rekenen we: relatiebekwaamheid en sociale vaardigheden We verwijzen hiervoor naar de vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen in de eerste graad. ijvoorbeeld het organiseren van leefsleutels op school, kennismakingsdagen, klasactiviteiten gericht op leren samenwerken, gezondheidseducatie Het uitwerken van een gezondheids- en/of drugbeleid op school. ijvoorbeeld het organiseren van activiteiten rond gezonde voeding, roken., Verkeerseducatie, bijvoorbeeld bij het verkennen van de omgeving rondom de school We verwijzen naar de vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen in de eerste graad. opvoeden tot burgerzin ijvoorbeeld het oprichten van een leerlingenraad, leerlingen betrekken bij de herinrichting van de speel-plaats, leerlingen inzicht bijbrengen in de werking van het provinciebestuur, milieueducatie Deze educatievorm vindt men beschreven bij de vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen. ijvoorbeeld het organiseren van een milieuproject. leren leren Het doel van leren op school is in de eerste plaats het leerproces en niet het cijfer. Leerkrachten moedigen hun leerlingen aan om te slagen en begeleiden hen bij dit proces. We verwijzen hier eveneens naar de vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen in de eerste graad. interculturele vorming ij de vorming van interculturele competentie gaat het om inzichten, vaardigheden en houdingen die integraal deel uitmaken van een sociaalvaardige houding en die we nastreven bij de leerlingen èn bij onszelf om optimaler in onze multiculturele samenleving te kunnen functioneren evenals in de context van internationalisering. culturele en esthetische vorming Voor veel leerlingen is de school de enige introductie in de culturele wereld. Deze leerlingen dienen in hun leerplichtonderwijs kennis te maken met cultuur en een basis op te bouwen die hen levenslang mogelijkheden biedt voor verdere ontwikkeling. Cultuur als instrument speelt een rol bij het verwezenlijken van brede vormingsdoelen als sociale cohesie, tolerantie en maatschappelijke betrokkenheid. p. 8 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

9 $/*(0(1(352),/(5,1*9225'( 237,( 62&,$/((17(&+1,6&+(9250,1* De basisoptie Sociale en Technische Vorming bereidt rechtstreeks voor op de studierichting Sociale en Technische Wetenschappen en op andere toegepaste wetenschappelijke en technische studierichtingen. Sociale en Technische Vorming (Wetenschappen) is een technische, polyvalente studierichting met als belangrijkste aandachtspunt de gerichtheid naar de mens als socio-cultureel en socio-economisch wezen. De toepassingen zijn dan ook gericht naar de behoeften van de mens in zijn biologische, psychologische, relationele, maatschappelijke en ecologische dimensies. 0RGDOLWHLWHQYDQGHEDVLVRSWLH6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ Het aantal in te richten uren bedraagt 7 of 9 te verdelen als volgt: Realisatietechnieken: Toegepaste Wetenschappen: Maatschappelijke en Sociale Vorming: 4 of 6 uur 2 uur 1 uur Voor Realisatietechnieken kunnen 4 of 6 uur worden ingericht: iedereen volgt voor 4 uur het leerplan Realisatietechnieken aansluitend aan Toegepaste Wetenschappen en Maatschappelijke en Sociale Vorming; voor de 2 bijkomende uren wordt het leerplan uitgebreid met variaties naar materialen, werkstukken en technieken. p. 9 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

10 %HJLQVLWXDWLH De leerlingen bestudeerden het PHWLHNVWHOVHO in de basisschool en in het 1 e graad in het vak wiskunde leerjaar van de 1 e De leerlingen kwamen in het 1 e leerjaar A reeds in contact met WHFKQRORJLH in het vak technologische opvoeding. Sommigen kregen via het keuzegedeelte een praktische initiatie (doeactiviteiten in Realisatietechnieken en/of technologische opvoeding). Alle leerlingen volgen in het 2 e leerjaar het gemeenschappelijk vak T.O.(informatietechnologie en wonen) De leerlingengroep in het 2 e leerjaar is eerder heterogeen. Men kan slechts uitgaan van een minimum aan technische kennis. Het is absoluut noodzakelijk dat de leerkracht die de vakken van de optie Sociale en Technische Vorming onderwijst, zeer goed op de hoogte is van het vak technologische opvoeding en dat de leerkrachten Technologische Opvoeding zeer goed op de hoogte zijn van de vakken binnen de optie Sociale en Technische Vorming. $OJHPHQHGRHOVWHOOLQJHQYRRGHRSWLH6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ De ontwikkeling van het wetenschappelijk inzicht bevorderen door: - het verwerven van wetenschappelijke basiskennis; - het ontleden en uitvoeren van technologische toepassingen. De ontwikkeling van sociale vaardigheden bevorderen met nadruk op: - samen werken; - communicatievaardigheden; - respect en zorg voor elkaar; - aandacht voor kwaliteit. De ontwikkeling van vaardigheden en attitudes van een kritisch onderzoeker, uitvoerder en verbruiker stimuleren door op een objectieve en eerlijke wijze: - nauwkeurig te observeren; - experimenten te verrichten; - eenvoudige metingen uit te voeren; - uit observaties en experimenten gegevens te noteren en te verwerken; - te zoeken naar en te werken met het juiste materiaal en middelen:. het gebruik van tabellen, folders, informatief documentatiemateriaal, etiketten,. het opsporen en doornemen van literatuur; - uit de beschikbare gegevens, conclusies te trekken en een veralgemening te formuleren; - zichzelf te bevragen en een genomen beslissing te durven herzien. p. 10 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

11 7972(*(3$67(:(7(16&+$33(1 797RHJHSDVWH:HWHQVFKDSSHQX $OJHPHQHGRHOVWHOOLQJHQ Elementaire kennis verwerven aangaande: - lengtemetingen; - massa- en volumemetingen; - temperatuurmetingen; - tijdmetingen; - elektriciteit in functie van handelingen gericht naar de mens en zijn milieu; - kwaliteitsmetingen. eseffen dat meettechnieken gebaseerd zijn op wetenschappelijke kennis en inzien dat afspraken met betrekking tot meten nodig zijn voor een eenduidige communicatie. Het leren exact meten en interpreteren van meetresultaten en cijfergegevens in diverse sectoren, hoofdzakelijk in: - activiteiten van het dagelijkse leven; - de huishouding, maar ook reeds aandacht voor activiteiten in: - de distributiesector; - de bedrijfswereld; - de verzorgende sector. Inzien dat voor metingen een correct gebruik van grootheden, eenheden en meetinstrumenten belangrijk is en tevens een bijdrage levert tot kwaliteit. Het belang inzien van elektriciteit in het dagelijkse leven. Inzien dat voor het veilig gebruik van elektriciteit het noodzakelijk is de basisbegrippen van elektriciteit en het werkingsprincipe van een aantal elektrische toestellen te kennen. Ervan bewust zijn dat alle toepassingen steeds gericht zijn op de behoeftebevrediging van de mens en dat ze steeds de mens en zijn milieu ten goede moeten komen. Streven naar kwaliteit. p. 11 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

12 63(&,),(.('2(/67(//,1*(1 /((5,1+28'(1 3('$*2*,6&+((1','$&7,6&+( :(1.(1 p. 12 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

13

14 H OHHMDDYDQGH H JDDG62 6RFLDOHHQ7HFKQLVFKH9RPLQJ 7972(*(3$67( :(7(16&+$33(1 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ Het onderscheid tussen schatten en meten verwoorden. Op lange termijn zelfstandig kunnen bepalen wanneer een exacte meting nodig is en wanneer er kan en mag geschat worden. De juiste benaming en het correct gebruik van enkele veel voorkomende meetinstrumenten voor lengtemetingen kennen. /HQJWHPHWLQJHQ 0HWHQYDQOHQJWH Schatten en meten - Instrumenten verschil tussen schatten en meten; juiste benaming, juiste keuze en correct gebruik van enkele belangrijke instrumenten voor lengtemetingen in functie van verschillende doeleinden; stappen te nemen bij elke meting; meten van kleine en grote afmetingen. Illustreren met voor leerlingen herkenbare voorbeelden. ij de lengtemetingen wordt concreet gewerkt met enkele veel gebruikte meetinstrumenten: meetlat, geodriehoek, stokmeter, duimstok of vouwmeter, meetlint, stalen rolmeter, meetband. De 3 stappen die bij elke meting belangrijk zijn opsommen en toepassen. De begrippen grootheid en eenheid correct gebruiken. De 7 grondgrootheden van het SI-stelsel met de overeenkomstige eenheden en symbolen kennen Grootheden - Eenheden - erekeningen grondgrootheden van het SI-stelsel met respectievelijke grondeenheden. Aandacht besteden aan correcte schrijfwijze van symbolen voor grootheden en vooral voor eenheden! Afspraken maken met leerkrachten wetenschappen en technologische opvoeding. LER1 p. 14 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

15 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ Het hoofddoel van ijken omschrijven. Enkele voorbeelden opnoemen van toestellen die geijkt moeten worden IJken van meetinstrumenten doel van ijken; meetinstrumenten die moeten worden geijkt; nauwkeurigheidsklassen van meetinstrumenten. Weten dat de toegelaten fout wettelijk bepaald wordt en dat deze verschillend kan zijn naargelang het meettoestel. Herkennen, benoemen en lezen van voorstellingen van meetresultaten, o.a. tabellen, grafieken en diagrammen. Aan de hand van concrete voorbeelden aantonen dat de mens maatgevend is voor de dingen die hem omringen en dat alles zo ontworpen wordt, dat de mens er zich goed bij voelt. De 4 factoren die de lichaamslengte mee bepalen, vermelden en illustreren met voorbeelden. De begrippen rekenkundig gemiddelde, mediaan, percentiel en normale verdeling omschrijven Noteren van meetresultaten belangrijke manieren van noteren: tabellen grafieken - diagrammen; genoteerde meetresultaten lezen en interpreteren; gemeten resultaten zelf noteren. /HQJWHPHWLQJHQLQIXQFWLHYDQKDQGHOLQJHQ JHLFKWQDDGHPHQVHQ]LMQPLOLHX De mens is de maat der dingen alles wordt ontworpen op mensenmaat factoren die de lichaamsmaten mee bepalen: leeftijd - geslacht - land en ras - tijd epalen van percentielen normale verdeling; mediaan; rekenkundig gemiddelde. Het is de bedoeling dat bij de volgende metingen het gebruik van tabellen, grafieken en diagrammen veelvuldig wordt ingeoefend. Met het schetsen van extreem grote en extreem kleine situaties de verhouding tot de mens aangeven. De afstemming op de lichaamsmaten verduidelijken met het nameten van de uitrusting van het vak- of klaslokaal. Overleg met leraar wiskunde. LER6 p. 15 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

16 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ estaande groeicurven lezen en interpreteren. Met gegeven (of gemeten) lichaamsmaten groeicurven opstellen. Het verband leggen tussen gemiddelde en uiterste lichaamsmaten enerzijds en het ontwerpen van gebruiksvoorwerpen anderzijds Het begrip PDVVD en de grootheid en eenheid van massa correct gebruiken Groeicurven bestaande groeicurven voor jongens en meisjes, voor baby s, peuters en adolescenten analyseren; groeicurven opstellen. besluit: verband tussen gemiddelde en extreme lichaamsmaten en het ontwerpen van gebruiksvoorwerpen 0DVVDHQYROXPHPHWLQJHQ 0HWHQYDQPDVVD egrip PDVVD - Grootheid - Eenheid De cijfers gebruiken van de eigen groeicurven uit het boekje van Kind en Gezin en deze van het Medisch Schooltoezicht. Met gegevens van de verschillende lengten van de klasgenoten een normale verdeling opstellen. Niet enkel de totale lichaamslengte bestuderen maar ook de maten van andere lichaamsdelen. Op het verschil tussen massa en gewicht niet ingaan. Wel strikt de juiste terminologie gebruiken. LER5 LER7 LER1 De begrippen meetgebied of meetbereik - meetbreedte - gevoeligheid - traagheid - nauwkeurigheid correct gebruiken i.v.m. de werking van balansen. De juiste balans kiezen voor een bepaald doel. De verschillende werkingsprincipes van balansen onderscheiden, beschrijven en de voor- en nadelen bij gebruik aanduiden Meetinstrumenten voor massametingen en toepassingen basisbegrippen in verband met balansen meetgebied of meetbereik - meetbreedte gevoeligheid - traagheid - nauwkeurigheid; werkingsprincipes van balansen; mechanische balansen elektronische balansen. Met de leerlingen het aanbod van balansen in de handel inventariseren. Er dienen verschillende typen balansen voorradig te zijn in het vaklokaal. In het vak toegepaste wetenschappen en realisatietechnieken wordt voornamelijk gewerkt met huishoudelijke balansen. Precisiebalansen uit het labo chemie of fysica kunnen echter tijdens deze lesuren ook worden gebruikt. p. 16 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

17 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ Door inschatten en na controle door weging zich een idee vormen van de massa van veel gebruikte voorwerpen uit het dagelijks leven. Het onderscheid tussen volume en inhoud verwoorden. Het volume of de inhoud van voorwerpen kunnen inschatten en bepalen Meetinstrumenten voor volumemetingen en toepassingen inhoudsbepalingen van voorwerpen ; instrumenten voor volumemetingen; nauwkeurige volumemetingen met labo materiaal volumemetingen met huishoudmiddelen, o.a. lepels - kopjes - maatbekers - kookpannen Vooral de nadruk leggen of leren inschatten en kunnen controleren van het volume van veel gebruikte huishoudelijke recipiënten. Het gebruik van labo-instrumenten beperken tot de maatcilinder en de meetspuit. LER7 De inhoud van veel gebruikte huishoudelijke recipiënten kennen. estaande massacurven lezen en interpreteren. Met gegeven (of gemeten) lichaamsmassa s massacurven opstellen. De relatie tussen de toename van lichaamsmassa en voeding eenvoudig verwoorden. 0DVVDHQYROXPHPHWLQJHQLQIXQFWLHYDQ KDQGHOLQJHQJHLFKWQDDGHPHQVHQ]LMQ PLOLHX Lichaamsmassa (massacurven) bestaande massacurven voor jongens en meisjes, voor baby s, peuters en adolescenten analyseren; massacurven opstellen; relatie tussen toename van lichaamsmassa en voeding. De gegevens gebruiken van met Medisch Schooltoezicht en Kind en Gezin. Ook aandacht besteden aan massacurven voor kinderen uit ontwikkelingslanden. LER7 SOC16 De begrippen lichaamsweefsel, cellen, energie en grondstoffen correct gebruiken. Weten dat de massa van sommige producten wettelijk bepaald is Voedsel bereiden houdt in: weten en rekenen p. 17 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

18 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ Weten dat de massa-aanduiding op verpakking van sommige waren wettelijk bepaald is Maten en massa s van voedingswaren massa-aanduidingen op voedingswaren wetgeving voor bepaalde voedingswaren; tabellen voor maten en massa s ; massa of inhoud van belangrijke voedingswaren; controle van massa of inhoud van voedingswaren. Controleren van de massa van verpakte voedingswaren en van brood met precisiebalansen Gebruik maken van de wettelijke bepalingen i.v.m. de massa van brood. Raadpleeg hiervoor de Voedingswarenwetgeving. LER7 Het eetbaar gedeelte berekenen. De 4 factoren die de hoeveelheid afval van voedingsmiddelen bepalen, kennen. Het eetbaar gedeelte van voedingsmiddelen bepalen, vertrekkende van bruto- en nettowegingen erekenen van eetbaar gedeelte bepalen van eetbaar gedeelte afhankelijk van: de grondstof; het gebruikte materiaal of apparatuur; de methode; de handigheid. De praktische uitvoering van het bepalen van het eetbaar gedeelte gebeurt in de lessen realisatietechnieken (ijvoorbeeld: aardappelen schillen). De leerlingen moeten nog geen voedingsmiddelentabellen kunnen lezen, de leerkracht deelt de gegevens over het eetbaar gedeelte mee. LER6 De aanbevolen porties basisvoedingsmiddelen per dag voor jongeren tussen 12 en 18 jaar kennen Portionering van voedingsmiddelen portie voedingsmiddelen per persoon en per maaltijd De praktische uitvoering van de portionering gebeurt in de lessen realisatietechnieken. GEZ2 LER7 Het begrip WHPSHDWXX en de grootheid en eenheid van temperatuur correct gebruiken. Het onderscheid omschrijven tussen warmte en temperatuur. 7HPSHDWXXPHWLQJHQ 0HWHQYDQWHPSHDWXX egrip WHPSHDWXX - Grootheid - Eenheid verschil tussen warmte en temperatuur; eenheden van temperatuur. Het subjectieve van temperatuurmetingen met de huid duidelijk doen aanvoelen. LER7 De eenheden Celcius en Kelvin correct gebruiken en omrekenen. p. 18 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

19 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ Het verschil tussen continue en discontinue metingen omschrijven Registreren van temperatuurmetingen discontinue en continue metingen; opstellen van temperatuurcurven. Discontinue temperatuurgegevens noteren in tabelvorm en grafisch weergeven. Het principe van vloeistofthermometers uitleggen. Een gepaste keuze maken tussen alcohol- en kwikthermometers i.f.v. de te meten temperatuur. De belangrijkste verschillen tussen een kwikkoortsthermometer en een gewone kwikthermometer omschrijven Meetinstrumenten + toepassingen vloeistofthermometers; principe aflezen van vloeistofthermometers soorten vloeistofthermometers kwik- en alcoholthermometers kwikkoortsthermometers Er moet in het vaklokaal een gevarieerd aanbod van thermometers aanwezig zijn. De 3 grote onderdelen van een elektronische thermometer opsommen en omschrijven. elektronische thermometers; principe soorten chemische thermometers. voorbeelden ij de bespreking van het principe van elektronische thermometers de leerinhoud uit Informatietechnologie integreren. Het principe van chemische thermometers wordt niet uitgelegd, wel gedemonstreerd. ijvoorbeeld: koortsstrook. De mens als homeotherm wezen omschrijven. De relatie tussen de verbranding van voedsel en de lichaamstemperatuur eenvoudig omschrijven. 7HPSHDWXXPHWLQJHQLQIXQFWLHYDQ KDQGHOLQJHQJHLFKWQDDGHPHQVHQ]LMQ PLOLHX De lichaamstemperatuur en aangepaste omgevingstemperatuur de mens is een homeotherm wezen; op peil houden van lichaamstemperatuur. Met het schetsen van extreem koude en extreem warme situaties de invloed op de mens aangeven. ijvoorbeeld: weerberichten noteren van binnen- en buitenland. p. 19 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

20 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ De nood aan warmteafgifte door het lichaam omschrijven. Het verband leggen tussen thermisch comfort, kleding en activiteit. Een aantal nadelen van onaangepaste temperatuur voor de mens omschrijven Omgevingstemperatuur begrip thermisch comfort; invloed van kleding en activiteit op thermisch comfort; gevolgen van aangepaste temperaturen voor de mens. Verwijzen naar of integreren van leerstof technologische opvoeding (wonen). GEZ1 Na herhaaldelijke waarnemingen, schattingen, controles of na opzoeken in documenten de temperatuur bij voedselverwerking aangeven voedsel bewaren voedsel bereiden voedsel serveren Temperatuur bij voedselverwerking temperatuur bij voedselbewaring; temperatuur bij voedselbereiding; temperatuur bij voedselservering. Temperaturen i.v.m. voedselverwerking in de lessen toegepaste wetenschappen slechts kort aanhalen. Deze leerstof wordt in de lessen realisatietechnieken concreet toegepast. Op lange termijn de verschillende temperatuurmetingen bij alle verdere realisatietechnieken toepassen. LER7 Het begrip WLMG en de grootheid en eenheid van tijd correct gebruiken. De relatie tussen natuurlijke periodieke verschijnselen en tijdsbepalingen verwoorden. 7LMGPHWLQJHQ 0HWHQYDQWLMG egrip WLMG - Grootheid - Eenheid verschil tussen tijd schatten en meten; relatie tussen tijd en periodieke verschijnselen in de natuur. LER7 Praktische toelichtingen geven bij het meten van de tijd gebruikt in de huishouding Meetinstrumenten + toepassingen zandloper; huishoudklokje timer minuterie; programmeerklok. De verschillende soorten uurwerken worden niet besproken. Zich beperken tot de typische huishoudelijk instrumenten voor tijdmeting. p. 20 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

21 6SHFLILHNHOHHSODQGRHOVWHOOLQJHQ %8 /HHLQKRXGHQ 'LGDFWLVFKHHQSHGDJRJLVFKHZHQNHQ Inzien dat kennis van feiten uit het verleden helpt om de wereld en de mensen van nu te begrijpen. 7LMGPHWLQJHQLQIXQFWLHYDQKDQGHOLQJHQ JHLFKWQDDGHPHQVHQ]LMQPLOLHX Tijd en leeftijd de mens en zijn verleden; invloed van het verleden op het denken en handelen van de mens. Met concrete voorbeelden aantonen dat tijd (wat duurt lang, wat duurt kort) een relatief begrip is. De begrippen VRFLDDOen ELRORJLVFKLWPH kunnen definiëren Tijd en het biologisch ritme van de mens over 24 uur begrip sociale ritmen; begrip biologisch ritme - biologische klok; GEZ14 Het effect van sociale ritmen op het biologische ritme van de mens omschrijven. Enkele manieren om lichamelijke en geestelijke vermoeidheid te herstellen, opsommen. Een aantal factoren geven die de slaapbehoeften beïnvloeden. 4 fasen van de slaap opnoemen en hun typische kenmerken aangeven. De voordelen van lichaamsbeweging omschrijven.. Tijd voor rust en ontspanning herstellen van lichamelijke vermoeidheid; herstellen van geestelijke vermoeidheid: tijd voor rust; tijd voor ontspanning: lichaamsbeweging; andere ontspanning. Afspreken met leerkrachten LO i.v.m. meten van prestatie-, uithoudings- en recuperatievermogen (Cooper test). In de lessen realisatietechnieken inventarisatie maken van verschillende ontspanningsmogelijkheden voor jongeren in eigen streek. GEZ11 Een aantal lichaamsfuncties die de conditie bepalen, vermelden. Het prestatie-, uithoudings- en recuperatievermogen omschrijven en meten. p. 21 Leerplan Sociale en Technische Vorming 2 e leerjaar van de 1 e graad SO

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek 1 kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en ontwikkelingsdoelen techniek 2 Ontwikkelingsdoelen techniek Kleuteronderwijs De kleuters kunnen 2.1

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Gemeenschappelijk gedeelte

Gemeenschappelijk gedeelte Gemeenschappelijk gedeelte Godsdienst 2 Nederlands 5* Frans 4* Wiskunde 4* Aardrijkskunde 2 Biologie 2 Geschiedenis 1 Technologische opvoeding 2 Lichamelijke opvoeding en sport 2 Muzikale opvoeding 1 Plastische

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek

Nadere informatie

Van TSO naar TSO : (g)een probleem

Van TSO naar TSO : (g)een probleem Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen Van TSO naar TSO : (g)een probleem De brochure Van ASO naar TSO werd uitgebreid met een gedeelte dat de aansluitmogelijkheden bij overgangen binnen de TSO-richtingen

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker)

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Na één jaar in de kaz-klas heb je al iets meer de kans gehad om je een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap naar het

Nadere informatie

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1 Activiteit : Kijk wat(t) een huis! Korte beschrijving : Hoeveel energie verbruikt een koffiezetapparaat? Maakt het gebruik van een spaarlamp nu echt zoveel verschil uit? En als je een TV op standby zet,

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad... Techniek-wetenschappen STUDIEGEBIED CHEMIE Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting...

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker)

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO techniek maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector Chemie, kunststoffen

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus)

Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus) Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m.

Nadere informatie

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek.

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek. INLEIDING Wat is IT S ALIVE? It s alive is ontwikkeld door de rvo-society, gelegen in het bedrijf Imec. It s alive is een box met elektronische componenten. De leerlingen leren schakelingen bouwen maar

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder)

Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder) Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector Bouw Beginsituatie:

Nadere informatie

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245)

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245) ASISKENNIS EN ASISVAARDIGHEDEN II 245 asiskennis en asisvaardigheden II (245) SCHEIKUNDE 245.01 De kandidaat kan de belangrijkste scheikundige en natuurkundige verschijnselen onderscheiden. 245.02 De kan

Nadere informatie

Strijlandstraat 40 1755 Gooik-Strijland Tel. 054/56 78 05 Fax. 054/56 86 10

Strijlandstraat 40 1755 Gooik-Strijland Tel. 054/56 78 05 Fax. 054/56 86 10 Strijlandstraat 40 1755 Gooik-Strijland Tel. 054/56 78 05 Fax. 054/56 86 10 Pedagogisch project Gemeentelijke lagere school De Oester met extra sportaanbod blz. 2 Pedagogisch project : Element 1: Gegevens

Nadere informatie

Eindtermen Natuurwetenschappen. Voor de eerste graad van het secundair onderwijs.

Eindtermen Natuurwetenschappen. Voor de eerste graad van het secundair onderwijs. Voor de eerste graad van het secundair onderwijs. 11 januari 2010 MOTIVERING VOOR HET INDIENEN VAN VERVANGENDE EINDTERMEN NATUURWETENSCHAPPEN Een belangrijk onderscheid tussen de door de Vlaamse regering

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o BSO TWEEDE GRAAD vak TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE 1 u/w IT-o 2000/095 (vervangt 97323) TV AUTOTECHNIEK / CARROSSSERIE INHOUDSOPGAVE Beginsituatie voor het vak... 2 Specifieke visie... 2 Leerplandoelstellingen

Nadere informatie

6 Mens en techniek ICT 1ste graad

6 Mens en techniek ICT 1ste graad Materialen 6.1 Kinderen zien in dat courante producten gemaakt zijn uit welbepaalde materialen en/of grondstoffen. OD2.1 ET2.1 vervoeren van bananen link met tandwielen van de fiets maken van een ribbelmachine

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind?

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? Hout en bouw Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? In de huidige lessentabellen van hout, bouw en schilderwerk staat het vak TW nog afzonderlijk vermeld. Heel wat leraren

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 00) VOOR DE DERDE GRAAD AANSLUITING BIJ DE VAKKEN De ethische matri aardrijkskunde biologie ecologie economie

Nadere informatie

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen. Van TSO naar TSO : (g)een probleem

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen. Van TSO naar TSO : (g)een probleem Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen Van TSO naar TSO : (g)een probleem Schooljaar 2004-2005 Inleiding De brochure Van ASO naar TSO werd uitgebreid met een gedeelte dat de aansluitmogelijkheden bij overgangen

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 3 e graad basisonderwijs Leervak: WO Technologie - Maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren

Nadere informatie

1.De leerlingen kunnen losse gegevens verwerven en gebruiken door ze betekenis te geven en te memoriseren.

1.De leerlingen kunnen losse gegevens verwerven en gebruiken door ze betekenis te geven en te memoriseren. 1.De leerlingen kunnen losse gegevens verwerven en gebruiken door ze betekenis te geven en te memoriseren. De leerlingen kunnen betekenis geven aan losse gegevens door ze te situeren in een context; door

Nadere informatie

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende onderzoeksopdrachten.

Nadere informatie

Eindtermen en ontwikkelingsdoelen voor explorer in de B-stroom. Gemeenschappelijke vakoverschrijdende eindtermen

Eindtermen en ontwikkelingsdoelen voor explorer in de B-stroom. Gemeenschappelijke vakoverschrijdende eindtermen Eindtermen en ontwikkelingsdoelen voor explorer in de B-stroom Gemeenschappelijke vakoverschrijdende eindtermen Gemeenschappelijke stam : (communicatief vermogen) brengen belangrijke elementen van communicatief

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, )

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, ) Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, ) Klas: 1ste graad secundair onderwijs A stroom / B - stroom Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker)

Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker) Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker) Klas: 3 de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de Grafische sector

Nadere informatie

Studieaanbod 1 ste graad

Studieaanbod 1 ste graad Studieaanbod 1 ste graad A-stroom / optie Latijn / Optie moderne / Optie handel / Optie techniek / B-stroom / 1B / BVL / Verzorging-voeding en mode / Elektriciteit en metaal / aso / tso / bso 02 IKSO voor

Nadere informatie

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 2 de graad

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 2 de graad 2 de graad Handel Vakken Derde jaar Handel Vierde jaar aardrijkskunde 1 1 geschiedenis 1 1 godsdienst 2 2 lich. opvoeding 2 2 natuurwetenschappen 2 2 Frans 5 5 Engels 3 3 unde 4 4 T.E. Bedrijfshuishoudkunde

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl7 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding AO BE 024 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15 januari

Nadere informatie

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit 1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit School: Sint-Jozefinstituut Onderwijsvorm: Graad: Studierichting: 1ste graad 1 ste leerjaar A 2 de leerjaar Industriële wetenschappen

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 200) VOOR DE EERSTE GRAAD 2 2 AANSLUITING BIJ DE VAKKEN aardrijkskunde biologie sociaal-economische initiatie

Nadere informatie

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk

LESVOORBEREIDING. Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Departement Bedrijfskunde, Lerarenopleiding & Sociaal werk Zetel Campus Lier Bouwmeestersstraat 3 Berlaarsestraat 31 2000 Antwerpen 2500 Lier tel. 03/259 08 00 tel. 03/490.00.50 fax 03/259 08 18 fax 03/490.00.51

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad

Tweede jaar van de eerste graad Tweede jaar van de eerste graad Na één jaar secundair onderwijs heeft de leerling al iets meer de kans gehad zich een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Leerlijn leren leren. 4 Leerlijn leren leren. 1 Strategieën om kennis op te bouwen en problemen op te lossen

Leerlijn leren leren. 4 Leerlijn leren leren. 1 Strategieën om kennis op te bouwen en problemen op te lossen 4 Leerlijn leren leren Leerlijn leren leren 1 2 3 4 5 6 1 Strategieën om kennis op te bouwen en problemen op te lossen 1 De lln kunnen losse gegevens leren ze: a betekenis te geven ze te situeren in een

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker)

Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp:

Nadere informatie

DON BOSCO. INPROFIEL info@donboscohoboken.be. 2 de graad BSO TECHNISCH INSTITUUT

DON BOSCO. INPROFIEL info@donboscohoboken.be. 2 de graad BSO TECHNISCH INSTITUUT DON BOSCO TECHNISCH INSTITUUT INPROFIEL info@donboscohoboken.be 2 de graad BSO INLEIDING Wanneer je deze infomap in handen krijgt, duidt dit op interesse voor het beroepsonderwijs. Kiezen voor het beroepsonderwijs

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien,

Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, Lesvoorbereiding: Metaal en Technologie (beroepen: lasser, elektricien, matrijzenbouwer, ) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssector

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Transport en logistiek (beroepen: planner, magazijnmedewerker en vrachtwagenchauffeur)

Lesvoorbereiding: Transport en logistiek (beroepen: planner, magazijnmedewerker en vrachtwagenchauffeur) Lesvoorbereiding: Transport en logistiek (beroepen: planner, magazijnmedewerker en vrachtwagenchauffeur) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

a. vakgebonden eindtermen p. 2 b. leerplandoelstelllingen in het vrij onderwijs (VSKO) p. 3

a. vakgebonden eindtermen p. 2 b. leerplandoelstelllingen in het vrij onderwijs (VSKO) p. 3 VELDWERK LANDSCHAP DOELEN Met dit educatief pakket, ontwikkeld door de natuur- en milieueducatie dienst van de Provincie West-Vlaanderen worden belangrijke doelen en leerplandoelstellingen bereikt in het

Nadere informatie

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs Technologie Ontwikkelingsdoelen en eindtermen Schematisch OD Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs ET Eindtermen basisonderwijs 2.1 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 De kleuters: KERNCOMPONENTEN VAN TECHNIEK - kunnen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Social Profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker)

Lesvoorbereiding: Social Profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Lesvoorbereiding: Social Profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Technologische Opvoeding Onderwerp:

Nadere informatie

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO Vlaamse Onderwijsraad Afdeling ASO Leuvenseplein 4 24 maart 2000 1000 Brussel ASO/RLE/ADV/001 Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO 1 Situering Sedert 1993 bestudeert

Nadere informatie

Actualisatie Studierichting STW. Integrale Opdrachten. December 2010

Actualisatie Studierichting STW. Integrale Opdrachten. December 2010 Actualisatie Studierichting STW Integrale Opdrachten December 2010 Voeding binnen IO - inspectie: onderscheid leerplan voeding 2de en 3de graad - September 2011 - geen nieuw leerplan maar bestaande geëvalueerd:

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

De Oude Kaasmakerij. Algemeen

De Oude Kaasmakerij. Algemeen Lesbrief De Oude Kaasmakerij Algemeen Deze lesbrief is opgemaakt voor het lager onderwijs. Voor leerlingen uit eerste, tweede en derde graad van het basisonderwijs werd een specifieke rondleiding uitgewerkt

Nadere informatie

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur)

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur) 1ste graad 1ste jaar B School: Graad: Studierichting: Heilig Hart van Maria-instituut s Gravenwezel Mater Dei-Instituut Brasschaat Sint-Cordula-instituut Schoten Sint-Jozefinstituut Schoten 1 ste graad

Nadere informatie

Welkom in het Gemeentelijk Technisch Instituut Londerzeel, kortweg het GTIL.

Welkom in het Gemeentelijk Technisch Instituut Londerzeel, kortweg het GTIL. Welkom in het Gemeentelijk Technisch Instituut Londerzeel, kortweg het GTIL. 01 Een school waar leerlingen zichzelf kunnen zijn. In onze school leren jonge mensen omgaan met elkaar en hun leerkrachten,

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vlaanderen

Onderwijsinspectie Vlaanderen 1. Doel practica in ASO, KSO en TSO Onderwijsinspectie Vlaanderen Hoe is het in de praktijk gesteld met het uitvoeren van leerlingenproeven? Het empirisch karakter van het vak tot uiting brengen Leerlingen

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN WETENSCHAPPELIJK TEKENEN TWEEDE GRAAD TSO TECHNIEK-WETENSCHAPPEN COMPLEMENTAIR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL (Vervangt leerplan D/1998/0279/021A vanaf 1 september 2013) Vlaams Verbond van

Nadere informatie

Sint-Jan BerchmansInstituut PuurS BOVENBOUW. Secundair Onderwijs

Sint-Jan BerchmansInstituut PuurS BOVENBOUW. Secundair Onderwijs Sint-Jan BerchmansInstituut PuurS BOVENBOUW Secundair Onderwijs Voorwoord DE BOVENBOUWSCHOOL DE STAP VAN DE EERSTE GRAAD NAAR DE BOVENBOUWSCHOOL LEREN LEREN 6 SCHOOLSTRUCTUUR 9 lessentabellen de graad

Nadere informatie

Catalogus UITGEVERIJ LICAP CVBA. basisonderwijs buitengewoon onderwijs. Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be

Catalogus UITGEVERIJ LICAP CVBA. basisonderwijs buitengewoon onderwijs. Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be Catalogus 2014 2015 basisonderwijs buitengewoon onderwijs Guimardstraat 1 1040 Brussel www.licap.be UITGEVERIJ LICAP CVBA Basis onderwijs Schoolagenda's 'Mijn eerste agenda' is een schoolagenda geschikt

Nadere informatie

Aansluiting op het actuele curriculum (2014)

Aansluiting op het actuele curriculum (2014) Aansluiting op het actuele curriculum (2014) De verschillende modules van GLOBE lenen zich uitstekend om de leerlingen de verschillende eindtermen en kerndoelen aan te leren zoals die zijn opgesteld door

Nadere informatie

<.ci.ic.ic ~ri(crit11.1t1.t1.r ilil.t...tl

<.ci.ic.ic ~ri(crit11.1t1.t1.r ilil.t...tl <.ci.ic.ic ~ri(crit11.1t1.t1.r ilil.t...tl 1 0 + ++ Volgt het schoolboek het nieuwe leerplan en dus ook de vakgebonden eindtermen en ontwikkelingsdoelen die in de leerplannen werden opgenomen? Hierbijgaan

Nadere informatie

Overzicht studieaanbod Broederschool Stekene

Overzicht studieaanbod Broederschool Stekene Overzicht studieaanbod Broederschool Stekene 1ste leerjaar A optie! 2 1ste leerjaar B optie! 3 2de leerjaar optie! 4 Beroepsvoorbereidend leerjaar optie! 5 3de jaar ASO optie! 6 4de jaar ASO optie! 7 3

Nadere informatie

Studiedag Duurzame Ontwikkeling

Studiedag Duurzame Ontwikkeling Studiedag Duurzame Ontwikkeling Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om hout aan te slepen, werktekeningen te maken, taken te verdelen en werk te plannen, maar leer de mensen

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Alle ruimte voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Campus Het Spoor Mol 02 Leerlingen leren door te doen, te ondervinden, mee te maken,. Ze beleven met hun zintuigen, verstand en gevoel, alleen of in groep.

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Parallellen tussen de peilingtoetsen en de OVSG-toets. Walter Dons Pedagogisch adviseur

Parallellen tussen de peilingtoetsen en de OVSG-toets. Walter Dons Pedagogisch adviseur Parallellen tussen de peilingtoetsen en de OVSG-toets Walter Dons Pedagogisch adviseur inhoud De OVSG-toets -Wat? Waarom? Hoe? -Voor wie? -Evolutie in onze toets Parallellen met de peilingstoetsen OVSG-toets

Nadere informatie

VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015

VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015 VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015 WIJZIGINGEN STUDIEAANBOD 1 STE LEERJAAR A Waarom? interesse talenten observatie oriënteren 2 STUDIEAANBOD 2013-2014 1 STE LEERJAAR A Agro- en biotechnieken

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek doen Kerndoel(en): 28 Leerdoel(en): - Onderzoek doen aan de hand van onderzoeksvragen - Uitkomsten van onderzoek presenteren.

Onderwerp: Onderzoek doen Kerndoel(en): 28 Leerdoel(en): - Onderzoek doen aan de hand van onderzoeksvragen - Uitkomsten van onderzoek presenteren. Vak: Scheikunde Leerjaar: Kerndoel(en): 28 De leerling leert vragen over onderwerpen uit het brede leergebied om te zetten in onderzoeksvragen, een dergelijk onderzoek over een natuurwetenschappelijk onderwerp

Nadere informatie

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze.

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze. Deze brochure wil jou en je ouders wegwijs maken in het studieaanbod van het Sint-Norbertusinstituut. Het Sint-Norbertusinstituut is immers een school met vele studiemogelijkheden in het secundair onderwijs.

Nadere informatie

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het olvp Beste ouder(s) Een school en studiekeuze maken na zesde leerjaar is niet gemakkelijk. U krijgt heel wat informatie en wilt met zoveel mogelijk zaken rekening houden. In deze kleine brochure maken

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid

Nieuwsbrief. Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid Tijdens het schooljaar 2009 2010 werkte het Steunpunt Diversiteit & Leren samen met RVO - Society,

Nadere informatie

Schakelcursus Elektrotechniek

Schakelcursus Elektrotechniek Schakelcursus Elektrotechniek februari 2015 De cursus is bestemd voor die cursisten waarvan de vooropleiding in het vakgebied Elektrotechniek vooralsnog onvoldoende is. Auteur: L. Smit De Kooi 7 4233 GP

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Visie en accenten leerplan Frans BaO 1 De eerste stappen zetten - Basiswoordenschat

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

Algemene info eerste graad

Algemene info eerste graad Algemene info eerste graad Leerlingen die instappen in de eerste graad secundair onderwijs, stappen een andere onderwijswereld binnen. Plots zijn er veel meer vakken, veel meer leerkrachten, andere aandachtspunten,

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. SOCIALE EN TECHNISCHE VORMING Keuzegedeelte Basisoptie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. SOCIALE EN TECHNISCHE VORMING Keuzegedeelte Basisoptie VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS SOCIALE EN TECHNISCHE VORMING Keuzegedeelte Basisoptie Licap - Brussel - september 2001 ALGEMENE INHOUD LESSENTABELLEN...3

Nadere informatie

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen...

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen... Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2002-100 datum : 2002-08-28 gewijzigd : 2007-02-21 contact : Dienst Leren en Onderwijzen,

Nadere informatie

Toetstermen en taxonomiecodes

Toetstermen en taxonomiecodes Toetstermen en taxonomiecodes Door middel van toetstermen is vastgelegd wat deelnemers moeten kennen en kunnen. Een toetsterm is bepalend voor de inhoud van de opleiding en de toetsing. Dit betekent dat

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Elementen Thema 5 Wonen

Elementen Thema 5 Wonen Toetstermen Energiebronnen Energieopwekking en transport Elektromagnetisme Drie energiebronnen noemen voor het verwarmen van een stoomketel (elektriciteitscentrale) Twee energiebronnen noemen voor het

Nadere informatie

Meten is weten, dat geldt ook voor het vakgebied natuurkunde. Om te meten gebruik je hulpmiddelen, zoals timers, thermometers, linialen en sensoren.

Meten is weten, dat geldt ook voor het vakgebied natuurkunde. Om te meten gebruik je hulpmiddelen, zoals timers, thermometers, linialen en sensoren. 1 Meten en verwerken 1.1 Meten Meten is weten, dat geldt ook voor het vakgebied natuurkunde. Om te meten gebruik je hulpmiddelen, zoals timers, thermometers, linialen en sensoren. Grootheden/eenheden Een

Nadere informatie

Inhoudsopgave Pedagogisch project

Inhoudsopgave Pedagogisch project Inhoudsopgave ogisch project 1.1.1. Visie... 2 A. Pijlers... 2 B. Algemene doelen en waarden die de school wil realiseren... 2 C. Ligging... 3 1.1.2. Levensbeschouwing... 3 A. Karakter van de school...

Nadere informatie