Doodstraf voor downloaden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doodstraf voor downloaden"

Transcriptie

1 Paal en perk? geeft antwoord op pagina 3 26 Dinsdag Februari 2008 Werkt bevrijdend. Turkije Zonder angst Zijn moeder huilt en zijn vader slikt de tranen weg als ze afscheid nemen van hun zoon Erhan, die het leger in gaat. Hij is niet bang om naar het onrustige zuidoosten van Turkije of naar Noord-Irak gestuurd te worden. Wat moet, dat moet. Perspectief Jaren 50 versus nu Kuper op dinsdag Trend: klein maar fijn Films over het Wilde Westen lijken misschien het eeuwige leven te hebben, maar het genre moet zich voortdurend opnieuw uitvinden. Net als Pierce James Bond Brosnan, die met een Rambo-imitatie zijn cocktailcarrière definitief afsluit Doodstraf voor downloaden In een overvolle Afghaanse gevangenis hoopt de student Sayed Pervez Kambaksh op een eerlijk hoger beroep. Een interview. Kim Sengupta MAZAR-I-SHARIF Sayed Pervez Kambaksh klemt zich vast aan de tralies van zijn cel en vertelt hoe zijn leven in elkaar stortte. Er was geen sprake van dat ik een advocaat kreeg om me bij te staan en ook zelf mocht ik niets zeggen om me te verdedigen. De 23-jarige student spreekt in de gevangenis van Mazar-i-Sharif met ons, nadat zijn doodstraf voor het downloaden van een rapport over vrouwenrechten tot internationale aandacht heeft geleid. Voor de eerste keer hoort de buitenwereld nu zijn eigen verhaal over deze verbijsterende ervaring. Met zachte, enigszins aarzelende stem vertelt hij: De rechters waren al tot een conclusie over de zaak gekomen zonder dat ik aanwezig was. Ze keken naar me alsof ik al veroordeeld was. Ik wilde zeggen: Dit is verkeerd, luister alstublieft naar me, maar ik kreeg geen kans om iets uit te leggen. De rechtszaak, die vier minuten duurde, heeft ervoor gezorgd dat Kambaksh nu al maanden achter de tralies zit. Hij deelt een cel van tien bij twaalf meter met vierendertig anderen: moordenaars, dieven en terroristen, terwijl de dreiging van executie continu boven zijn hoofd hangt. Zijn lot leek bezegeld toen in het Afghaanse parlement een motie werd aangenomen die de doodstaf bekrachtigde. Later werd deze na nationale en internationale protesten ingetrokken. Ik spreek in de Balkhgevangenis met Kambaksh onder het toeziend oog van de bewakers. Hier zitten 360 gevangenen opgesloten in een gebouw dat bedoeld is voor 200 mensen; zelfs de Afghaanse autoriteiten noemen de omstandigheden onacceptabel. De gevangenen, onder wie ook tweeëntwintig vrouwen, die er vaak zitten op beschuldiging van het verlaten van hun echtgenoot of overspel, zitten er bij met de verslagen uitstraling van mensen die in een bureaucratisch net gevangen zijn en weten dat ze daar niet snel weer uit komen. Kambaksh voor hij werd opgepakt. REUTERS Lees verder op pagina 8. Wintersport Waarom zijn er geen Surinamers op de skipiste te vinden? Meer dan een miljoen Nederlanders gaan dit jaar op wintersport. Daar zit slechts een handjevol niet-westerse allochtonen tussen. En dat terwijl deze groep ruim 10 procent van de Nederlandse bevolking uitmaakt. Annita Lageweg KÖNIGSLEITEN/OOSTENRIJK Als een volleerde skiër zoeft Jerry Timpico van de steile piste af. Niet gek toch, voor een Surinamer?, lacht hij, als hij onder aan de berg stilstaat. Timpico (43) reisde een paar dagen eerder met zijn gezin af naar het Oostenrijkse Zillertal, met een meer dan 200 kilometer piste tellend skigebied. Het Zillertal is prachtig en we breiden ons skiterrein elk jaar verder uit, zegt hij. Het is alleen vreemd dat ik hier bijna de enige kleurling ben. In Nederland wonende Surinamers, Antillianen, Turken en Marokkanen willen hun sportiviteit toch ook wel eens uitleven in de sneeuw? Toch zie ik ze hier bijna nooit. In de drie jaar dat hij in Oostenrijk skiet, kwam Timpico bijna nooit anders dan blanke skiërs tegen. Gisteren zag ik een Hindoestaan zitten op een terras, zegt hij. En op de piste kwam ik een Antilliaanse tegen. Maar dat was het wel zo n beetje. Tot het moment dat Timpico voor het eerst in Oostenrijk kwam, had hij een vertekend beeld van de wintersport. Ik vergeleek de kou hier met die in Nederland. De winters daar vind ik vaak allesbehalve aangenaam. Hier is dat totaal anders. Je ziet mensen in een trui skiën en in de zon op een terras is het gewoon heet. Ik heb de winter hier van een heel andere kant leren kennen. Het klopt dat maar weinig nietwesterse allochtonen op wintersport gaan. Er zijn geen exacte cijfers voorhanden, maar medewerkers van reisbureaus vertellen dat zij nauwelijks boekingen krijgen van allochtone medelanders. Te koud en te duur liggen voor de hand, maar is het daarmee uitgelegd? Recent onderzoek van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) naar het vakantiegedrag van niet-westerse allochtonen, laat zien dat zij het vanuit hun cultuur over het algemeen niet gewend zijn om uitstapjes te ondernemen. Gezellig thuis met familie, de hele dag kletsen, eten en drinken was en is voor velen van hen een uitje. Bovendien zijn veel allochtonen voor een vakantie meer gefocust op het vaderland. Geld en dagen sparen voor een langere vakantie naar Suriname, de Antillen of Marokko heeft ook voor de jongere generatie nog steeds meer prioriteit dan een weekje op de lange latten in Oostenrijk, Italië of Frankrijk. Lees verder op pagina 6

2 2 Dagblad De Pers Nieuws Interesse in het Paleis op de Dam? Meld het de bank. ING Bank Geen oplossing woningnood Bieden op elk willekeurig huis Bieden op huizen die niet te koop staan. Dat kan via de ING Bank, die claimt de woningmarkt open te breken. Onzin, zeggen experts: het drijft de huizenprijzen op, maar zorgt niet voor extra aanbod. Annemieke van Dongen Je droomhuis gevonden, maar dat staat niet te koop? Geen probleem, want via de ING Bank kun je er sinds gisteren toch een bod op uitbrengen. Iedereen heeft er baat bij dat de woningmarkt in beweging komt, licht woordvoerster Cindy Penders toe. Dat geldt niet alleen voor geïnteresseerde huizenkopers en latente verkopers, maar vooral ook voor de ING zelf. Als hypotheekverstrekker profiteert de bank er immers van als meer huizen van eigenaar verwisselen. Ben je geïnteresseerd in dat leuke hoekhuis naast de speeltuin, dan kun je dat via de website van de ING kenbaar maken. De bank nodigt je vervolgens uit voor een gesprek met een hypotheekadviseur om te bepalen of je beoogde bod haalbaar is. In dat geval schakelt de ING partnermakelaar iblue in, die de huiseigenaar een briefje stuurt met de mededeling dat iemand serieus geïnteresseerd is in zijn woning. Mocht die interesse wederzijds blijken, dan is de koper niet verplicht met iblue en ING in zee te gaan. Al hopen de bank en de makelaar natuurlijk wel dat hij dat doet. De concurrentie kijkt vanuit dat oogpunt dan ook met interesse naar het initiatief. Maar het zal de woningmarkt niet openbreken, zegt woningmarktdeskundige Martijn de Jong- Tennekes van de Rabobank: Bij een verkoop zijn de transactiekosten hoog: zo n tien procent van de verkoopprijs. Om mensen hun huis uit te krijgen, moet je daarom wel een heel mooi bod doen. En dat zou dus alleen gebeuren bij zeer gewilde woningen, die maar een beperkt deel van de huizenmarkt vormen. Makelaar Hans Broeren vreest dat huiseigenaren de prijs op die manier te ver opdrijven. Als een potentiële koper zelf aanklopt bij zijn droomhuis, zal de eigenaar ook een droomprijs vragen. Een hypotheekverstrekker moet er volgens Broeren ook voor waken dat kopers niet teveel betalen. Het initiatief van de ING Bank noemt hij daarom onverstandig. De problemen op de woningmarkt lost het bovendien niet op, zegt De Jong-Tennekes. Mensen die hun huis op deze manier verkopen, moeten zelf ook op zoek naar een nieuw onderkomen. En dat is het centrale probleem op onze woningmarkt: er zijn te weinig huizen. Volgens de Rabobankeconoom is de enige structurele oplossing dan ook bijbouwen: Het liefst zo veel mogelijk. Overigens is de dienst van de ING Bank en iblue in feite niets nieuws onder de zon, zegt Hans André de la Porte van de Vereniging Eigen Huis: Mensen doen ook zelf briefjes in de bus in de buurt waar ze willen wonen. En via internet konden potentiele kopers hun interesse al anoniem kenbaar maken via sites als Woningpeiler.nl en Elkhuistekoop.nl. 1 Interview Iraanse Groot Ayatollah De vrouw heeft best wel wat talenten De positie van de Iraanse vrouw verbetert. Vrouwen kunnen net zo goed ayatollah of president worden. Als je ze maar niet de hand hoeft te schudden. Eva Ludemann QOM Vrouwen kunnen net zo goed ayatollah worden als mannen. Of rechter, of president. Groot Ayatollah Haj Sjeik Yusef Saanei laat lange stiltes vallen tussen zijn zinnen, opdat zijn woorden extra indruk maken. Met gesloten ogen speelt hij met zijn gebedspenning en schikt zijn witte tulband wat rechter op zijn hoofd. Dan doet hij er nog een schepje bovenop: Het beoordelingsvermogen van vrouwen is net zo goed als dat van mannen. De 71-jarige invloedrijke Iraanse Groot Ayatollah Saanei. geestelijke en een van de beste studenten van wijlen Ayatollah en Opperste Leider Khomeini, zo staat op een poster boven zijn hoofd zucht diep. Waarom zien zijn collega s niet in dat hij gelijk heeft? Waarom interpreteren ze de rol van de vrouw in heilige teksten allemaal verkeerd? Ayatollah Saanei s woorden vallen niet bij iedereen in even goede aarde. Dit is tenslotte Qom. De ultraconservatieve stad, waar Irans geestelijke elite wordt klaargestoomd om de Islamitische Republiek op het rechte pad van Allah te leiden. Een geestelijke elite die sterk gelooft wat in de koran staat, namelijk dat een vrouw niet over dezelfde vermogens beschikt als de man. Niet dat de vrouw geen talenten heeft, verzekert Mullah Mohammed Vasi, die de jongeren van een dichtbijzijnde moskee begeleidt. Maar een vrouw kan in sommige situaties gewoon niet zo goed denken als de man. Daar is ze te emotioneel voor, dat staat gewoon vast. In Qom bevindt zich behalve een van Irans meest gerenommeerde Koranscholen, ook de Jami at al-zahra, de enige theologie-universiteit exclusief voor vrouwen in het land. Het aantal mannelijke studenten die, in de woorden van Ayatollah Saanei, écht voor God komen en niet omdat ze dan geen militaire dienst hoeven doen, stagneert. Aan de Jami at al- Zahra daarentegen melden zich elk jaar meer studentes aan. In het gigantische complex van gele bakstenen gebouwen studeren op het moment twaalfduizend vrouwen, drie keer zoveel als toen het instituut in 1984 werd opgericht. Na de Islamitische Revolutie in 1979 Vandaag In de ochtend regent het in heel ons land. Vanaf het begin van de middag wordt het vanuit het westen droog. Tegen de avond kan ook in het oostelijk deel van Nederland de paraplu worden opgeborgen. Het waait vandaag behoorlijk. Boven land staat windkracht 3-5. Het is verder oppassen voor windstoten. Het wordt ongeveer 11 graden. Morgen De regenkans is morgen stukken kleiner. Alleen het noorden en oosten van Nederland kunnen een bui verwachten. In het zuiden is het droog en schijnt de zon ook. Het wordt een graad of 10, in het noorden is het wat frisser. In de nacht zakt het kwik tot 4 graden. De wind waait uit het westen en trekt in de middag aan tot maximaal kracht 4 Beaufort boven land. Selectie werkzaamheden: Delft (bus) Wegwerkzaamheden. Connexxion-lijn 81. Halten Lindenhof/Kuyperweg, Weteringlaan en Van der Lelijstraat vervallen. Volendam (bus) Wegwerkzaamheden Christiaan van Abcoudestraat op 25 en 26 februari 2008 Arriva-lijnen 11, 118 en 614. Halten Stadskantoor, Jan Platstraat, Schoener, Leendert Spaanderlaan en Kraggenburg vervallen. Eindhoven (bus) Werkzaamheden busbaan. Veolia-lijnen 141, 142 en 144. Halten Marathonloop en De Grote Beek vervallen. Amsterdam (bus) Spoorvervanging Marnixstraat/Leidseplein GVB-lijnen 353, 354, 356, 358 en diverse Connexxionlijnen. Halten Leidseplein en Raamplein vervallen. MEER OP: ONDERWEG? BEL ( 0,70 P/M) OF KIJK OP MOBIEL.9292OV.NL

3 Dagblad De Pers 3 Nieuws Het wordt steeds drukker aan de Jami at al-zahra. LISE SARFATI/MAGNUM/HH. Argus Overheid versoepelt mogelijkheden voor rechtbank-tv De jongere generatie Iraanse vrouwen wordt steeds mondiger stelde Ayatollah Khomeini dat de vrouwelijke helft van de Iraanse bevolking goed moest worden opgeleid. Onze imam leerde ons dat onze vrouwen goed konden bijdragen aan de verspreiding van de Islamitische Revolutie, zegt Mohamed Youssefian, hoofd van de afdeling pr van de Jami t al-zahra. Het is bovendien belangrijk dat de vrouwen hun kinderen de islam goed kunnen bijbrengen. Een gevolg van dit beleid was een fikse stijging van het aantal goedopgeleide Iraanse vrouwen, uit vooral de armere traditionele gezinnen, in de afgelopen drie decennia. Sinds de oprichting van Jami at al-zahra sturen ouders uit alle hoeken van Iran hun dochters naar de universiteit om er gratis onderwijs te volgen. Ook het verblijf in de studentenkamers vier bedden op één kamer is gratis. De overheid en islamitische liefdadigheidsinstellingen betalen. Alles voor de islamitische republiek. Een neveneffect is ook dat vooral de jongere generatie Iraanse vrouwen mondiger is geworden, helemaal de vrouwen die toegang hebben tot internet. Ook in zwarte-kousenstad Qom zie je kleine tekenen van verandering. Een enkele durfal heeft haar zwarte allesbedekkende chador afgeworpen en verruild voor een manteau en hoofddoek. En ook in Qom rijdt sinds een jaar de zogeheten womentaxi, spiksplinternieuwe appelgroene taxi s met vrouwelijke chauffeurs, speciaal voor vrouwelijke passagiers. Uitgerust met een TomTom en draadloze telefoon vervoeren ze veelal vrouwen die nog niet zo lang geleden niet zonder mannelijke begeleiding alleen het huis uit gingen. Vrouwen hebben een grote sprong voorwaarts gemaakt door de Islamitische Revolutie, bevestigt Groot Ayatollah Saanei in zijn kantoortje. Neem mijn vrouw, zij heeft geen opleiding gehad, maar mijn dochter is advocate en mijn kleindochters studeren politicologie en rechten. Hij glimlacht trots, slurpt de laatste slok thee uit zijn kopje en gebaart naar zijn hulpje bij de deur hem overeind te helpen. Het interview is afgelopen. Even later sloft hij leunend op zijn stok de kamer uit. Zonder zijn bezoekster bij het afscheid de hand te schudden, want dat doe je als man niet met een vrouw. Zelfs al was ze de president van de Islamitische Republiek Iran. 1. Van Dale geeft antwoord Paal en perk Politici willen graag daadkrachtig overkomen. Ze zeggen klip-enklaar waar het om gaat. En ze stellen duidelijke grenzen. Een geliefde uitdrukking is daarom dat ergens paal en perk aan moet worden gesteld. Daarmee geeft zo n politicus aan dat de verdere verspreiding van een verschijnsel moet worden tegengehouden. Er moet paal en perk worden gesteld aan de toenemende onverschilligheid van de jeugd, aan de verloedering van onze steden, aan het morele verval van onze beschaving enzovoort. Het gaat daarbij altijd om negatieve ontwikkelingen die zonder ingrijpen snel om zich heen zouden Accountancy talent, verdien direct 15% meer! Assistent-Accountant Je carrière vaart geven? Kies vandaag nog voor WR. De top voor Assistent-Accountants die de sprong willen maken naar het bedrijfsleven. Vanaf dag 1 verdien je 15% meer. Rij je in een sportieve auto zonder eigen bijdrage. Leer je veel bij. En geniet je van een vast contract. Dus heb je minimaal 6 maanden ervaring? Bel gratis of meld je aan op wr.nl. Gezondheid Steeds meer, steeds jonger Korsakov past niet in een verpleeghuis Groot uitdrukkingenwoordenboek Lieneke van der Fluit DEN HAAG Steeds jonger krijgen mensen de ziekte van Korsakov. Ze belanden dan vaak voor tientallen jaren in verpleeghuizen, tussen de (demente) bejaarden. Dat moet anders, zeggen deskundigen. Korsakov-patiënten vereisen een specifieke behandeling en aanpak, vindt Marlies van Noppen, psycholoog en Korsakov-deskundige. Voor veel Korsakov-patiënten is het verpleeghuis een eindstation. Omdat zij vaak jonger zijn dan de demente bejaarden in een psychogeriatrisch verpleeghuis, wonen zij er soms wel tientallen jaren. Sommige patiënten zijn nog maar 45 jaar. Genezen van deze ziekte bestaat niet, maar je gaat er ook niet dood aan. Stel dat zo n persoon 85 wordt, dan zit hij veertig jaar in een verpleeghuis. Dat kan nooit de bedoeling zijn, zegt Van Noppen. Van Noppen pleit daarom voor een aparte opvang en behandeling voor Korsakov-patiënten. Het verpleeghuis waar zij werkt, De Lozerhof in Den Haag, verhuist volgend jaar met deze groep naar een aparte flat. Er is in verhouding nog maar weinig onderzoek verricht naar Korsakov. Anne Goossensen, onderzoekster aan de Erasmus Universiteit zegt: Het is een vergeten groepje. Nederland telt naar schatting achttot tienduizend Korsakov-patiënten. Er zijn aanwijzingen dat hun aantal stijgt en dat ze steeds jonger worden. Toch zijn er geen harde cijfers. Ook het exacte aantal Korsakov-patiënten dat in verpleeghuizen woont is niet bekend. Binnenkort start het Korsakov Kenniscentrum met onderzoek om de aantallen in kaart te brengen. Ook voor overige bewoners in een verpleeghuis levert de aanwezigheid van Korsakov-patiënten problemen op. Korsakov-bewoners zijn redelijk bij de tijd, dus die gaan de overige bewoners manipuleren. Daarnaast doe je de patiënt zelf tekort. Uit zichzelf ondernemen Korsakov-patiënten niets, ze hebben intensieve begeleiding nodig. Is die er niet, dan bestaat hun leven louter uit slapen, koffiedrinken en roken. Dat vind ik geen menswaardig bestaan. Korsakov wordt veroorzaakt door een gebrek aan vitamine B1, dat vrijwel alleen voorkomt bij ernstige alcoholisten. Door een hersenbeschadiging lijden de patiënten aan geheugenverlies en zijn ze vaak niet meer in staat hun leven in te richten. Lees meer op pagina 4 grijpen. Door er een grens aan te stellen, hoopt men de ontwikkeling te stuiten of zelfs te keren. Toch is er iets opmerkelijks aan de hand: hoewel de uitdrukking daadkrachtig klinkt, komt er in de praktijk vaak niet veel van terecht. En waarom niet? Omdat het meestal gaat om ontwikkelingen die niet of nauwelijks te keren zijn. Vervelend, vandaar de wens om het tegen te houden, maar tegelijkertijd moeilijk te bestrijden. Dus vraagt u zich eens af, de eerstvolgende keer dat er iemand roept dat ergens paal en perk aan moet worden gesteld: gaat het hier werkelijk om iets dat tegengehouden kán worden? Of uit de spreker misschien gewoon zijn ongenoegen over de ontwikkeling en weet hij/zij eigenlijk best wel dat er niet veel tegen te doen valt? 1

4 4 Dagblad De Pers Binnenland Gezondheid Iedere verandering is verwarrend Korsakov vraagt om eigen plek Mensen met Korsakov horen niet in een ouderwets verpleeghuis, vinden deskundigen. Daarom heeft het Haagse De Lozerhof een aparte afdeling en vanaf volgend jaar zelfs een speciale flat. Lieneke van der Fluit DEN HAAG Alcohol raakt hij niet meer aan. Nog geen druppel. Dat was vroeger wel anders, zegt Johan de Haan (56). Bier, jenever, ik dronk alles. Ik vergat erbij te eten, joh. En ik kan je vertellen, dan ga je nat. Nu durf ik het niet meer aan. Met al die medicijnen die ik slik, nee, mij niet meer gezien. Zes jaar of zijn het er alweer zeven? woont De Haan nu in verpleeghuis De Lozerhof in Den Haag, op een speciale Korsakov-afdeling. Hoe hij hier binnen is gekomen, hij weet het niet meer. Ik zat de hele dag als een zombie voor de verwarming. Ik kon niet meer praten, niet meer denken, niks. Van die periode daarvoor kan ik me helemáál niets meer herinneren. Ze hebben me hier behoorlijk weten op te lappen. Het is een zonnige februaridag. Echt zo n dag waarop je naar buiten wil om de eerste zonnestralen op je huid te voelen. Toch zitten de meeste bewoners van de afdeling binnen. Ruim negentig Korsakov-patiënten wonen hier in totaal op de vierde en vijfde verdieping. Ieder heeft zijn eigen stekkie in de huiskamer, het staat er blauw van de rook. Kenmerkend voor Korsakov is inactiviteit, zegt zorgcoördinator Corrie van Laar. Als wij ze niet aansporen, komen de bewoners niet eens hun bed uit. Ze hebben nergens zin in, het enige wat ze vaak willen, is roken en koffiedrinken. Maar als wij de patiënten zo ver krijgen iets te ondernemen, genieten ze er vaak wel van. De groep bestaat uit pakweg 40- tot 70-jarigen en een enkele oudere. Ze hebben geen van allen uitzicht op genezing, ze gaan nooit meer naar. HANS WIEGEL. Achteruit over de A10 Drie pubers zijn gisteren gearresteerd omdat ze in de Mercedes van een van hun moeders achteruit over de A10 reden. huis. Familie komt bij de meeste bewoners maar sporadisch op bezoek. Er is vaak te veel gebeurd in het verleden. Er zijn nog maar enkele echtgenoten die regelmatig langskomen, zegt Van Laar. Anne Goossensen is als onderzoekster verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Samen met drie verpleeghuizen heeft zij het zorgprogramma Korsakov ontwikkeld, dat eind 2007 is gepubliceerd. Het is een richtlijn voor alle partijen die met deze ziekte te maken hebben: professionals, maar ook familie. Korsakov-patiënten verdienen een eigen benadering. Het is voor hen van belang om snel op de juiste behandelplek te komen. Ze hebben structuur nodig. Iedere kleine verandering is verwarrend. Naast een zorgrichtlijn wil Goossensen in het document de politiek wakkerschudden. Want, stelt zij samen met andere Korsakov-deskundigen, Korsakov bij alcoholisten kan gemakkelijk worden voorkomen. Eén vitaminepil per dag is genoeg. Riny van Dreumel (66) woont nu twee jaar in de Lozerhof. Ze laat de activiteitenruimte beneden zien, waar ze een aantal keren per week te vinden is. Ze houdt van schilderen, al heeft ze voor ze hier kwam wonen nooit eerder een penseel aangeraakt. Thuis wonen ging niet meer, zegt ze, want ik ging te veel drinken en te weinig eten. Toch vindt ze zichzelf anders dan haar medebewoners. Iedereen hier in huis is vergeetachtig, ik niet. Mijn probleem is dat ik te veel onthoud. Geheugenverlies is een van de belangrijkste symptomen van het syndroom van Korsakov, zegt Marlies van Noppen, psycholoog en Korsakov-deskundige in De Lozerhof. Er ontstaan gaten in het geheugen, vaak weten mensen niet meer wat ze twee Johan de Haan: Op een gegeven moment was ik wel uitgekleurd. Speculaties Anet Bleich heeft bij het verschijnen van haar biografie van Joop den Uyl gezegd dat Den Uyl een bijlage bij het Lockheed-rapport zou hebben verduisterd en in een geheime kluis zou hebben opgeborgen. Dat om de monarchie te redden, aldus mevrouw Bleich, die daarmee effectief zorgde voor extra publiciteit over haar boek. Deze onthullingen van de schrijfster leidden vorige week tot allerlei speculaties. Riny van Dreumel: Mijn probleem is dat ik te veel onthoud. FOTO S: IVO VAN DER BENT.. uur eerder hebben gezegd. Meneer De Haan, die vergeet nogal eens wat, bekent hij. Veel bewoners hier kunnen niet alleen de deur uit. Dan komen ze nooit meer terug, lacht De Haan. Zelf heeft hij het ook een keer gehad, was ie uit de richting Mij mankeert niets, waarom zit ik hier tussen al die gekken? Foutje, bedankt In Assen is een hennepkwekerij ontdekt doordat de automatische watertoevoer op hol was geslagen. Bij een winkel onder de kwekerij stroomde het water door de meterkast en het plafond naar binnen. geraakt. Geen idee meer waar ik was. Gelukkig wist ik nog wel de naam van het verpleeghuis, dus kon ik de weg terug vragen. Het is tijd voor de lunch. Karren met brood, beleg, koffie en jus komen de afdeling op. Bewoners die aan een activiteit hebben deelgenomen, schuiven aan. Er wordt een moment stilte gevraagd voor degenen die willen bidden. Op de gang klinkt een stem: Ik ben vandaag zo vrolijk, zo vrolijk, zo vrolijk. Kun je even stil zijn, maant Van Laar de bewoner. Meneer De Haan praat honderduit. Een deel van zijn medebewoners wordt regelmatig s ochtends opgehaald om productiewerk te gaan doen. Hij niet, want ik lul te veel, dat kunnen ze daar niet hebben. Naar het activiteitencentrum ga ik ook niet meer. Op een gegeven moment was ik wel uitgekleurd. Mensen met Korsakov zijn erg bij de pinken in het hier en nu. Vaak kun je niet eens aan ze zien dat ze iets Had Den Uyl zo n geheime kluis? Wie heeft ervoor gezorgd dat mevrouw Bleich in die kluis kon kijken? Lag daar een geheime bijlage bij het Lockheedrapport in? En is het zo dat de inhoud van die bijlage de monarchie in een crisis zou hebben kunnen storten? Zoon Xander den Uyl zei dat de familie geen geheime kluis heeft en dat het deel van het archief van zijn vader dat over de koninklijke familie gaat, voor iedereen gesloten is. Dochter Barbara den Uyl liet echter weten dat de genoemde geheime bijlage in een kluis van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) ligt. Maar een woordvoerder van premier Balkenende zei dat het departement van Algemene Zaken het rapport van de commissie-donner, die de Lockheed-zaak indertijd onderzocht, bij het Nationaal Archief heeft gedeponeerd en dat de stukken nog zo n veertig jaar geheim zullen blijven. Ze deed eerst alsof zij zelf een kluis gekraakt en zo een klus geklaard had, maar opgeschrikt door de ontstane commotie heeft mevrouw Bleich haastig verteld dat ze het stuk van een journalist van Vrij Nederland had gekregen en dat dit blad het verhaal al mankeren. Daarnaast zien de patiënten zelf niet in dat er iets aan de hand is. Mij mankeert niets, waarom zit ik hier tussen al die gekken, horen we dan, legt Van Noppen uit. Terwijl de meeste bewoners niet eens in staat zijn zelf hun dag in te delen. Ze kunnen niet plannen, de structuur is totaal verdwenen. Omdat Korsakov-patiënten vaak zo bijdehand zijn, ziet de rechterlijke macht niet altijd in dat voor sommige een gedwongen opname de beste optie is. Ik heb al verschillende keren meegemaakt dat de rechterlijke machtiging van een patiënt afliep en hij dus naar huis mocht. Terwijl zo n persoon dat helemaal niet aankan en vaak naar de fles grijpt of in de problemen komt. Dat is triest, want wij hebben ontzettend veel energie in zo n persoon gestoken en binnen de kortste keren is de patiënt weer terug bij af. Wel of niet drinken is een hot item voor de patiënten. Van Noppen: De drankzucht is bij een aantal nog aanwezig. Als ik door af en toe een glaasje wijn of bier toe te staan kan voorkomen dat de patiënt de kroeg induikt, dan doe ik dat. Mevrouw Van Dreumel drinkt iedere vrijdagavond een glaasje wijn. Dat kan ik nu, gewoon één glas en verder de hele week niets. Geen behoefte aan. 1 Stichting Saffier houdt op 15 maart open dag op De Lozerhof, Randveen 64, Den Haag. Tijdens deze dag wordt informatie gegeven over Korsakov. Kijk op: en jaren geleden had gepubliceerd. Oud nieuws als nieuw verkocht. Wat een blamage! Dan blijft vervolgens nog de vraag of het verhaal in VN echt het geheime stuk is en of Den Uyl dat in een eigen geheime kluis had mogen opbergen. Het Lockheed-rapport werd aan hem niet als persoon, maar als ministerpresident overhandigd. En de vraag of Den Uyl op z n eentje zo mocht handelen, zonder overleg met de twee andere verantwoordelijke ministers: die van Justitie en van Binnenlandse Zaken. Daarover een volgende keer. 1. Man valt voor politieagent Op een zebrapad stil gaan staan voor een politieauto en dan op de motorkap vallen? Prima plan, vond een man uit De Wijk. Hij is opgepakt.

5 Binnenland 5 Vreemdeling in Den Haag Het was druk bij De Dokwerker Ahmed (moslim) & Sami (Marokkaanse jood) Ongeveer drieduizend mensen herdachten in Amsterdam de Februaristaking. Dat waren er duizend meer dan vorig jaar. Tweede Kamer-voorzitter Gerdi Verbeet hield een toespraak en cabaretière Sanne Wallis de Vries las.. Simply Closer gedichten voor. Bij de Februaristaking in 1941 legden duizenden mensen uit de regio Amsterdam het werk neer uit protest tegen de onmenselijke behandeling van joden door de Duitse bezetter. 1 FOTO: AMAURY MILLER Oost-Europeanen Van militaire barak naar woningen Ysselsteyn vreest Polendorp Het Limburgse Ysselsteyn wil volgend jaar Polen onderbrengen in een voormalig militair complex. De omwonenden vrezen een Polendorp. Want wie zegt dat het bij de geplande vijfhonderd blijft? Sanne Rooseboom De grote loodsen van het militaire complex hebben jarenlang legervoertuigen gehuisvest. Maar als het aan de gemeente Venray ligt, wonen er binnenkort buitenlandse werknemers, vooral Polen die in de buurt werken. Over een maand wordt het plan voorgelegd aan de gemeenteraad. De bewoners van de Timmermansweg moeten er niet aan denken, honderden Polen midden in het natuurgebied voor de deur. Waarom moet juist een dorpje als Ysselsteyn dit probleem oplossen? Volgens geruchten in het dorp kunnen het ook Polen worden. Of En dat zouden evenveel Oost-Europeanen zijn als inwoners van Ysselsteyn. Door een klein Pools dorp te maken D66-leider Pechtold MINDER LAKS MET PRIVACY Nederlanders moeten zich breder organiseren tegen schendingen van hun privacy, vindt D66-leider Alexander Pechtold. We zouden een voorbeeld moeten nemen aan bewegingen in de VS. Nederlanders zijn te laks. Als iemand na het kopen van zijn eerste pak luiers, via de bonuskaart, een felicitatiepakket krijgt, is dat fijn. Maar is iemand ook zo blij als over vijftig jaar de eerste incontinentieluiers worden gekocht? Van der Lubbe 75 jaar na de Rijksdagbrand krijgt Leiden morgen een Marinus-plaquette. Peter Middendorp is schrijver/journalist en doet voor De Pers dagelijks verslag van zijn belevenissen in Den Haag. Samsung D900i. 0,- Van Voor van het complex zouden boerenbedrijven in de buurt bovendien niet meer kunnen uitbreiden. De inwoners van de Timmermansweg, waaraan het militaire complex ligt, hebben zich verenigd en presenteerden gisteren tijdens een informatieavond voor het dorp een lijst met tegenargumenten. De Timmermansweg zal dichtslibben door alle extra auto s, is de vrees. Het plan is volgens de bewoners slecht voor de Polen zelf, die geïsoleerd in de bossen terechtkomen. Ook de Werkgroep Behoud De Peel, een lokale natuurbeschermingsorganisatie, is tegen het plan. Het terrein, waar dassen en uilen wonen, moet eigenlijk teruggegeven worden aan de natuur. Toch moet er volgens de gemeente iets gedaan worden aan de slechte woonomstandigheden van de meeste Polen in de regio. Remco Hoogstraten van de gemeente Venray, waar Ysselsteyn onder valt: Veel Poolse werknemers wonen op een kluitje, in een oude caravan of zelfs in tentjes. Wij kunnen wel proberen daar wat aan te doen, maar er is nu eenmaal een groot tekort aan tijdelijke huisvesting. Door zelf woonruimte te creëren willen we een oplossing bieden. Op het enorme militaire terrein zou de gemeente woonbarakken maken, sportfaciliteiten, een café en misschien een kerkje. Er is al van alles; elektriciteit, asfaltwegen, een kantine. Het ministerie van Defensie wil van het terrein af, Venray wil het kopen. Als de gemeenteraad akkoord gaat. Daarna komt er een plan van aanpak. Da s een rare volgorde, volgens de boze buurtbewoners: Het lijkt ons logisch dat eerst wordt onderzocht of de huisvesting van 500 mensen überhaupt haalbaar is. 1 A Inclusief an het begin van de avond kwam een communicatiedeskundige bij me aan de bar staan van één van die nieuwe, hippe cafés aan het Plein. Een jeugdige vijftiger met geföhnde haren en een moderne bril. Hij moest naar de opera, zo meteen. Iedereen ging daar naartoe. Hij had zijn komst pas willen bevestigen nadat ze hem hadden verzekerd dat er een pauze in zou zitten. Hij bestelde twee biertjes, ook eentje voor mij, we kenden elkaar van een eerdere gelegenheid. In de tussentijd had hij een lezing bijgewoond van de schrijver P.F. Thomése. In diens laatste roman probeert een mannetjesmaker een goed vriendje in de politieke markt van het Binnenhof te zetten, maar eigenlijk gaat de roman vooral over seks. Dat was wat overdreven, zei hij, zo erg was het niet in de praktijk Hoewel? Kort geleden wilde zijn baas weer eens prominent in het nieuws. De communicatiedeskundige vroeg NRC Handelsblad of ze hem wilden interviewen Moet je hem wel op de voorpagina zetten. Daar wilden ze bij de NRC even over nadenken. De communicatiedeskundige belde een Kamerlid en zei: je mag als enige weten 4 GB micro-sdgeheugenkaart Nokia N95. 99,95 Van Voor Neuken Hierna hoefden ze er bij de NRC niet meer over na te denken dat mijn baas dan en dan op de voorpagina van NRC met dit en dat zal komen, op voorwaarde dat je dat vooraf ook even een paar keer duidelijk noemt in de Kamer. Hierna hoefden ze er bij de NRC volgens hem niet meer over na te denken. Na deze geslaagde operatie werd de communicatiedeskundige door zijn collega s uitvoerig geprezen. Bij wijze van compliment gaf zijn baas hem tijdens een belangrijke vergadering een persoonlijk briefje: Mooi werk, prima gedaan, stond daarin geschreven, al weten jij en ik allebei dondersgoed dat er nog wel iets belangrijkers is in het leven De communicatiedeskundige had zijn baas aangekeken en beiden hadden toen precies dezelfde gedachte gekregen begreep ik wel om welke gedachte het ging? Toen hij was uitgelachen, legde hij zijn armen op de bar en hing zijn gezicht daar vlak boven. Hij was lang, zijn achterwerk hing een heel eind in het gangpad. Zal ik bitterballen bestellen? vroeg hij. Ja, dat doe ik. Ik leef verdomme op die dingen. 1 Publieke omroep NOS er maakte anti-wildersfilm Redactie binnenland De NOS ontkent iedere betrokkenheid bij de totstandkoming van de anti-wildersfilm die is gemaakt door een voormalig redacteur van het NOS Journaal. De anti-wildersfilm is te zien op de site van Multiculturele Televisie Nederland en is mede gemaakt door Ersin Kiris, die tot 1 maart onder contract staat bij de NOS. Ook zijn decors, beelden, logo s en een presentator van de publieke omroep te zien, stelt de PVV. Kiris is sinds oktober wegens ziekte niet meer actief voor de omroep. De NOS noemt Kiris betrokkenheid onacceptabel, omdat de NOS onafhankelijk moet zijn. 1 Inclusief Music Speaker Sony Ericsson W910i. 0,- Van Voor

6 6 Binnenland Jerry Timpico: Ik ben een sportman en ik kom hier puur voor de sneeuw. Wintersport Hossen op muziek van Dries Roelvink Après-ski past niet bij negers Vervolg van pagina 1 Dilly Marval (22) volgt een toeristische opleiding en loopt stage bij de ANWB. De van Aruba afkomstige studente ging vorig jaar voor het eerst op wintersport. Skiën te koud? Helemaal niet, lacht Dilly. Ik vind het heerlijk. Maar duur is het wel. De afgelopen zomer ging ik naar Spanje. Dat kostte 400 euro. Die wintersport was minstens het dubbele. Skihuur, schoenen, stokken, skiles en een skipas. Als je zoals ik onervaren bent of niet elk jaar gaat, moet je wel lessen nemen en is het aanschaffen van eigen spullen niet rendabel. Dat maakt het extra prijzig. Van dat geld kan ik dubbel zo lang naar de zon. Ook Dilly ziet nagenoeg nooit allochtonen die een wintersportvakantie boeken. Deze winter liep het sowieso geen storm wat wintersportboekingen betreft. Vorige winter was een minder goed sneeuwseizoen, legt ze uit. Vanwege het veranderende klimaat worden sommige skigebieden minder sneeuwzeker. Daarom wachten veel mensen tot het laatste moment met boeken. De echte liefhebbers boeken een reis naar hoger gelegen gebieden, waar sneeuw gegarandeerd is, zoals Zwitserland. Maar daar liggen de prijzen stukken hoger dan in Frankrijk en Oostenrijk. Volgens Dilly kun je in Marokko en Turkije ook skiën, maar of daar veel Marokkanen en Turken naar toe gaan, weet ze niet. Ik ken geen touroperators die wintersportreizen naar die landen boeken. Het is moeilijk daarover een inschatting te maken. Als half-braziliaanse heeft Agnes Hofman (28) zo haar eigen redenen om skivakanties te mijden. Ik woon al mijn hele leven in Nederland en ben heel sportief aangelegd, zegt ze. Ik ben dol op sneeuw, maar skiën? Nee, bedankt. Eén keer ging Hofman skiën met klasgenoten, in Duitsland. De busreis naar Winterberg was erg gezellig, maar bij aankomst zonderde Hofman zich met haar vriendin expres af van de groep om zo de lange latten te mijden. Naast het feit dat skiën me volkomen doelloos lijkt, vind ik de subcultuur die er bij hoort heel vervelend, zegt Hofman. Dat hossen in zo n skihut staat me ontzettend tegen. Volgens mij past het après-skigevoel gewoon niet zo bij kleurlingen. Negers houden toch niet van Dries Roelvink en Frans Bauer? Daar komt bij dat veel autochtone Nederlanders wintersport niet associëren met gekleurde mensen. Jij houdt zeker niet van sneeuw?, vragen ze me vaak. In die zin wordt het ook niet aangemoedigd. Het negersop-ski s-promotieteam moet volgens mij nog worden opgericht. Voor Jerry Timpico is z n derde skivakantie bijna afgelopen. Vanaf het balkon van zijn Oostenrijkse appartement kijkt hij uit op de skipiste waar hij eerder die dag naar beneden gleed. Uit de après-skihut beneden in het dorp echoot frivole muziek. Even later joelen de bezoekers mee met een plaat van Jan Smit. Timpico lacht er om. Of ik daar wil zitten? Nou nee, niet echt. Ik hou zelf van heel ritmische muziek en bovendien zegt dat hossen in zo n skikroeg me helemaal niets. Ik ben een sportman en kom hier louter voor de sneeuw en het skiën. Dat ik in Suriname ben geboren, doet daar niets aan af. 1 Hooligans Voetbalsupporter zwaargewond Redactie binnenland Een 37-jarige man uit Duiven is zaterdagavond zwaargewond geraakt bij een ruzie tussen supporters van Vitesse en Feyenoord in het centrum van Arnhem. De man kreeg vermoedelijk een baksteen tegen zijn hoofd en is overgebracht naar het Radboudziekenhuis in Nijmegen. De man, een Vitesse-supporter, is inmiddels buiten levensgevaar. De Feyenoord-fans waren op doorreis vanuit Almelo, waar hun club had gespeeld tegen Heracles. In het naburige Enschede leidde dat al tot rellen: fans van FC Twente en het Duitse Schalke 04 probeerden daar een massale vechtpartij op touw te zetten. Later belandden de Rotterdammers in Arnhem, enkele uren nadat Vitesse het in eigen huis had opgenomen tegen Roda JC. Het slachtoffer raakte zwaargewond aan zijn hoofd op het moment dat de mobiele eenheid ingreep om de groepen uit elkaar te halen. Na de vechtpartij hield de politie vier 20-jarigen aan. De politie had hen gevraagd de Korenmarkt te verlaten. Dat weigerden ze. Het is onduidelijk of ze ook iets te maken hadden met de rellen. 1 SP-reclame Uitgeklede vrouw mag op de buis Novum De Reclame Code Commissie (RCC) heeft alle veertien klachten tegen het reclamespotje over de thuiszorg van de SP, waarin een bejaarde vrouw zich voor de camera uitkleedt, afgewezen. Met het spotje wilde de SP duidelijk maken hoe het voor bejaarden voelt om door steeds andere verzorgers te worden gewassen, een verondersteld gevolg van de bezuinigingen in de zorg. Volgens de klagers waren de spotjes misleidend of in strijd met het fatsoen. De commissie oordeelt dat de SP weliswaar de grenzen van fatsoen en goede smaak heeft opgezocht, maar deze niet heeft overtreden. Volgens de RCC heeft de SP verder aannemelijk gemaakt dat menig hulpbehoevende inderdaad wordt geholpen door telkens wisselende thuiszorghulpverleners, ook bij het wassen. Daarom acht de commissie de reclame niet misleidend. 1 Treinvondeling Leonardo met moeder naar Italië Het Chinese jongetje Leonardo Zhang is samen met zijn moeder teruggekeerd naar Italië. Daar is toezicht geregeld. Dat maakte een woordvoerder van de politie gisteren bekend. Leonardo werd begin februari achtergelaten in een trein die op weg was van Leiden naar Haarlem. De 35-jarige moeder verklaarde door een Chinees gedwongen te zijn om niet naar haar 8-jarige zoontje op zoek te gaan. De vrouw werd vorige week vrijgelaten, drie dagen nadat ze was opgepakt voor het in hulpeloze toestand achterlaten van haar kind. Nieuws? Nieuws te melden? Mail het naar: Gezocht: Testkijkers Digitenne. Digitaal tv kijken voor maar 6,95 per maand Dit is jouw moment om Digitenne van KPN GRATIS te testen! Digitenne van KPN is het goedkope alternatief voor kabeltelevisie. Wat is Digitenne? Overal draadloos TV kijken 23 meest populaire TV zenders en 19 radiozenders Gratis erotiekzender Digitale kwaliteit Eenvoudig aan te sluiten Optie: Live Tele2 Eredivisievoetbal Vaste lage prijs: 6,95 per maand Actie Ook testkijker worden? bel (tijdens kantooruren) Maak gratis kans op een LCD TV Meld je nu aan als gratis testkijker voor Digitenne, en maak kans op een fantastische LCD TV van Samsung. Meld je aan! Ga naar TestDigitenne.nl of SMS gratis TEST naar Telefonisch bestellen kan ook tijdens kantooruren:

7 Binnenland 7 Sacrament der verzoening Biechten op je zevende in Oisterwijk Maaike Boersma De biecht is bezig met een voorzichtige comeback. In Oisterwijk krijgen jonge kinderen van zeven jaar hun eerste inwijding in het sacrament van de verzoening. Alle kinderen die dit jaar hun eerste communie doen in de katholieke kerk, krijgen als voorbereiding daarop catechese. Wij misten een innerlijke dimensie en toen kwam iemand met de suggestie voor een biechtgesprek voor de kinderen, legt pastoor en priester Christof van Buijtenen uit. Tijdens de les over vergeving wordt er op een heel ontspannen en gezellige manier over gepraat. De kinderen kunnen zelf aangeven waar ze vergeving voor willen vragen. Dat schrijven we dan op een briefje. Met die briefjes lopen de kinderen uit het parochiehuis, waar de catechese gegeven wordt, naar de kerk. Daar zit Niet in de biechtstoel hoor, gewoon in een klein kamertje priester Van Buijtenen op hen te wachten. Niet in de biechtstoel hoor, gewoon in een klein kamertje, lekker warm en met een bureau. Ik aan de ene kant, het kind aan de andere kant. Dan hebben we een simpel gesprekje. Je staat versteld waar ze zelf mee komen. Op zo n toontje van het is zo jammer. Wat de kleintjes hem dan toevertrouwen? Tja, dat is mijn zwijgplicht, daar kan ik echt niets over vertellen. Dat sommige kinderen wel hele verhalen beginnen te vertellen als ze dingen verduidelijken, wil hij nog wel verklappen. En na afloop mag ik hen de priesterlijke zegen geven dat hun zonden zijn vergeven en mogen ze een prent uitzoeken. Daar schrijf ik een wens op voor hun eerste communie. Daar zijn ze heel blij mee. De oudere generatie heeft de biecht afgeschaft, maar de zonde is natuurlijk niet afgeschaft. Het bijzondere is dat er nu een groeiend aantal jongeren is dat vrijwillig aangeeft de biecht weer in ere te willen herstellen. De setting is wel gemoderniseerd. Meer in de vorm van een gewoon gesprek. 1 Dierentuin Giraffe geboren in Artis De nieuwe bewoner van Artis is één meter tachtig lang en weegt 60 kilo. Babygiraffe Niek is vrijdag geboren, maakte de dierentuin gisteren bekend. Het veulen en moeder Oranya maken het goed. 1 FOTO: WFA Europese Kampioenschappen Tilburg Smolders versus Vreeman Ruzie in de raadsbanken De Tilburgse politiek is op dit moment allesbehalve gezellig. Een mediator moet daar een einde aan gaan maken. Aan die hele poppenkast van het sfeeronderzoek doe ik niet meer mee Sander Rooijakkers TILBURG Er gebeuren rare dingen in de Tilburgse gemeenteraad. Zonder goed businessplan kreeg typetje Adje, bekend van Paul de Leeuw, 7,5 miljoen euro voor een nieuw theater. Dat zelfs over zo n som geen behoorlijke discussie werd gevoerd, was voor VVDraadslid Marc Verstraeten de druppel. Hij stopte begin dit jaar als raadslid. Een gemeenteraad die zo werkt, daar wilde Verstraeten geen deel meer van uit maken. Adje is een voorbeeld. Maar er is meer. Hans Smolders, fractievoorzitter van Lijst Smolders Tilburg (LST) en voormalig chauffeur van Pim Fortuyn, wordt door sommigen gezien als lastig. Hij lekte in het verleden vertrouwelijke stukken en werd daarvoor strafrechtelijk vervolgd. Met name met burgemeester Ruud Vreeman heeft hij nogal eens ruzie. Smolders noemt zijn burgemeester regentesk. Hij ziet Vreeman als hét voorbeeld van de zittende, oude politiek, die alles achter gesloten deuren zou willen afhandelen. Zelf bepleit hij openheid en duidelijkheid. Daarin lijkt hij echter ook wel weer eens te ver te gaan. Smolders vindt dat hij álles moet kunnen zeggen, een deel van de raad is dat absoluut niet met hem eens. Dus is het tijd voor een mediator. De affaires rond Verstraeten en Smolders waren voor mij belangrijkste redenen om een externe deskundige naar de sfeer in de raad te laten kijken, zegt Vreeman. Iemand van buiten kan ons allen een spiegel voorhouden. Het is logisch dat mensen in een gemeenteraad het niet allemaal eens zijn. Maar het gaat er ook om hoe je dat elkaar duidelijk maakt. Het is de vraag of iemand van buiten iedereen op één lijn krijgt. Smolders is op voorhand sceptisch. Geen enkele deskundige is volledig onpartijdig. Zijn partij heeft nu 5 van 39 zetels, maar dat worden er volgens hem bij de volgende verkiezingen veel meer. Daar zijn de zittende partijen bang voor, meent hij. Ik zeg waar het op staat. Eerst noemde men dat racistisch, nu onfatsoenlijk. Smolders was in eerste instantie van plan mee te werken aan het sfeeronderzoek. Maar toen burgemeester Vreeman recent in het Brabants Dagblad uitspraken deed over de werksfeer, veranderde Smolders opstelling. We hadden afgesproken te zwijgen tot het onderzoek was afgerond. Die afspraak heeft Vreeman direct geschonden. Aan die hele poppenkast van het sfeeronderzoek doe ik niet meer mee. Dat is toch eigenlijk alleen maar een publicitaire actie van de zittende partijen. Zoiets van: kijk, we werken er aan. Om ondertussen op de oude voet verder te regeren. Die houding kan de doodsteek zijn voor een op zich goed initiatief, denkt Linze Schaap, universitair hoofddocent bestuurskunde in Tilburg. Als er mensen zijn die het probleem ontkennen of niet willen oplossen, dan staat ook een buitenstaander machteloos. Schaap kent geen voorbeeld van een andere gemeenteraad waar een soortgelijk probleem op deze manier is opgelost. Een raadsmeerderheid gelooft nog in het externe onderzoek. Medio maart wordt de aanstelling verwacht. Met of zonder medewerking van Smolders. Kom nou, zegt SP er Van den Hout. Tilburg wordt niet alleen bestuurd door meneer Smolders. 1. Nederland biedt hulp aan slachtoffers in Bolivia Nederland gaat slachtoffers van de overstromingen in Bolivia helpen. Minister voor Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders (PvdA) heeft euro aan noodhulp toegezegd. Dat werd gisteren bekendgemaakt. Overstromingen in de laaggelegen oostelijke gebieden van het land hebben sinds november al aan tientallen mensen het leven gekost. Het geld gaat gebruikt worden voor huisvesting, voedsel, water en sanitaire voorzieningen.. Botsing (1) Een bestelbus heeft uren op twee wielen in het centrum van Nijmegen gestaan. Zorg dat je erbij bent! Tickets en info: Laatste cao-bod politie kost per jaar 320 miljoen Het eindbod dat minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst aan de politie heeft gedaan kost jaarlijks 320 miljoen euro, vanaf Dat heeft de PvdA-minister gisteren geschreven aan de Tweede Kamer. Daarnaast trekt Ter Horst in 2008 en 2009 incidenteel nog eens tachtig miljoen euro uit voor de financiering van het eindbod. Het eerste bod van Ter Horst zou jaarlijks 200 miljoen euro hebben gekost, een bod dat zij vervolgens in januari deed, zou 215 miljoen euro hebben gekost... Botsing (2) Een takelwagen zette de bus, die tegen een winkel was gebotst, op vier wielen.

8 8 Dagblad De Pers Verslaggevers zoeken naar de zonen schaduwkanten van de globalisering, met de Chinese expansie als rode draad. Looking for Mr Li, in samenwerking met de VPRO en de Wereldomroep. Buitenland Zambia Misstanden in mijn Chinezen geven geen antwoord Jacqueline Maris CHAMBISHI, ZAMBIA De poort voor het Chinese bedrijfsterrein NFC-A in de Zambiaanse Copperbelt zit potdicht. Af en toe gaat het ijzeren hek open voor een busje mijnwerkers of een vrachtwagen met onduidelijke lading. Met trillende vingers toets ik het via via verkregen nummer van onderdirecteur Gao in. Al vier weken probeer ik toestemming te krijgen om de mijn en de kopersmelter in aanbouw, die de grootste van Afrika moet worden, te bezoeken. Tot mijn grote verbazing mag ik zo het terrein op. Voor het witte hoofdkantoor hangt een geschilderd doek met de Chinese muur overgaand in de Zambiaanse Victoria Watervallen. Twee wereldwonderen, twee naties die samen wonderen kunnen verrichten, lijkt de boodschap. Mr. Gao blijkt spoedberaad met zijn hoogste baas te hebben. De uitkomst is: NEE. Ze hebben té veel journalisten in goed vertrouwen te woord gestaan die daarna een rotverhaal schreven. Het betekent dat alle vragen van de afgelopen weken over mensen die bijna niks verdienen, over dat er in de mijn maar twee wc s zijn voor duizend mijnwerkers en alleen vervuild drinkwater, over dat overwerk bij de kopersmelter niet wordt uitbetaald niet gesteld kunnen worden. Evenmin zal duidelijk worden waarom ex-mijnwerker Omou Mwana al anderhalf jaar met twee Chinese kogels in zijn lijf rondloopt. Toen de Chinezen de Chambishimijn in 1998 voor twintig miljoen dollar van de Zambiaanse staat kochten, had die tien jaar stil gelegen. Er moest dag en nacht gewerkt worden, zeven dagen per week. Door Zambianen en ook door Chinezen. Omou Mwana werkte als boorman in de bloedhete mijngangen. De beloning was maar een kwart van wat werkers in andere mijnen verdienden maar de Chinezen beloofden meer geld als de mijn zou gaan draaien. In juli 2006 zijn de mijnwerkers het zat. Meer dan tweehonderd mannen leggen het werk neer. Bij de poort van NFC-A schiet de mijnpolitie een man in zijn been. De stakers krijgen te horen dat ze hun geld maar bij de Chinese opzichters en managers in het stadje Chambishi moeten gaan halen. Ze trekken in een stoet naar het ommuurde Chinezenwijkje. Als ze dertig meter van de ingang zijn, klinken er schoten. Opzichter Cheng legt vier mijnwerkers neer. Mr. Mwana voelt een vurige pijn in zijn rug. Hij komt bij in het ziekenhuis. De Chinese dokter Ho ontkent dat er kogels in zijn lijf zitten maar laat geen röntgenfoto s zien. De mijnwerkersbond moet erbij komen om de waarheid boven tafel te krijgen. Twee kogels, een bij zijn rechtersleutelbeen en een bij zijn hart; operatie uitgesloten. Maar mr. Mwana kan nog gemakkelijk twintig jaar leven, aldus dr. Ho. Na vijf weken wordt mr. Mwana ontslagen; uit het ziekenhuis en uit de mijn. De 32-jarige vader van vier kinderen is invalide, lijdt ondraaglijke pijn en heeft geen inkomsten meer. Hij krijgt uiteindelijk een verwijzing voor een operatie in Zuid- Afrika. Maar daarvoor is veel geld nodig. De rechtzaak tegen het Chinese bedrijf NFC-A loopt al meer dan een jaar. Dader Cheng werd na de schietpartij naar China gestuurd. 1 voor de wekelijkse wedstrijd waar je een Mr. Li T-shirt of een ipod mee kunt winnen. Interview Afghaanse student vertelt over berechting In vier minuten de rechters dat ik Kambaksh. THE INDEPENDENT Vervolg van pagina 1 Kambaksh staat naast zijn cel en ziet er bleek, vermoeid en kouwelijk uit. Toen hij net in de gevangenis zat, werd hij regelmatig aangevallen door fundamentalistische gevangenen die daartoe aangezet werden door een bewaker, die hem een ongelovige had genoemd. Maar de laatste weken is de intimidatie opgehouden. De meeste medegevangenen weten wel dat ik niet zo iets ergs heb gedaan dat ik dit verdien en ze steunen me. Sommige bewakers zijn ook aardig. Er zijn nog wel extremisten die me beledigen, maar ik ben bang dat zij van het soort zijn dat nooit van gedachten verandert De ellende begon voor Kambaksh midden oktober nadat hij een document over de islam en de rechten van de vrouw had gedownload van een Iraanse website. In eerste instantie werd hij ondervraagd door een paar docenten theologie van de universiteit waar hij journalistiek studeert. Zij beweerden dat er studenten waren die zeiden dat ik het artikel zelf had geschreven. Dat ontkende ik natuurlijk. Sinds die tijd hebben ze hun beschuldigingen herhaald, maar ze hebben mij nooit verteld wie die studenten dan wel waren. Ik weet niet eens of ze wel bestaan. Zijn stem wordt steeds zachter omdat hij merkt dat een bewaker meeluistert. Niet iedereen gelooft in zijn onschuld. Mijn vader is zo bezorgd dat hij zienderogen veroudert Op 27 oktober werd hij gearresteerd in het kantoor van de krant waar hij wel eens voor werkt. Het was ongeveer tien uur s morgens. Ze zeiden Liever sámen op het strand wandelen? Op zoek naar een dreamdate? Lymic.nl heeft duizenden singles die open staan voor bijvoorbeeld een strandwandeling. Schrijf je nu gratis in bij de enige datingsite waar je online kunt speeddaten. Online speeddating & events, for singles & friends

9 tijd besloten dood moest Buitenland Staatshervorming Eindelijk een akkoord in België Novum/AP Een meerderheid van de Belgische partijen is het eens geworden over een ontwerp voor een beperkte grondwetshervorming. Deze behelst dat Vlaanderen en Wallonië voortaan zelf hun economisch, industrie- en huisvestingsbeleid gaan voeren. Het is de eerste keer dat de Vlaamse en Waalse partijen een stap zetten naar een oplossing van de patstelling waar ze na de verkiezingen van vorig jaar juni in terechtkwamen. In december werd een interimregering aangesteld onder leiding van premier Guy Verhofstadt. Diens mandaat loopt 20 maart af en het is de bedoeling dat Yves Leterme, de leider van de Vlaamse christendemocraten die de verkiezingen wonnen, dan het premierschap op zich neemt. Leterme kreeg zijn beoogde coalitie van christendemocraten en liberalen na de verkiezingen niet van de grond doordat de Waalse christendemocraten zich verzetten tegen de door hun Vlaamse zusterpartij bepleite grondwetswijzigingen. Zij vrezen dat Wallonië en Franstalig Brussel door een verdere regionalisering, minder geld ontvangen. In het akkoord van gisteren wordt extra geld voor Brussel toegezegd. De partijen willen de overeenkomst voor het vertrek van Verhofstadt door het parlement loodsen. 1 Dagblad De Pers 9 Medvedev Servië en Rusland sluiten gasdeal Novum / AP Rusland en Servië hebben gisteren een overeenkomst gesloten over de levering en het transport van aardgas. De overeenkomst maakt de weg vrij voor de zogeheten zuidstroom-gasleiding van Rusland door Servië naar West-Europa. De banden tussen Moskou en Belgrado zijn door de deal tussen het Russische staatsbedrijf Gazprom en het Servische gasbedrijf verder bestendigd. Er is een bedrag van naar schatting meer dan een miljard euro mee gemoeid. De overeenkomst vormde een van de hoogtepunten van het bezoek aan Belgrado van Dmitri Medvedev, de gedoodverfde winnaar van de aanstaande presidentsverkiezingen in Rusland. Volgens Medvedev staat deze overeenkomsten garant voor stabiliteit op de energiemarkt van heel Europa. 1 De gevangenissen in Afghanistan zijn overvol. GETTY IMAGES dat de NDS (Afghaanse geheime dienst) me wilde spreken. Ik werd naar het politiebureau gebracht en zat daar tot drie uur s nachts te wachten. Toen zeiden ze dat ik wegens het websiteartikel werd gearresteerd. Toen ik protesteerde, beweerden ze dat ze het voor mijn eigen veiligheid deden. Anders kon ik wel eens vermoord worden. Kambaksh mocht de weken hierna wel familiebezoek ontvangen, maar een advocaat werd hem onthouden. Mijn familie was erg van streek, mijn vader is zo bezorgd dat hij de afgelopen maanden zienderogen verouderd is. Ik blijf zeggen dat ze sterk moeten zijn. Op 6 december werd hij voor een rechtbank in Mazar geleid en de aanklachten werden voorgelezen: hij werd beschuldigd van blasfemie en het zondigen tegen andere grondbeginselen van de islamitische wet. De zitting sloot zonder dat er enig bewijs aan het hof werd voorgelegd. De volgende zitting, op 12 januari, werd afgelast omdat Kambaksh ziek was. Hij kwam op 22 januari opnieuw naar de rechtbank in de verwachting dat er nu een datum voor het proces zou worden vastgesteld. In plaats daarvan ontving hij verbijsterend nieuws. Ik werd de rechtszaal binnengebracht aan het eind van de zittingsdag. Er waren drie rechters en een officier van justitie. Er werden wat details van de zaak herhaald. Toen zei een van de rechters tegen me dat ik schuldig bevonden was en ter dood werd veroordeeld. Ik probeerde me te verweren maar, zoals ik al zei, ze praatten tegen me alsof ik een misdadiger was. Ze zeiden alleen dat ik terug naar de gevangenis gebracht werd. Ik was in shock. Later heb ik geprobeerd te berekenen hoe lang ze over mijn zaak gedaan hadden. Ik dacht eerst drie minuten, maar kwam later op vier. Dat was het dan. Sinds die tijd zit ik in de gevangenis. Ik kan alleen maar hopen dat er nog wat gedaan kan worden in hoger beroep. Ik wil graag dat het beroep in Kaboel dient, ik denk dat ik daar een beter proces kan krijgen. Na de internationale ophef over de zaak en de campagne van Kambaksh medestanders, heeft het Hoge Gerechtshof van Afghanistan nu gezegd dat het hoger beroep waarschijnlijk in Kaboel plaats zal vinden, ver van de lokale rechtbank in Mazar, en dat het een open zitting zal zijn. Rechter Bahahuddin Baha meldde ook dat de student dan wél recht heeft op een advocaat. 1 The Independent Angst voor chaos Israël versterkt grens met Gaza Novum/AP Israël heeft de bewaking van zijn grens met de Gazastrook versterkt met man politietroepen om te voorkomen dat een door Hamas georganiseerde betoging tegen de blokkade van de Gazastrook tot een nieuwe uitbraak van Palestijnen zou leiden. Die angst bleek ongegrond; de betoging bij de grensovergang Erez verliep vreedzaam. Vorige maand stroomden honderdduizenden Palestijnen Egypte binnen nadat Hamasstrijders de grensafscheiding bij de zuidelijke overgang Rafah deels hadden opgeblazen. In Israëlische media werd panisch gereageerd op de mogelijkheid dat dit ook bij de oostelijke grens van Gaza zou gebeuren. Hamas wilde protesteren tegen chronische tekorten tengevolge van de beperkingen die Israël de Gazastrook oplegt. Israël stelde de blokkade in nadat Hamas in juni in de Gazastrook de macht had gegrepen. De Israëlische sancties zijn onlangs aangescherpt omdat vanuit de Gazastrook dagelijks raketten worden afgevuurd op Israëlische doelen. Gisteren raakte in Sderot een 10- jarig jongetje gewond bij zo n aanval. Een hoge Hamasfunctionaris zei maandag dat de beweging bereid is de raketaanvallen te staken als Israël zijn leger opdraagt niet langer aanvallen uit te voeren op Palestijnen. In Beit Hanoun, zes kilometer van de grens, vormden duizenden Palestijnen een menselijke ketting. De menigte had spandoeken meegebracht met teksten als Jullie belegering zal onze wil niet breken. Na de betoging bij Erez probeerden zo n Hamasaanhangers de grensovergang te naderen. Ze werden echter tegengehouden door de Hamaspolitie. Enkele tientallen jongeren gooiden nog wel met stenen en staken bij de grensovergang een aantal autobanden in brand. Er werden vijftig arrestaties verricht. 1. Amnesty MARTELING IN CEL NIGERIA De gevangenissen in Nigeria zitten vol mensen wier mensenrechten systematisch worden geschonden. Dat zegt Amnesty International. Volgens Amnesty is minstens 65 procent van de gedetineerden nooit voor enige misdaad veroordeeld. Sommigen wachten al tien jaar op een proces. Verder komt marteling door de politie op grote schaal voor. Bekentenissen die zo zijn verkregen worden in processen als bewijs gebruikt.. Het weer Nice: 14 C/ 7 C, bewolkt Athene: 19 C/ 5 C, zonnig Teheran: 5 C/ 1 C, buien Kosovo boos over bezoek Servische minister De Servische minister voor Kosovo, Slobodan Samardzic, heeft gisteren een bezoek gebracht aan zijn voormalige provincie. Samardzic bezocht een plaats waar de Servische regering woningen bouwt voor etnische Serviërs. Kosovo s vicepremier Hajredin 84% van de automobilisten vindt de huidige wachttijden op nieuwe auto s veel te lang. Bron: directauto.nl, oktober 2007 Kuqi sprak van een provocatie. In het noorden gingen gisteren tot tweeduizend Serviërs de straat op in Kosovska Mitrovica. Het bleef rustig. Taliban hebben schoon genoeg van mobieltjes De taliban hebben gedreigd telecomtorens in Afghanistan op te blazen. Ze willen dat telecombedrijven vanaf zonsondergang tien uur lang geen signalen meer doorgeven. Buitenlandse troepen in Afghanistan gebruiken de signalen van mobiele telefoons volgens de taliban om opstandelingen op te sporen en aan te vallen. Als de bedrijven niet binnen drie dagen ophouden met het doorgeven van signalen tussen en uur, vallen de taliban hun masten en kantoren aan... Hippe schoenen voor Duitse politiehonden Politiehonden in het Duitse Düsseldorf gaan binnenkort donkerblauw plastic schoeisel dragen. De honden bezeren anders hun poten aan al het glas dat door kroegbezoekers op straat wordt geslingerd.

10 10 Buitenland Onderhandelingen Akkoord ver weg Kenia rommelt verder Redactie buitenland De oppositie in Kenia heeft de regering er gisteren van beschuldigd dat zij onder haar eerdere aanbod om de macht te delen uit probeert te komen en heeft vreedzame demonstraties aangekondigd. De grootste oppositiepartij, de Oranje Democratische Beweging van oppositieleider Raila Odinga, riep de bevolking op om donderdag massaal de straat op te gaan. Vorige week leken de onderhandelingen op een doorbraak af te stevenen toen de regering ermee instemde om de oppositie de premier te laten leveren. Op het laatste moment liep het overleg spaak op het punt van de macht die aan het premierschap moet worden toegekend. De Keniaanse president Mwai Kibaki is vooralsnog niet bereid de nieuwe premier veel politieke invloed te geven. De strubbelingen rond het voorgestelde premierschap vormen niet Op zoek naar een dreamdate? Diana Nickname: Diaan Leeftijd: 29 jaar Provincie: Overijssel Over mijzelf: Enthousiast, energiek, avontuurlijk, dominant, vrouwelijk Surf naar en maak kennis met Diana. Voor duizenden andere single vrouwen sms je: single [spatie] je adres naar 2020 en maak je kans op een ipod. Maak donderdag om uur persoonlijk kennis met deze én andere singles tijdens de online speeddate op Lymic.nl. Jouw match wordt mede mogelijk gemaakt door: Spaar voor jouw gratis vakantie! Liever sámen op vakantie? het enige probleem in de onderhandelingen. De oppositiepartij van Odinga en de regeringspartij van Kibaki zijn het ook niet eens over de verdeling van kabinetsposten en het organiseren van nieuwe verkiezingen als het kabinet valt. De internationale mogendheden en veel Afrikaanse landen verliezen ondertussen hun geduld met Kibaki en Odinga. De meeste landen dringen aan op een snelle overeenkomst tussen beide Keniaanse partijen. Andere landen, die zich achter de regering van Kibaki scharen, waarschuwen juist voor een te snelle deal. De oppositie en de regering in Kenia staan lijnrecht tegenover elkaar sinds oppositieleider Raila Odinga president Mwai Kibaki ervan heeft beschuldigd de verkiezingen van 27 december door fraude te hebben gewonnen. Protesten tegen de verkiezingsuitslag ontaardden in etnisch geweld dat meer dan duizend levens kostte en mensen op de vlucht dreef. 1 Verenigde Staten Nog deze week een deal Raketschild komt eraan Novum/AP Tsjechië sluit nog deze week een deal met de Verenigde Staten over plaatsing van een radarstation als onderdeel van een Oost-Europees raketschild. Dat heeft de Tsjechische minister van Defensie Mirek Topolanek gisteren gezegd. Topolanek zei in een interview met persbureau AP dat de onderhandelingen kunnen worden afgerond tijdens zijn eerstvolgende bezoek aan de VS. De minister ontmoet president George Bush morgen in het Witte Huis in Washington. De Poolse premier Donald Tusk zei zondag dat hij onder voorwaarden instemt met de plaatsing van een Amerikaans anti-raketschild op Pools grondgebied. Als het raketschild aanvullend gekoppeld wordt aan de modernisering van de Poolse krijgsmacht zodat wij ons in deze regio veilig kunnen voelen, dan ja, zei hij tegen de Poolse staatstelevisie. De Amerikanen willen in Polen tien raketten gekoppeld aan het radarstation in Tsjechië opstellen om de VS en Europa te kunnen beschermen tegen mogelijke raketaanvallen vanuit landen als Iran. Rusland is fel tegen Amerikaanse militaire installaties zo dicht bij zijn grenzen en heeft gedreigd dat iedere basis in Polen zal Rusland is fel tegen Amerikaanse installaties zo dicht bij zijn grenzen worden aangemerkt als doelwit voor zijn raketten. In ruil voor plaatsing van de raketten helpen de VS Polen met het moderniseren van hun wapensystemen. Enkele weken geleden sloten beide landen een akkoord voor de levering van Amerikaanse korte- en middellangeafstandsraketten aan Polen. 1 Turkije Nieuwe diensttijd vangt aan Jonge Turken bereid te vechten voor vaderland Voor duizenden Turkse jongens is gisteren hun diensttijd begonnen. Angst om naar het onrustige zuidoosten of naar Noord-Irak gestuurd te worden, is er niet. Wat moet, dat moet. Fréderike Geerdink ISTANBUL De jongen op de foto, dat is Erhan. Hij is twintig en wordt door z n vrienden een paar keer een flink eind de lucht in gegooid. Erhan, zo zingen ze erbij, is hún soldaat en dus de béste soldaat. Erhan heeft een Turkse vlag om zich heen geslagen en laat even later, als hij weer met beide benen op de grond staat, weten dat hij zijn gang naar het Turkse leger geen probleem vindt: Wat moet, dat moet. Maar zijn moeder huilt en zijn vader slikt zijn tranen weg als Erhan even later via de schouders van een vriend de bus in wordt gezet. Dit weekend reisden vanuit alle hoeken van Turkije duizenden en duizenden jongens naar de trainingscentra van het leger. Gisteren ging hun diensttijd in en dus stond het afgelopen weekend in het teken van afscheid. Op het grootste busstation 10 jaar euro-overeenkomst GRIEK MAAKT NIEUWE MUNT Het ontwerp van de Griekse beeldhouwer George Stamatopoulos prijkt binnenkort op het muntstuk van twee euro. Die verschijnt omdat tien jaar geleden besloten werd tot invoering van de euro. Stamatopoulos maakte een tekening van een primitief mannetje dat in het eurosymbool overgaat. Negentig miljoen munten zullen vanaf januari met het ontwerp geslagen worden en alle vijftien eurolanden zullen ze distribueren. Cijfertjes Estland komt mannen tekort. Er zijn 80 mannen per 100 vrouwen. van Istanbul zijn de groepjes familie en vrienden die de rekruten uitzwaaien, gemakkelijk te herkennen. Ze komen naar het busstation in een auto met een Turkse vlag op dak of motorkap, vriendengroepen dansen en zingen, de militair in de dop heeft vaak een vlag om zijn schouders en moeders, zusjes, tantes en oma s staan met zakdoekjes hun ogen te deppen. Veel vaders laten hun emotie niet zien, zoals de vader van Durmus (20), die eerder twee zoons veilig uit het leger zag terugkeren: Als er met Durmus iets gebeurt, is dat Gods wil, zegt hij. Maar als de bus met zijn zoon erin vertrekt, veegt hij zijn tranen weg. Het grondoffensief tegen de PKK dat de Turkse strijdkrachten eind vorige week begonnen in het noorden van Irak, lijkt de rekruten nauwelijks angst in te boezemen. Erhan zegt er geen probleem mee te hebben naar de brandhaard gestuurd te worden, Erhan is de beste soldaat, vinden zijn vrienden. en als Durmus zou moeten kiezen tussen een rustig militair bewakingsbaantje en de strijd tegen de PKK, dan zou hij het meest actieve kiezen. Ook Alper (29), die jaren studeerde en daarom nu pas in dienst hoeft, denkt er zo over: Ik heb familie in het leger en via hen zou ik een rustige diensttijd in Istanbul of Ankara kunnen regelen, maar ik denk niet dat ik dat doe. Ik wil best vechten voor mijn land. Welke militairen na hun trainingstijd waarheen worden gestuurd, is nog niet bekend. Dat het ze werkelijk om het even is, is echter geen pose: de strijd tegen de PKK is in de ogen van deze jongens en de groepjes die hen uitzwaaien, een rechtvaardige, en het is hun eervolle plicht daaraan een bijdrage te leveren. Ook als dat je het leven kost. Het vaderland gaat boven alles, zegt Erhans vader. Maar ook hij kan zijn tranen niet bedwingen als zijn zoon de bus instapt dagen We tellen af tot de Europese Kampioenschappen Zwemmen in Eindhoven! Hét grootste internationale sportevenement dit jaar in Nederland. Zorg dat je erbij bent! Tickets en info:

11 Economie Dagblad De Pers 11 Verbouwplannen? Kies voor de verbouwingshypotheek van DSB Bank Nu tijdelijk: bij 5 of 10 jaar vast (lokaal tarief) Vraag naar de voorwaarden. Islamitische zwemkleding Nederland centrum van de burqini business Een moeder en dochter uit Meppel zijn de spil van de Europese en Noord-Afrikaanse burqini business. Een eerste container met 0 burqini s gaat binnenkort naar Marokko. Remco Tomesen Ja, de burqini die vorige week tot ophef leidde in een Zwols zwembad is geleverd door háár bedrijf, zegt Dorelies Woortman, van het Meppelse bedrijf Woortman Sportswear. Ze vindt het belachelijk dat de directeur van het zwembad een vrouw in burqini naar huis stuurde. Moslims willen juist meedoen in de maatschappij. Dat kan met deze badkleding. Iets meer dan een half jaar verkoopt Woortman de burqini s, via internet en winkels. Een burqini ziet eruit als een zwempak met capuchon. De kleding bedekt het hele lichaam, op handen, voeten en gezicht na. Het ontwerp houdt rekening met de vrouwelijke vormen: rond billen en borsten zit extra wijdvallende stof. In Nederland verkocht Woortman tot nu toe ongeveer vijftig van de zwemtenues. Maar die vraag moet ADSLwinkel.nl Het Net ADSL Surfen & Bellen gratis draadloos modem voordelig bellen incl. kosten KPN-abonnement géén jaarcontract, dus nergens aan vastzitten 19, 95 Gewoon. eerste 6 maanden 29,95 Exclusieve actie alléén bij ADSLwinkel.nl p/mnd GRATIS DVD-pakket met 6 geweldige titels! Alléén bij ADSLwinkel.nl of bel Wel of geen protest, de grootste markt ligt toch in het buitenland toenemen, nu de nieuwe collectie binnen is, en het bedrijf echt los kan. We hebben al 80 aanvragen liggen voor de komende collectie. In Zweden zijn er al verschillende winkels die burqini s hebben besteld; meestal zo n honderd per winkel. De burqini is ontworpen en bedacht door Aheda Zanetti, een Australische moslimvrouw, die een patent heeft op de kleding. Woortman zocht contact met de bedenkster, omdat ze geregeld vragen kreeg van moslimvrouwen die op zoek waren naar speciale badkleding. De vrouwen kwamen bij Woortman terecht omdat ze al langer een bedrijfje heeft dat gespecialiseerd is in UV-beschermende badkleding, dat onder meer zwemshirts met lange mouwen verkoopt. Woortman sloot een exclusief contract met Zanetti, de geestelijke moeder van de burqini, waardoor haar bedrijf het alleenrecht heeft voor distributie in Europa en Noord-Afrika. Zanetti maakte de kleding eerst zelf in een atelier, maar toen de vraag.. Google Nederland NIEUWE KAPITEIN AAN DEK VAN KANTOOR GOOGLE NEDERLAND Pim van der Feltz neemt per mei 2008 het roer over van algemeen directeur Marc Duijndam, die vorig jaar december zijn vertrek aankondigde bij Google Nederland. Duijndam vond het na vijf jaar, waarin hij Google Nederland oprichtte, tijd om meer aandacht aan zijn gezin te schenken. Van der Feltz is gisteren door Google benoemd als Duijndams opvolger. Hij was voor zijn aanstelling verantwoordelijk voor marketing bij T-Mobile Nederland. Topfuncties en veel kids (1) Duitse topbestuurders hebben gemiddeld veel kinderen. Hetzelfde geldt voor mensen in andere succesvolle beroepsgroepen. WOORTMAN SPORTSWEAR groeide, werd de productie uitbesteed. Een fabriek in China produceert de kleding nu. Volgens Woortman is de burqini het populairst in Noord-Afrikaanse landen, waar natuurlijk veel moslims wonen. Een eerste mega-order voor Marokko van 0 burqini s rolt binnenkort uit de Chinese fabriek. In Europa kost de burqini tussen de 130 en 150 euro. Die prijs is te hoog voor Noord-Afrika, zegt Woortman. Daarom levert haar bedrijf flink goedkopere burqini s voor die regio. Deze badkleding is simpeler en heeft geen bijzondere designs, zoals in Europa, legt Woortman uit. Als de burqini wil doorbreken in Nederland, moeten zwembaden wél meewerken. Het verbod van de Zwolse zwembaddirecteur lijkt geen stimulans. Woortman denkt dat de commotie juist ook positief kan werken. Dankzij de aandacht in de media hebben we extra aanvragen gekregen. Ze heeft contact gezocht met de directeur, maar deze had geen behoefte aan een gesprek. Over de burqini zei hij eerder: Andere bezoekers nemen er aanstoot aan. Zwolle is nog niet rijp voor de burqini. Wel of geen protest in Nederland, voor Woortman ligt de grootste markt tóch elders. Behalve Noord- Afrika, ziet ze vooral veel kansen in Frankrijk, Duitsland en Zweden. 1 Ook is hij in datzelfde bedrijf actief geweest als directeur productontwikkeling. Google heeft wereldwijd zo n medewerkers, waarvan vijftig in Nederland werkzaam zijn. Het Nederlandse kantoor is sinds dit jaar gevestigd in Amsterdam-Zuid. Marc Duijndam heeft Google Nederland in vijf jaar tijd doen uitgroeien tot een grote speler op de Nederlandse markt van de digitale media en advertentiebranche. LAAGSTE RENTES AFLOSSINGSVRIJE HYPOTHEKEN 5 jr 5 jr 10 jr 10 jr Provider Hypotheek NHG 125% EW NHG 125% EW SNS bank SNS Budget Hypotheek Aflosvrij 4,25 4,65 4,7 5,1 ING Bank Hypotheek met Renteopties 4,4 4,8 4,8 5,2 ABN AMRO Budget hypotheek 4,45 4,95 4,75 5,25 Fortis Bank RenteVoordeel Aflossingsvrije Hyp. 4,65 5,15 4,75 5,25 Postbank VoordeelPlus Hypotheek 4,1 nvt 4,6 nvt Rabobank VoordeelHypotheek 4,2 nvt nvt nvt DSB Bank Aflossingsvrije hypotheek nvt 4,35 nvt 4,65 De Hypotheker Optimaal Maatwerk Voordeel 4,1 4,5 4,6 5 De Hypotheekshop FLEXXTRA 2 4,3 4,7 4,6 5 Delta Lloyd Fixe Budget Hypotheek DLL 4,35 4,7 4,6 5 Eigen Huis FBTO Aflossingsvrije Hypotheek 4,4 4,7 4,7 5 MoneYou Compleet+ hypotheek 4,3 4,7 4,6 5 Obvion Basis Hypotheek 4,3 4,7 4,7 5,1 Van Kampen Groep Aflossingsvrije Top Hypotheek 4,4 4,7 4,8 5,1 Fortis ASR Basisrente hypotheek 4,5 4,7 4,95 5,15 Getoond worden de aflossingsvrije hypotheken van de grootbanken plus de producten met de laagste rentes voor een lening van 5 jaar tot 125% van de Executiewaarde, vervolgens de laagste rente voor 10 jaar tot 125%. DOORLOPEND KREDIET Aanbieder < < < Delta Lloyd nvt 6,5 6,5 Lenen.nl ** 10,6 6,6 6,4 De Hypotheker nvt 6,9 6,9 Directa 7,9 6,9 6,9 DSB Bank nvt 6,9 6,9 Ohra 7,05 7,05 6,75 Freo nvt 7,2 7,2 FBTO 7,3 7,3 7,3 KredietDirect** 8,3 7,7 7,3 The RB of Scot. 8,7 7,9 7,5 ABN Amro** 8,6 8,6 8,1 Fortis Bank 10,3 9,5 8,7 SNS Bank ,1 Rabobank 10,8 10,5 9,6 Postbank 12,2 10,9 9,9. AFM ONDUIDELIJKHEDEN IN VEEL JAARVERSLAGEN Ruim eenvijfde van de jaarverslagen van beursgenoteerde bedrijven in Nederland schiet tekort. Dit blijkt uit een rapport van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het gaat hier om de informatie over 2006 van 52 van de in totaal 240 beursgenoteerde ondernemingen. Sinds drie jaar moeten bedrijven zich houden aan regels van de AFM die beleggers doorzichtige en geloofwaardige informatie moeten bieden. Bij 28 van de 52 bedrijven rezen er PERSOONLIJKE LENING Aanbieder < < < Kruidvat 5,9 5,9 5,9 Becam ** 10,6 6,6 6,4 KredietDirect** 6,7 6,7 7,3 Directa 7,9 6,9 6,5 DSB Bank nvt 6,9 6,9 OHRA 7,6 7,6 7,2 Eurofintus ** nvt 8,7 8,7 Crediam 10,5 8,9 8,5 DHB bank 8,9 8,9 8,9 Fortis Bank 10,2 9,4 8,8 De IJssel ** nvt 9,4 9,4 SNS Regio Bank 10,3 9,7 8,8 SNS Bank 9,7 9,7 9 Postbank 11,2 10,5 9,6 Rabobank 11 10,7 9,8 Getoond worden de 15 laagste tarieven gesorteerd op een PL voor 3 jaar voor euro + de tarieven van de grootbanken. ** Tarief afhankelijk van doel lening en/of risicoprofiel aanvrager. Getoond worden de laagste tarieven. DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN Bank Rekening The Economy Bank N.V. TEB Ster Spaarrekening 4,6 Akbank AK Internet Spaarrekening 4,55 Akbank AK Spaarrekening 4,5 Amsterdam Trade Bank ATB Internet Spaarrekening 4,5 Credit Europe Bank Credit Europe Top-Interest rekening 4,5 SNS Bank Jaarsparen 4,5 Yapi Kredi Bank YKB Euro-Plus Spaarrekening 4,5 DHB Bank DHB 4,25 Garantibank International Gouden Internet Rekening 4,1 Rabobank Rabo Telesparen 2,8 ABN AMRO Internet Spaarrekening 2,6 SNS Bank Internet Sparen 2,6 Fortis Bank E-Spaarrekening 2,5 Postbank Internetspaarrekening 2,5 ING Bank Internet Sparen 2,4 Getoond worden de 9 hoogste tarieven + de tarieven van de grootbanken van rekeningen zonder beperkende voorwaarden en een 1e inleg van 100 euro of minder. Peildatum: Bron: MoneyView Research Topfuncties en veel kids (2) Familiesocioloog Jan Kurse van Universiteit Freiburg zegt: Topmensen zijn gericht op het kweken van opvolgers en hun eigen dynastie. vragen op bij de AFM over deze verslaggeving. Twijfels bestonden over de waardering en toelichtingseisen. Bij 21 bedrijven, waaronder drie AEXfondsen, trof de autoriteit onduidelijkheden of onjuistheden aan in de jaarrekening. De namen van deze drie fondsen zijn onbekend. Er ontbreekt bedrijfsinformatie en hen is verzocht dit aan te vullen. De AFM gaat ervanuit dat de bedrijven in de toekomst de regels in acht nemen... Te duur Interimbureaus zijn te duur. Bedrijven werven liever uit eigen netwerk.

12 12 Economie Bijna overal kun je met je Visa-creditcard terecht. Beurs Het is een record, het bedrag van maximaal 19 miljard dollar dat creditcardmaatschappij Visa met een beursgang wil ophalen. Maar de timing is ongunstig, nu de kredietcrisis ook de creditcardmarkt raakt. Redactie Economie Nog nooit wilde een bedrijf zóveel geld ophalen bij een Amerikaanse beursgang. Het record is nu in handen van telecomgigant AT&T dat in 2000 een bedrag van bijna 11 miljard dollar ophaalde bij zijn beursgang. Visa is de grootste creditcardmaatschappij ter wereld. Het bedrijf volgt het voorbeeld van de kleinere concurrent Mastercard, dat in 2006 een notering kreeg aan de New York Stock Exchange. De beursgang van Mastercard was zeer succesvol: de waarde van het aandeel is vier keer zo hoog als twee jaar geleden. Of het aandeel Visa nét zo n snelle Beurs vandaag Cijferregen Damrak Small cap-feest barst los 19 miljard dollar Recordbeursgang van Visa stijging gaat doormaken, is twijfelachtig. Amerikanen gaan de laatste tijd namelijk minder losjes met hun creditcard om. De groei van het aantal betalingen met de kaart (creditcard leningen) loopt flink terug in de Verenigde Staten. De beursgang van Visa komt op een ongunstig moment, zegt een analist tegen Reuters. Onze angst is dat consumenten de komende tijd steeds minder gebruik maken van de creditkaarten. Dat betekent minder winst en omzet voor Visa. Visa startte de voorbereidingen op de beursgang al in 2006, ruim voor de kredietcrisis losbarstte. Wanneer de beursgang precies plaatsvindt, is nog onbekend, maar waarschijnlijk halverwege dit jaar. In totaal wil Visa 406 miljoen aandelen uitgeven, schrijft het bedrijf in een verslag dat het gisteren indiende bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC. De aandelen worden uitgegeven tegen een koers van tussen de 37 en 42 dollar per aandeel. Het bedrag dat Visa ophaalt, gaat naar de eigenaren van het Amerikaanse deel van het bedrijf, waaronder de banken JP Morgan Chase, Bank of America en Citigroup. Een deel van het bedrag dat Visa ophaalt 3 miljard dollar stopt het bedrijf in enkele slepende juridische conflicten. Het Europese deel van Visa, dat in bezit is van 4500 Europese banken, gaat de beurs niet op, en blijft onafhankelijk. Visa Europa heeft een licentie om in dit deel van de wereld de Visa-vlag te voeren. In 2006 besteedden consumenten wereldwijd een bedrag van 3,23 biljoen dollar met hun Visa-creditkaarten. Nummer twee Mastercard telde 1,9 biljoen dollar aan transacties. Concurrenten American Express en Discover volgen ver achter de twee marktleiders. In totaal zijn er wereldwijd 1,4 miljard Visa creditkaarten in omloop, en 817 miljoen kaarten van concurrent Mastercard. 1 Briljantjes, brandhout, keurige en vage aandelen: 25 kleine Nederlandse fondsen brengen deze week verslag uit over Werk aan de winkel voor handelaren en avonturiers. Wolters Kluwer is het enige AEXaandeel dat deze week verslag uitbrengt en het kan net als collega en eeuwige fusiekandidaat Reed Elsevier vorige week wel een oppepper gebruiken. Het fonds staat bekend als net even te saai en te degelijk en heeft wel wat fantasie nodig. Daar heeft het de ongekroonde small cap king Aalberts nooit aan ontbroken. Eigenlijk is small cap een te klein woord voor dit 1,3 miljard euro grote en gewaardeerde midkapfonds. Een blik op het trackrecord van topman, oprichter en grootaandeelhouder Jan Aalberts zegt genoeg. Hij zwaait al 21 jaar de scepter over het concern en zorgde gemiddeld voor ruim 15% rendement per jaar, 2,5 keer zo veel als de AEX. Overnemen en wegdoen Waar Aalberts het overnemen en inpassen van bedrijven tot kunst verheven heeft, doet Wessanen precies het tegenovergestelde. Het voedingsconcern stoot juist bedrijfsonderdelen af en wordt kleiner en kleiner. De grote gemene deler onder de cijferende fondsen is IT-dienstverlening. Beleggers kijken vooral uit naar de cijfers van LogicaCMG. Vorig jaar was dit een van de slechtste Amsterdamse aandelen en ook dit jaar wil het niet echt vlotten. Nieuwe topman Andy Green kan de koers van vers bloed voorzien door een spetterende outlook af te geven. Beste en slechtste Hieronder staan de koersveranderingen tot dusverre dit jaar en de koerswinstverhoudingen (k/w) 2008 van de cijferkandidaten van deze week. De k/w (Yahoo Finance) is onder voorbehoud, want juist de rapportages moeten die winsten voorspellen. Ter vergelijking: de AEX deed dit jaar -11,0%. Voor de statistici: met Accell (+575,5%) en Punch Graphix (-99,9%) cijferen deze week zowel het beste en het slechtste Nederlandse aandeel van deze eeuw. Dinsdag Imtech: -8,7% (k/w 12,8) Kendrion: -5,7% (k/w 11,9) Neways: +2.0% Unit4 Agresso: -9,2% (k/w 24,4) Wessanen: -11,9% (k/w 15,2) Woensdag ASMI: -21,2% (k/w 11,9) CSM: -19,0% LogicaCMG: -12,3% Ten Cate: +6,3% (k/w 12,1) Wolters Kl.: -13,3% (k/w 14,1) Donderdag Aalberts: -2,1% (k/w 10,0) Eriks: +3,7% (k/w 10,1) Rood Testhouse: -14,0% Tele Atlas: -3,1% Tetragon: -11.2% Vrijdag Accell: +5,0% Corio: +7,9% KKR: -14,8% Punch Graphix: -9,8% Wavin: -6,8% (k/w 7,5) 1... Sta op Bovespa Ziezo, de Braziliaanse hoofdgraadmeter Bovespa is de eerste grote index die het koersstof van dit jaar van zich heeft afgeschud. Een maandje geleden stond er nog -15,9% op het bord, maar de Bovespa heeft dit vlekje alweer weggewerkt. De index staat ongeveer op 0%, waar de grote Amerikaanse, Europese en Aziatische indices nog altijd in het rood staan. 1 Het Panel STELLING: DE TREIN VERTREKT?! Het kriebelt een beetje op de beurs. Is nu met het het eerste, voorzichtige voorjaarszonnetje ook de angst uit de markt? Kortom, kunnen de beleggers aan de zijlijn nu weer instappen? WAT VINDT U? GEEF UW MENING OP Nee dus AD VAN TIGGELEN (AANDELENSTRATEEG IEX) Betekent een mooie dag in februari dat het al lente is? Nee dus. Steeds meer data wijzen op een recessie in de VS en ook de koersen van bedrijfsobligaties vertellen ons dat we dit jaar nog verdere balans- en (dus) winsttegenvallers krijgen. Wij zouden nu eerder hoogrenderende bedrijfsobligaties kopen dan aandelen. 1 Ja dus CEES SMIT (VERMOGENSBEHEERDER TODAY S BEHEER) Door jaarcijfers van de bedrijven ligt er een behoorlijke bodem onder de huidige markt, hoewel dit zeker niet uitsluit dat de beurs nog een keertje terugvalt. U kunt dan ook redelijk gerust aandelen kopen, omdat het neerwaartse risico beperkt is, terwijl er volop ruimte omhoog lijkt te zijn. 1.. Ja en nee PETER VAN KLEEF (SENIOR EDITOR IEX) Vertrouwen komt altijd langzamer dan het gaat. De meeste beleggers stappen pas op de trein als hij bijna op volle snelheid is. Tegen de huidige koersen kan voor de lange termijn prima worden ingestapt. Op korte termijn kan de vrees zo weer de kop op steken, als er weer een subprimelijk uit een vergeten kast rolt. 1

13 Perspectief Dagblad De Pers 13 VANDAAG: BOEKEN Blik op westerns De western blijft zichzelf hervinden, maar echt vernieuwen doet het genre zich niet. De recent uitgebrachte James Stewart dvdbox laat zien dat films uit de jaren vijftig niet veel simpeler waren dan moderne westerns, ondanks dat er minder Indianen worden neergeknald. Foto vs. illustratie Engelstalige boeken hebben veel vaker een goed verzorgde illustratie op het omslag dan de Nederlandse vertaling van hetzelfde verhaal. Verschillende uitgevers hebben verschillende verklaringen, maar de grafisch vormgever is onverbiddelijk: de Engelse boekomslagen zijn mooier. Rusland deugt niet De Nieuwe Koude Oorlog, heet het boek van de Britse journalist Edward Lucas. Met een indrukwekkende lijst aan voorbeelden die zijn stelling bevestigen dat Rusland kwaad wil doen, brengt hij de lezer bepaald niet in een vrolijke stemming, maar de boodschap is duidelijk CHRISTIAAN KROP Rapper van de Oudheid In zijn romans is Jan van Aken trouw aan de historische feiten, tenminste in zoverre mijn verhaal dat toelaat. up14

14 14 Perspectief Interview Historische Hipponax De schelm van Amsterdam Noem hem geen schrijver van historische romans, want Jan van Aken heeft ook actuele boeken op de plank liggen. Maar altijd is hij op zoek naar schelmen die de geschiedenis bepalen. Inclusief hun verslavingen. Dirk Koppes Nee, hij is nog nooit in het Allard Pierson geweest. Het archeologische museum behoort niet tot zijn favoriete pleisterplekken, bekent Jan van Aken (46), terwijl we in het bijbehorende restaurant zitten. De boomlange Amsterdammer geeft niet zo om artefacten uit verloren gegane tijden, Van Aken gebruikt liever zijn eigen fantasie. Met succes, want hij heeft een goede reputatie opgebouwd als schrijver van historische romans. Zijn bestseller De valse dageraad leverde hem de geuzentitel de Umberto Eco van Nederland op. Terecht, want weinigen kunnen zo overtuigend het verleden tot leven laten komen. Zonder in overgedetailleerde beschrijvingen te vervallen geeft Van Aken de lezer het gevoel dat hij in het oude Ionië van de zesde eeuw voor Christus ronddwaalt. En dat hij in Koning voor een dag de strompelsporen volgt van Hipponax, de kreupele zoon van een wagenmaker die met zijn scherpe tong in elke stadsstaat vijanden oogst. Een echte schelm, die als uitvinder van de parodie een mythische status heeft bereikt. Mooi van lelijkheid maakt Hipponax vooral indruk op zijn vrouwelijke bedgenoten met zijn immense 38% wil graag de nieuwe auto thuisbezorgd hebben na online aankoop. Bron: directauto.nl, oktober 2007 geslacht. Van Aken spaart de roede niet, mieren, mestkevers en een hakmes bedreigen Hipponax trotse mannelijkheid. Dit is mijn meest toegankelijke boek, constateert Van Aken tevreden. Het heeft een zekere eenvoud, die me bevalt. Mijn eerdere boeken waren veel complexer. Niet dat het makkelijker is om zo ogenschijnlijk simpel te schrijven. Ieder boek vereist moed. En veel noeste arbeid, want Van Aken is niet snel tevreden. Manuscripten blijven vaak jaren op de plank liggen, terwijl hij met andere projecten verdergaat. Over De valse Het zijn figuren die niet met de massa meegolven, ze blijven zichzelf dageraad heeft hij 12 jaar gedaan, Koning voor een dag was relatief een vluggertje met 2,5 arbeidsjaren. Ik ben geen schrijver die moeizaam of langzaam schrijft, maar ik schrap onbarmhartig in mijn verhalen. Van de duizend woorden per dag verdwijnen er makkelijk 900. Een pil levert netto niets op, ik streef naar een heldere geest. CHRISTIAAN KROP Maakt niet uit, ik ben een auteur die veel moet uitproberen. Elke dag trachten drie perfecte zinnen te produceren, dat trekt mij totaal niet. Van Akens boeken hebben bijna altijd een schelm als hoofdpersoon. Wat hem zo trekt in zulke figuren? Schelmen zijn interessant omdat ze niet meegolven met de massa. Anders krijg je kleurloze personages: schelmen blijven zichzelf. Mensen die de geschiedenis bepalen. Zelfs Napoleon zou je een schelm kunnen noemen, iemand die tegen de tijdsgeest inging. Een schelm als Hipponax is tegelijkertijd een lief jongetje dat erbij wil horen. Hij wordt voortdurend getreiterd in zijn jeugd en wil alleen maar bij de elite aan tafel zijn gedichten voordragen. Maar hij wordt iedere keer teruggeschopt naar de kroeg. Als gebruiker van straattaal zou je Hipponax een rapper van de Oudheid kunnen noemen, denkt Van Aken. Of dat overeenkomt met de historische werkelijkheid, valt niet te zeggen, daarvoor weten we te weinig van Hipponax. Of zoals hij in zijn boek schrijft, ik blijf trouw aan historische feiten, maar alleen in zoverre mijn verhaal dat toelaat. Tijdens het gesprek in het Allard Pierson: Het gaat niet om het schrijven van een geschiedenisboek. Doordat we amper iets van Hipponax weten, kan ik mijn fantasie zijn gang laten gaan. Ik probeer een verhaal te vertellen dat ikzelf zou willen lezen. Een spel van legende en werkelijkheid. We hebben een vast idee van de wereld om ons heen. Plotseling kan dat beeld veranderen, dan wordt het interessant. Zelf werd ik op mijn negentiende vader. Alles verschuift. Inmiddels ben ik grootvader en sta ik op het schoolplein te wachten, ditmaal op mijn kleindochter. Zo simpel als de wereld er als jonge vader uitzag, zoveel nuances zie ik nu. Ouder en wijzer, zo voelt hij zich langzamerhand wel. Door schade en schande, want hij heeft ook lang als schelm geleefd, erkent Van Aken. De jaren tachtig waren een door drugsgebruik doordrenkte periode, die hij heeft beschreven in Het fluwelen labyrint, zijn enige actuele roman tot nu toe. De schrijver voelt geen nostalgie. Ik weet steeds beter dat een pil netto niets oplevert, ik streef nu juist naar een heldere geest. Waar Hipponax regelmatig naar de wijn grijpt, moet ik me inhouden. Ik heb nogal wat klappen gehad: een auto-ongeluk, een drugsverslaving. Ik wil juist alles voelen. Schrijven is mijn enige overgebleven verslaving. 1 Jan van Aken: Koning voor een dag, uitgeverij Querido.. RECENSIE KINDERBOEK ANIMAL PLANET ALS BOEK Wessel Poorthuis. Mafste boektitel (1) Het Engelse tijdschrift The Bookseller heeft de shortlist bekendgemaakt voor de Oddest Book Title of the Year-prijs... Mafste boektitel (2) Kandidaten zijn Brian Piddocks How to Write a How to Write Book; Jasper McCutcheon s I Was Tortured By The Pygmee Love Queen en Are Women Human? And Other International Dialogues. Het boek Bzzz is een leuk boek. Het begint al op de voorkant. Daar kun je op 3 verschillende plekken drukken. je hoort dan leuke insectengeluiden. Krekels, bijen, muggen. Vooral die muggen geven de titel van het boek aan. Het boek gaat over geleedpotigen. Dat zijn onder andere insecten en schaaldieren. Het boek heeft geen echt verhaal. De schrijver weet de informatie op een (ook voor kinderen) begrijpelijke manier over te brengen. Er staan veel mooie plaatjes en foto s in. Ze passen goed bij de informatie die erbij gegeven wordt. Je komt veel te weten over alle insectachtigen, schaaldieren en spinachtigen. Het is een soort insectenencyclopedie met veel plaatjes en weetjes. Er staat bijvoorbeeld in hoe vliegen op het plafond kunnen lopen. En dat ze altijd in de buurt van hun geboorteplek blijven. Nu weet ik ook dat de malariamug het gevaarlijkste dier op aarde is. Dat komt omdat hij heel veel slachtoffers maakt. Iedere 12 seconden sterft er 1 kind aan malaria. En dat is dan alleen nog maar van de mensen. Er staan ook veel zoekplaatjes in dit boek. Dan moet je bijvoorbeeld kijken waar het insect zit, in een grote plaat. Dat insect heeft dan een schutkleur. En er zijn puzzeltjes en raadsels en nog meer grappige dingen. Op een bladzijde stonden een paar weetjes... daar stond dan bij waar? of niet waar? Dat zag ik eerst niet, en ik dacht dus dat alles waar was. Deze is niet waar, maar ik dacht dus eerst dat het waar zou zijn: hooiwagens hebben het dodelijkste vergif van alle spinachtigen, maar zijn tanden zijn te klein om mensen te bijten. Eigenlijk is Bzzz een soort insectenaflevering van Animal Planet, maar dan in boekvorm. Als je een spreekbeurt doet over insecten is dit boek onmisbaar! Ik zou het ook heel leuk vinden om zo n soort boek te lezen over een andere diersoort. Dus de katachtigen of oceaandieren of vogels. Wessel is 10 jaar. Chabot verramsjt Bart Chabot wordt 6 maart in De Slegte tot Koning van de Ramsj gekroond. Het is deel van een actie om jongeren tot lezen aan te zetten.

15 Perspectief 15 Boekomslagen Illustratie versus fotografie Echte schoonheid zit van buiten De kleurrijke en verzorgde illustraties die Engelstalige boekenomslagen sieren, worden bij de Nederlandse vertaling vaak vervangen door een foto. Zijn Nederlandse lezers nou zo anders, of is er iets anders aan de hand? Judith Hornman Er zit een wereld van verschil tussen de omslagen van Nederlands- en Engelstalige literaire fictie. Met de inhoud van het boek heeft het niks te maken: waar illustraties de bovenhand voeren bij Engelstalige boeken, kiezen uitgevers bij de Nederlandse vertaling massaal voor een foto op de omslag. De uit Australië afkomstige grafisch ontwerper Andrew McAlpine woont sinds een paar maanden in Amsterdam en vindt boekomslagen hier maar saai. Een goed ontwerp is een geheel: kleuren, beeld en lettertypes moeten bij elkaar passen, legt hij uit. Als hij het omslag van de oorspronkelijke Engelse paperbackversie van Jeanette Winterson s boek The Stone Gods (uitg. Penguin) vergelijkt met de Nederlandse vertaling De Stenen Goden (uitg. Contact), fronst hij zijn wenkbrauwen. De Nederlandse editie zegt niet zoveel: ze hebben hier gewoon archiefbeeld voor gebruikt, een standaard afbeelding die verder niet speciaal voor dit verhaal bewerkt is. Bij het zien van de Engelse editie verdwijnt de frons direct. Dat ziet er al minder goedkoop uit, alles past bij elkaar. Zelfs de achterkant is geïllustreerd. The Stone Gods is exemplarisch. Drie keer heen en weer lopen tussen Engelse en Nederlandse boekenplanken levert al een duidelijk beeld op van de verschillen. Die Nederlandse boeken maken ook alleen maar werk van de voorkant, observeert McAlpine. Foto op de voorkant, foto van de auteur op de achterkant, standaardlettertypes met een schreef, klaar. De Engelstalige ontwerpen zijn echt een verzorgd geheel: voor- en achterkant, met veelal voor het boek ontworpen lettertypes. De Nederlandse uitgaven doen een stuk conservatiever aan. Betram Maurits, redacteur bij uitgeverij Contact, legt uit hoe het komt dat het Nederlandse omslag van De Stenen Goden er anders uitziet. We wilden de Nederlandse versie tegelijkertijd uitbrengen met de Engelse. Dan zijn er aan beide kanten van het. NIEUW VERSCHENEN Dino van de Lage Landen Jazeker, ook in Nederland hebben dinosauriërs rondgelopen. Aan de hand van de vondst van één exemplaar, dat wil zeggen, van een aantal botfragmentjes van de bescheiden hadrosaurus, beschrijft paleontoloog Anne Schulp de opkomst en ondergang der dinosauriërs in Limburg, ruim zestig miljoen jaar geleden. Een klein maar fraai boekje. Anne Schulp, De Nederlandse dino. Uitgeverij Veen Magazines, 14,95 euro.. Er zit een wereld van verschil tussen Nederlands- en Engelstalige literaire fictie. GUIDO BENSCHOP Kanaal ontwerpers bezig en moeten we kiezen als het beeld uit Engeland binnenkomt. Vaak betreft het dan óf een overdonderend mooi ontwerp, óf iets dat gelijkwaardig is aan onze versie. In dit geval werd het het laatste. Hoe we dat bepalen? Noem het intuïtie. Ik vind Nederland trouwens lang niet zo conservatief als de Verenigde Staten, hoor. Ze hebben er misschien wel meer illustraties op het omslag dan hier, maar die zijn er alleen om de verwachtingen van de lezer te bevestigen. Erg braaf. Dat het omslag niet alleen een artistieke aangelegenheid is, bevestigt Maurits direct. Natuurlijk speelt geld ook een rol. Voor zo n buitenlands ontwerp moet vaak betaald worden, dan denken we: dat kunnen we zelf Henk Romijn Meijer overleden Zaterdag is in Frankrijk schrijver en jazzgitarist Henk Romijn Meijer (1928) overleden. Hij maakte naam met korte verhalen; in oktober 2007 verscheen zijn laatste roman, Verhoudingen. Economie, intuïtie en trend spelen een rol als het gaat om het ontslagontwerp óók mooi doen. Nickie Teunissen, verkoper bij Selexyz in Amsterdam, geeft de voorkeur in ieder geval aan Engelstalige omslagen. Wat ik nou zo jammer vind: Nederlandse uitgevers proberen wel steeds vaker die geïllustreerde stijl over te nemen uit het buitenland. Maar dan slaan ze de plank net mis. Terwijl we het wel kunnen hier: kijk maar naar Nederlandse omslagen uit de jaren 60 en 70, met Tweelingenonderzoek Bierboekje Bij Hertog Jan krijg je een boekje met verhalen van onder anderen Kluun. De Vrije Universiteit beheert een Nederlands Tweelingenregister waarin veertigduizend tweelingen staan geregistreerd. Die databank biedt een unieke mogelijkheid voor onderzoek naar onze genen hun invloed op ons uiterlijk, onze gezondheid en ons gedrag. In dit boek is een groot aantal recente onderzoeken gebundeld, en steeds weer blijkt: opvoeding en omgeving zijn belangrijk, maar onze voorouders zijn nooit ver weg. alleen maar letters. Heel krachtig is dat. Nickie kan haar hart ophalen, want Just Enschede, directeur van de stichting De Best Verzorgde Boeken, ziet die trend terugkeren. Als jurylid van de jaarlijkse competitie Het mooiste boekomslag houdt hij omslagen scherp in de gaten: Het is altijd een beetje koffiedik kijken, maar ik heb het idee dat foto s op het omslag hun langste tijd wel hebben gehad. Illustraties komen steeds vaker voor, evenals omslagen die alleen beletterd zijn. Wat dat betreft kun je wel zeggen dat Nederland steeds vaker naar het buitenland kijkt. Economie, intuïtie en trend spelen dus een rol als het gaat om het omslagontwerp. De uiteindelijke boekenkoper speelt slechts een figurantenrol bij de vormgeving, iets wat je niet zou verwachten in een tijd waarin geen stap wordt gezet zonder een uitgebreid marketingonderzoek vooraf. Grootschalig onderzoek naar de Nederlandse lezer en wat die van een omslag wil, is er in ieder geval nooit gedaan. Oscar van Gelderen, uitgever bij Lebowksi, vindt dat niet meer dan logisch: Ik weet toch niet wat de Nederlandse lezer wil? Het zijn er wel vijftien miljoen. Zijn keuze om een foto op het omslag van Dave Eggers nieuwe boek Wat is de wat te gebruiken in plaats van de oorspronkelijke illustratie, was dan ook niet moeilijk: Ik vond die foto gewoon mooier dan de illustratie. 1 Dorret Boomsma (red.), Tweelingenonderzoek. VU uitgeverij, 22,50 euro. Cholesterolhype De discussie over de rol van cholesterol en het alsmaar stijgende gebruik van cholesterolverlagers, de statines, wil maar niet verstommen. Dat is voor een groot deel te danken aan de Britse arts Malcolm Kendrick. Cholesterol is onschuldig, is zijn stellige overtuiging, en die pillen zijn alleen maar gevaarlijk. Als Kendrick gelijk heeft, is de huidige cholesterolhype een van de grootste medische schandalen ooit. Malcolm Kendrick, De cholesterolhype. Uitgeverij Veen Magazines, 15,95 euro. De Cholesterolhype Malcolm Kendrick. Prijs voor Peter van Brummelen Parool-redacteur Peter van Brummelen heeft de Jip Golsteijn Journalistiekprijs 2007 gewonnen met zijn verhaal De Zoon van Big Bill Broonzy, over de Nederlandse zoon van een bluesheld. De Cholesterolhype Malcolm Kendrick

16 16 Perspectief Non-fictie De nieuwe Koude Oorlog Pas op, daar zijn de Russen weer! De Russen kiezen volgende week een nieuwe president. Eén ding staat echter al vast: Poetin blijft. Tot groot verdriet van de Britse journalist Edward Lucas. Mark van Assen De ondertitel (Hoe het Kremlin Rusland en de wereld bedreigt) verklapt het al een beetje: dit is geen vrolijk boek. Journalist Edward Lucas (Independent, BBC, The Economist) maakte de val van de Sovjet-Unie van dichtbij mee en betitelt dat meteen al in de inleiding als een van de gelukkigste gebeurtenissen in mijn leven. Maar wat er daarna is gebeurd, stemt hem tot diepe droefenis. Rusland onder leiding van Vladimir Poetin is een gevaar voor alles en iedereen, dat is de kern van Lucas boek. Moskou trekt zich van niemand iets aan, heeft lak aan wetten en regels, zet een grote mond op tegen het Westen, blijft voormalige satellietstaten als Estland en Georgië lastigvallen, is geen liefhebber van de vrijheid van meningsuiting en misbruikt zijn olie- en gasvoorraden als politiek drukmiddel. Alles wat Lucas signaleert, biedt reden tot ongerustheid Kortom: we hebben thans te maken met een nieuwe Koude Oorlog, waarin het Westen aan de verliezende hand is terwijl het niet eens in de gaten heeft dat de strijd al begonnen is. Lucas verwoordt het zo: Rusland [is] een reusachtige, met atoombommen bewapende versie van Saoedie-Arabië: een land dat zo rijk en machtig is dat zelfs directe steun aan het terrorisme geen afkeuring oproept bij het Westen. De waslijst van voorbeelden die Lucas ter ondersteuning van zijn stelling aandraagt, is indrukwekkend. Heel indrukwekkend. Zo indrukwekkend dat de lezer zich vertwijfeld gaat afvragen of er wel íets is aan Rusland wat deugt. Goed, zo moet ook Lucas toegeven, de meeste Russen hebben het nog nooit zo goed gehad (wat meteen de populariteit van Poetin Poetin, ijzeren greep. REUTERS verklaart), maar dan heb je het ook wel gehad. Poetin regeert met ijzeren hand, aarzelt niet om lastige personen zoals Aleksandr Litvinenko en journaliste Anna Politkovskaja uit de weg te ruimen, stort het land in een even bloedige als uitzichtloze oorlog met Tsjetsjenië enkel en alleen om met speciale anti-terreurmaatregelen zijn greep op de openbare orde te verstevigen en nationaliseert schaamteloos de grote olieconcerns. Kritiek uit het Westen? Het zal hem wat. Rusland telt weer mee, en dat zal de wereld weten ook. Het wordt op een gegeven moment dus wat veel. Door deze schier eindeloze opsomming van ellende wordt het de lezer uiteindelijk zwaar te moede. Het verontrustende is echter dat er geen speld tussen de krijgen is. Alles wat Lucas signaleert, biedt reden tot ongerustheid, vooral de manier waarop Rusland meer en meer greep krijgt op de Europese energievoorziening. Hij hekelt met name de lakse en naïeve manier waarop Duitsland zijn deuren wagenwijd heeft opengezet voor het Russische gas. Zijn waarschuwing en oproep aan het Westen zijn wederom wat zwaar aangezet: We staan tegenover mensen die ons kwaad willen doen, ons willen dwarsbomen en verzwakken, zo schrijft hij. Het is hoog tijd dat we Rusland behandelen als het autoritaire regime dat het is. Hoe? Door net als in de eerste Koude Oorlog een front te vormen. Oude tijden herleven. 1 Edward Lucas, De Nieuwe Koude Oorlog. Uitg. Nieuw Amsterdam. Dvd Jaren vijftig versus nu De vrouw achter elke cowboy Films over het wilde westen lijken misschien het eeuwige leven te hebben, maar het genre moet zich voortdurend opnieuw uitvinden. Idem dito Pierce James Bond Brosnan, die met een Rambo-imitatie zijn cocktailcarrière definitief afsluit. Dirk Koppes Een verlaten landschap. Bergen, sneeuw, een man duikt op tussen de bomen, even zijn rust nemend. De adem uit zijn mond bevriest zowat, hij heeft niet voor niets een bontjas aan. Dan klinkt er een schot. De man wordt geraakt in zijn bovenarm. Na een verbaasde blik naar de wond schreeuwt hij het uit, de echo schalmt door de bomen. Wie hij is, waarom hij wordt beschoten weten we niet. Twintig minuten lang moet hij gruwelijke dingen ondergaan om aan de vijandige natuur en aan zijn belagers te ontsnappen. Voeg daaraan toe dat de voortvluchtige ook nog eens De Zwarte Doos.. Bij elke roman hoort lekkere rotzooi Hoe haalt de schrijver het boek uit zijn hersens? Wordt de Zwarte Doos geopend met drank, discipline of engelengeduld? De Pers vraagt spraakmakende auteurs naar hun succesformule en kraakt de code. Vandaag: Rascha Peper (1949). Onlangs verscheen haar nieuwe roman Vingers van marsepein bij uitgeverij Nieuw Amsterdam. Hans van Willigenburg Heeft u een favoriete tijd om te schrijven? Aan het einde van de ochtend begin ik. Elf uur, half twaalf. Als ik net uit James Stewart in Shenandoah. bed ben, zie ik het leven niet zo zitten. U gaat dan door tot? Vijf uur, zoiets. Dan ga ik iets aan het eten doen, als dat nodig is. Maar wanneer mijn man kookt, ga ik langer door. Met een glaasje wijn of port aan het einde van de middag kan ik heel geïnspireerd raken. Dat zijn dan hele productieve uren! U bent gewoon bereikbaar tijdens het schrijven? De telefoon blijft gewoon aan. Als bellers te veeleisend worden, wimpel ik ze af. met een mes eigenhandig de kogel uit zijn arm moet verwijderen, en acteur Pierce Brosnan is wel ver verwijderd van de rol die hem beroemd maakte: 007. Als een Rambo moet hij zichzelf hier tegen een overmacht verdedigen. In die eerste twintig minuten zegt hij geen woord (afgezien van mwoohaarghhaaah ), toch blijft de kijker hem gefascineerd volgen, zich afvragend wat hij heeft uitgehaald om zijn achtervolger, Liam Neeson, zo kwaad te maken. Hoe vernieuwend is Brosnans Seraphim Falls (2006) als western? De recente uitgave van een James Stewartdvd-box levert uitstekend vergelijkingsmateriaal op uit de hoogtijdagen van het genre, de jaren vijftig. Stewart heeft op zijn eigen manier de westernfilm nieuwe impulsen gegeven. Kijk naar zijn dubbelzinnige karakter in Bend of the River (1952), waarin hij een groep pioniers naar hun nieuwe woongebied begeleidt. Aan de ene kant een ervaren schutter die zijn talenten voor een goede zaak Hoe ontstaan uw romans? Het begint meestal met een of meerdere scènes die aan me trekken. En die ik zo mooi en helder mogelijk op papier wil krijgen. Die scènes zijn de aanjagers van het boek. En hoe werkt u aan het boek zelf? Ik doe veel onderzoek. Spreek met deskundigen, bezoek musea, verzamel foto s. Zo komt er in mijn laatste boek een zwarte neushoorn voor, dus had ik een grote, gedetailleerde foto van een neushoorn op mijn bureau liggen. Dan kijk ik naar de stand van de ogen, de neusgaten, de plooitjes eromheen. En probeer die gezichts-.. RECENSIE HOORSPEL ROMEO EN JULIA Judith Hornman.. Mooie boeken (1) Een vertaling van Cervantes Don Quichote is genomineerd voor de Bestverzorgde Boek 2007-prijs. Bij de non-fictie staan een fotoboek van Eva Besnyö en een geschiedenis van Shell genoemd. Romeo s en Julia s zijn er in vele soorten en maten. Naast het gebruikelijke toneelspel passeerde Shakespeares beroemde liefdestragedie al eerder de revue als ballet van Prokofiev, musical van Bernstein en speelfilm van Baz Luhrmann. Aan dat rijtje kunnen we nu ook een hoorspel toevoegen, want de eerste volledige Nederlandse audioversie van Romeo en Julia is uit. Uitgeverij Home Academy kwam al eerder met Hamlet op cd, wat een succes bleek. Voor deze Romeo en Julia is gebruikgemaakt van de vrij klassieke vertaling van Gerrit Komrij, uitgevoerd door acteurs van toneelgroep De Geest. Regisseur Maarten Wansink legt zijn keuze voor de vertaling uit in het boekje dat bij de twee cd s geleverd wordt: Ik vind Romeo en Julia niet beter als Verona vervangen wordt door een achterstandswijk of als de Capuletti bootvluchtelingen zijn. Bewerken verkleint de verbeelding. Er zijn genoeg andere elementen die de verbeelding een beetje op weg helpen, want het betreft hier een hoorspel, geen droog opgelezen luisterboek. Gnuivende paarden, fluitende vogels en allerhande gebral op de achtergrond zorgen samen met de stemmen van Julia (Marleen Scholten) en Romeo (Joep van der Geest) voor een prettig middagje bivakkeren op de bank. 1 William Shakespeares Romeo en Julia door Toneelgroep De Geest. Uitgeverij Home Academy.. Mooie boeken (2) De prijs komt voort uit de uitgeverswereld en eert bijzondere vormgeving.

17 Perspectief 17 Pierce Brosnan is in Seraphim Falls ver verwijderd van de rol van 007. gebruikt, aan de andere kant een man met een zwart verleden. Pas later leert de kijker wat hij precies heeft uitgevreten. Een simpele held is Stewart niet in deze film. Simpele goeddoener Ook in het latere Shenandoah lijkt hij een simpele goeddoener, maar deze pater familias laat zien dat hij uit harder hout gesneden is wanneer zijn gezin bij de Amerikaanse burgeroorlog betrokken raakt. Het zoetsappige. uitdrukking zo exact mogelijk te beschrijven. Die foto s zwerven op uw bureau? Inderdaad. Bij elke roman hoort een bepaalde rotzooi. Lekkere rotzooi, vind ik dat. En ik ruim het pas op als het boek af is. U lijkt me geen schrijver die bij A begint en bij Z eindigt. Klopt. In het begin schreef ik pas verder als ik vond dat de vorige alinea perfect was. Maar ja, die wás nooit perfect. Nu schrijf ik de eerste versie in een moeite door, maar dat wil niet zeggen: chronologisch. Soms begin ik met de slotscène. Hoeveel versies schrijft u? O, zeker tien. Dat verveelt nooit? Nee. Elke wijziging leidt tot nieuwe inzichten over het boek, de kracht ervan, de mogelijkheden. Die wil je tot het laatste blijven uitputten. Kill your darlings! Dat moet je leren. Ooit heb ik een bijfiguur gecreëerd waarvan redacteuren zeiden: die houdt té veel op. Na een paar weken dacht ik: ze hebben gelijk. Een worsteling? Ach, als ik een brief schrijf, lukt dat ook niet in één keer. Waarom moeten mensen uw jongste boek lezen? Eén zin! Je gaat de schoonheid inzien van iets wat je eerst vies en luguber lijkt. 1 Disney-begin is dan snel vergeten. Toch laat in deze box vooral Winchester 73 zich het best vergelijken met Seraphim Falls. Ook hier gaat het om een wraakmotief, twee mannen vechten op leven en dood om een geweer. De winchester uit de filmtitel belandt steeds weer in andere handen, maar brengt al zijn eigenaren dood en verderf. James Stewart en de schurk Dutch Henry achtervolgen elkaar net zoals Neeson en Brosnan. Waar Seraphim Falls een moreel ambigu einde krijgt, wint Stewart en met hem het goede duidelijk in Winchester 73. De landschappen, de kostuums, het ontloopt elkaar allemaal niet zoveel. De dubbelzinnigheid van de karakters zie je ook al in Grootste verschil is hoe indianen neergezet worden. Rock Hudson als indianenchief die zich graag laat neerschieten, dat zou nu niet meer kunnen. Indianen waren wilden die je moest neerleggen, simpel. Rol van vrouwen Een ander groot verschil is de rol van vrouwen, die in de jaren vijftig nog braaf achter het fornuis verblijven. Als Shelley Winters Winchester 73 binnenloopt, krijgt ze de vreselijkste dingen naar haar hoofd. Als pianiste/ animeermeisje beperkt haar rol zich tot roofbuit en te redden slachtoffer. Typerend voor het vrouwenbeeld uit die tijd is de speech van James Stewart tegen zijn aanstaande stiefzoon, die om de hand van zijn dochter heeft gevraagd: They expect things they never ask for. And when they don t get them, they ask why. Sometimes they don t ask. And then they just go ahead and punish you for not doing what you didn t know you were supposed to do in the first place. In Seraphim Falls hebben ze het vrouwenprobleem opgelost: er komt er amper een voor in de film, alleen als slachtoffer van een brute moord. Nee, de oude western hervindt zichzelf voortdurend, maar wie denkt dat het zichzelf iedere keer heruitvindt, heeft het mis. 1 James Stewart box: Bend of the river, Shenandoah, Winchester 73 (Universal) David von Ancken: Seraphim Falls (A-film) Rascha Peper... Poëzie.. Gedicht van de week Triep Niet meteen naar buiten kijken maar er rommelt iemand in de tuin hij heeft een broodmes in zijn borst zo komt de kavel moeilijk winterklaar buurvrouw hangt de was van jammer dan aan scherpe lijnen buurvrouw twee Bennyhillt beeld in beeld uit doe mij zo n blooperdweilorkest met glijfluit als die man over dat hekje valt want later staat-ie kater kater niks meer aan de hand weer op gewoon het beeld naar zwart voordat het beeld voorgoed naar zwart en alles ademt lente vogels vrede Ingmar Heytze, uit: Elders in de wereld, uitg. Podium, 2008 Chrétien Breukers Nieuwe bundel Ingmar Heytze Ingmar Heytze probeert de lezer zijn gedichten in te lokken. Hij stoot ze niet af met allerlei slimme constructies en kunstzinnig bedoelde filosofie. Wat weer niet wil zeggen dat zijn werk niet slim en kunstig in elkaar zit, want dat zit het wel. Maar Heytze laat de taal in zijn beste gedichten vooral zíngen. Dat geldt opnieuw voor zijn nieuwe bundel, Elders in de wereld, die veel sterk nieuw werk bevat. Misschien zou een kniesoor kunnen zeggen dat Heytze te váák een nieuwe bundel samenstelt, wat de kwaliteit van het geheel niet ten goede komt. Zo n kniesoor wil ik niet zijn. Al was het maar om een gedicht als Triep waarin Heytze een gebeurtenis uit de actualiteit het gaat over Pascal Triep van de Scheveningse burenmoord in een heel sterk vers weet om te zetten. Eerste stadsdichter Utrecht? Utrecht heeft nog geen stadsdichter. Hoewel Ingmar Heytze het Utrechtse stadsdichterschap al jaren de facto vervult, is hij het de jure niet. Hij maakt actualiteitsgedichten voor AD/ UN, maar is niet in dienst van de gemeente. D66 Utrecht vindt het, bij monde van gemeenteraadslid Alice van Rooij, echt tijd worden voor een officiële stadsdichter in Utrecht. Op de vraag of Van Rooij Heytze de functie al heeft aangeboden, zegt ze: Hij heeft met mij meegedacht. Hij wil, net als wij, graag dat Utrecht een echte stadsdichter krijgt. Heytze zelf zegt over zijn plannen: Het idee voor een stadsdichter suddert al jaren in Utrecht. Ik heb aan D66 voorgesteld dat ik, als er wordt besloten om een Utrechtse stadsdichter in te stellen, de functie voor de eerste keer vervul. Ik kan er dan voor zorgen dat er een goede bodem wordt gelegd voor alle stadsdichters die na mij komen, van taakomschrijving tot budgetten, sponsoring en benoemingsprocedure. D66 Utrecht zal in april een initiatiefvoorstel indienen. Bukowski s huis monument? Dronkenlap, enfant terrible en oh ja, ook schrijver en dichter. Charles Bukowski was het allemaal. Nog steeds weet de in 1994 overleden auteur de gemoederen nu en dan flink bezig te houden; vorig jaar nog over zijn voormalige woonhuis in Los Angeles. Eigenaren van naburige panden meenden dat de auteur nazisympathieën had gekoesterd. Onzin, maar wel aanleiding om de bungalow die Bukowski tussen 1963 en 1972 bewoonde geen monumentenstatus te geven. Nu lijkt het erop dat het plan alsnog doorgaat. De International Herald Tribune van 20 februari meldt dat de gemeente the landmarking of the adobe-colored bungalow tijdens een zitting op dinsdag heeft goedgekeurd. Over die vreemde huiseigenaren meldt de krant dat ze afwezig waren op de zitting. Dichters op YouTube Coen Peppelenbos heeft op zijn weblog een mooie inventarisatie gemaakt van dichters op YouTube. Aanvullingen mogen in de reacties worden geplaatst. Erg geestig is het als serieus gedicht voorgelezen Manuela van Jacques Herb, door Gerrit Komrij en Marcel Vanthilt. Maar ook voor parodieën is er een plekje; zo maken we kennis met een briljante Campertimitatie van Herman Koch. Als u direct weet welke nieuwe auto u wilt, zorgen wij dat u hem ook direct krijgt. directgeleverd.

18 18 Dagblad De Pers Media SynthHop-tv Beleefde Zwolse producer op pad met rauwe Britse rapper Kubus volgt BangBang Ruud in gesprek met leerlinge Emel. NCRV Televisie Ruud: onorthodox en geliefd zonder diploma Maarten Bloem In NCRV s Vaarwel vmbo kijken we mee met leraar Ruud Rosier en zijn guppies van klas 4C van de zwarte vmbo-school De IJdoorn in Amsterdam-Noord. Rosiers onorthodoxe manier van lesgeven, zijn ontwapenende persoonlijkheid en zijn Amsterdamse humor zijn onovertroffen. Zelfs kinderen die geen les van hem hebben, komen naar hem toe. Meester Ruud Rosier was ooit zelf een jongen van de straat. Hij heeft zijn vader niet gekend, zijn aan drank verslaafde moeder kon niet voor hem zorgen en hij groeide op in tehuizen en pleeggezinnen. Op de eerste dag van het nieuwe schooljaar vertelt hij Nederland 1 Nederland 2 Nederland 3 RTL 4 RTL 5 17:00 KRO Kindertijd 17:25 Sesamstraat 17:59 EénVandaag 18:00 NOS Journaal 18:20 EénVandaag 18:45 NOS Sportjournaal 19:00 Lingo 19:25 Intensive Care 20:00 NOS Journaal 20:30 Blik op de weg 21:05 Missers! 21:40 Opsporing verzocht 22:25 Zedenpolitie 23:00 Pauw & Witteman 23:55 NOS Journaal RTL 7 RTL 8 SBS 6 Net 5 Veronica 18:00 RTL Voetbal: KNVB Beker Haarlem - Heracles Almelo 20:30 RTL Voetbal: KNVB Beker FC Dordrecht - Roda JC 23:20 Mayday mayday 00:20 RTL Poker: World Poker Tour de klas altijd eerst zijn levensverhaal. Zo dwingt hij respect bij zijn leerlingen af en wint hij hun vertrouwen. Al zes jaar staat de onorthodoxe leraar zonder de vereiste diploma s voor de klas. Als zij-instromer behoort hij zijn onderwijsbevoegdheid te halen. Maar volgens Ruud is dat ondoenlijk, het kost te veel tijd. Bovendien staat de theoretische opleiding veel te ver van de dagelijkse vmbo-praktijk. Wat zal ik me in godsnaam bezighouden met economische vraagstukken terwijl ik voor de klas eenvoudige btw-sommetjes sta uit te leggen, aldus de docent. Elk schooljaar eindigt met dezelfde spannede vraag: wordt Ruuds contract verlengd? 1 Ned2, :00 NOS Journaal 17:10 Soeterbeeck 17:35 MAX & Loretta 18:25 That s the question 18:55 Man bijt hond 19:25 Gezocht 19:55 Rail away 20:25 Netwerk 20:50 Per ongeluk 21:20 Het elfde uur 22:00 NOS Journaal 22:15 Nova/Den Haag vandaag 22:50 t Zal je maar gebeuren 23:25 NCRV Dokument: Vaarwel vmbo 00:20 In Europa 17:00 Everybody loves Raymond 17:30 Oprah Winfrey show 18:20 Dr. Phil 19:10 Jouw vrouw, mijn vrouw 20:00 The nanny 20:30 The Commitments 22:40 As the world turns 23:30 Oprah Winfrey show 00:20 4 in het land Mc BangBang rapt als een wild dier: dat heeft hij te danken aan zijn rauwe jeugd in Londen. In de MTVdocuserie Pie & Mash neemt hij zijn Zwolse muziekcompaan Kubus mee op reis naar zijn roots. Judith Hornman Paula Abdul zong het in 1990 al: Opposites Attrack. Dat is zeker het geval met Zwolse producer Kubus en de uit Londen afkomstige mc BangBang. Kubus maakt tegendraadse beats, maar is verder zo clean cut als maar kan: beleefd, nuchter en ontspannen. De van onder tot boven getatoeëerde BangBang schreeuwt vaker dan hij praat, is op z n zachtst gezegd nogal explosief en heeft een roerig verleden met drugs en geboefte. Ondanks dat grote persoonlijke contrast hebben ze elkaar op muzikaal gebied helemaal gevonden: na de succesvolle samenwerking op het album Learning curves dat vorig jaar voortkwam, ligt er sinds 15 februari een verse Kubus en BangBang in de schappen: Pie & Mash (TopNotch). Ter ere van deze dubbelaar met een totaal van dertig nieuwe synth hop nummers heeft MTV een gelijknamige, achtdelige docuserie gemaakt. Hierin neemt de half Ierse, half Jamaicaanse BangBang Kubus mee naar de plaats waar hij opgroeide: zuidoost-londen. Het is de vraag wat Kubus gaat doen: buigen of barsten, stelt BangBang in de introductie. Kubus zelf maakt zich meer zorgen of BangBang niet vervalt in zijn 17:13 NOS Jeugdjournaal.nl 17:20 Mr. Bean, the animated series 17:30 Kika & Bob 17:48 SudoKidz 18:00 De Daltons, de jongensjaren 18:25 Het Klokhuis 18:45 NOS Jeugdjournaal 19:00 ONM 19:21 NOS Journaal 19:30 De wereld draait door 20:25 40 dagen zonder seks 21:00 Roes 21:30 Nu we er toch zijn 22:00 Say no to the knife 22:30 NOS Sportjournaal 22:45 NOS Journaal 22:50 De nieuwste show 23:20 Raymann is laat 00:10 De wereld draait door 17:30 Monk 18:30 Medisch centrum 19:00 Hart van Nederland - Vroege editie 19:20 Shownieuws - Vroege editie 20:00 Trauma centrum 20:30 House 21:30 Murder investigation 22:30 Hart van Nederland - Late editie 22:45 Piets weerbericht 22:50 Shownieuws - Late editie 23:20 Tienermoeders 23:50 World s worst drivers Twee tegenpolen: mc BangBang (links) en de Zwolse producer Kubus. oude crack- en heroïneverslaving. BangBang maakt al snel duidelijk dat het hem menens is om zijn roots aan Kubus (of op z n Brits: Koewbes) te laten zien. In de eerste aflevering neemt hij de Zwolse oud-skater mee 17:05 As the world turns 18:00 RTL Nieuws 18:15 Editie NL 18:35 RTL Boulevard 19:30 RTL Nieuws 19:55 RTL Weer 20:00 Goede tijden, slechte tijden 20:30 Bouwval gezocht 21:30 Mijn tent is top 22:35 4 in het land 23:00 RTL Nieuws 23:10 RTL Weer 23:15 Jouw vrouw, mijn vrouw 00:10 RTL Boulevard 17:15 Will & Grace 17:45 Gilmore girls 18:40 Charmed 19:35 McLeod s daughters 20:30 Desperate housewives 21:25 Dirt 22:25 Law & Order: Special Victims Unit 23:20 Law & Order: Criminal intent 00:15 Will & Grace voor een roadtrip naar zijn oude dealer. We mogen m alleen niet filmen. Dat zou niet goed zijn voor zijn rastaimago, legt BangBang uit. Kubus kijkt een beetje zenuwachtig, alsof hij voor het eerst op safari is. Daarmee is. 17:30 Beauty & de nerd 18:30 The king of Queens 19:00 Dharma & Greg 19:30 De Gouden Kooi 20:00 PostcodeLoterij: Deal or no deal 20:30 CSI: Miami 21:30 Parels & zwijnen 22:30 Shock doc: De vrouw van 500 kilo 23:30 De Gouden Kooi 00:00 PostcodeLoterij: Deal or no deal 00:30 The king of Queens. 17:05 Totally spies 17:30 Kim Possible 18:00 Seinfeld 18:30 3rd Rock from the sun 19:00 Friends 19:30 Spin city 19:55 Joey 20:30 Police Academy 7: Mission to Moscow 22:10 The naked gun: From the files of police squad! 23:55 Late night poker Ace 2 & Masters 01:05 Nachtprogrammering: Late night 02:00 Poker after dark Everybody loves Raymond, uur Desperate housewives, uur

19 naar zijn roots de kous lang niet af, want daarna laat BangBang Kubus pas écht goed voelen hoe het is om een rotjeugd te hebben gehad in een rotbuurt. Om niks begint hij Kubus uit te foeteren: Je bent nu in mijn stad! Eén 17:05 Vrolijk Vlaanderen 17:35 Buren 18:00 Het journaal 18:10 De rode loper 18:35 Blokken 19:00 Het journaal 19:40 Man bijt hond 20:05 Het weer 20:10 Thuis 20:40 Kinderen van Dewindt 21:30 Eén wereld: Race tegen de tijd 22:05 De laatste show 22:50 Het journaal laat 23:11 KENO-uitslagen 23:12 Het weer 23:15 Third rock from the sun 23:40 De rode loper 00:00 Man bijt hond Canvas 17:05 Aladdin in het Disney festival 17:30 Miss BG 17:40 De ongelofelijke avonturen van Kika & Bob 17:55 Op schok 18:05 Karrewiet 18:15 Spring 18:30 Gebuisd 18:50 W817 19:10 Zap Jr. High 19:25 Karrewiet 19:35 Lizzie McGuire 20:00 CANVAS 20:00 Terzake 20:40 Pulling 21:10 Visions of the future 21:40 In Europa 22:15 Lux 22:20 Earth - The power of the planet + UITGELICHT+ BBC 1 BBC 2 ARD ZDF 17:10 Best of friends 17:35 Blue Peter 18:00 Newsround 18:15 The weakest link 19:00 Nieuws en weerbericht 19:30 Regionaal nieuws en weerbericht 20:00 The One show 20:30 EastEnders 20:57 Nieuws en regionaal nieuws 21:00 Holby City 22:00 Hotel Babylon 23:00 Nieuws, regionaal nieuws en weerbericht 23:25 Regionaal nieuws 23:35 Imagine 00:30 Film :00 Morvern Callar Weg uit je comfortzone, wie kan je vertrouwen? Doe eens wat enthousiaster! Aangedaan, maar niet uit het veld geslagen, vraagt Kubus waarom BangBang het hem zo moeilijk maakt. Het duurt even voor hij erachter is dat zijn reisgenoot met voorbedachten rade aan het dollen is, maar voor wie de kleine Brit met de grote mond niet kent, moet het behoorlijk angstaanjagend zijn. Zelfs de camerajongens lijken af en toe bewust wat afstand te nemen van BangBang en zijn onberekenbare karakter. Kubus lijkt pas echt meer van BangBang te begrijpen als die hem zijn oude, afgeragde kamertje laat zien waarin hij in een drugsroes allerlei rapteksten en tekeningen op de muur zette. Kubus begrijpt BangBang beter als die hem zijn oude kamertje laat zien BangBang heeft een interessant leven, dat is duidelijk. Maar zonder het contrast van de nuchtere Kubus was Pie & Mash hoogstens een shockdoc geworden. Een goed voorbeeld is hoe de twee op een smakelijk stukje kip reageren. BangBang: Wooohooo! I love that motherfucking motherfucker right there! Kubus: Lekker. Maar misschien was het nog lekkerder met een beetje zout. 1 17:30 Ready steady cook 18:15 Britain s dream homes 19:00 Eggheads 19:30 Brainbox challenge 20:00 This world 20:30 Wainwright s walks 21:00 An island parish 21:30 Masterchef 22:00 Horizon 22:50 Coast 23:00 Mock the week Again 23:30 Newsnight 00:15 Weerbericht 00:20 BBC Four on BBC Two: Whatever happened to Radio 2? 01:20 BBC News 24 03:00 Sportsbank special: Dance TV 05:00 Techno Dagblad De Pers Media Film Nederlands succes bij de Oscars De gebroeders Coen. REUTERS Talkshow I m fucking Ben Affleck Niet elke running gag van Amerikaanse komieken is het vermelden waard, deze wel. Om haar vriendje, de populaire talkshowhost Jimmy Kimmel te feliciteren met zijn talkshowjubileum, maakte komiek Sarah Silverman een verrassingsfilmpje I m fucking Matt Damon, waarin ze claimt vreemd te gaan met de populaire acteur. Het filmpje werd razendsnel een hit op YouTube. Kimmel komt nu met een passend gefilmd antwoord: I m fucking Ben Affleck. Meerdere beroemdheden figureren in het geestige filmpje, dat eindigt met een We are the world-achtige ode van celebs aan de geliefden Kimmel en Affleck. 1 Zie filmpje op: watch?v=siqrbouwrie Film: The Commitments Komisch muziekdrama van Alan Parker. RTL8, Desperate housewives Vandaag start seizoen 4. Net5, Roes! Dramaserie over ervaringen van jongeren met drugs en alcohol. Ned3, Missers! Reportageserie over medische misstanden. Ned1, Shock doc: De vrouw van 500 kilo. RTL5, :00 Tagesschau um fünf 17:15 Brisant 18:00 ARD vor acht 19:50 Das Wetter im Ersten 19:55 Börse im Ersten 20:00 Tagesschau 20:15 Um Himmels Willen 21:05 In aller Freundschaft 21:50 Sportschau: Voetbal 22:15 Tagesthemen 22:43 Das Wetter im Ersten 22:45 Menschen bei Maischberger 00:00 Nachtmagazin 00:20 Die wunderbare Macht 02:05 Tagesschau 02:10 Das tiefe Tal 03:50 Sturm der Liebe 04:40 Tagesschau 04:45 ARD-Buffet Het gesprek Een politiek gesprek FC Het Gesprek Het gesprek van de dag Het beste uit de wandeling Een duurzaam gesprek Een politiek gesprek Pitchtalk Het gesprek van de dag Het beste uit de wandeling Een duurzaam gesprek Frasier, uur 17:00 heute - Wetter 17:15 hallo deutschland 17:45 Leute heute 18:00 SOKO Wien 19:00 heute 19:20 Weerbericht 19:25 Die Rosenheim-Cops 20:15 Ein jahr mit der Queen 21:00 Frontal 21 21:45 heute-journal 22:12 Weerbericht 22: :45 Johannes B. Kerner 00:00 heute nacht 00:15 Neu im Kino 00:20 Das Imperium der Wölfe 02:25 heute 02:30 Kerner kocht 03:40 heute 03:45 Frontal Comedy Central Mediaredactie De korte animatiefilm Peter en de Wolf van Suzie Templeton heeft gisternacht een Academy Award gewonnen. De in Amsterdam woonachtige Britse regisseuse nam de ultieme filmprijs in ontvangst tijdens de Oscar Night in Hollywood. Suzie ging de rode loper over met haar Nederlandse partner en filmmaker Rosto in een creatie van de Nederlandse mode-ontwerper Percy Irausquin. De tachtigste editie van de Oscars had als grote winnaar dit jaar de donkere, door de broers Ethan en Joel Coen geregisseerde, moderne western No Country for Old Men. De film won de Oscars voor beste film, aangepast scenario en regie. De Spaanse acteur die in deze film een psychopaat speelt, Javier Bardem, won een Oscar voor beste mannelijke bijrol. Europese acteurs en actrices deden sowieso goede zaken tijdens het filmgala. De Britse acteur Daniel Day-Lewis won voor zijn vertolking van een oliebaron in There will be blood. De Franse actrice Marion Cotillard voor haar rol als Edith Piaf in La Vie en Rose. 1 17:10 Edgar & Ellen 17:35 Ricky Sprocket 17:55 Grossology 18:20 Animaniacs 18:55 Het huis Anubis 19:25 El Tigre 19:35 My parents are aliens 20:00 That 70 s Show 20:25 Family guy 20:50 8 Simple rules 21:15 The Fresh Prince of Bel Air 21:40 South Park 22:05 Frasier 22:30 Family guy 22:55 That 70 s Show 23:20 8 Simple rules. Discovery Channel 17:05 FutureCar: The fuel 18:00 How it s made 18:30 How do they do it?: Monster digger/submarine/beer car 19:00 Mythbusters: Concrete glider 20:00 Dirty jobs: Ostrich farmer 21:00 Extreme engineering: Floating city 22:00 Oil strike! 23:00 Mega builders: Sinking wings 00:00 Biker build-off: Detroit Bros vs Jason Kangas 01:00 When disaster strikes: Mould epidemic 01:55 Oil, sweat and rigs: The road to recovery

20 Voordeelboeken vind je op bruna.nl Leuke en spannende boeken voor een scherpe prijs vind je nu op bruna.nl. Bij Bruna noemen we dat de Bruna voordeelboeken. Bestsellers, prachtige romans en thrillers voor weinig geld. Maar voor heel veel leesplezier! Op bruna.nl laat je je bestelling thuis bezorgen of je haalt hem zonder extra kosten op bij je Bruna winkel. Ook daarom is Bruna de gemakkelijkste boekwinkel voor leesliefhebbers

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag.

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 21 21 HOOFDSTUK 2 Te laat! WOORDEN 1 Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 2 Ron,! De bus komt bijna! 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 4 We komen

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Kijk op: www.nt2taalmenu.nl. nt2taalmenu wordt gemaakt door: Frans Snik, Ed Kniesmeijer en René den Nijs. Oefening bij Nivor 1.

Kijk op: www.nt2taalmenu.nl. nt2taalmenu wordt gemaakt door: Frans Snik, Ed Kniesmeijer en René den Nijs. Oefening bij Nivor 1. OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Gezinsdienst Vertel het door!! met kinderkoor De Ljochtpuntsjes Liturgie Welkom Stil gebed Votum en zegengroet Kinderkoor Zingen met kinderkoor: Alles wat je wilt

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Les 8: Ik voel me hier gelukkig.

Les 8: Ik voel me hier gelukkig. CD 2, Track 15 Alstublieft meneer. Zal ik de kabeljauwfilets in een tasje voor u doen? Kijkt u eens. Tot ziens. Dag meneer. Mijn naam is Sandra Metten. Ik schrijf een artikel voor het studentenblad Zo!

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

2c nr. 1 zinnen met want en omdat

2c nr. 1 zinnen met want en omdat OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Kijk op YouTube spreekvaardigheid A1

Kijk op YouTube spreekvaardigheid A1 Kijk op YouTube spreekvaardigheid A1 Oefenexamen Ad Appel Spreekvaardigheid A1 10 vragen serie A 1. Hoe vaak doet u boodschappen? 2. Wanneer bent u geboren? 3. Wat drinkt u het liefst? 4. Wat vindt u van

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn Stufe 1 i1 Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn 3. heet jij? a) Wie b) Wat c) Hoe 4. Hoe gaat het met? a) jou b)

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

China. - Tibet Cultuur- les 2.

China. - Tibet Cultuur- les 2. China Pagina 1 - Tibet Cultuur- les 2. Colofon Les voor groep 7/8 50 minuten Aardrijkskunde Leerkracht - handreiking Inleiding In deze les willen we ons verdiepen in de situatie van Tibet. Wat speelt daar

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Van meedenken met naar beslissen voor

Van meedenken met naar beslissen voor Van meedenken met naar beslissen voor Morele problemen bij zorgbeslissingen van familieleden en mantelzorgers voor verminderd beslissingsvaardige ouderen in de thuissituatie Een onderzoek i.h.k.v. het

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

E: I:

E: I: E: info@tangramonderzoek.nl I: www.tangramonderzoek.nl Inhoudsopgave 1.Inleiding...3 1.1Achtergrond en doel...3 1.2Onderzoeksmethode en respons...3 1.3Rapportage...3 1.4Samenvattende conclusies...3 Tabel

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen 30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen Waarom Jij koopt drie tot vier huizen in je leven. Je makelaar verkoopt er honderden. Hij kent dus het onderhandelingsspel beter dan jij. Wanneer

Nadere informatie

Creatief bidden voor de vervolgde kerk aan de hand van de zeven kruiswoorden van Jezus

Creatief bidden voor de vervolgde kerk aan de hand van de zeven kruiswoorden van Jezus Creatief bidden voor de vervolgde kerk aan de hand van de zeven kruiswoorden van Jezus Duur: ongeveer 45 minuten zeven stompe kaarsen (om mee te beginnen) Steek zeven stompe kaarsen aan en plaats die naast

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

waarom ontwikkelingssamenwerking?

waarom ontwikkelingssamenwerking? ontwikkeling EN waarom ontwikkelingssamenwerking? EUROPESE COMMISSIE DE 116 MEI 2003 EN waarom ontwikkelingssamenwerking? Dit boekje vertelt een verhaal zoals ik vroeger zelf graag aan mijn drie kinderen

Nadere informatie

Nieuwsbrief - Verslag Comenius econasium. Volle bak. Open

Nieuwsbrief - Verslag Comenius econasium. Volle bak. Open Nieuwsbrief - Verslag van onze Open Dag op 12 januari 2016. Gemaakt ter plekke door de leerlingen van het Comenius econasium. Volle bak Eigenlijk is dit geen nieuwsbrief, maar eenn schoolkrant. Geschreven

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte Pagina 1 van 6 Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte 1. Multicultural Dit is het kunstwerk dat Marcel maakte voor de tentoonstelling Utopiart27 Je kan meer lezen over Marcel op de website http:// Pagina

Nadere informatie

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid In Nederland staan 40 asielzoekerscentra (AZC's). Dat zijn plekken waar asielzoekers wonen. Asielzoekers zijn mensen die naar Nederland zijn gevlucht. Omdat er in hun eigen land oorlog is bijvoorbeeld,

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10.

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. Antwoorden Thema 5 woonomgeving Oefening 3 A 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. moesten B 1. Kon 2. Willen 3. Kan 4. kunnen 5. mocht 6. Kan - kan 7. wilde 8.

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

Alles in een dag Sophia Beets

Alles in een dag Sophia Beets Alles in een dag Sophia Beets Hoi. zeg ik zoals dat het enige is wat ik iedere ochtend zeg. Goeie morgen. zegt ie terug. Ik zeg geen goeie morgen, nooit niet. Morgen is niet fijn en ook niet goed, bovendien

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie