Toelichting Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding EPC-haalbaarheid voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toelichting Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding EPC-haalbaarheid voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen"

Transcriptie

1 Toelichting Steunpunt DuBo dienst Energiebegeleiding EPC-haalbaarheid voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen Els Cornelis, Provincie Vlaams-Brabant, Klimaatteam 29 oktober 2015

2 Vlaams-Brabant Klimaatneutraal

3 Ondertekeningsmoment Burgemeestersconvenant: 58 gemeenten gaan voor minstens -20% CO 2 tegen juni 2014

4 Historiek Dienst Energiebegeleiding Sinds 2010 provinciale ondersteuning voor energiebeheer gemeentelijk patrimonium: Provinciale aankoop energieaudits o Eerste fase: o 104 energieaudits via provinciale samenaankoop (34 audits via netbeheerders) Provinciale Helpdesk Energiezorg o Tweede fase: o Gemeenten stimuleren om energiezuinige investeringen daadwerkelijk uit te voeren en plan van aanpak op te maken voor gebouwenpark

5 Valkuilen klassieke aanpak Energieaudit Engineering Uitvoering Wat nu? Correct? Opnieuw studie? Onafhankelijk? Financiering? Controle? Nazorg? Weinig besparingspotentieel effectief gerealiseerd... Audits en helpdeskondersteuning bleken onvoldoende

6 Steunpunt DuBo Energiebegeleiding ( ) Focus op Energy Performance Contracting

7 Steunpunt DuBo Energiebegeleiding ( ) Om grotere stappen te kunnen zetten en doelstellingen klimaatactieplannen te realiseren: Strategische lange termijnvisie voor het patrimonium vastleggen en integreren in gemeentelijk beleid! o Analyse van de bestaande vastgoedportefeuille o Behoefteanalyse (maatschappelijke, socio-economische tendensen) o Ambitieniveau bepalen (E-peil, BEN, duurzaamheid) o Strategisch plan omzetten in een DMOP (duurzaam meerjarenonderhouds- en investeringsplan) o Financiële scenarioanalyse / alternatieve financieringsmethoden (Energy Performance Contracting)

8 Energy Performance Contracting o o Energiebesparende investeringen worden terugbetaald door de gerealiseerde kostenbesparing Kostenbesparing = financiële besparing gerealiseerd door energiebesparingen Zonder noodzaak aan voorafgaand investeringskapitaal Doordat investeringen afbetaald worden door de uitgespaarde energiekosten, heeft klant geen voorafgaand kapitaal nodig o ESCO 100% verantwoordelijk voor te realiseren besparing (in kwh) Contractueel vastleggen (bonus/malus-systeem)

9 EPC principe Kost ( /jaar) Kostenbesparing Vergoeding ESCO Energiekost voor EPC-project -> <- EPC-project ->

10 BANK Energie Prestatie Contract Primaire energie(brandstof, Elektriciteit, Biomassa, ) ESCO Energie- Prestatie dienst Gemeente Betaling i.f.v. de besparingen

11 Stappenplan EPC-Coaching traject

12 Doelstelling EPC-Coaching Traject o o Verwacht resultaat is dat 15 gemeenten deelnemen aan het EPC coaching traject. Waarvan 5 gemeenten overgaan tot een Energy Performance Contract met een ESCO. Energiebeheer en actieplan resulteren in 5 % energiereductie Energy Performance Contracting resulteert in 20 à 25 % energiereductie

13 1 Algemene informatie en opleiding Het verstrekken van bevattelijke informatie rond het begrip Energy Performance Contracting aan alle stakeholders binnen de gemeente Stap 1 ENGAGEMENTSVERKLARING o Verplichting om het volledige coaching traject te doorlopen van stap 1 tot stap 4. Aanleveren van de noodzakelijke gegevens Aanwezigheid stakeholders bij terugkoppeling en workshops. o Geen verplichting om in te stappen op een EPC-contract o Wel een verplichting om energiereductie te realiseren t.a.v. baseline voor alle gebouwen met minimum 5%

14 2 EPC diagnose/haalbaarheid Analyse van de haalbaarheid van de toepassing van EPC voor het gemeentelijk gebouwenpark, waarbij verschillende elementen worden bekeken: Baseline (energiekost/jaar) Benchmarking kengetallen (kwh/m²) Evolutie van het energieverbruik Stap 2 Reeds uitgevoerde audits en besparingen Analyse van de vastgoedportefeuille Eigendomsstructuur (owner/tenant) Voorafgaandelijke analyse o.b.v. gegevensverzameling en expert rondgang Workshop EPC Haalbaarheid + rapportering bevindingen en opmerkingen Resultaat : Inzicht in de haalbaarheid van EPC op het eigen gebouwenpark

15 3 Gezamenlijke analyse implicaties op technisch, operationeel, financieel en juridisch vlak Afhankelijk van de informatienood van de gemeente wordt er in detail ingegaan op bepaalde implicaties van EPC samen met de betrokken gemeentelijke diensten, het schepencollege en de specialisten van het steunpunt. jam sessies Stap 3

16 4 EPC- facilitatie kick-off Ambitieniveau en scope van het project afbakenen. Eventuele samenwerkingsmogelijkheden met andere gemeenten/gemeenschapsvoorzieningen. Opstarten van het EPC-traject: hulp aan de gemeente bij het aanstellen van een EPCfacilitatordie de EPC-aanbesteding en -project zal begeleiden. Stap 4

17 Hoe ver staan we nu? o 9 gemeenten zijn gestart met het coaching traject. Gemeenten kunnen op gelijk welk moment instappen tijdens de projectperiode. Stap 1 Training: Asse Stap 2 Gegevensverzameling: Stap 3 JAM-Session: Londerzeel, Meise, Bertem, Lubbeek Stap 4 EPC Kick-off: Beersel, Sint-Pieters-Leeuw Gemeente Halle besloot, na stap 3, de energie-efficiëntiemaatregelen zelf te implementeren, één gemeente gestopt tijdens stap 2. o Opstart van nieuwe coachings in januari 2016: St-Genesius-Rode, Geetbets

18 Gebouwenpool Beersel o Totaal bestand van 11 gebouwen > 7 gebouwen geselecteerd in de EPC-pool

19 Overzicht scope EPC-Pool Beersel Overview EPC scenario Type EPC Gegevens energieverbruik en -kost totaal verbruik kwh totale energiekost ( /j) Investering ( ) Besparing t.o.v. baseline (% / jaar) Besparing t.o.v. baseline ( / jaar) TVT (jaar) 1. EPC Maintenance and Quick Wins % , EPC Techniques % Comprehensive Refurbishment (CR) EPC (Insulating roofs, upgrade windows) % Totaal % Vuistregel: 24% in de geselecteerde pool, 17% in verhouding tot totale gebouwenbestand

20 EPC scope Sint-Pieters-Leeuw o Totaal gebouwenbestand van meer dan 20 gebouwen, 8 gebouwen geselecteerd in de EPC-pool (baseline +/ ) Overview EPC scenarios Type EPC Gegevens energieverbruik en -kost totaal verbruik kwh totale energiekost ( /j) Investering ( ) Besparing (% / jaar) Besparing ( / jaar) TVT (jaar) 1. EPC Maintenance and Quick Wins % , EPC Techniques % Totaal % 6 Vuistregel: 22% in de geselecteerde pool, 17% in verhouding tot totale gebouwenbestand

21 Vragen?

Vlaams-Brabant Klimaatneutraal tegen 2040

Vlaams-Brabant Klimaatneutraal tegen 2040 Steunpunt DuB dienst Energiebegeleiding EPC-haalbaarheid vr gemeenten en gemeenschapsvrzieningen Els Crnelis, Prvincie Vlaams-Brabant, Klimaatteam IPKC Klimaatdag, 13 ktber 2016 Vlaams-Brabant Klimaatneutraal

Nadere informatie

D.3.5 Rapport over de implementatie van best practices inzake financieel haalbare energie-acties

D.3.5 Rapport over de implementatie van best practices inzake financieel haalbare energie-acties D.3.5 Rapport over de implementatie van best practices inzake financieel haalbare energie-acties Titel van de best practice: 1 Energie-efficiëntie en renovatie in gemeentelijke gebouwen door middel van

Nadere informatie

D.3.1.c Samenvatting Business plan voor het EPC coaching traject voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen in de provincie Vlaams-Brabant

D.3.1.c Samenvatting Business plan voor het EPC coaching traject voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen in de provincie Vlaams-Brabant D.3.1.c Samenvatting Business plan voor het EPC coaching traject voor gemeenten en gemeenschapsvoorzieningen in de provincie Vlaams-Brabant Titel van het project: EPC coaching voor gemeenten. Locatie:

Nadere informatie

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? 7 mei 2015 Inge Goessens Vlaams EnergieBedrijf Inhoud Korte voorstelling VEB De overheid als energieverbruiker Uw energiefactuur verlagen

Nadere informatie

Energie efficiëntie: een totaalpakket

Energie efficiëntie: een totaalpakket Energie efficiëntie: een totaalpakket VEB Klantendag (16/10/2015) Inge Goessens Directeur Energie-efficiëntie Agenda De overheid als grootverbruiker Beheer en data vormen de sleutel Energie efficiëntie

Nadere informatie

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 De Vlaamse Overheid als verbruiker De Vlaamse Overheid verbruikt circa 300 miljoen euro energie

Nadere informatie

ESCo s en EPC, Ook voor Openbare besturen en KMO s? ECONEXT, Antwerpen, 18 April 2013 Factor4, C-H Bourgois

ESCo s en EPC, Ook voor Openbare besturen en KMO s? ECONEXT, Antwerpen, 18 April 2013 Factor4, C-H Bourgois ESCo s en EPC, Ook voor Openbare besturen en KMO s? ECONEXT, Antwerpen, 18 April 2013 Factor4, C-H Bourgois Agenda ESCO s en EPC, definitie Minimale project criteria Openbare besturen KMO s Conclusies

Nadere informatie

D.3.2. Verslag van de workshops over financieel haalbare projecten en businessmodellen.

D.3.2. Verslag van de workshops over financieel haalbare projecten en businessmodellen. D.3.2. Verslag van de workshops over financieel haalbare projecten en businessmodellen. Titel van de workshop: Ontwikkeling van businessplannen en technoeconomische analyse van energieprestatiecontracten

Nadere informatie

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4 EPC ESCO VME Sven Wuyts Factor4 Energie Prestatie Contract Energy Service COmpany Vereniging van MedeEigenaars Sven Wuyts Factor4 Factor4: Antwerpen en Amsterdam Ingenieurs en financieel experts Energiebesparingsprojecten

Nadere informatie

Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4

Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4 Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4 Inhoud Waarom is energiebesparing interessant? Belang van een juiste aanpak Zelf doen vs. Outsourcing Klassieke

Nadere informatie

EPC in de praktijk, Stad Oostende

EPC in de praktijk, Stad Oostende EPC in de praktijk, Stad Oostende Tom Germonpré Schepen, Stad Oostende Inhoud Waarom Oostende voor EPC koos EPC project Oostende Uitdagingen bij de start van het project De rol van Oostende en de EPC facilitator

Nadere informatie

Energiebeheer in de VDAB :

Energiebeheer in de VDAB : Energiebeheer in de VDAB : Opzet en resultaten 2006-2013 Alain Caytan - Energiecoördinator VDAB Energiebeheer in de VDAB Indeling presentatie : VDAB : situering en kerncijfers Energiezorg in de VDAB :

Nadere informatie

Markt voor energiediensten in Vlaanderen/België

Markt voor energiediensten in Vlaanderen/België Markt voor energiediensten in Vlaanderen/België Charles-Henri Bourgois, Adviseur, Fedesco KnowledgeCenter, Factor4 Inleiding Sterke groei in de Belgische energie diensten sector Veel verschillende spelers

Nadere informatie

:: Energiezorg in scholen

:: Energiezorg in scholen :: Energiezorg in scholen www.cenergie.be Daisy Dierickx (daisy.dierickx@cenergie.be ) Cenergie, productmanager energie-audits Johan Coolen (johan.coolen@cenergie.be) Cenergie, productmanager onderzoek

Nadere informatie

ESCOLIMBURG2020 Ondersteuning aan lokale besturen. Sandra Penders (Dubolimburg) Dirk Schreurs (Infrax)

ESCOLIMBURG2020 Ondersteuning aan lokale besturen. Sandra Penders (Dubolimburg) Dirk Schreurs (Infrax) ESCOLIMBURG2020 Ondersteuning aan lokale besturen Sandra Penders (Dubolimburg) Dirk Schreurs (Infrax) ESCOLimburg2020: het project Doel: versnelde realisatie energie-performante overheidsgebouwen Goede

Nadere informatie

Ro#erdamse Groene Gebouwen case zwembaden. Ruben Zonnevijlle, Deloi#e Real Estate Advisory (NL)

Ro#erdamse Groene Gebouwen case zwembaden. Ruben Zonnevijlle, Deloi#e Real Estate Advisory (NL) Ro#erdamse Groene Gebouwen case zwembaden Ruben Zonnevijlle, Deloi#e Real Estate Advisory (NL) Ro#erdam Climate IniDaDve en Building Retrofit Concept Het Ro#erdam Climate IniDaDve wil maatregelen treffen

Nadere informatie

ESCO. Ronny Thevis. Antwerpen, 26 oktober 2011

ESCO. Ronny Thevis. Antwerpen, 26 oktober 2011 ESCO Ronny Thevis Antwerpen, 26 oktober 2011 Inhoud ESCO - aanbod ESCO - een succes? ESCO - voorbeeldproject ESCO aanbod ESCO = Energy Services Company Globale aanpak: HVAC Relighting Gebouwschil Hernieuwbare

Nadere informatie

Het Burgemeestersconvenant. Uw instrument voor een beter en duurzaam klimaat

Het Burgemeestersconvenant. Uw instrument voor een beter en duurzaam klimaat Het Burgemeestersconvenant Uw instrument voor een beter en duurzaam klimaat Het Burgemeestersconvenant meer dan een engagement Achtergrond: de Europese klimaatdoelstellingen In 2008 tekenden de regeringsleiders

Nadere informatie

Rondetafel duurzame culturele infrastructuur. 19 september 2016 Inne Peersman Directeur Energielevering en klantenrelaties

Rondetafel duurzame culturele infrastructuur. 19 september 2016 Inne Peersman Directeur Energielevering en klantenrelaties Rondetafel duurzame culturele infrastructuur 19 september 2016 Inne Peersman Directeur Energielevering en klantenrelaties Inhoud Korte voorstelling VEB De overheid als energieverbruiker Uw energiefactuur

Nadere informatie

ENERGY PERFORMANCE CONTRACTING

ENERGY PERFORMANCE CONTRACTING EYGM Limited. ENERGY PERFORMANCE CONTRACTING Voor betere energie-efficiëntie en renovatie van gebouwen en loodsen op bedrijventerreinen COLOFON JULI 2015 Uitgegeven door de POM Oost-Vlaanderen Verantwoordelijke

Nadere informatie

Klimaatengagementen in de zorgsector

Klimaatengagementen in de zorgsector Klimaatengagementen in de zorgsector Waar staat VIPA voor? Financiële steun voor infrastructuur in de zorgsector Technische Commissie Brandveiligheid Kenniscentrum Pilootprojecten Zorg Inspiratiebundels

Nadere informatie

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt maken? Energiebesparend investeren en energiespaarcontracten Kurt Detavernier Copyright Siemens Ltd 2008 Building Technologies Our approach during

Nadere informatie

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio Presentatie Gert-Jan de Looze Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s Presentatie Stadsregio Indeling presentatie Programma Rotterdamse Groene Gebouwen (RGG) Onderhouds en energieprestatiecontract

Nadere informatie

2013 Fedesco www.fedesco.be info@fedesco.be

2013 Fedesco www.fedesco.be info@fedesco.be Experts aan uw zijde EPC Casestudy Stad Roeselare Oostende, 16 mei 2013 Lieven Vanstraelen Senior Consultant Fedesco Knowledgecenter Ⅰ Doel van Strategische Diagnostiek EPC Ⅰ Evaluatie van het besparingspotentieel

Nadere informatie

Management van gebouwen Energie en duurzaamheid. Energie-efficiënt gebouwenbeheer : praktijkvoorbeeld VDAB

Management van gebouwen Energie en duurzaamheid. Energie-efficiënt gebouwenbeheer : praktijkvoorbeeld VDAB Management van gebouwen Energie en duurzaamheid Energie-efficiënt gebouwenbeheer : praktijkvoorbeeld VDAB 1 Energie-efficiënt gebouwenbeheer : praktijkvoorbeeld VDAB - Visie van Efika engineering op gebouwenbeheer

Nadere informatie

Technische aspecten van EnergiePrestatieContracten (EPC) Oostende, 16 mei 2013 Factor4, Charles-Henri Bourgois

Technische aspecten van EnergiePrestatieContracten (EPC) Oostende, 16 mei 2013 Factor4, Charles-Henri Bourgois Technische aspecten van EnergiePrestatieContracten (EPC) Oostende, 16 mei 2013 Factor4, Charles-Henri Bourgois Agenda Inleiding Typische maatregelen voor EPC Voorbeelden Interactie met onderhoud, comfort,

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Stad Gent Begeleiding van bedrijven met oog op een klimaatneutrale stad

Stad Gent Begeleiding van bedrijven met oog op een klimaatneutrale stad Stad Gent Begeleiding van bedrijven met oog op een klimaatneutrale stad Björn De Grande Milieudienst Klimaatneutraal tegen 2030, 2040, 2050, 2070, 2100? Elk streefdoel is stadseigen en moet steek houden

Nadere informatie

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com Even voorstellen Philip Blaauw INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com INNAX GROUP is een onafhankelijk Energie Diensten Bedrijf = ESCO voor het verduurzamen van gebouwen INNAX GROUP

Nadere informatie

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw?

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Workshop Energie Besparen blok 2: 13:20 u- 14:10 u Agenda Welkom Even Voorstellen De CO 2 -ladder Verduurzaming woningbouw in de praktijk Oplossingsrichting

Nadere informatie

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Energiereductie met een ESCo Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Inhoud 1. Over Unica Ecopower 2. Huidige en toekomstige energie wetgeving 3. Wat is een ESCo 4. Europese Gedragscode voor ESCo s 5. Voorbeeld

Nadere informatie

Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel. Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013

Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel. Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013 Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013 Agenda Inleiding Haalbaarheidsonderzoek EPC Potentieel van EPC voor Stad Geel Aandachtspunten bij

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

ESCO. Energienamiddag Limburg 28 maart 2014

ESCO. Energienamiddag Limburg 28 maart 2014 ESCO Energienamiddag Limburg 28 maart 2014 Infrax Distributienetbeheerder: ELEKTRICITEIT KABELTELEVISIE RIOLERING AARDGAS 126 Gemeenten alle gemeenten in Limburg 2 mio aansluitingen 1 600 medewerkers Infrax

Nadere informatie

Ingenieurs- en adviesbureau technische uitrusting

Ingenieurs- en adviesbureau technische uitrusting ir. Nicolas Vyncke Agenda Ingenieurs- en adviesbureau technische uitrusting Opgericht door ir. H.R. Vyncke in 1968 45 vaste medewerkers > 1500 referenties > 40 jaar ervaring Onafhankelijk Kantoor in Brugge

Nadere informatie

STUDIEDAG REALISATIE PROJECTEN KLIMAATACTIEPLAN 29.10.2015 - LANDEN

STUDIEDAG REALISATIE PROJECTEN KLIMAATACTIEPLAN 29.10.2015 - LANDEN STUDIEDAG REALISATIE PROJECTEN KLIMAATACTIEPLAN 29.10.2015 - LANDEN Een klimaatplan opmaken en acties bedenken om de klimaatdoelstellingen te behalen. Dat lijkt op het eerste gezicht wel doenbaar. Maar

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Klimaatneutrale Organisatie 2020 De ondersteuningscampagne voor gemeenten die zich engageren om in 2020 een klimaatneutrale organisatie

Nadere informatie

Duurzame energie in Lennik

Duurzame energie in Lennik Duurzame energie in Lennik Op zoek naar mogelijkheden voor duurzame energie in Lennik met speciale aandacht voor de mogelijkheden van windenergie in Lennik 1 Waarom duurzame energie? 1 Streek voorbereiden

Nadere informatie

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integrale energiestrategie UU Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integraal en Samen! 2 3-10-2017 Integrale energiestrategie UU Universiteit Utrecht Opgericht in 1636 30.000 studenten en 7.500 medewerkers

Nadere informatie

Discussienota Tertiaire Sector. BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030

Discussienota Tertiaire Sector. BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030 Discussienota Tertiaire Sector BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030 Katleen Briffaerts 1 Inhoud Inleiding Aannames Beleidsdoelstellingen

Nadere informatie

Trainingsmodule 1 Energie Prestatie Contracten (EPC) de basis

Trainingsmodule 1 Energie Prestatie Contracten (EPC) de basis Trainingsmodule 1 Energie Prestatie Contracten (EPC) de basis Transparense Project Juni 2015 OVERZICHT VAN TRAININGSMODULES I. EPC de basis II. EPC-Proces van Projectidentificatie tot aanbesteding III.

Nadere informatie

Energiezorg in de praktijk. Energiezorg. Inhoud. Energiezorg - Definitie

Energiezorg in de praktijk. Energiezorg. Inhoud. Energiezorg - Definitie Inhoud Energiezorg in de praktijk :: Jonathan Fronhoffs :: projectleider energiezorg Energiezorg Energiekadaster en benchmarking Energieboekhouding Principes Resultaten Energie-audits Types Resultaten

Nadere informatie

EER 2012/27/EU artikel 5: verplichtingen voor overheidsgebouwen

EER 2012/27/EU artikel 5: verplichtingen voor overheidsgebouwen EER 2012/27/EU artikel 5: verplichtingen voor overheidsgebouwen Vastgoedforum 27 februari 2015 Ellen Moons Vlaams Energieagentschap Overzicht Inhoud artikel 5 Toepassingsgebied entiteiten - gebouwen Besparingsdoelstelling

Nadere informatie

Energiebesparing voor A:

Energiebesparing voor A: Energiebesparing voor A: de maatregelenmatrix 13.10.2016 Klantendag Vlaams Energiebedrijf Boris Fornoville Drijfveren Artikel 449 Bestuursakkoord Covenant of Mayors & milieubeleid Kostenbesparing Comfortverhoging

Nadere informatie

Duurzaam bouwen Sessie 1. Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan. Freddy Vandaele Agoria. Evert Maes KBC Bank. Bjorn Ceulemans Eria

Duurzaam bouwen Sessie 1. Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan. Freddy Vandaele Agoria. Evert Maes KBC Bank. Bjorn Ceulemans Eria Welkom! Duurzaam bouwen Sessie 1 Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan Freddy Vandaele Agoria Evert Maes KBC Bank Bjorn Ceulemans Eria Duurzaam bouwen eenvoudiger dankzij een groen plan 16

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

Zuinig met energie, niet met comfort Bespaar tot 40% op uw energiefactuur

Zuinig met energie, niet met comfort Bespaar tot 40% op uw energiefactuur Zuinig met energie, niet met comfort Bespaar tot 40% op uw energiefactuur 1 Answers for infrastructure. Optimaliseer het energiebeheer van uw gebouw Gebouwen slorpen maar liefst 40% van het wereldwijde

Nadere informatie

Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad

Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad Ramses Blauw Intechno Ingenieursburo & Henry Terlouw Beleidsmedewerker Klimaat Den Haag VNG Congres 26 november 2008 Presentatie Energiebesparing

Nadere informatie

Gemeenten in de bres voor een klimaatneutrale provincie

Gemeenten in de bres voor een klimaatneutrale provincie Gemeenten in de bres voor een klimaatneutrale provincie Els Cornelis, Energie- en klimaatdag voor lokale besturen, 7 mei 2015 www.vlaamsbrabant.be/klimaatneutraal Vlaams-Brabant Klimaatneutraal Aanpak

Nadere informatie

Seminariecyclus Duurzaam bouwen DUURZAAM ÉN BINNEN BUDGET. 16 december Principe achter een ESCo (Energy Service Company) Steve CAILLER 3E

Seminariecyclus Duurzaam bouwen DUURZAAM ÉN BINNEN BUDGET. 16 december Principe achter een ESCo (Energy Service Company) Steve CAILLER 3E Seminariecyclus Duurzaam bouwen DUURZAAM ÉN BINNEN BUDGET 16 december 2016 Principe achter een ESCo (Energy Service Company) Steve CAILLER 3E DOELSTELLING(EN) VAN DE PRESENTATIE De uitdagingen van een

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Cyclus 2014-2016. sessie 1 14/10/2014

Cyclus 2014-2016. sessie 1 14/10/2014 Cyclus 2014-2016 sessie 1 14/10/2014 Agenda 13u00-13u30: 13u30-14u30: 14u30-14u45: 14u45-16u00: 16u00-16u30: introductie (An Maes) Het belang van energiemanagementsystemen door An Beazar (Enprove) koffiepauze

Nadere informatie

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Workshop Prestatiecontracten 7 december 2009 Albert Hulshoff, programma-adviseur adviseur Utiliteitsbouw SenterNovem Albert Hulshoff innovatie, energie, klimaat,

Nadere informatie

D.3.5 Rapport over de implementatie van best practices inzake financieel haalbare energie-acties

D.3.5 Rapport over de implementatie van best practices inzake financieel haalbare energie-acties D.3.5 Rapport over de implementatie van best practices inzake financieel haalbare energie-acties Titel van de best practice: Verbetering van de straatverlichting in 20 gemeenten in Cyprus Indieningsdatum:

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Onderhoud & Energie. integrale benadering van gebouwbeheer

Onderhoud & Energie. integrale benadering van gebouwbeheer Onderhoud & Energie integrale benadering van gebouwbeheer & Quadrance & Energy Matters partners in onderhoud en energie De DEMING Circle laat zien dat continue verbetering alleen mogelijk is door plannen

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

16.02.2011 Fedesco www.fedesco.be info@fedesco.be

16.02.2011 Fedesco www.fedesco.be info@fedesco.be Experts aan uw zijde Wat zijn energieprestatiecontracten? Studiedag EPC Oostende, 16 mei 2013 Lieven Vanstraelen Senior Consultant Fedesco Knowledgecenter Ⅰ Energieprestatiecontracten. Een nieuw concept?

Nadere informatie

20/02/2015. Financieel overzicht: Project ES00161 Cultureel Centrum in Lommel. Opgesteld door Ronny Thevis

20/02/2015. Financieel overzicht: Project ES00161 Cultureel Centrum in Lommel. Opgesteld door Ronny Thevis 20/02/2015 Financieel overzicht: Project ES00161 Cultureel Centrum in Lommel Opgesteld door Ronny Thevis HB Fin Overzicht Afgedrukt op: 20/02/2015 Doc & Rev nr. FIN4.00 Project ES00161 Cultureel Centrum

Nadere informatie

Veelgestelde vragen in EPC-projecten

Veelgestelde vragen in EPC-projecten Veelgestelde vragen in EPC-projecten European Energy Service Initiative 2020 EESI 2020 IEE/12/686/SI2.644738 December 2013 Opgesteld door Factor4, Johan Coolen and Charles-Henri Bourgois Disclaimer: The

Nadere informatie

ENERGIE EFFICIËNTIE EN BESPARINGEN IN GEBOUWEN

ENERGIE EFFICIËNTIE EN BESPARINGEN IN GEBOUWEN ENERGIE EFFICIËNTIE EN BESPARINGEN IN GEBOUWEN Griet Janssen KENNISCENTRUM ENERGIE (KCE) Thomas More OMC Ecoproduction 27 maart 2014 INHOUD Voorstelling KCE Aspecten energiebeheer in gebouwen Optimalisatiestrategie:

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Voorbeelden en ervaringen uit de praktijk André Bus & Hendrik Jan Gorter, Duurzaam Verenigen / F.C. Oldemarkt Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die

Nadere informatie

(Energie) management-actieplan

(Energie) management-actieplan (Energie) management-actieplan Eis 3.B.2 Barendrecht, Oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk Inhoud 1. Inleiding 3

Nadere informatie

Sociale huisvesting Renovatieplanning ERP 2020

Sociale huisvesting Renovatieplanning ERP 2020 Sociale huisvesting Renovatieplanning ERP 2020 VMSW Afdeling PROJECTEN Ir Bernard Wallyn Aanleiding Strategische doelstelling Vlaamse Regering In 2020 zijn er in Vlaanderen geen energieverslindende woningen

Nadere informatie

NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE

NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE ENCON NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE OPGERICHT IN 2002 dr. ir. Kathleen Venderickx ing. Robin Bruninx HUIDIGE LEIDING Sandra Deraeve Robin Bruninx VESTIGINGEN B: Genk & Gent NL:

Nadere informatie

Doorrekening Energieakkoord

Doorrekening Energieakkoord Doorrekening Energieakkoord Resultaten Industrie en Landbouw Ton van Dril Den Haag 2 oktober 2013 www.ecn.nl Inhoud Energiebesparing industrie en mogelijke uitbreiding Energiebesparing landbouw en mogelijke

Nadere informatie

Energiezorgsysteem + premies voor gemeenten. Brussel, 29 juni 2007 Ronny Thevis

Energiezorgsysteem + premies voor gemeenten. Brussel, 29 juni 2007 Ronny Thevis Energiezorgsysteem + premies voor gemeenten Brussel, 29 juni 2007 Ronny Thevis Inhoud 1. Voorstelling Infrax 2. Energiezorgsysteem voor gemeenten 3. Premies voor gemeenten 1. Voorstelling Infrax WVEM IVEG

Nadere informatie

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013 ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN 18 april 2013 EUROPESE DOELSTELLING tegen 2020 en tov 1990 CO2-uitstoot verlagen met 20% energieverbruik met 20% verlagen aandeel hernieuwbare energie +20% STEUNMAATREGELEN

Nadere informatie

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen?

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Pascal Debbaut Probis Corporate nv materiaal- en middelengebruik in de zorgsector Jason Van Driessche Profex energie in de zorgsector Ludo Timmermans Directeur

Nadere informatie

Energiemanagement in hoofdlijnen

Energiemanagement in hoofdlijnen Energiemanagement Energiemanagement in hoofdlijnen Auteur: Tino Wullink Bedrijf : De Energieconsultant B.V. Datum: 3 oktober 2017 Agenda presentatie 1) Introductie De Energieconsultant 2) Doelstelling

Nadere informatie

EPC/ECSo gemeente Zutphen en Van Dorp Installaties: beheer en onderhoudsuitdagingen. Hedwig Tummers, mei 2013 senior adviseur aanbesteden & bouw

EPC/ECSo gemeente Zutphen en Van Dorp Installaties: beheer en onderhoudsuitdagingen. Hedwig Tummers, mei 2013 senior adviseur aanbesteden & bouw EPC/ECSo gemeente Zutphen en Van Dorp Installaties: beheer en onderhoudsuitdagingen Hedwig Tummers, mei 2013 senior adviseur aanbesteden & bouw Wat wil ik met u bespreken? Casus Zutphen Strategie en uitgangspunten

Nadere informatie

3/12/2014. Cultuur van ongedwongenheid. Waarom focus op cultuur? Succesfactoren & Valkuilen

3/12/2014. Cultuur van ongedwongenheid. Waarom focus op cultuur? Succesfactoren & Valkuilen Cultuur van Succesfactoren & Valkuilen Riet Willems Riet.Willems@opzgeel.be Waarom focus op cultuur? Complexiteit van nieuwe tendensen (herstel, empowerment, participatie, vermaatschappelijking, kwaliteitsdenken,

Nadere informatie

Welkom. REG in gemeentegebouwen Provincie West-Vlaanderen 22/09/2015

Welkom. REG in gemeentegebouwen Provincie West-Vlaanderen 22/09/2015 Welkom REG in gemeentegebouwen Provincie West-Vlaanderen 22/09/2015 Energiediensten Eandis geeft u raad, ondersteunt, coördineert en voert uit Infrastructuurwerken Buitenverlichting Synergie en minder

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen Arnold Maassen Holding BV Verslag energieaudit Verslag over het jaar 2014 G.R.M. Maassen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Inventarisatie van energieverbruik en emissiebronnen... 3 3 Energieverbruik en CO 2 Footprint...

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Workshop duurzame energievoorziening op de set

Workshop duurzame energievoorziening op de set Workshop duurzame energievoorziening op de set Overzicht workshop Evert Eriksson- overzicht duurzame energie Wim AH Goossens Installeren van een werfkast Locquet Hybride generator Het Licht- Hybride generatorbus

Nadere informatie

D.3.3 Verslag van de training workshop over duurzaam management van lokale SEAP s

D.3.3 Verslag van de training workshop over duurzaam management van lokale SEAP s D.3.3 Verslag van de training workshop over duurzaam management van lokale SEAP s 1 2 Titel Datum Locatie Hoe ontwikkel je een ambitieus en invloedrijk SEAP (klimaatactieplan)? 15-09-2015 Asse, België

Nadere informatie

Trainingsmodule 4. Voor gevorderde EPC-markten

Trainingsmodule 4. Voor gevorderde EPC-markten Trainingsmodule 4. Voor gevorderde EPC-markten Energie Prestatie Contracten-financiering Transparense Project OVERZICHT VAN TRAININGSMODULES I. EPC de basis II. EPC-Proces van Projectidentificatie tot

Nadere informatie

Cyclus 2014-2016. Sessie 1 23/10/2014

Cyclus 2014-2016. Sessie 1 23/10/2014 Cyclus 2014-2016 Sessie 1 23/10/2014 The sole responsibility for the content of this presentation lies with the authors. It does not necessarily reflect the opinion of the European Union. Neither the EASME

Nadere informatie

Resultaten energiescan Golfclub Zwolle

Resultaten energiescan Golfclub Zwolle Resultaten energiescan Golfclub Zwolle! Resultaten energiescan Golfclub Zwolle Hoog elektraverbruik door verlichting en ventilatie Hoge prijs voor energie Besparingspotentieel van 13.000 op energiekosten

Nadere informatie

De knip op de beurs met de energieaudit

De knip op de beurs met de energieaudit E2 De knip op de beurs met de energieaudit Wat? Waarom? Rijzen de energiefacturen de pan uit? Blijven de energiekosten ondanks alle besparingsinitiatieven toch opvallend hoog? Staat een nieuwbouw- of verbouwproject

Nadere informatie

Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK

Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK Vlaams minister Kris Peeters wil met een verstandig energiebeleid niet alleen het aanbod sturen maar ook en vooral de vraag beheersen.

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen

Review CO2 reductiedoelstellingen Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 3.B.1_2 Review CO 2 reductiedoelstellingen 23-09-2014 1/10 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1.

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE 1 Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Monitoring, onmisbaar hulpmiddel in elke fase van energiebeheer Vincent DIERICKX Cenergie CVBA Doelstelling(en) van de presentatie Inzicht in de

Nadere informatie

Energiemanagementplan Cofely Energy & Infra

Energiemanagementplan Cofely Energy & Infra Energiemanagementplan Cofely Energy & Infra MVO medewerker Naam: S. Gorter Manager QHSE Naam: B.F. Maas Datum: Datum: Handtekening: Handtekening: Cofely Energy & Infra BV Kamer van Koophandel nr. 35011527,

Nadere informatie

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN Themadag van het stoomplatform Efficiency in stoomsystemen Duiven, 13 mei 2009 Franka Morssink PROGRAMMA Introductie Dynamiek Begrippen Investeringsvoorbeeld Gegevens

Nadere informatie

Brugge. 3 juni 2015. Kris Van Dijck Burgemeester Dessel

Brugge. 3 juni 2015. Kris Van Dijck Burgemeester Dessel Brugge 3 juni 2015 Kris Van Dijck Burgemeester Dessel 9.500 inwoners 27 km² Landelijk maar Nucleaire industrie Opslag nucleair afval Witzand winning Sportgemeente Dessel en Witgoor Sport BMX Sportpark

Nadere informatie

Arthur Verhaegenstraat 20 9000 Gent www.enprove.be. Opleidingsaanbod

Arthur Verhaegenstraat 20 9000 Gent www.enprove.be. Opleidingsaanbod 1. Basisopleiding energie: begrippen, kader en energie becijferen 2. Energiebeheer en boekhouding 3. Energiemanagement: ISO 50001 op maat van uw bedrijf 4. Hoe slim is uw CO2-strategie? 5. Koelsystemen

Nadere informatie

Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie

Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie Een overzicht van maatregelen in een aantal Europese lidstaten Sven Wuyts, Factor4 27 februari 2015 Inhoud Hinderpalen Verplichtingen vanuit Europa

Nadere informatie

Hoe samenwerking, verandering en voorlichting zorgen voor meer en betere ESCo projecten in Nederland P5 presentatie Christine van Oeveren

Hoe samenwerking, verandering en voorlichting zorgen voor meer en betere ESCo projecten in Nederland P5 presentatie Christine van Oeveren Hoe samenwerking, verandering en voorlichting zorgen voor meer en betere ESCo projecten in Nederland 17-04-2014 P5 presentatie Christine van Oeveren 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Wat zijn ESCo s? 2. Meer?

Nadere informatie

Energie-efficiëntierichtlijn. Ann Collys Vlaams Energieagentschap - 13/02/2014 - VAC Gent

Energie-efficiëntierichtlijn. Ann Collys Vlaams Energieagentschap - 13/02/2014 - VAC Gent Energie-efficiëntierichtlijn Ann Collys Vlaams Energieagentschap - 13/02/2014 - VAC Gent Inhoud Algemene inleiding Artikel 5: Voorbeeldfunctie van de gebouwen van overheidsinstanties Standaardaanpak Alternatieve

Nadere informatie

Acasus?

Acasus? Acasus? Interesse in duurzaam wonen, bouwen of renoveren? Acasus! Acasus bouwt aan een partnerschap tussen overheid, onderzoeksinstellingen, opleidingscentra en de private sector. POM West-Vlaanderen Provincie

Nadere informatie

De schakel tussen milieu en economie

De schakel tussen milieu en economie De schakel tussen milieu en economie CO2 NEUTRAAL STICHTING DERDENGELDEN STICHTING DERDENGELDEN ENERGIEBEDRIJVEN STICHTING DERDENGELDEN MILIEU CONSULTING ENERGIEBEDRIJVEN Achteloos geld verbranden Organisaties

Nadere informatie

Plan van Aanpak CO 2 -reductieprogramma A. Hak Neutraal 2020

Plan van Aanpak CO 2 -reductieprogramma A. Hak Neutraal 2020 Plan van Aanpak CO 2 -reductieprogramma A. Hak Neutraal 2020 Looptijd: 2016 t/m 2019 Opgesteld op 31 mei 2016 Auteurs Rianne van der Veen, adviseur duurzaam ondernemen, Stichting Stimular Jacqueline den

Nadere informatie

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! Goed energiemanagement leidt tot hoge

Nadere informatie