KU Leuven richt fonds op met Nobelprijswinnares. Giftige dieren, gezonde mensen. Ik ben het combimeisje. Een middagje Mendelejev

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KU Leuven richt fonds op met Nobelprijswinnares. Giftige dieren, gezonde mensen. Ik ben het combimeisje. Een middagje Mendelejev"

Transcriptie

1 Verschijnt maandelijks, uitgez. juli en aug. Afgiftekantoor 2099 Antwerpen X erkenning: p Tijdschrift - toelating gesloten verpakking 2099 Antwerpen X n BC 6379 PB-nr. B-4883 tijdschrift van de ku leuven 19 december 2012 nr 4 24ste jaargang Vorsers krijgen prinses op bezoek Op 13 december bracht prinses Mathilde een bezoek aan de onderzoekers en artsen die aan de KU Leuven en UZ Leuven het onderzoeksproject Kanker tijdens zwangerschap coördineren. Professor gynaecologische oncologie Frederic Amant leidde de prinses rond in het labo, waar professor Kristel Van Calsteren en onderzoekster Goedele Strauven het placentaperfusiemodel voorstelden. De eerste onderzoeksresultaten zijn geruststellend en tonen aan dat zwangere vrouwen met kanker even goed een kankerbehandeling kunnen krijgen als niet-zwangere vrouwen. De prinses had ook een lang gesprek met een aantal moeders. KU Leuven richt fonds op met Nobelprijswinnares De KU Leuven en de Liberiaanse Nobelprijswinnares Leymah Gbowee slaan de handen in elkaar om West-Afrikaanse meisjes op te leiden om een rol van betekenis te spelen in hun land. We willen jonge vrouwen sterker maken zodat ze op hun beurt anderen kunnen inspireren om sterk te worden. Ine Van Houdenhove Sommige jaren haalt in bepaalde regio s in Liberia geen enkel meisje een diploma van de middelbare school. Traditie en religie staan vaak in de weg, maar vooral ook armoede en het totaal afbrokkelen van waarden en instituten die hun rechten moeten beschermen, het gevolg van veertien jaar burgeroorlog. Voor mij is een opleiding krijgen een fundamenteel recht van iedere vrouw, zodat ze kan instaan voor zichzelf en later voor haar eigen gezin. If you empower a girl, you empower a whole community. En Liberia heeft vrouwelijke leiders nodig. We must walk alongside men. De Liberiaanse vredesactiviste Leymah Gbowee (40) klinkt rustig maar vastberaden aan de telefoon. Zij leidde de vrouwenbeweging die in 2003 een einde maakte aan de burgeroorlog. Sindsdien zet ze zich in voor de maatschappelijke wederopbouw van een land waarin daders en slachtoffers van de gruweldaden naast elkaar moeten leren leven. Vorig jaar werd ze daarvoor gelauwerd met de Nobelprijs voor de Vrede. Afgelopen zomer nodigde professor Martin Euwema (Arbeidsen Organisatiepsychologie) haar uit op een congres dat de International Association for Conflict Management, waarvan hij voorzitter Afrikaanse meisjes opleiden tot ethisch leiderschap is, in Zuid-Afrika organiseerde. Samen met professor Alain Verbeke (Instituut voor Contractenrecht en Familiaal Vermogensrecht) en professor Geert Van Hootegem (Research Group Sociology of Work & Organisation) vatten ze daar het plan op voor een fonds om jonge vrouwen uit de door conflict geteisterde West-Afrikaanse regio Liberia, maar ook Sierra Leone en Ghana de kans te bieden op een beter leven én om in hun land een leidinggevende rol op te nemen. Het Leuvens Universiteitsfonds zette vervolgens zijn expertise in voor de oprichting van het Leymah Gbowee Scholarship Fund for Leadership for African Women. pagina 5 Ik ben het combimeisje leven na Leuven: hanne decoutere, licentiaat rechten en nieuwsanker [14] Wat ik doe, doe ik met overgave alumnus en tienkamper hans van alphen over zijn wonderjaar [15] Giftige dieren, gezonde mensen Zeeanemoon levert insecticiden en pijnstillers van morgen [3] Minder les en minder examens nieuw onderwijssysteem in eerste bachelor wiskunde en fysica [4] Een middagje Mendelejev reuzegrote tabelk ast toont 114 elementen in campusbib arenberg [8] Volle winkelstraten in volle recessie wat betekent eindeja arsshoppen voor welzijn en economie? [13] Verschijningsdata Campuskrant jaargang 24 nr jan 2013 nr feb 2013 nr maa 2013 nr. 8 2 mei 2013 nr mei 2013

2 2 Nieuws campuskrant colofon Campuskrant Maandelijks tijdschrift van de KU Leuven hoofdredactie Sigrid Somers Reiner Van Hove Redactie Anneleen Aerts (stagiaire), Tine Danschutter, Ilse Frederickx, Ludo Meyvis, Julia Nienaber, Rob Stevens, Katrien Steyaert, Jos Stroobants, Ine Van Houdenhove, Wouter Verbeylen, Inge Verbruggen Redactieadres Oude Markt 13 bus Leuven T Adreswijzigingen Alumni Lovanienses Naamsestraat 63 bus Leuven medewerkers Wim Feyaerts, Jaak Poot Grafisch ontwerp Catapult, Antwerpen Lay-out en zetwerk Wouter Verbeylen Fotografie Rob Stevens Cartoons Joris Snaet Reclameregie Inge Verbruggen T kuleuven.be Oplage ex. Drukwerk Eco Print Center, Lokeren Moeilijk leesbaar voor niet-egyptologen, maar dit is het deel van de inscriptie dat Nefertiti vermeldt. Nieuw licht op Nefertiti De legendarische koningin Nefertiti verdween minder snel van het Oud- Egyptische toneel dan we tot nu dachten. Dat blijkt uit een inscriptie die Leuvense egyptologen onderzochten en die een einde maakt aan tal van speculaties over farao Achnaton, zijn vrouw Nefertiti en zijn opvolger Toetanchamon. Ludo Meyvis Achnaton was een farao uit de achttiende dynastie, die vermoedelijk zeventien jaar lang regeerde (ca v.chr.) en een vorm van monotheïsme invoerde: de dienst aan de zonnegod Aton. Over zijn echtgenote Nefertiti wordt veel gespeculeerd, maar is weinig met zekerheid geweten. De laatste betrouwbare informatie over haar dateerde uit het twaalfde regeringsjaar van farao Achnaton. De farao regeerde daarna dus nog vijf jaar, maar zijn gade leek in rook opgegaan. Allerlei theorieën probeerden deze leemte op te vullen. Was Nefertiti misschien verbannen? Of het slachtoffer geworden van een paleisintrige? Of kwam ze, zoals egyptoloog Hermann Schlögl in een dit jaar verschenen boek beargumenteert, in jaar twaalf om door een zwaar ongeval? Een team van Leuvense egyptologen werpt nu nieuw licht op deze fase van de Egyptische geschiedenis. Professor Harco Willems is directeur van het archeologische project in Dayr al-barsha, Midden-Egypte: Mijn collega Athena Van der Perre heeft inscripties onderzocht in een steengroeve bij Amarna, de hoofdstad ten Een mogelijke conclusie is dat Toetanchamon Nefertiti als een soort koninginmoeder naast zich had. tijde van Achnaton. Ze ontdekte dat er ook in het zestiende regeringsjaar van de farao nog sprake is van Nefertiti als de echtgenote Joris steekt de draak van de koning. Vier jaar later dan tot nu toe aangenomen dus. Intriges in de prullenmand Er zijn sterke aanwijzingen dat Nefertiti een naamsverandering ondergaan heeft die aantoont dat zij een koninklijke positie ging bekleden. In het zestiende regeringsjaar is daar echter nog geen sprake van. Ze blijft gewoon aangeduid als de grote koninklijke gemalin Nefertiti. Daaruit volgen belangrijke conclusies. De wilde theorieën over intriges allerhande en over het lot van Nefertiti horen in de prullenmand: zij bleef gewoon echtgenote van de farao. Verder moeten we vaststellen dat haar verheffing naar koninklijke waardigheid zeker niet voor het zestiende regeringsjaar plaatsvond, en wellicht pas na het overlijden van Achnaton. Maar dat spoort dan niet meer met de veronderstelling dat Toetanchamon de onmiddellijke opvolger van Achnaton was. De De buste van Nefertiti in Berlijn ( ingezonden) nieuwe informatie suggereert dat Nefertiti een aantal jaren als koningin geregeerd heeft, tot Toetanchamon oud genoeg was om haar op te volgen. Een andere conclusie kan zijn dat Toetanchamon wél farao werd na de dood van Achnaton, en dat hij Nefertiti als een soort koningin-moeder naast zich had. Hoe dan ook, we zijn toe aan een herschikking van ons historisch inzicht over een sleutelperiode uit de Egyptische geschiedenis. Het is een eeuw geleden dat de beroemde buste van Nefertiti werd ontdekt. Het Ägyptisches Museum und Papyrussammlung in Berlijn opende op 6 december de tentoonstelling Im Licht von Amarna, over de vondst van dit beroemde beeld en over het leven van gewone Egyptenaren in de toenmalige hoofdstad. De ontdekking van de twee Leuvense onderzoekers was het breaking news tijdens de persconferentie van de tentoonstelling. Campuskrant wordt gedrukt met milieuvriendelijke waterloze druktechnologie. Verantwoordelijke uitgever Pieter Knapen Oude Markt 13 bus Leuven Copyright artikels Artikels kunnen overgenomen worden mits toestemming. Meer zweet, minder bloed : 77-jarige oud-militair maakt doctoraat over fysieke training in Belgisch leger. Artikel op pagina 7.

3 19 december 2012 Nieuws 3 Zeeanemoon levert insecticiden en pijnstillers van morgen Slecht nieuws voor schadelijke insecten, goed nieuws voor de mens. Onderzoekers van het Laboratorium voor Toxicologie ontdekten dat het gif van de zeeanemoon een insecticide is, straffer dan DDT, én milieuvriendelijk. Bovendien ligt het mogelijk aan de basis van een nieuwe generatie pijnstillers. Hoe meer we over dit soort giffen ontdekken, hoe meer ze een vriend van de mens blijken, in plaats van een vijand. Wouter verbeylen Voor de duidelijkheid: zeeanemonen zijn geen planten, maar weekdieren verwant met kwallen. Om zich te verdedigen en op prooien te jagen heeft een zeeanemoon netelcellen, een soort harpoenapparaat met gifpijltjes. Bij aanraking schiet de anemoon kleine met gif gevulde harpoentjes af, en doodt zo zijn prooi. Professor Jan Tytgat, hoofd van het Laboratorium voor Toxicologie: Dat gif is een cocktail van verschillende toxines, giftige eiwitten met verschillende doelwitten. Eén zo n toxine verlamt bijvoorbeeld het zenuwstelsel, door de natriumkanaaltjes aan te vallen die de werking ervan regelen. Een andere werkt meer in op de hartspier of de skeletspieren. Onderzoeker Steve Peigneur en ikzelf hebben van drie toxines van de zeeanemoon onderzocht wat de effecten waren. We hebben ze op tien soorten natriumkanaaltjes getest, zeven van zoogdieren, maar ook drie van insecten. Het resultaat is op zijn zachtst gezegd spectaculair: de giffen leggen ook de kanaaltjes van insecten lam. Het zijn met andere woorden insecticiden. Die bovendien extreem dodelijk blijken: ze zijn vele keren straffer dan DDT. We waren verrast, want waarom beschikt een zeeanemoon over een krachtig wapen tegen insecten? In principe komt ze nooit in haar leven een insect tegen, het lijkt evolutionair totaal overbodig. Een mogelijke verklaring is dat zeeanemonen zich verdedigen tegen en voeden met kreeften en garnalen. En die kreeftachtigen zijn op hun beurt evolutionair nauw verwant met insecten. Jan Tytgat: We waren verrast: waarom beschikt een zeeanemoon (foto: Anthopleura elegantissima) over een krachtig wapen tegen insecten? Ze komen elkaar nooit tegen, het lijkt evolutionair totaal overbodig. ( Shutterstock) Doden en genezen De ontdekking van deze giffen kan leiden tot nieuwe milieuvriendelijke insecticiden, zegt professor Tytgat: Veel van de huidige insecticiden werken niet goed meer: insecten hebben er resistentie tegen ontwikkeld. Dat is met het anemoongif niet het geval. Bovendien breken vele Het gif werkt in op de pijnperceptie en kan nuttig zijn bij epilepsie en multiple sclerose. kunstmatige insecticiden als DDT traag af in de natuur, en vormen ze een gevaar voor het leefmilieu en voor de mens. Ze laten rommel achter in je lijf daarom trouwens zijn veel insecticiden inmiddels verboden. De toxines van de zeeanemoon zijn een natuurlijk product en hebben dat probleem dus niet. Het is nu aan de agro-industrie om te bekijken hoe ze van die toxines echte insecticiden kunnen maken. Je kan bijvoorbeeld planten genetisch gaan wijzigen, zodat ze zelf die giftige eiwitten aanmaken. Een insect dat dan van de plant eet, valt dood neer. Dat klinkt spectaculair, maar in de natuur is het niets nieuws: de nicotine in tabaksplanten heeft ook als doel vijandige insecten te doden. Het anemoongif doodt weldra misschien insecten op onze akkers, maar voor de mens liggen ze mogelijk aan de basis van nieuwe geneesmiddelen. Sommige mensen reageren nauwelijks nog op milde pijnstillers zoals paracetamol, en zelfs niet op harde narcotica als morfine. Voor die mensen is er een nieuwe generatie pijnstillers nodig. Daar kunnen de toxines van de zeeanemoon bij helpen. We testten ze zoals gezegd ook op doelwitten bij zoogdieren. Ze blijken een invloed op de pijnperceptie te hebben, en ze werken in op de hartspier. Ze kunnen ook nuttig zijn bij aandoeningen als epilepsie en multiple sclerose. Medicijnen uit zeeanemoon: is dat geen verre toekomstdroom? Integendeel, zegt Tytgat, dat soort geneesmiddelen bestaat vandaag de dag al. Een paar jaar geleden kwam Prialt op de markt, een geneesmiddel tegen chronische pijn. Het werkend bestanddeel daarin is een toxine uit het gif van zeeslakken. Het klinkt dus misschien als sciencefiction, maar de eerste successen zijn er al (zie kadertje). Slim gif Dodelijk voor insecten, pijnstillend voor de mens, het is nogal wat voor het gif van één diertje. Jan Tytgat: We noemen het gif van de zeeanemoon in onze paper niet voor niets promiscu : het bevat een cocktail aan toxines, waarvan de ene een heel specifiek doelwit in een prooi aanvalt, en de andere meer algemeen verlamt. Heel slim van de anemoon, want door die waaier aan targets is zijn overlevingskans veel groter dan wanneer alle pijlen op één Giftige dieren, gezonde mensen De zeeanemoon is niet het eerste giftige dier dat mogelijk een nieuw geneesmiddel oplevert. Volgende drie beestjes gingen haar voor: De slang Bothrops jararaca: Captopril tegen een hoge bloeddruk Het gilamonster, een soort hagedis: Byetta voor de behandeling van diabetes type 2 De zeeslak Conus magus: Prialt tegen chronische pijn doel gericht zouden zijn. Daarom ook dat er nog geen resistentie tegen het anemoongif ontwikkeld is: een overlevende prooi kan zich niet voortplanten, want er zijn simpelweg geen overlevers. Hoe meer we over dit soort giffen ontdekken, hoe meer ze een vriend van de mens blijken te zijn, in plaats van een vijand. Een mooi voorbeeld van hoe we de biodiversiteit van Moeder Natuur kunnen inzetten voor een beter en gezonder leven. Het onderzoek is het coververhaal in het decembernummer van The FASEB Journal Geciteerd Wildlife midlife Het Laatste Nieuws, Zijn mensen de enige schepsels met een midlifecrisis? Verzorgers volgden jarenlang 500 mensapen in Japanse, Amerikaanse, Canadese en Australische dierentuinen. Uit de resultaten bleek dat de apen zich het minst goed voelden op middelbare leeftijd en zich weer beter voelden naarmate ze ouder werden. Er worden echter vraagtekens geplaatst bij het onderzoek. Apen kunnen de toekomst niet goed inschatten, dus hoe zouden ze somber kunnen raken? zegt Robin Dunbar van Oxford University. Je moet opletten met conclusies te trekken uit zo n onderzoek, vindt ook de Leuvense professor Patrick Luyten. Er zijn biologische gelijkenissen tussen het gedrag van apen en dat van mensen op middelbare leeftijd. Net als mensen leven chimpansees in een groep en de machtsverhoudingen veranderen na een tijd. Dat gaat gepaard met angst, stress en emoties, wat wij gemakshalve een vorm van midlifecrisis noemen. En laat dit nu net ongeveer in de helft van ons en hun leven zijn. De werkvloer aanvegen De Morgen, Nu de zoveelste ontslaggolf over ons land rolt, lijken collega s soms concurrenten te worden in de strijd om dezelfde plek. ( ) Studies leggen een verband tussen een competitieve werkomgeving en pestgedrag op het werk, zegt professor mens en organisatie Elfi Baillien. In bedrijven waar stevig wordt ingezet op competitie, zie je vooral de klassieke pestmethodes: over iemand roddelen, iemand persoonlijke kritiek geven of opmerkingen maken over iemands werk. Werkgevers geven in zo n omgeving namelijk het signaal dat ze vooral individuele prestaties belangrijk vinden en dat ze minder belang hechten aan sociale relaties. ( ) Gelukkig beseffen veel bedrijfsleiders stilaan dat concurrentie tussen collega s niet het gewenste effect heeft. Copyman Het Laatste Nieuws, De Canadese fotograaf François Brunelle reist de hele wereld af op zoek naar dubbelgangers. Hoe kunnen mensen die geen familie zijn van elkaar zo hard op elkaar lijken? Puur toeval, zegt professor Jean-Jacques Cassiman, gespecialiseerd in menselijke genetica. Met genen kan het niets te maken hebben, aangezien ze niet verwant zijn. Ze lijken op elkaar omdat er nu eenmaal geen tienduizend verschillende neuzen en oren zijn. Nu ja, eigenlijk zijn ze wél verschillend, maar niet in grote lijnen. Enkel in detail, en zeker onder een microscoop. Ook Cassiman heeft een lookalike, zegt hij. Eén of andere rebel in Afrika. Hij stond eens op de voorpagina van een tijdschrift en iedereen vond dat hij op mij leek. En dat was ook zo. Net ik, maar dan in het zwart, lacht de prof.

4 4 Nieuws campuskrant De Faculteit Wetenschappen start volgend academiejaar met een nieuw onderwijssysteem in de eerste bachelor wiskunde en fysica. De studenten krijgen per dag nog maar één vak gedoceerd, gedurende maximaal vier uur. Daarnaast wordt de blokperiode ingekort en het aantal examens beperkt. Minder les, minder blok en minder examens Ine Van Houdenhove In het traditionele onderwijssysteem besteden studenten tijdens het semester veruit de meeste tijd aan het bijwonen van contactmomenten en maar weinig aan actieve verwerking van de leerstof. Dat maakt dat ze in de blok onevenredig hard moeten studeren. Vaak komen pas dan, of tijdens de wekenlange examenperiode, vragen over de leerstof naar boven. Maar op dat ogenblik kunnen ze daarvoor niet meer zo makkelijk bij de docent terecht. Voor vakken zoals wiskunde en fysica, waar we telkens voortbouwen op eerder aangeboden stof, is het bovendien erg belangrijk dat studenten tijdens het semester mee zijn, zegt Johan Quaegebeur, programmadirecteur en docent eerste bachelor wiskunde. Het is dus essentieel dat ze de contactmomenten voorbereiden. Zo moeten we ons tijdens de lessen niet beperken tot pure kennisoverdracht en kunnen we meer tijd vrijmaken voor vragen en discussie. PAL en DOL Het OASE-project Onderwijsorganisatie met Alternatieve Semesterindeling en Evaluatie dat volgend academiejaar van start gaat, moet studenten stimuleren om de lesmomenten inhoudelijk goed voor te bereiden, zodat ze de leerstof grondig verwerken. Het eenrichtingsverkeer van het klassieke hoorcollege ruimt plaats voor interactieve lesmethoden zoals Just-in-Time-Teaching, waarbij studenten vooraf vragen doorgeven aan de docent. Een ander voorbeeld is het gebruik van clickers, stemkastjes waarmee studenten tijdens de les snel antwoorden op een vraag of stelling. De studenten krijgen per dag maximaal vier uur les. De rest van de dag kunnen ze rekenen op innovatieve vormen van begeleiding, zoals Peer Assisted Learning (PAL) of Docent Op Loopafstand (DOL). Daarbij verwerken studenten de leerstof zelfstandig of in groep, maar kunnen ze indien nodig ook een beroep doen op begeleiding. De juiste weg De nieuwe aanpak zal de belasting tijdens de blok- en examenperiode verminderen. Niet alleen doordat de leerstof beter verwerkt wordt tijdens het semester, maar ook dankzij een Studenten zullen vroeger in het academiejaar kunnen evalueren of ze op de juiste weg zijn. systeem van permanente evaluatie. Voor enkele vakken, zoals rekentechnieken, vervangt die het examen, zodat er per semester nog slechts voor vier vakken geëxamineerd wordt. Peter Lievens, decaan van de Faculteit Wetenschappen, staat helemaal achter het project: Het gaat om begeleiding met ruimte voor zelfstandigheid. In dit systeem weten studenten sneller wat precies van hen verwacht wordt en of ze de leerstof voldoende verwerkt hebben. Ze kunnen veel vroeger in het academiejaar evalueren of ze op de juiste weg zijn en zo nodig vinden ze sneller de weg naar de juiste begeleiding of naar heroriëntering. Ook de studenten reageren positief. OASE geeft ons de kans om onze studiemomenten op een efficiënte manier in te vullen, zegt wiskundestudente Natascha Desmet. We zullen niet méér uren met onze studie bezig zijn dan nu, maar de contact- en studeermomenten zullen waardevoller zijn. Over twee jaar evalueert de faculteit de nieuwe aanpak. Dan wordt het systeem mogelijk ook in de andere richtingen van de Faculteit Wetenschappen ingevoerd. Reconstructie prehistorisch DNA weerlegt kritiek op evolutietheorie Jurassic Park met gisten Hoe kan een jumbojet zich spontaan assembleren uit een paar brokstukken? Wetenschappers zijn erin geslaagd de evolutionaire variant van die vraag te beantwoorden. Door DNA en eiwitten van prehistorische gistcellen te reconstrueren stelden ze vast hoe gestotter bij het kopiëren van DNA kan leiden tot nieuwe eigenschappen. Een belangrijke onbeantwoorde vraag in Darwins evolutietheorie is hoe nieuwe eigenschappen schijnbaar uit het niets kunnen opduiken. Hoe verklaar je die uitvindingen in de loop van de evolutie van het leven? Het probleem: er zijn nagenoeg geen prehistorisch eiwitten en DNA bewaard, zodat we niet kunnen nagaan hoe die verschillen van de hedendaagse versies. Onderzoekers van VIB, KU Leuven, UGent en Harvard vonden een oplossing. Ze speelden Jurassic Park, maar dan met gisten in plaats van dinosauriërs: met de nieuwste technieken in de biologie bouwden ze het DNA en de eiwitten van voorhistorische gistcellen na. Vervolgens bekeken ze stapje voor stapje wat daarmee gebeurde. Ze stelden vast dat het DNA gekopieerd wordt, met telkens lichte wijzigingen in de letters van het DNA. En die wijzigingen leidden tot nieuwe functies. Concreet: het oer-gen voor het eiwit dat instaat voor de vertering van maltose, een suiker in graan, werd een aantal keer gekopieerd. Door het gestotter bij dat kopiëren ontstonden nieuwe eiwitten die andere suikers kunnen afbreken. De wetenschappers denken dat dit soort verdubbelingen Lees Campuskrant op uw ipad Installeer de app via Wilt u meteen uw papieren abonnement opzeggen? van het DNA heel vaak aan de basis liggen van het ontstaan van schijnbaar nieuwe eiwitten. Professor Kevin Verstrepen (KU Leuven-VIB): Daarmee geven we een antwoord op een argument van tegenstanders van de evolutietheorie: dat de kans op het ontstaan van een nieuwe eigenschap, en dus een werkzaam nieuw stuk DNA, vergelijkbaar is met de kans dat een moderne jumbojet zich spontaan zou assembleren uit een paar brokstukken Door onze reconstructie van een stukje prehistorisch DNA dat verschillende keren gekopieerd was, konden we de veranderingen bestuderen die geleidelijk tot nieuwe functies leiden. Europese topfunctie voor Hans Bruyninckx Professor Hans Bruyninckx gaat het Europees Milieuagentschap (EMA) leiden. Hij wordt de eerste Belg aan het hoofd van de instelling. Het EMA is gevestigd in Kopenhagen en adviseert zijn 32 lidstaten en hun instellingen over milieubeleid. Het agentschap verzamelt ook gegevens uit de lidstaten over de kwaliteit van het leefmilieu en toetst die aan Europese doelstellingen. Professor Bruyninckx is gespecialiseerd in internationaal milieubeleid, doceert het opleidingsonderdeel Global Environmental Politics en verricht onderzoek aan het Instituut voor Internationaal en Europees Beleid van de Faculteit Sociale Wetenschappen. Hij is ook directeur van het HIVA (Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving) en voorzitter van de Bond Beter Leefmilieu.

5 19 december 2012 Nieuws 5 KU Leuven richt fonds op met Nobelprijswinnares Leymah Gbowee pagina 1 Vlnr: professor Martin Euwema, Leymah Gbowee en professor Alain Verbeke Transformatie Bijna tien jaar na het einde van één van de meest verwoestende conflicten ooit op het Afrikaanse continent, gaat Liberia nog steeds gebukt onder de trauma s van het verleden. Euwema: De erfenis van de oorlog is zichtbaar in torenhoge werkloosheid, drugs- en alcoholproblemen, misbruik en tienerzwangerschappen en prostitutie die endemische proporties aannemen. De normen en waarden zijn uitgehold en het kost niet alleen tijd om dat weer op te bouwen. Liberia heeft enorm veel nood aan goed en ethisch leiderschap, aan capabele mensen die de vele uitdagingen waar het land voor staat, kunnen aanpakken. En dat is precies waar dit fonds een bijdrage wil leveren. We willen gemotiveerde en getalenteerde meisjes een beurs bieden voor een bacheloropleiding in eigen regio, gevolgd door een masteropleiding hier aan de KU Leuven. Bedoeling is om hen eerst een brede vorming te geven en hen dan op te leiden tot leiderschap in verschillende domeinen, via een aantal geselecteerde programma s. Zo hopen we dat ze een transformatie teweeg kunnen brengen in hun lokale gemeenschap en een bron van inspiratie zijn voor andere meisjes. De grote paradox in Afrika is dat vrouwen het leeuwendeel van het werk doen, maar niet mee aan tafel zitten als er beslissingen worden genomen. Gbowee: In tijden van oorlog blijkt telkens weer hoe sterk vrouwen zijn, ook al zijn zij vaak de grootste slachtoffers. Maar als het op leiderschap aankomt, hebben we in Liberia een ernstige kloof. Vrouwen moeten een institutionele stem krijgen, moeten sleutelrollen bekleden. En niet enkel om de vrede te bewaren en verzoening te bewerkstelligen. We hebben vrouwen nodig die een rol spelen op élk domein in de samenleving. You can t eat peace. Voorrecht De Gbowee Peace Foundation Africa die Leymah Gbowee eerder dit jaar oprichtte, zal de kandidaten voor het programma met zorg selecteren. In een dorpje niet ver van Monrovia (de hoofdstad van Liberia red.), ontmoette ik drie jonge vrouwen van een jaar of achttien. Ze zitten respectievelijk in 4th, 5th en 10th grade omdat ze door omstandigheden steeds opnieuw de school hebben moeten verlaten. Maar ze geven niet op. Zulke meisjes willen we graag een beurs aanbieden. Euwema: Op termijn zullen we ook andere universiteiten uit het netwerk van de KU Leuven bij dit project trachten te betrekken. Maar onze eerste opdracht op dit moment is nu het zoeken van sponsors. Met euro wordt een volledige bacheloropleiding gefinancierd, met euro een master. Twee emeriti van onze faculteit hebben hun nog uitstaande onderzoeksbudget aan het fonds geschonken. Ook enkele bedrijven en de Rotary zijn al sponsor. Ik geloof heel erg in deze duurzame manier van investeren. Voor mij is het een voorrecht om hieraan te mogen bijdragen. Ook dit is een kerntaak van de unief en haar profs. Op 21 februari wordt het Leymah Gbowee Scholarship Fund for Leadership for African Women ingehuldigd met het symposium Female Leadership as Cornerstone for Sustainable Development. Meer informatie en registratie op Het fonds steunen kan door te storten op IBAN-rekeningnummer BE ; BIC-code: KREDBEBB van de KU Leuven met vermelding 400/0007/98469 Wie is Leymah Gbowee? 1972 geboren in Monrovia, Liberia; moeder van zes 2003 leider van Women of Liberia Mass Action for Peace tijdens burgeroorlog 2006 stichter en executive director van Women Peace and Security Network Africa 2011 Nobelprijs voor de Vrede 2012 stichter en voorzitter van Gbowee Peace Foundation Africa Eredoctoraten voor zeven breinbrekers Het menselijk brein blijft een mysterie, maar wetenschappers wereldwijd komen steeds dichter bij de ontrafeling ervan. De KU Leuven reikt tijdens haar Patroonsfeest op 4 februari zeven eredoctoraten uit aan specialisten die elk op hun eigen manier hebben bijgedragen tot een beter begrip van het brein. Katrien Steyaert Rita Carter Wetenschapsjournalistiek Rita Carter ( 1949) is al zeventien jaar actief als wetenschapsjournalist en auteur van populariserende boeken over wetenschap. Ze schreef bijdrages voor kranten en magazines als The Independent, The New York Times en New Scientist, en diverse goed onderbouwde en geïllustreerde bestsellers over het brein, het bewustzijn, geheugenverlies en persoonlijkheid. Zo geeft ze een breed publiek inzicht in deze complexe materie. Met dit eredoctoraat onderstreept de universiteit het belang van kwalitatieve wetenschapsjournalistiek, die een lekenpubliek engageert en stimuleert om zich te interesseren voor wetenschap. Leon Chua & Tamás Roska Cellulaire neurale netwerken Dat ook technisch opgeleide wetenschappers bijdragen tot het hersenonderzoek, bewijzen Leon Chua en Tamás Roska. Ze werken al lang samen en krijgen een gezamenlijk eredoctoraat uitgereikt. Leon Chua ( 1936) is emeritus professor aan het departement Electrical Engineering and Computer Science van de University of California Berkeley. Hij is de vader van de theorie rond non-lineaire circuits en cellulaire neurale netwerken, en was de eerste om het bestaan van de memristor te beschrijven, een nieuw element waarmee een elektronisch circuit ontworpen kan worden en dat ervoor kan zorgen dat computers beter onthouden. De laatste jaren wordt de memristor ook gebruikt als model voor de werking van hersencellen en draagt het dus bij tot een beter begrip daarvan. Tamás Roska ( 1940) is professor informatietechnologie aan de Pázmány Péter Catholic University in Boedapest. Voortbouwend op Chua s theorie ontwikkelde hij mee de Cellular Neural Network Computer (CNN) en hij realiseerde belangrijke doorbraken in real-time beeldverwerking. Chua en Roska s baanbrekende inzichten maken het mogelijk apparatuur te ontwerpen die op een gelijkaardige manier werkt als de hersenen. Ze hebben de weg geopend voor een scala aan visuele, tactiele en andere toepassingen die een revolutie zullen betekenen in de communicatie tussen mens en machine. Antonio Damasio Emoties & bewustzijn Antonio Damasio ( 1944) is een autoriteit op het vlak van neurologie, zij het dan op het snijvlak met psychiatrie. Hij is David Dornsife Professor of Neuroscience en directeur van het Brain and Creativity Institute van de University of Southern California, en is vooral bekend voor zijn baanbrekende onderzoek naar emoties en bewustzijn. Hij toonde aan dat neurale processen die aan de basis liggen van onze emoties een cruciale rol spelen in ons denken en onze besluitvorming. Zijn onderzoek bewees ook dat het bewustzijn geen monoliet is, maar uit verschillende, hiërarchisch georganiseerde niveaus bestaat. Zijn boeken zijn veelgelezen en talloze keren vertaald. Hugues Duffau Neurochirurgie Hugues Duffau ( 1966) is diensthoofd neurochirurgie in het Hôpital Gui de Chauliac van de Universiteit van Montpellier, en leidt een team van onderzoekers in het Institut National de la Santé et de la Recherche Médical. Op basis van zijn ervaringen bij hersenoperaties, waarbij hij hersentumoren verwijderde bij wakkere patiënten, ontwikkelde Duffau een nieuw model voor de organisatie van de hersenen. Dat stelt dat groepen van neuronen niet lokaal werken, zoals tot dan toe werd gedacht, maar dynamische netwerken vormen die onderling interageren en zich reorganiseren. Zijn combinatie van onderzoek en klinische praktijk leidde niet alleen tot geheel nieuwe inzichten, bijvoorbeeld op het vlak van taal, geheugen en cognitie, maar ook tot een betere behandeling van patiënten met hersentumoren en epilepsie. Dennis J. Selkoe Alzheimer Dennis J. Selkoe ( 1943) is M.D., Vincent and Stella Coates Professor of Neurologic Diseases aan de Harvard Medical School en wijdt zich al zijn hele carrière aan het ontrafelen van de moleculaire mechanismen achter de ziekte van Alzheimer. Hij is de meest geciteerde onderzoeker ter wereld over de ziekte, maar heeft ook een fundamentele invloed gehad op het denken over andere neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, Huntington, en bepaalde vormen van dementie. De KU Leuven bekroont ook zijn volgehouden inspanningen om medicijnen te ontwikkelen voor alzheimer en andere aandoeningen die verregaande hersenschade toebrengen. Fiona Stanley Kindergezondheid Fiona Stanley AC ( 1946) is Distinguished Research Professor aan de University of Western Australia. Als epidemioloog heeft ze de oorzaken van geboorteafwijkingen en de bescherming van het ontwikkelende brein onderzocht, maar dit eredoctoraat is ook een blijk van waardering voor haar werk in de volksgezondheid. Ze is onder meer founding director en patron van het Telethon Institute for Child Health Research, dat wetenschappelijke gegevens verzamelt en naar het beleid vertaalt. Ze draagt de titel van Companion in the Order of Australia (AC), de hoogste burgerlijke onderscheiding in Australië en is sinds 2006 UNICEF Australia Ambassador for Early Childhood Development. Een uitgebreidere voorstelling van de eredoctores en de namen van hun promotoren vindt u op eredoctores2013 In het volgende nummer van Campuskrant leest u interviews met deze zeven eredoctores.

6 6 Onderzoek campuskrant Grenzeloze honger? 2 maart Ontdek jezelf. Begin bij de wereld. Parlementair mandaat is zelden springplank Biedt een mandaat in het parlement automatisch een opstap naar een aantrekkelijke en goed betaalde functie buiten de politiek? Dat is eerder uitzondering dan regel, zo blijkt uit het doctoraat van Ine Vanlangenakker. Zij onderzocht de uitstroom uit het regionaal parlement en het leven na het parlementair mandaat. Tine Danschutter Waarom verlaten parlementsleden het halfrond? Vinden ze nadien makkelijk een andere job? En blijven ze politiek actief na hun parlementaire loopbaan? Dat zijn enkele van de vragen waarop Ine Vanlangenakker een antwoord zocht. Ze ondervroeg oud-parlementsleden uit Catalonië, Saksen, Wallonië, Schotland en Vlaanderen. Daarbij bekeek ze zowel de uitstroom bij verkiezingen als de uitstroom tijdens de legislatuur. Een kleine 40% van de respondenten gaf aan het parlement niet vrijwillig te hebben verlaten. Daarbij was niet een electoraal verlies, maar een beslissing van de partij vanwege een conflict of de verkiezingsstrategie bijvoorbeeld de belangrijkste reden voor vertrek. Bijna de helft (42,2%) gaf aan dat de partij een rol speelde in het vertrek. Het illustreert de belangrijke invloed van partijen bij het maken of kraken van een politieke carrière. Stap terug De meeste oud-parlementsleden vonden na hun vertrek een uitweg in de vorm van het pensioen, een vorige functie of een lokaal mandaat. Slechts een kwart van de respondenten moest echt op zoek naar nieuw werk en de helft slaagde daar binnen het halfjaar in. Een minderheid (14,7%) van de oud-parlementairen met een nieuwe functie vond die in de politiek. Het beeld dat een parlementair mandaat een springplank is naar een aantrekkelijke baan buiten de politiek, moet gerelativeerd worden. Amper 15,6% van de respondenten met een nieuwe functie zag die als een stap vooruit in de loopbaan. Sterker nog: 43,8% beschouwde het als een stap terug. Partijtrouw De onderzoeksresultaten suggereren ook dat de uittredingsvergoeding in sommige regio s herbekeken moet worden. De oud-parlementsleden gebruiken de vergoeding immers niet alleen om een periode van werkloosheid te overbruggen, maar ook om een sabbatjaar in te lassen, om gratis te werken voor een organisatie of politieke partij, of om een zelfstandige activiteit opnieuw op te bouwen of te starten. De resultaten geven dus munitie aan het recente voorstel van de werkgroep Leden in het Vlaams Parlement om de duur van de uittredingsvergoedingen terug te brengen van 48 tot 24 maanden. Ondanks de grote rol van de politieke partij bij het vertrek van oud-parlementsleden blijven ze sterk gebonden aan hun partij. Maar liefst 91% van de respondenten was nog lid en 86% nam nog regelmatig deel aan activiteiten van de partij. Een overzicht van alle actuele doctoraatsverdedigingen vindt u op doctoraatsverdediging De meeste oud-parlementsleden vonden na hun vertrek een uitweg in de vorm van het pensioen, een vorige functie of een lokaal mandaat. Slechts een kwart van de respondenten moest echt op zoek naar nieuw werk. ( Vlaams Parlement) [De Congresganger] Elke maand vertrekken tientallen proffen en onderzoekers naar een congres, workshop of symposium om verse inspiratie op te doen. Welke nieuwe wetenschappelijke stromingen ontdekken ze in hun territoriale wateren? In deze aflevering stellen we de vraag aan criminoloog Stephan Parmentier. Ilse Frederickx Wat bestudeert u? Criminologie is de studie van criminaliteit: welke feiten gebeuren er, hoe komen ze tot stand en hoe worden ze aangepakt? Het gaat ook over de definitie van het begrip, want die verandert: milieucriminaliteit is bijvoorbeeld een nieuwe vorm. Andere gedragingen worden dan weer uit de criminele sfeer gehaald, zoals homoseksualiteit. Ikzelf specialiseer me in grootschalige schendingen van mensenrechten, en dan vooral in justitie tijdens een overgangsperiode: hoe gaan regimes om met de last van het verleden na een genocide of een burgeroorlog? Voorbeelden zijn Rwanda of Libië. Naar welke bijeenkomst bent u geweest? Naar de jaarlijkse bijeenkomst van The American Society of Criminology, de hoogmis van ons vakgebied, dit jaar in Chicago. De VS heeft talrijke criminologische programma s lopen, en dit is de bijeenkomst van hun nationaal netwerk. Maar het is tegelijk het grootste congres dat er bestaat voor criminologen. Het duurde vier dagen, met ongeveer deelnemers uit meer dan 40 landen. Het programmaboek alleen al telt 487 pagina s. Het thema van dit jaar was Thinking about context : maatschappelijke en geografische factoren die een rol spelen bij criminaliteit. Waarom kennen bepaalde stadsbuurten van Chicago bijvoorbeeld meer wapengeweld dan andere? Stephan Parmentier ( RS) Wat is u bijgebleven van de conferentie? Er werd voor het eerst gesproken over de neuro- en biologische wetenschappen: de invloed van de hersenen en zelfs van de genen op criminaliteit. Bijvoorbeeld, of mensen die depressief zijn of specifieke genetische eigenschappen hebben, in bepaalde omstandigheden meer geneigd zijn criminele feiten te plegen. Als je dat theoretisch kan reconstrueren, kan je ook preventief werken. Dat wordt wellicht een groot domein binnen de criminologie. Wat mij verder altijd opvalt: een congres van die omvang is een organisatorisch huzarenstukje. Maar toch slagen die Amerikanen erin om formele sessies met informele momenten af te wisselen. Op de tweede dag was de ice cream social heel populair: terwijl je een ijsje opeet, kan je netwerken met collega s en leg je soms heel onverwachte contacten.

7 19 december 2012 Onderzoek 7 Kolonel analyseert fysieke training in het leger Een doctorstitel als verjaardagscadeau Hij won tal van sportwedstrijden, vloog als redder-duiker met de Sikorsky en bracht het tot kolonel in het Belgisch leger. En recent promoveerde Roger Vanmeerbeek op zijn 77ste verjaardag tot doctor in de bewegingswetenschappen. Roger Vanmeerbeek: Tijdens mijn promotie heb ik een staande ovatie gekregen, het doet me weer wat als ik er aan terugdenk. Ine Van Houdenhove Het is allemaal de schuld van mijn promotor, Roland Renson, zegt Roger Vanmeerbeek. Ik leerde hem kennen toen we samen werkten aan een geschiedenis van het Belgisch Olympisch Comité, waar ik lang ondervoorzitter van ben geweest. Toen hij hoorde dat ik tijdens mijn loopbaan als chef lichamelijke opleiding in het Belgisch leger materiaal had verzameld voor een boek, spoorde hij me aan om dan maar meteen te doctoreren. Dat zou niet zoveel méér werk inhouden, zo zei hij me toch. Daar heeft hij me goed liggen gehad (lacht). Maar ik heb me vastgebeten, ik ben mijn hele leven al graag de uitdaging aangegaan. Zo deed hij in zijn jeugd aan atletiek op hoog niveau en behaalde hij zestien nationale titels in het badminton. Na de humaniora wilde ik eigenlijk LO studeren, maar ik heb me laten overhalen om met een paar klasgenoten ingangsexamen te doen voor de Koninklijke Militaire School. Toen ik als enige geslaagd bleek, ben ik maar gebleven. Later heb ik alsnog lichamelijke opvoeding gestudeerd aan de VUB. In de luchtmacht was Roger onder meer actief als parachute-instructeur, docent survivaltraining en redder-duiker, met de voorloper van de Sea King. Hij werd bevorderd tot kolonel en was uiteindelijk verantwoordelijk voor de sportieve training van alle militairen. Ik heb decennialang materiaal verzameld met de bedoeling om daar na mijn pensioen iets mee te doen. En dat heb ik nu gedaan. Mijn onderzoek gaat over de fysieke opleiding in het leger, iets wat ik zelf ondergaan heb als rekruut, toegepast als instructeur en waarvoor ik ten slotte zelf het beleid heb uitgetekend. En nu heb ik de stap gezet van betrokken partij naar objectieve onderzoeker. Show Het onderzoek omspant de periode vanaf de heroprichting van het leger na de Tweede Wereldoorlog tot aan het afzwaaien van de laatste dienstplichtige in Tijdens de oorlog was pijnlijk duidelijk geworden dat onze soldaten een betere fysieke conditie moesten zien te krijgen. Wie goed getraind is, maakt meer kans om te overleven: meer zweet, minder bloed. De vóór de oorlog gangbare analytische Zweedse gymnastiek was op het slagveld ontoereikend gebleken: Dat was show, zonder enige aandacht voor het trainen van het uithoudingsvermogen. In de eerste jaren na de oorlog werd de Britse physical training toegepast, die gebaseerd was op lopen, klimmen, vechten, gewichtheffen Rond 1950 werd dan weer de natuurlijke methode van Georges Hébert ingevoerd, die maximaal gebruik maakte van het terrein: springen over beekjes, klimmen in bomen, een partner dragen In de jaren zestig deden krachttraining en fitness hun intrede, met in De Tweede Wereldoorlog maakte pijnlijk duidelijk dat onze soldaten een betere conditie moesten zien te krijgen. de decennia nadien steeds meer nadruk op uithouding. Hoe verder de oorlog achter ons ligt, hoe meer het accent verschuift van krijgsgerichte training naar sportbeoefening. Wat in de bestudeerde periode ook veranderde, is de conditie van de miliciens. Daar zie je een gestage achteruitgang, ondanks de verbeterde levensomstandigheden. Ik heb de statistieken bestudeerd van de medische keuring voor dienstplichtigen in totaal zijn daar tussen 1945 en 1995 twee miljoen jonge mannen gepasseerd. De cijfers voor obesitas, en ook voor kracht en uithoudingsvermogen, worden in de loop der jaren steeds slechter. Dat is uiteraard het gevolg van onze steeds meer sedentaire levensstijl. Ter vergelijking: van de dienstplichtigen die in 1992 geschikt werden bevonden voor legerdienst, voldeed slechts 43 procent aan de vereisten om soldaat-strijder te worden, terwijl dat in 1972 nog 71 procent was. Met het opschorten van de dienstplicht zijn we deze barometer om de fysieke conditie van de mannelijke jeugd te monitoren helaas kwijtgeraakt. Frans De promotie, op zijn verjaardag, was een moment om nooit te vergeten. Ik heb een staande ovatie gekregen, het doet me weer wat als ik er aan terugdenk. Anderhalf uur lang heeft de jury me vragen gesteld mijn vrouw durfde niet kijken, zo bang was ze dat ik met Beeldige wetenschap Kerstlandschap? Versteende varens? Fotograaf: Stijn Schaltin mijn mond vol tanden zou komen te staan. Maar dat is niet gebeurd. Ik ben haar trouwens heel dankbaar voor haar steun. Ik heb toch zes jaar lang mijn sociaal leven opzijgezet en letterlijk iedere avond gewerkt. En ze moest dulden dat het hele huis vol lag met materiaal en documenten. De komende tijd weet hij al evenzeer wat te doen: Het leger wil mijn doctoraat uitgeven en daarvoor moet ik het nu eerst vertalen naar het Nederlands. Aanvankelijk was het namelijk de bedoeling dat ik een doctoraat zou Een foto van één van de eerste elektrochemische experimenten met een nieuw type gesmolten zout. Het resultaat zijn de boomvormige vertakkingen, die uit kopermetaal bestaan. De grootste tak is in realiteit een vijfde van een millimeter lang. Postdoctoraal onderzoeker Stijn Schaltin begint zijn verhaal bij ionische vloeistoffen: Die bestaan volledig uit ionen elektrisch geladen deeltjes. Het zijn gesmolten zouten, die vloeibaar zijn op kamertemperatuur, in tegenstelling tot gewone zouten. maken dat bestond uit twee artikels in het Engels en twee in het Frans. Dat bleek uiteindelijk een te beperkt bestek, maar toen had ik geen zin meer om opnieuw te beginnen en heb ik het hele werk maar in het Frans geschreven, mijn tweede moedertaal. Vandaar dat ik niet alleen de oudste doctorandus was van de universiteit bij mijn weten toch maar ook de enige die aan de Faculteit Bewegings- en Revalidatiewetenschappen in het Frans doctoreerde. Al is de verdediging gewoon in het Nederlands gebeurd. Mijn doctoraat ging over het gebruik van ionische vloeistoffen bij elektrodepositie het afzetten van stoffen onder invloed van elektriciteit, denk maar aan vergulden en verzilveren. Metaalzouten worden daarbij in een vloeistof opgelost en door elektrodepositie wordt het metaal als een laagje afgezet op een ondergrond. Het klassieke oplosmiddel is water, maar dat werkt niet bij alle metalen. Ionische vloeistoffen zijn dan een alternatief. Twintig jaar geleden waren ze nog een curiosum in het labo, maar tegenwoordig gebeurt er veel onderzoek naar. Collega s van chemie klopten bij Stijn aan om een nieuw type ionische vloeistof uit te testen. En zo komen we weer bij de foto: Ze hebben een vloeistof aangemaakt die zelf koperionen bevat. Je hoeft dus geen metaalzout meer toe te voegen. Daardoor kan je nog efficiënter een laagje leggen. Bij de eerste experimenten zaten er zoals je ziet nog veel oneffenheden in, maar ondertussen heb ik ook al experimenten gedaan met laagjes die zo vlak als een spiegel zijn. En dat is wat we zoeken. (if)

8 8 Wetenschap campuskrant Tot eind januari 2013 kan je in de inkomhal van de Campusbibliotheek Arenberg een reuzegrote glazen tabelkast van Mendelejev bewonderen. De kast meet drie bij twee meter en heeft 114 gevulde vakjes die elk een element uit het periodiek systeem visueel voorstellen. Ilse Frederickx Wie Mendelejev zegt, denkt aan scheikunde. Maar het zijn de onderzoekers van het Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde die de kast in 2011 maakten, omdat deze elementen de bouwstenen zijn van alle materialen. Professor Jan Fransaer is de drijvende kracht achter de tabelkast. Samen met collega-materiaalkundigen zocht hij voor elk vakje naar het element in zijn zuivere vorm, een mineraal waarin het voorkomt en een aantal toepassingen uit het dagelijkse leven. Je ziet soms onverwachte voorwerpen in de kastjes, vertelt Joop van Deursen, die technisch coördinator van de tabelkast is: Bij het radioactieve element thorium Mendelejev in Heverlee staat een oude tube tandpasta. Je kunt het je niet voorstellen, maar thorium werd vroeger gebruikt in tandpasta: voor een stralend witte glimlach! Het werk is nog niet gedaan: Er zijn ondertussen twee vakjes meer gevuld in onze tabelkast. In 2011 waren er 112 elementen gekend. Dat zijn er nu 114, met als nieuwe elementen flerovium en livermorium. Daar kunt u zich ongetwijfeld niet onmiddellijk iets bij voorstellen. Als ze verschijnen, bestaan ze ook maar een aantal milliseconden. We doen nog voortdurend verbeteringen aan de kast, om ze meer interactief te maken en om de opstellingen te vernieuwen. Zo willen we er nog een werkend zonnecelletje insteken bij selenium en bij silicium komt een borstimplantaat van siliconen al zijn we er nog niet uit hoe we dat het best presenteren. Wat er bij materiaalkunde allemaal niet komt kijken. De tabelkast staat tot eind januari in de Campusbibliotheek Arenberg, Willem de Croylaan 6, Heverlee. De openingsuren zijn te vinden op bib.kuleuven.be/cba Klassen en groepen kunnen een afspraak maken voor een bezoek met uitleg over de elementen: (t) Bekijk de tabel online op mendeleev/periodic_table Broom, of de stinkende Houdini Broom (Br) hoort tot de groep van halogenen in de tabel van Mendelejev: een groep elementen die makkelijk zouten vormen met metalen, en ook makkelijk oplossen in water. Broom is giftig en bijtend, vertelt doctor Linda Stappers: De naam gaat terug op het Griekse woord bromos, dat verwijst naar de stank van een geitenbok. Men noemt broom ook het Houdini-element, want het is zeer moeilijk op te slaan. Als je het in een glazen fles bewaart, wordt het plastic deksel snel aangetast. Om broom de roodbruine vloeistof hier te tonen, hebben we het ingesloten in een glazen ampul (1). Broom is trouwens één van de weinige elementen uit het periodiek systeem die vloeibaar zijn bij kamertemperatuur. Je vindt broom nauwelijks terug als erts in de natuur, maar wel als zout natriumbromide in zeewater. Het wordt gewonnen uit de Dode Zee, waar er 50 gram in elke liter zit. De eerste fotografen smeerden broom op hun fotoplaten (2): deeltjes zilverbromide werden met gelatine gemengd en dan op een glazen plaat aangebracht dat allemaal in het donker. Omdat zilverbromide lichtgevoelig is, veranderen de deeltjes van kleur als ze belicht en ontwikkeld worden. Tegenwoordig zit broom in plastics en textiel als vlamvertrager. Je vindt broomverbindingen ook in de geneeskunde: als kalmeermiddel in de psychiatrie, als krampwerend middel en in puffers tegen aandoeningen van de bovenste luchtwegen (3). Nog een toepassing is bij chemische analyse met een infraroodspectroscoop: men laat infraroodlicht schijnen op een staaltje om zo de structuur van de moleculen te bepalen. Kaliumbromide laat infraroodstralen door, zonder de meting te beïnvloeden. Vandaar dat broom gebruikt wordt in de vorm van schijfjes (4) waartussen het staaltje zit. Die schijfjes heb ik opgesloten in een glazen flesje, om te vermijden dat ze water opnemen Rhodium, of de krasbestendige roos Rhodium (Rh) is één van de meer zeldzame edelmetalen, maar kent toch veel toepassingen, vertelt postdoctoraal onderzoeker Bram Neirinck. De Engelse chemicus William Hyde Wollaston ontdekte het element tijdens experimenten met platina-erts. Toen er kristallen met een roosrode kleur overbleven, concludeerde hij dat het om een onbekend element moest gaan. Hij doopte het rhodium, naar rhodon, het Griekse woord voor roos. Rhodium is een zilverwit edelmetaal (1) en heeft als belangrijkste eigenschap dat het zeer hard is en niet roest of verweert. Wie bij dit edelmetaal aan dure sieraden denkt, heeft het mis: Het wordt wel gebruikt als dunne coating van namaakjuwelen (2): dat laagje heeft de glans van zilver, zonder dat je het moet opblinken. Die coatings vind je trouwens ook in spiegels bij de tandarts (3): ze zijn krasbestendig en behouden heel lang hun hoogspiegelende glans. Omdat rhodium elektriciteit geleidt, zit het ook in de plugs van geluidsinstallaties (4), net zoals goud. In het kastje zien we het symbool voor radioactiviteit, maar rhodium is zelf niet radioactief. Het heeft wel toepassingen in toestellen die met röntgenstralen werken. Bijvoorbeeld in de buizen die de X-stralen produceren (5). En in mammografietoestellen zwakt een rhodiumfilter de dosis röntgenstralen af (6). Ik mailde naar Philips in Nederland, dat zulke toestellen produceert, om een filter te bemachtigen. Toen ze hoorden dat het voor onze tabelkast was, vonden ze het idee wel sympathiek en zijn ze hier in Leuven een filter komen afleveren. (if)

9 19 december 2012 Maatschappij 9 Gerontopsychiater Mathieu Vandenbulcke: We moeten de samenleving dementievriendelijk maken Wegwijs in de geheugenkliniek Samen met Music for Life wil ook de KU Leuven dementie in de schijnwerpers zetten. België telt tegen 2050 meer dan mensen met dementie. Hoog tijd dat het taboe doorbroken wordt. We legden Mathieu Vandenbulcke, gerontopsychiater van de Geheugenkliniek van UZ Leuven, enkele concrete vragen voor rond dementie. Wouter Verbeylen Stel: je wordt de laatste tijd wat meer vergeetachtig. Moet je je dan meteen zorgen maken? Mathieu Vandenbulcke: Dat hangt ervan af, maar sommige vormen van vergeetachtigheid kunnen ook een normaal ouderdomsverschijnsel zijn. Denk maar aan het tip-ofthe-tongue-fenomeen: je zou het duizend keer zeggen, maar het komt niet. Ouder worden eist nu eenmaal ook zijn tol op cognitief vlak. We worden ook trager in onze vloeiende intelligentie : de verwerkingssnelheid van onze hersenen neemt af, en we krijgen moeite met complexe processen zoals multitasken. Dat is op zich niet dramatisch: je vangt het voor een stuk op met je gekristalliseerde intelligentie de intelligentie die je door ervaring hebt opgebouwd. Dementie is meer dan dat. Het is een syndroom, een verzameling van een aantal symptomen. Je spreekt pas van dementie als er een aantasting van het geheugen is, in combinatie met een andere De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie in de westerse wereld. De huidige geneesmiddelen ondersteunen voor korte tijd het geheugen, maar stoppen het afsterven van de hersencellen niet. Recente inzichten tonen aan dat de ziekte van Alzheimer al vele jaren voordat er dementie optreedt, biochemische veranderingen in de hersenen veroorzaakt. Daarom is het belangrijk om medicatie te ontwikkelen die in dat vroege stadium genomen kan worden om de ziekte te voorkomen. Verkeerd geknipt Veel kandidaat-geneesmiddelen werken in op het gamma-secretase-complex. Dat speelt een belangrijke rol bij het ontstaan aantasting: taal, herkenning, handelen of redeneervermogen. Bij dementie wijkt de achteruitgang van je geheugen duidelijk af van normale veroudering, en het heeft een impact op je dagelijks leven: je krijgt problemen met de boodschappen, het huishouden, autorijden, geldzaken regelen Vroege detectie is van groot belang bij dementie. Bestaat er een soort thuistest? Nee, dat kan ook moeilijk: dementie heeft verschillende oorzaken, met een verschillend verloop. De ziekte van Alzheimer is in zes op de tien gevallen de oorzaak van dementie. Bij alzheimer beginnen de problemen bij het episodisch geheugen: je kan recent opgeslagen informatie niet meer oproepen, bijvoorbeeld dat je gisteren naar het voetbal bent gaan kijken. Alzheimer kunnen we nu al in een zeer vroeg stadium opsporen, vóór mensen dement zijn. Als er duidelijke aanwijzingen zijn, testen we hier in de Geheugenkliniek van UZ Leuven, met een multidisci- Nieuw stukje in alzheimerpuzzel ontdekt Onderzoekers hebben een nieuw doelwit blootgelegd voor de mogelijke ontwikkeling van een alzheimerbehandeling die de allereerste symptomen van de ziekte onderdrukt en minder neveneffecten heeft dan andere kandidaat-geneesmiddelen. van abnormale ophopingen van het kleverige eiwit bèta-amyloide tussen de zenuwcellen: de plakken in de hersenen van alzheimerpatiënten. Die ontstaan namelijk wanneer het grotere voorlopereiwit van bèta-amyloïde op een verkeerde manier in stukken geknipt wordt door het gamma-secretase-complex. Maar dat laatste is ook betrokken bij het regelen van een reeks andere, levensnoodzakelijke, eiwitten. Veel kandidaat-geneesmiddelen die op het hele complex inwerken hebben daarom schadelijke neveneffecten. plinair team van een neuroloog, een gerontopsychiater en een geriater. Indien nodig volgt een neuropsychologisch onderzoek. Die vroege diagnose is cruciaal: vaak zaten de patiënt en zijn familie al een tijd met een gevoel van schaamte en van persoonlijk falen, en zijn ze zelfs opgelucht om te weten wat er aan de hand is. Plus: de achteruitgang bij alzheimer kunnen we alleen afremmen met medicatie als de ziekte nog niet te ver gevorderd is. Wat zijn naast alzheimer de vaakst voorkomende oorzaken? Je hebt vasculaire dementie, veroorzaakt door kleine tromboses bloedklonters in je hoofd. En de Lewy Body-ziekte, die het Schakelaars Professor Bart De Strooper en onderzoekster Amantha Thathiah (KU Leuven VIB), publiceren nu nieuwe bevindingen in Nature Medicine. Ze toonden voor het eerst aan dat bèta-arrestin, een familie van eiwitten, een rol speelt bij de regulatie van het gamma-secretase-complex en dus ook bij het ontstaan van de ziekte van Alzheimer. Meer bepaald blijkt bèta-arrestin 2 te interageren met twee G-eiwitgekoppelde receptoren (GPCR). Dergelijke receptoren werken als moleculaire schakelaars die boodschappen doorgeven van buiten naar binnen de cel, en zijn daarom populaire doelwitten voor geneesmiddelen. Belangrijk: bèta-arrestin 2 werkt slechts op één molecule van het gamma-secretase-complex in. Het afremmen van bèta-arrestin 2 zal daardoor minder schadelijke neveneffecten veroorzaken dan de huidige kandidaat-geneesmiddelen die op het hele complex inwerken. De bevindingen kunnen op termijn leiden tot een therapie die de ziekte in een vroeg stadium onderdrukt, al blijven de onderzoekers wat dat betreft voorzichtig. Vlaanderen telt mensen met dementie, België Tussen de en Belgen onder de 65 in België hebben jongdementie. 85 procent daarvan is ouder dan 50. midden houdt tussen parkinson en alzheimer: je krijgt moeite met geheugen en beweging, vaak samen met visuele hallucinaties. En bij frontotemporale degeneratie worden je voorhersenen aangetast en krijg je moeite met taal of gedrag. Na alzheimer is dat de belangrijkste oorzaak van jongdementie. Er bestaat geen echte behandeling voor. Vaak is er een familiale voorgeschiedenis, en is genetische counseling belangrijk. Jongdementie, zegt u: het komt dus niet alleen voor bij ouderen? We spreken over jongdementie wanneer de eerste ziektetekenen onder de 65 jaar beginnen. Het komt voor vanaf 40 jaar, maar de meeste gevallen zitten tussen de 50 en 65 jaar. Bij mensen onder de 40 is het echt zeldzaam. Jongdementie heeft uiteraard een enorme impact op een gezin. Vaak wonen de kinderen van de patiënt nog thuis. Jonge kinderen kunnen bij hun vader of moeder niet altijd onderscheid maken tussen de ziekte en de persoon, die ontremd of apathisch gedrag vertoont. En partners worstelen, naast de financiële en praktische zorgen, vaak met een vervroegde rouwreactie: ze raken hun geliefde voortijdig kwijt. We moeten in Vlaanderen nog veel meer inzetten op de zorg voor mensen met jongdementie, want er zijn te weinig gespecialiseerde dagcentra, en dat leidt vaak tot grote frustraties bij de familie. Toch is een belangrijke boodschap van Music for Life: zie het niet te zwart-wit. Want het leven stopt niet van vandaag op morgen door dementie. Dat is zeker zo. Dementie roept vaak catastrofale reacties op, maar de kwaliteit van leven blijft meestal nog een hele tijd bewaard. De latere stadia zijn natuurlijk zwaar, en sommige mensen hebben iemand gekend met zware gedragsproblemen. Maar je mag niet veralgemenen. Iemand met beginnende dementie kan vaak nog genieten van het leven en nog lang relaties onderhouden. Het taboe rond dementie moet weg. We moeten stoppen het uitsluitend als een bedreiging, een financiële ramp of wat dan ook te zien, en dringend werk maken van een dementievriendelijke samenleving. Vandaag telt Vlaanderen mensen met dementie, België rond de , en tegen 2030 zullen dat er meer dan zijn. Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken. Hulpbehoevende mensen blijven steeds langer thuis wonen, dus moet er meer thuiszorg en nachtzorg komen. Maar we zullen er ook zelf mee moeten leren samenleven. Letterlijk. Als je een buurman hebt die dementie heeft, bespreek dan met de buurt hoe je hem kan opvangen. Doe boodschappen voor hem, breng hem naar huis als hij verdwaalt, enzovoort. De angst voor dementie is vaak ook de angst dat je het als partner niet aankan. Daar ligt ook nog een uitdaging voor de zorgsector: vang de zorgdragers de partner, het familielid goed op. Verlicht hun zorgen, neem hun schuldgevoel weg. Als dokter ben je geneigd je te zeer enkel op de patiënt te focussen, maar als de partner het begeeft, dan komt dat ook op de demente persoon terecht. Daarom zeg ik altijd tegen de partners: als je goed voor je geliefde wil zorgen, zorg dan ook goed voor jezelf. geheugenkliniek

10 10 Integratie campuskrant Wat is de integratie ook weer? Op 5 juli van dit jaar keurde de Vlaamse Regering het decreet goed dat bepaalt dat de academische hogeschoolopleidingen, met uitzondering van de kunstopleidingen, vanaf oktober 2013 in een universiteit integreren. Binnen de Associatie KU Leuven zijn er negen hogescholen met opleidingen die integreren. Daardoor zal de universiteit campussen hebben in 11 steden verspreid over heel Vlaanderen. Meer informatie: Het kruim van het voedingsonderzoek Onderzoekers van Thomas More Kempen brengen de microstructuur van brood, cake en andere bakkerijproducten in kaart. En ze testen uit hoe aangepaste verpakkingsmethodes helpen om die producten langer en beter te bewaren. In januari start op de campus een nieuw project dat inzichten van fundamenteel onderzoek vertaalt naar de praktijk van de voedingsindustrie. Jaak Poot Bio-ingenieur Johan Claes startte in 1999 met Lab4Food aan de hogeschool Thomas More Kempen, toen nog K.H.Kempen. Hij focust er op toegepast onderzoek dat de brug slaat tussen het fundamentele onderzoek aan de KU Leuven en de voedingsbedrijven. Bij de opstart analyseerde ik de aanwezige expertise aan de KU Leuven en in Vlaanderen. Vanuit mijn eigen interesse kwam ik zo vrij snel tot de studie van stevigheid en stroperigheid van voedingswaren. Samen met een collega microbiologie breidde ik het actieterrein uit naar Modified Athmosphere Packaging om de houdbaarheid van levensmiddelen te verlengen. Brood in kaart In januari 2013 starten we met een SBO-project (Strategisch BasisOnderzoek red.) rond de microstructuur van levensmiddelen, onder meer bakkerijproducten. Onder leiding van de Leuvense professor Bart Nicolaï werken we samen met de Gentse en Antwerpse universiteiten en het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek. We zijn al enkele jaren bezig met het in kaart brengen van de kruimstructuur en textuur van brood, cake en andere bakkerijproducten. Meestal gebeurt dat op monsters van maximaal 2 bij 2 cm. Nu hebben we bijna een volledig brood in kaart gebracht. Dat is nodig want de structuur onderaan dicht bij de bakplaat verschilt van die bovenaan. Beter inzicht maakt het mogelijk om product en bakproces te verbeteren. Ik neem even McDonald s als voorbeeld. Zij willen dat elk broodje er precies zo uitziet als het vorige en het volgende. Ze willen geen broodjes met grote gaten. Daarom verbeteren we tijdens het project de scherpte van de scans en de meetsnelheid. Het doel is om aan het einde van de baktunnel elk broodje supersnel te scannen, en broodjes die buiten de norm vallen er automatisch uit te lichten. Schimmels en broodkruim Parallel aan dit structuuronderzoek doet mijn collega Leen Van Campenhout binnen Lab4Food onderzoek naar de ideale verpakking. Neem bijvoorbeeld voorgebakken broodjes. Als je die verpakt in gewone lucht met 20% zuurstof en 80% stikstof, zijn ze erg gevoelig voor schimmelvorming en heb je dus een korte houdbaarheidstermijn. Verpak je ze in een mengeling van 30% CO 2 en 70% stikstof, dan remt het CO 2 de schimmelvorming af en kan de consument ze langer in voorraad houden. Bij de keuze van de verpakkingsstrategie is de kruimstructuur belangrijk. Brood heeft immers een open kruim, waar je gassen doorheen kunt blazen. Cake bijvoorbeeld heeft dat veel minder. Het gas in het broodkruim kan in de verpakking terecht komen en daarmee moet je rekening houden. Binnen de Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen behoort onze onderzoeksgroep tot de cluster Food & Biotechnology. Daarin werken we samen met collega s van de KU Leuven, KAHO Sint-Lieven, Thomas More Mechelen, KHBO en KHLim. Door de thematische samenwerking over de campussen en faculteiten heen is het gemakkelijker om de eigen onderzoeks- en onderwijsprofielen van de verschillende ingenieursopleidingen en de zichtbaarheid ervan te bewaken en te versterken. Op de eigen campus maken we dan weer deel uit van het speerpunt Duurzame Voedselproductie, met ook collega s uit de masteropleiding landen tuinbouwkunde. Meting van de gassamenstelling in de kopruimte van verpakte sandwiches. ( Lab4Food) Deze scans tonen de verschillende kruimstructuren van (vlnr) bladerdeeg, brood en cake. ( Lab4Food) Onderzoek voedt onderwijs Zelf ben ik bio-ingenieur. Maar al tijdens mijn doctoraat merkte ik dat ik toegepaster bezig was dan mijn collega s. Ik heb geen rechtstreekse bedrijfservaring, maar ik onderhoud wel al jaren contacten met bedrijven via consultancyopdrachten en studentenprojecten. Dat én mijn onderzoek voeden mijn onderwijspraktijk. In een groot onderzoeksproject deed ik bijvoorbeeld ervaring op over het verbeteren van de stevigheid van verwerkte aardbeien; dat is nu een boeiend praktijkvoorbeeld in een van mijn vakken. Ik doe ook dienstverlening rond voedselveiligheid, onder meer in een kaasmakerij. De procedures die ik voor het bedrijf ontwikkel, toon ik in mijn lessen. En dan weten de studenten dat dit in de praktijk effectief wordt toegepast. Een derde van onze studenten voedingsindustrie werkt zijn masterproef uit in ons lab, samen met doctorandi. De andere studenten voeren hun masterproef uit in voedingsbedrijven, onder begeleiding van een promotor van de opleiding en een specialist uit het bedrijf. Voor de bachelorproeven geven we studenten kleine hapklare brokken waarin we interesse hebben. Soms leidt dat tot grotere projecten of publicaties. Ook daar speelt die wisselwerking tussen onderzoek en onderwijs. Het brede aanbod op de campus, ten slotte, opent ook paden voor dwarsverbanden met de professionele bacheloropleidingen in voedings- en dieetkunde, chemie en agro- en biotechnologie. Zo deden we binnen de vroedkunde bij ongeveer 200 vrouwen onderzoek naar de effecten van sportdrank tijdens de bevalling. We stelden onder meer vast dat vrouwen die via drankjes voldoende suikers en vocht innemen, na de bevalling minder vermoeid zijn. Goed om weten, toch? Advertentie 10% korting Voor alle studenten van de KU Leuven op al hun aankopen bij Bakkerij Sint-Lambertus * *Dieetbrood en chocolade inbegrepen. Waversebaan 69, 3001 Heverlee tel

11 19 december 2012 Integratie 11 Bio Thomas More Kempen is de nieuwe naam van de Katholieke Hogeschool Kempen. In 1995 fusioneerden de vrije katholieke hogescholen uit de Kempen tot één hogeschool: de K. H. Kempen. In 2002 trad de hogeschool toe tot de Associatie KU Leuven. Sinds 2012 werkt de K. H. Kempen samen met Lessius Antwerpen en Lessius Mechelen. De nieuwe naam van de drie hogescholen is vanaf academiejaar Thomas More. Campussen Thomas More Kempen: Geel Lier Turnhout Vorselaar Andere campussen van Thomas More: Antwerpen (Campus Carolus en Campus Sint-Andries) Mechelen Sint-Katelijne Waver (Campus De Nayer) Integrerende opleidingen Thomas More Kempen: Industriële ingenieurswetenschappen Biowetenschappen Andere campussen van Thomas More: Industriële ingenieurswetenschappen (Campus De Nayer) Handelswetenschappen (Campus Carolus Antwerpen) Toegepaste taalkunde/meertalige communicatie/vertalen/tolken (Campus Sint-Andries Antwerpen) Journalistiek (Campus Sint-Andries Antwerpen) Aantal studenten Totaal Thomas More: Thomas More Kempen: Integrerende opleidingen: Thomas More: Thomas More Kempen: 741 Aantal personeelsleden Totaal Thomas More: Thomas More Kempen: 778 Integrerende opleidingen: Thomas More: 346 Thomas More Kempen: 67 Academisch beheerder Flora Carrijn Website Buiten de zone In deze rubriek jagen we de telefoonrekening van de KU Leuven schaamteloos de hoogte in. Maar wél met een achtenswaardig journalistiek doel: achterhalen waar onze professoren, onderzoekers en studenten in het buitenland zich zoal mee bezighouden. In deze aflevering Jochim Goedeweeck (22), masterstudent Tropical Natural Resources Management (Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen). Jochim Goedeweeck (rechts) bestudeert samen met collega-student Oscar Kisaka van Kenyatta University een bodemprofiel in Kiritiri, ten zuiden van Mount Kenya. ( ingezonden) Waar zit je ergens? In Kenia, op dit moment in de streek rond Meru in de central highlands. We maken vandaag een excursie naar een farm van meer dan vierduizend hectare groot. Met vijf studenten en evenveel proffen zijn we twee weken hier voor het project Tropical Production Systems. Samen met studenten van Kenyatta University in Nairobi bestuderen we het verband tussen bodem, klimaat, socioeconomische aspecten en landbouwsystemen in Centraal Kenia, zowel bij kleine boeren als bij grote. Eén groep is de afgelopen dagen in Chogoria geweest, en wij trokken naar Kiritiri, één van de droogste en ook armste streken van Kenia. Ik maakte er samen met Oscar van Kenyatta University een analyse van de bodem. In Kiritiri worden onder meer cowpea en bonen geteeld maar ook miraa, een plant waarvan de bladeren een cocaïne-achtige werking hebben als je er lang op kauwt. Dat is perfect legaal, en voor veel arme boeren een echte cash crop, maar anderzijds zorgt het ook voor veel ellende, wanneer mensen het te vaak gebruiken en daardoor onproductief worden. Zelf heb ik het ook eens geprobeerd, maar ik heb waarschijnlijk niet lang genoeg gekauwd om er veel van te merken (lacht). Hoe verloopt het contact met de lokale bevolking? In Kiritiri hadden we veel bekijks, ze kwamen zelfs aan ons haar voelen. In Nairobi was dat natuurlijk heel anders. We hebben er op de campus van de universiteit gelogeerd en kennisgemaakt met de Keniaanse studenten met wie we hier samenwerken. Die zijn verrassend goed opgeleid, trouwens, we kunnen veel van elkaar leren. Het sociale aspect van deze reis is voor mij trouwens minstens zo verrijkend als het educatieve. Op dit moment is het hier regenseizoen en dus de meest frisse periode in Kenia, al valt dat nog wel mee. In Kiritiri was het zelfs nog 28 graden. Het eten is heel lekker, alleen eten de mensen hier eigenlijk altijd hetzelfde: chapati, een soort traditionele pannenkoek met groenten en vlees en vaak ook zoete aardappelen. En dat dan drie keer per dag. Wij doen s morgens wel suiker op die pannenkoeken (lacht). Voor ons als studenten tropische landbouw is het echt een geweldige ervaring om wat je in theorie geleerd hebt, nu in de praktijk te zien. Het is hier ook ongelofelijk mooi. Leeuwen, luipaarden, olifanten en neushoorns zijn we nog niet tegengekomen, wij zoeken de landbouwgebieden op en daar worden wilde dieren vanzelfsprekend geweerd. Zondag staat er een bezoek aan een nationaal park op het programma. Misschien krijgen we dan de Big Five wel te zien. (ivh)

12 12 Geneeskunde campuskrant Foetale chirurgie: als langer wachten niet kan Een patiëntje behandelen dat nog niet geboren is: het klinkt onmogelijk. Toch zijn er verschillende manieren om een baby nog in de baarmoeder te opereren. Zo n ingreep vraagt doorgedreven teamwerk en getrainde artsen. En die vind je in UZ Leuven, één van de grootste Europese centra voor foetale chirurgie. Bij foetale chirurgie is efficiënt teamwork van het grootste belang. Vlnr: professor Jan Deprest, professor Kristel Van Calsteren, vroedvrouw Kathleen Albert en professor Roland Devlieger. ( Wim Feyaerts) Wim Feyaerts Een foetus zit verpakt in vruchtwater, met daarrond de baarmoeder en dan nog de buikwand van de moeder. Je kunt hem niet onderzoeken zoals een andere patiënt. Toch is een baby nog voor de geboorte behandelen niet zo uitzonderlijk, zegt professor Jan Deprest, gynaecoloog in UZ Leuven. Als de baby hartritmeproblemen heeft of een infectie, bijvoorbeeld toxoplasmose, dan kun je aan de mama vragen een geneesmiddel in te nemen. Dat zal door de moederkoek de foetus bereiken. Behandelingen met medicatie bestaan al heel lang. Een invasieve of chirurgische behandeling is een ander verhaal. Dan moet je door de buik- en baarmoederwand heen. Soms gebeurt de ingreep met een naaldprik, maar het kan ook met een kijkbuis waardoor je via een camera kijkt en chirurgische instrumenten gebruikt. In bepaalde gevallen moeten we de buik van de moeder openen en in de baarmoeder snijden om een operatie op de baby zelf uit te voeren. Risico s Waarom eigenlijk niet wachten met opereren tot de baby geboren is? Professor Deprest: Dat is zeker de voorzichtigste houding, want zo vermijd je bepaalde risico s voor de baby en voor de moeder. Je snijdt namelijk in de vruchtzak en die kan niet genezen. Ook de baarmoeder reageert op het knippen of snijden: ze trekt samen. Als ze dat blijft doen, geeft dat een risico op vroeggeboorte. Eigenlijk moet je met je rug tegen de muur staan om voor een operatie te kiezen, bijvoorbeeld als het gaat om aandoeningen waaraan de foetus sterft nog voor de geboorte. Of als de baby na de geboorte ter wereld zou komen met een probleem dat veel groter is geworden in de loop van de zwangerschap. Gelukkig is dat heel zelden het geval. Bloedtransfusie Foetale chirurgie klinkt hightech, maar zo nieuw is het niet. Sinds eind jaren zestig dient men al bloedtransfusies toe aan foetussen. Als de moeder een negatieve resusfactor heeft en de foetus een positieve, bestaat de kans dat de moeder antistoffen maakt tegen het bloed van de foetus, die dan bloedarmoede krijgt. In dat geval geven we bloedtransfusies aan de baby, vaak al tijdens de zwangerschap. Dat kan via een lange naald, door de buikwand van de moeder. Technisch veel moeilijker wordt het wanneer er een gat of insnede in de baarmoeder nodig is. We moeten er dan voor zorgen dat de baarmoeder niet samentrekt, waardoor de arbeid zou inzetten: dat kan met medicatie. We willen ook zo weinig mogelijk schade toebrengen aan de vruchtzak. Dat betekent dat we heel kleine instrumenten gebruiken, wat constant nieuwe ontwikkelingen en veel training vraagt. Een insnede van drie millimeter is de grootste die we gebruiken bij een kijkbuisoperatie. Moeten de buik en de baarmoeder worden opgemaakt, dan wordt het nog ingewikkelder en moeten we de moeder volledig verdoven. Bij foetale chirurgie werken verschillende artsen op hetzelfde moment aan twee patiënten: moeder en foetus. Bovendien hebben we geen goed zicht op de foetus: we werken met echobeelden en beelden van een minicamera. Zelfs als we de buik openmaken zien we maar een heel klein stukje van de foetus. Omdat iedereen dicht op elkaar gepakt staat, moet het team enorm goed op elkaar ingespeeld zijn. Open ruggetje Recent en complex is de techniek voor het sluiten van een open ruggetje: een echte operatie op de foetus. Professor Deprest: De ingreep gebeurt op ongeveer 22 tot 26 weken van de zwangerschap, samen met een neurochirurg. Een baby sterft niet aan een open ruggetje, maar het probleem is dat er in de laatste twintig zwangerschapsweken bijkomende schade ontstaat omdat het ruggenmerg wordt blootgesteld aan het irriterende vruchtwater. Dat veroorzaakt aandoeningen die zwaar doorwegen: een overdruk in de hersenen, beter bekend als waterhoofd, maar ook problemen bij het stappen, problemen met de blaas en de darmen of seksuele disfunctie op latere leeftijd. Door het defect vóór de geboorte te herstellen, kunnen we het ziekteproces tegenhouden en zelfs gedeeltelijk omkeren. Kijkbuisoperaties De meeste andere foetale operaties kunnen gebeuren via een kijkbuis of via een naaldprik. Een type kijkbuisingreep waarvoor UZ Leuven een internationale reputatie heeft opgebouwd, is een operatie voor een gat in het middenrif. Wachten tot na de geboorte is niet mogelijk: door het gat komen de darmen van de foetus in de borstkas terecht. Daardoor kunnen de longen niet verder ontwikkelen en sterft in dertig procent van de gevallen de baby na de geboorte door te kleine longen. Professor Deprest: Een operatie om het middenrif te sluiten vóór de geboorte bleek niet te werken. Wij hebben daarom een andere techniek ontwikkeld: we plaatsen via een kijkbuis een ballonnetje in de luchtpijp van de baby. Dat creëert overdruk in de Een recente en erg complexe techniek is het sluiten van een open ruggetje: een echte operatie op de foetus. longen en doet ze groeien. Die ingreep doen we in UZ Leuven vrij veel omdat we zwangere moeders krijgen van over heel de wereld. De chirurgen voeren jaarlijks zo n 200 ingrepen uit. Drie tot vier ingrepen per week dus. Tachtig procent van de patiënten komt uit het buitenland. Bij de drukste foetale ingreep staan er tot twintig mensen rond de operatietafel. Een andere kijkbuisoperatie die we in UZ Leuven veel toepassen, is de behandeling van het foetale transfusiesyndroom : bij eeneiige tweelingen die één moederkoek delen kan een onevenwicht enorme hoeveelheden vruchtwater veroorzaken. Als je daar niets aan doet, verliest de moeder beide baby s. Tien jaar geleden hebben we aangetoond dat het scheiden van de moederkoek door middel van een laserstraal de beste behandeling is. Dat programma wordt in UZ Leuven geleid door professor Liesbeth Lewi. Twee andere gynaecologen van UZ Leuven, professor Roland Devlieger en professor Luc De Catte, zijn gespecialiseerd in twee andere minimaal invasieve operaties. Zo kunnen bij een foetus de hartkleppen wijder gemaakt worden door een ballonnetje in te brengen en op te blazen. En bij een mannelijke foetus kunnen ze kleppen in de blaas verwijderen, een levensreddende ingreep omdat zo de longen en de nieren verder normaal kunnen ontwikkelen. Toekomst De grote vooruitgang die we nog kunnen boeken is minder invasief en dus minder agressief te werk gaan, schetst professor Deprest. Want bij ingrijpende chirurgie is er nog altijd het probleem van gebroken vliezen en het risico op te vroeg bevallen. In het geval van een open ruggetje hoop ik dat preventie het aantal gevallen doet dalen en dat we van open operaties naar sleutelgatoperaties kunnen gaan. We onderzoeken bijvoorbeeld een behandeling waarbij het letsel als het ware wordt dichtgelijmd met een soort gel. In het geval van middenrifdefecten onderzoeken we of we die bijvoorbeeld door medicatie of gentherapie kunnen oplossen. Ook bij mucoviscidose zou gentherapie in de toekomst een oplossing kunnen bieden. Ik hoop uit de grond van mijn hart dat we uiteindelijk helemaal geen foetale chirurgie meer zullen hoeven te doen. Een uitgebreide versie van dit artikel verscheen in UZ Magazine: Een voorbeeld van een foetale ingreep: via een kijkbuis wordt een ballonnetje in de luchtpijp van de baby geplaatst. ( UZ Leuven)

13 19 december 2012 Maatschappij 13 DE RAAD een ac t ueel v r a a g s t u k belicht vanuit drie expertises Wie dezer dagen in een winkelstraat belandt, kan er niet omheen: de jacht op het ideale eindejaarsgeschenk is open. Maar lopen we onszelf niet voorbij in de stress van het kerstshoppen? Hoe rijm je trouwens de wachtrijen aan de kassa s met de economische crisis? (*) Schrappen wat niet past Het is weer pakjestijd / crisistijd (*) Wouter Verbeylen Luk Warlop Onderzoeker consumentengedrag Dat collectief eindejaarsshoppen gebeurt zeker niet omdat iedereen dat zo geweldig leuk vindt. Veel mensen ervaren de zoektocht naar het ideale geschenk ronduit als stresserend. Studies tonen aan dat de angst om het verkeerde cadeau te kopen groot is. Zal de ontvanger het graag zien? Is het wel het juiste budget? Door die angst om niet te voldoen, overbesteden veel mensen ook aan cadeaus. En de industrie speelt daar handig op in door te overprijzen. Voor een aantal sectoren beeld, muziek, kleding zijn dit hoogdagen. Je kunt moeilijk niét meedoen Ze gooien plots allerlei verzamelboxen op de markt: vaak zijn die boxen erg duur, stellen ze niet veel voor, maar ze gaan wel vlot over de toonbank. In essentie draait het daar natuurlijk niet om: het gebaar van het geven is veel belangrijker dan de inhoud. De jaarwisseling is van oudsher een tijd van verbondenheid, van afsluiten en opnieuw beginnen. Die cadeaus symboliseren de relatie met je dierbaren, ze tonen dat je hen belangrijk vindt. Dat verklaart ook weer waarom er zoveel aandacht gaat naar de verpakking van je cadeautje: je toont ermee dat je moeite doet. Zelfs gewoon geld geven wat soms weerstand oproept wordt toch weer aanvaardbaar als je het in een persoonlijk kleedje steekt. Inmiddels zijn de gewoontes rond de eindejaarsperiode sociale norm geworden, met eigen regels. We kiezen zelden voor écht originele, louter symbolische cadeaus. De meeste mensen schipperen ergens tussen de pure symboliek en het praktische nut van een cadeau, want je wilt ook geen geld wegsmijten aan iets totáál onpraktisch. Men geeft niet snel alléén maar bloemen, die na drie dagen verwelkt zijn. En dan kom je bij de typische cadeaus terecht: boeken, cadeaubonnen enzovoort. We geven veilig, we willen vooral niemand beledigen. Die normen zijn voor gever én ontvanger een gemakkelijkheidsoplossing. Je kunt er ook moeilijk niét aan meedoen: zelfs voor de grootste cynicus zijn familiebanden belangrijk, en die cadeautjes zijn de taal die onze cultuur ons aanreikt om dat uit te drukken. Kinderen leren ook van jongs af het cadeauritueel aan: zeg dat je het geweldig vindt, wat er ook in zit. De crisis zal nog veel harder moeten toeslaan voor we gaan beknibbelen op dit soort symbolische uitgaven. Uit antropologisch onderzoek blijkt trouwens dat zelfs in arme culturen een groot deel van het inkomen aan het onderhouden van relaties en vriendschapsbanden besteed wordt. Dat zit in onze natuur. Frederic Vermeulen Economist Wat betekent het eindejaarsshoppen voor de economie? Laat ik het zo stellen: we zullen ons er niet mee uit de recessie consumeren. Er wordt slechts een klein deel van het gezinsbudget specifiek aan cadeautjes en giften besteed. In Nederland gaat het om 3 à 4 procent, bij ons zal dat ongeveer hetzelfde zijn. Het schommelt gemiddeld tussen de 30 en 45 euro per maand per volwassene. In absolute cijfers wordt er in piekperiodes zoals nu veel meer uitgegeven, maar uitgesmeerd over een jaar stelt het dus niet zoveel voor. Omgekeerd illustreren de volle winkelstraten vandaag wel wat uit Dirk De Wachter Psychiater, auteur Borderline Times We beleven het einde van de grote verhalen, hoor ik vaak zeggen. Maar dan vergeet men er één: het consumptieverhaal, dat alomtegenwoordig is. Consumptie is het wezen van ons bestaan geworden: wij zijn wat we consumeren, we zijn consumensen. In deze eindejaarsperiode speelt dat nog harder dan anders: wat je geeft aan mensen is een symbool voor wat ze waard zijn, en dat leidt tot stress. Het symbool heeft de betekenis ervan inmiddels volledig overschaduwd. Geschenken uitwisselen als teken van verbondenheid, Kerstmis als de geboorte van Christus: het klinkt vandaag nogal oubollig. Vraag aan kinderen wat Kerstmis en Pasen betekent, en ze antwoorden: pakjestijd. De rest onze globale uitgavencijfers blijkt: we zijn sinds het begin van de crisis niet massaal op ons geld gaan zitten. In 2009, het laatste jaar waarover we cijfers hebben, zijn de gezinsuitgaven met 4,4 procent gestegen tegenover 2008 het jaar waarin de bankencrisis losbarstte. Wie niet rechtstreeks door de crisis getroffen is, heeft ook geen echte verandering in zijn gezinsbudget gevoeld. En zal zijn consumptiepatroon dus niet drastisch moeten We zijn niet massaal op ons geld gaan zitten zijn ze vergeten. De hele markt heeft zich inmiddels toegespitst op oppervlakkigheid, op verpakking: alles ademt lifestyle, looks en design. Elke week kunnen we in tal van weekendbijlagen lezen wie we zijn en wat we moeten kopen. Het moet ook steeds specialer, steeds origineler, en die originaliteit laat zich duur betalen. Doe maar gewoon, denk ik dan. Maar zelfs authenticiteit is een holle term aan het worden, het is opvallend hoe zo n begrip onmiddellijk zelf vermarkt wordt. Authenticiteit wordt een product. En dan zit men eenvoudige cadeautjes uit te wisselen in een chic kasteel. We moeten meer tegengas geven Je kan zeggen: So what? Dat consumeren is geen nieuw verhaal, het is al een paar decennia vaste prik. Maar zeker nu, in tijden van economische crisis, zijn er steeds aanpassen. Uitgaven voor voeding en kleding stegen bijvoorbeeld lichtjes. Mensen stellen wel grote uitgaven uit omdat de toekomst onzeker is uitgaven voor televisietoestellen en voertuigen daalden met 10 procent tussen 2008 en Wie plots op een werkloosheidsvergoeding terugvalt, zal zijn uitgavenpatroon natuurlijk wél moeten aanpassen, en minder aan luxegoederen als restaurantbezoek en kleding uitgeven. Er is nog een factor die een rol kan spelen: vandaag staat de rentevoet historisch laag. Het brengt niet echt op om veel geld op je spaarrekening te laten staan, dus waarom het niet uitgeven? Ik heb zelf onlangs een nieuwe elektrische gitaar aangeschaft met die gedachte in het achterhoofd. Het zou zomaar eens kunnen dat sommige kinderen straks meer nieuwjaarscenten krijgen dan toen de rente hoger stond (lacht). Wanneer zullen onze shoppingcentra dan wel leeglopen? Dan moeten we al aan doemscenario s denken. Als de euro in elkaar klapt, zullen de gevolgen zichtbaar zijn, voor de hele economie. In Griekenland zal het vandaag wel stiller zijn in de winkelstraten. meer mensen die buiten dat verhaal dreigen te vallen. Er dreigt in onze samenleving een splitsing tussen de succesvollen, die veel geld blijven uitgeven aan blitse zaken, en de anderen die het zich niet kunnen veroorloven. En als het de norm is om te consumeren, als dat je identiteit verschaft, dan is het frustrerend als je dat niet kunt. Je gaat jezelf forceren, je koopt boven je gewicht, je steekt jezelf desnoods in de schulden. Ik krijg ze in mijn praktijk dagelijks over de vloer, de mensen die buiten dat verhaal vallen. Ze voelen zich eenzaam, ze vertellen me dat ze een leeg en zinloos bestaan lijden. Ze verliezen hun gevoel van identiteit in een samenleving waar zelfs zingeving een commercieel product is, waarover je dure cursussen kan volgen. Ik hoor vaak dat ik te pessimistisch ben, dat ik te veel naar mijn patiënten luister. Ik draai het graag om: de wereld luistert te weinig naar die patiënten, en te veel naar de succesvollen. Ook de media luisteren vooral naar zichzelf, naar de eigen lifestyleboodschap die steeds luider klinkt. Het is hoog tijd dat we daar meer tegengas tegen geven.

14 14 Leven na Leuven campuskrant licentiaat rechten en nieuwsanker Hanne Decoutere Hanne Decoutere het nieuwste gezicht van Het Journaal kan het aantal keren dat ze als rechtenstudent is uitgegaan op twee handen tellen. Ik had een topsportstatuut en kon er echt geen studentenleven meer bijnemen. Wat ervoor in de plaats kwam? Spitzen, Parijs en de liefde van haar leven. Ik ben het combi-meisje Katrien Steyaert Tout pour une jolie fille, lijkt de ober te denken. Waarop hij Hanne Decoutere (32) niet één maar twee koekjes bij de thee geeft. Het heeft haar al vaker geholpen, vertelt ze. Toen ik live verslaggeving voor Het Journaal ging doen, moest ik van nul beginnen. Maar op den duur kroop ik tussen de benen van de horde journalisten die dezelfde minister probeerden te bemachtigen. Je suis une fille! Laat me erdoor!, kirt ze. Alles om op de eerste rij te staan. Het is tijdens mijn Erasmusjaar in Parijs dat ik gemerkt heb dat ik makkelijk met mensen kan omgaan en zo altijd mijn weg vind. Terwijl iedereen miserie had met de bureaucratie, wandelde ik overal met de glimlach door. Het was het gelukkigste jaar van mijn leven. Ik kom uit Hasselt, studeerde in Leuven en kwam ineens in een wereldstad. We gingen joggen in het park en leefden zoals in een film, vond ik. Ik ontmoette interessante mensen van over heel de wereld. En dat alles in de mooiste stad op aarde én het mekka van de dans. Dans is Decouteres eerste en grootste liefde. Ze doet al aan ballet sinds haar zesde, en richtte op haar zesentwintigste mee een dansschool op in Dendermonde, waar ze elke week vier uur lesgeeft. Er gaat niets boven theater zelfs tv niet en dansen was mijn droom. Maar toen ik op mijn twaalfde toegelaten werd tot de Antwerpse Balletschool zeiden mijn ouders nee. Eerst een diploma halen. Ze zucht lichtjes. Het heeft een tijdje geduurd, maar toen dacht ik: ok, dan doen we dat. Aan de universiteit had ik een topsportstatuut voor dans. Soms ging ik voor een goede les helemaal tot in Brugge, en mijn vakanties waren vol gepland met optredens en dansstages. Daardoor moest ik wel eerste zit halen en schoot er geen tijd meer over voor een studentenleven. Maar ik vind niet dat ik iets gemist heb. Siegfried en Martine Studeren en dansen lukten nergens beter dan in Parijs. Ik heb er veel balletlessen gevolgd en ben heel vaak naar voorstellingen gaan kijken met Bert Demarsin, mijn beste vriend. Hij is ondertussen prof aan de KU Leuven. Eigenlijk was Parijs voorbehouden voor de primussen zoals hij, maar onverwacht heb ik er nog een plaats kunnen veroveren. In Parijs heb ik nog meer mijn plan leren trekken. Het was niet alleen een leerschool, maar een echte levensschool. Ik zou het iedereen aanraden. Ik heb nog altijd de beste band met de mensen van toen. Het zijn allemaal dames met pit, die ook begrijpen dat ik soms door het werk iets moet afzeggen. Dat zijn echte vrienden. Ze zijn trots op hun kersvers nieuwsanker. Tot september was Decoutere algemeen verslaggever voor Het Journaal en had ze er drie jaar als politiek journalist bij Terzake op zitten. Maar het begon allemaal in 2005 met een stage in het kader van Culturele Studies. Het was een soort sabbatjaar, na de bittere ontgoocheling van een geannuleerde danstournee en wie weet het begin van een carrière door het SARS-virus. Ik voelde dat ik alweer een danskans moest missen, en dacht: misschien is het toch niet voor mij. Ik wilde vooruit in mijn leven en via stages bij Studio 100 waar ik nog gedanst heb bij K3 en de VRT wilde ik werk vinden. Ik was de laatste die Jan Van Rompaey aanwierf, toen voor het consumentenprogramma Ombudsjan. Ik had gezworen niets met mijn diploma te doen een beetje als verzet tegen mijn ouders maar bij Jan merkte ik dat het van pas kwam. Toen Siegfried Bracke en Kris Hoflack mij bij de nieuwsdienst binnenhaalden voor de verkiezingen van 2006 heb ik me gesmeten. Bij mij is het zwart-wit: ofwel doe ik iets heel goed, ofwel niet. Ik was natuurlijk onder de indruk van Siegfried en Martine Tanghe toch wel la grande dame maar ik heb altijd geweten dat ik iets in mijn mars had. Ik slaagde voor het journalistenexamen en de stemtest, en besefte meer en meer dat dit vak me ligt. No pain, no gain Ik ben het meest geïnteresseerd in politiek en crimi misschien toch vanuit mijn studies. In die domeinen gelden vaak heel felle deadlines en daar heb ik veel van geleerd. Het laatavondjournaal is nu soms ook een race. Tussen kwart voor acht en tien uur kan ik hooguit twee keer naar het toilet lopen. Mijn moeder zegt altijd: Allez, kind, gij staat constant onder stress. Maar daar leef ik voor. Ik ben zelfs boos als ze me niet bellen om uit te rukken. Wij journalisten hebben deadlines nodig om goed te zijn, zeker? De voldoening achteraf is enorm. Zo heb ik het graag: intens met iets bezig zijn, maar het op het einde van de dag ook loslaten. Ballet heeft me stressbestendig gemaakt. Het nieuws presenteren is stresserender dan je zou denken en ik steek veel tijd in mijn teksten schrijven. Mijn stijl is misschien iets zakelijker dan die van de anderen, maar ik probeer altijd warm te zijn. Ik zie het als een performance. Ik ben nooit zenuwachtig tijdens de opnames; alleen in de tien minuten ervoor. Toen ik danste, gierden de zenuwen me altijd door de keel in de coulissen, maar eens ik op ging, viel dat weg. Ballet heeft me stressbestendig gemaakt en me leren doorzetten. Dat zeg ik ook tegen mijn leerlingen: in het leven komt niet alles vanzelf. Soms moet je er hard voor werken en een beetje pijn voor lijden. Het zijn een beetje mijn kindjes. Ik geef al les sinds mijn twintigste en zie ze dus echt groot worden. De oudsten waren uitgenodigd op mijn trouw. Baken Decoutere is getrouwd haar VRT-collega Indra Dewitte leidde de ceremonie in de week van haar vuurdoop als anker. Als rollercoaster kan dat tellen, maar het lag al lang vast. Het was precies tien jaar geleden dat Geert en ik elkaar ontmoetten. Hij verzorgde het licht en geluid tijdens een voorstelling waarin ik danste. Het was liefde op het eerste gezicht. Hij kwam de trap af en ik dacht: Dat is het. Ik heb hem dat vooral niet laten merken en dat heeft gewerkt, lacht ze. Twee weken later zijn ze samen, nog vier weken later vertrekt ze naar Parijs. Ik dacht: Dat gaat niet blijven duren, maar we zijn veel over en weer gereisd. Hij heeft luchtvaart en ruimtekunde gestudeerd in Delft en wou me de Erasmuservaring niet onthouden. Hij is ingenieur, rustig en introvert. Ik ben extrovert. Hij heeft alles onder controle terwijl ik altijd van alles tegelijk doe. Ik ben het combi-meisje. Naast mijn werk ga ik elke vrijdagochtend naar de RTBF waar ik iets vertel over Vlaanderen, ik bereid choreografieën voor voor mijn leerlingen en ben soms de assistent van Frank Van Laecke voor opera s als Nabucco of Aida. Ik leer de massachoreografieën aan en ik kan er mijn passie voor klassieke muziek uitleven. En ik ga drie keer per week lopen en volg nog 4,5 uur balletles. Ze glimlacht bijna verontschuldigend. Ik ben heel vermoeiend om mee samen te leven. Soms zucht ik dat ik te veel hooi op mijn vork heb genomen. Gelukkig is Geert er dan, mijn ba- ken van rust. Het komt allemaal goed, zegt hij dan. We beseffen allebei dat we met dit leven voorlopig geen kinderen kunnen hebben. Ik zie mezelf zeker mama worden, maar ik ga nog eventjes wachten. Ik zou niet weten wat ik nu zou moeten laten vallen om tijd vrij te maken. Genieter Is ze als presentatrice van onze dagelijkse portie onheil niet lichtjes ongerust over de wereld waarin haar kinderen zouden opgroeien? Ik heb het met mijn man vaak over het milieu en over hoe we in de toekomst misschien zullen moeten vechten voor grondstoffen en proper water. Hij is daar veel pessimistischer in dan ik. Ik denk dat hij gelijk heeft, maar ik wil daar niet aan toegeven. Ze uit wel haar bezorgdheid over de eurocrisis, en voelt mee met de slachtoffers in Syrië of van het busongeval in Sierre. Maar je kunt je niet al dat leed aantrekken. Je zou depressief worden. Ik ben en blijf een genieter. Ze is net terug van haar huwelijksreis in Zuid-Afrika, en straalt bij de herinnering. Wat een fascinerend land. Ik wil ook graag nog naar Canada, om de bergen te beklimmen. Maar dat is iets voor later. Ik plan nooit ver vooruit. Ze weet ook niet waar haar carrière haar zal brengen. Ik geef toe dat ik met pijn in het hart mijn specialisaties Frankrijk, en asiel en migratie heb overgelaten aan collega s. Maar het voordeel van anker zijn is dat je van alles iets weet. Je graaft misschien niet meer zo diep, maar je kennis is algemener. Maar ik weet nog niet of ik dit voor de rest van mijn dagen blijf doen. Dat is zo boeiend aan het leven: je weet nooit wat er komt.

15 19 december 2012 Alumni 15 Hans van Alphen, licentiaat kinesitherapie en tienkamper Probeer dit maar eens te evenaren Hans van Alphen was bang. Zou hij zich na dit wonderjaar nog kunnen opladen? Zou hij überhaupt nog beter kunnen? Gelukkig doe ik mijn sport nog altijd even graag. Misschien zelfs nog liever, nu ik meestrijd voor een plaats bij de wereldtop. Katrien Steyaert Ik zie mezelf geen ster worden. Laat mij maar gewoon met mijn sport bezig zijn, liet Hans van Alphen (30) zich vijf jaar geleden ontvallen. En kijk nu. Sinds zijn vierde plaats op de Spelen van Londen krijgt s lands beste tienkamper dagelijks interviewaanvragen, en ook wij moeten netjes aanschuiven in een rij van journalisten. Sport komt nog altijd op de eerste plaats, maar de erkenning is natuurlijk leuk, zegt hij. En toch kan het beter. De media schilderden mij bijna af als dé Belgische prestatie van de Spelen, maar toen ik vijf weken later de tienkamp in Talence won, was er bijna geen enkele journalist. Bizar. Van Alphen vermoedt dat het hem ook parten heeft gespeeld afgelopen zondag. Ik had het fantastisch gevonden om Sportman van het Jaar te worden en ik denk dat mijn prestatie evenwaardig is aan die van Boonen of Gilbert, maar ik was er vrij zeker van dat Boonen zou winnen. Dat is absoluut niet onverdiend, alleen heeft hij het misschien minder nodig dan ik. Hij heeft al zo veel sponsors, terwijl het voor mij een financieel opstapje had kunnen zijn. Atletiek, en zeker tienkamp, is geen vetpot. Daarom raad ik atleten met ambitie sowieso aan een diploma te halen. Overgave Van Alphen doet al aan atletiek sinds zijn achtste, maar veroverde pas een profcontract bij Bloso op zijn 25ste, twee jaar nadat hij afstudeerde als kinesitherapeut. Ik ben een laatbloeier. Als student was mijn persoonlijk record maar punten, maar ik was toen niet bezig met profatleet worden. (Van Alphen heeft nu het Belgisch record op zijn naam: punten red.) Wel met studeren? Hij trekt een grimas. Ik was vooral een goede student als het ging over op stap gaan. Na het middelbaar had ik geen zin meer om elke dag te studeren. Hij treedt liever niet in detail. Laat ons gewoon zeggen: als ik iets doe, doe ik het met overgave. Maar ik heb er geen spijt van. Mijn studentenjaren waren heel plezant en ik ben blij dat ik dat gehad heb. Veel topsporters gaan nu zwaar op stap als ze eens de kans krijgen, maar mij zegt dat niets meer. Bij van Alphen is het trainen, trainen en nog eens trainen. Voor 90 procent van de mensen zou mijn levensstijl de hel zijn, maar voor mij voelt het nooit als een opoffering omdat ik het zo graag doe. En ik word er nog voor betaald ook, lacht hij. Tienkamp blijft voor mij de leukste sport die er is. Ik ben heel snel verveeld, dus me specialiseren in één discipline is niets voor mij. Nu is er constant afwisseling en heb ik altijd het gevoel dat het hier of daar nog beter kan. Ik blijf de sport promoten, ook omdat ik geloof dat je jonge atleten zo breed mogelijk moet opleiden. Nu wordt er al heel vroeg gespecialiseerd, maar volgens mij kweek je meer goede atleten door ze te vormen als meerkampers. Dochter Van Alphen is alweer negen weken stevig aan het trainen. Ik was een beetje bang dat ik na Londen geen goesting meer zou hebben je beseft dat het bijna niet meer beter kan maar ik voel nu dat ik het nog altijd heel graag doe. Misschien zelfs nog liever dan vroeger. Sinds dit jaar behoor ik echt tot de wereldtop, en strijden voor een podiumplaats maakt het nog leuker. Zijn prestaties gaan inderdaad in stijgende lijn. Sinds hij in 2007 doorbrak, werd hij in 2010 vijfde op het EK in Barcelona en dit jaar Voor 90 procent van de mensen zou mijn levensstijl de hel zijn. dus vierde op de Spelen in Londen. Nog in 2012 won hij in Götzis, het officieuze WK Tienkamp, en was hij de beste in Talence. Als regelmatigste tienkamper van de wereld won hij de IAAF Combined Challenge 2012, goed voor euro. Begin deze maand kreeg hij het Vlaams Sportjuweel dat hij deelt met zijn Paralympische collega Marieke Vervoort en voor de tweede keer in zijn carrière de Gouden Spike. Ik heb dit jaar vijf echte pieken gekend. Sportief gezien was Londen het hoogtepunt. Dat stadium, die Olympische sfeer, dat is een jongensdroom die werkelijkheid wordt. Ik heb dat allemaal heel intens beleefd. Ik placeer alleen geen danske, dat is mijn stijl niet. Maar uiteraard was de geboorte van mijn dochter het speciaalst. Van Alphens vriendin Kim beviel zes weken geleden van Sam. Zo n kleintje wordt natuurlijk s nachts wakker, maar ik mag zeker niet klagen. Ik kijk er al naar uit om haar en mijn vriendin in januari mee te nemen op stage naar Zuid-Afrika. Sportkinesist Die stage is de eerste stap op weg naar de Spelen in Rio. Als ik kan blijven trainen en geen blessures krijg, zie ik niet in waarom ik geen hoog niveau meer zou halen. Twijfels krijgen bij van Alphen altijd weinig kans. Ik heb nooit problemen gehad met mijn mentale instelling. En als het toch eens moeilijker gaat, put ik kracht uit het besef dat het erin zit, dat ik nog wil laten zien waarvoor ik zo hard getraind heb. Op de Spelen had ik op de piste een 3D-echo van mijn dochter bij me. Dan relativeer ik meteen alles en presteer ik beter. Nog in zijn voordeel: minder trainingsjaren op de teller. Tijdens mijn studies ben ik minder diep gegaan dan anderen van mijn leeftijd. Ik hoop dat het mijn kracht zal zijn om nog wat langer mee te draaien op hoog niveau. Maar je weet het natuurlijk nooit. Ik besef heel goed dat dit jaar uitzonderlijk was. Probeer dat maar eens te evenaren. Misschien maak ik het nooit meer mee. Maar dat geeft niet. Er is meer in het leven dan atletiek. Zoals kinesitherapie? Na mijn studies heb ik ruim twee jaar een praktijk gehad. Ik vond het mooi om mensen te helpen, maar het waren lange dagen, zeker in combinatie met mijn trainingen, en ik vond het soms moeilijk om altijd positief te zijn. Als ik het na deze carrière weer opneem, zal het als sportkine zijn. Veel van mijn patienten vroeger kwamen omdat het moest van de dokter. Dat geldt niet voor sporters. Die willen er zo snel mogelijk terug staan en zijn altijd gemotiveerd. Daar zou ik met plezier mijn energie in steken. Olympische zithoek Naast Hans Van Alphen (derde van links) waren er nog enkele (oud-) studenten actief op de Spelen. Eind november huldigde de KU Leuven hen voor de manier waarop ze de combinatie van engagement en wetenschappelijke begeleiding omzetten in topprestaties. In de zetel rechts masterstudent geneeskunde Michael Bultheel, die samen met de broers Borlée en Antoine Gillet zesde eindigde in de finale van de 4x400 meter. Op de armleuning naast hem zit triatleet Simon De Cuyper, die zich vier jaar vroeger dan verhoopt wist te kwalificeren voor de Spelen en beslag legde op de 26ste plaats in de triatlon. De Cuyper studeerde dit jaar af in lichamelijke opvoeding en bewegingswetenschappen. Hetzelfde deed mountainbiker Kevin Van Hoovels op de andere armleuning drie jaar geleden. In Londen knokte Van Hoovels zich na pech bij de start naar een 19de plaats in de mountainbikerit. Nog een andere gewezen Sportkot-student, judoka Ilse Heylen, greep in haar gewichtsklasse nipt naast het brons. Zij kon niet aanwezig zijn. Deze sportieve ambassadeurs van de universiteit werden ontvangen door rector Mark Waer (uiterst links) en (van links naar rechts achter de atleten) Gert Vande Broek (hoofd Universitair Sportcentrum), Mart Buekers (academisch verantwoordelijke sport) en vicerector humane wetenschappen Filip Abraham.

16 16 Alumni campuskrant Alumni (net)werken voor Europa Het verrassende is dat je mensen tegenkomt die je professioneel al kende, maar van wie je niet wist dat je een gemeenschappelijke Leuvense achtergrond had. Sinds een jaar brengt EU-Alumni Lovanienses oud-studenten samen die voor Europa werken. Ludo Meyvis De voorbije jaren is de Leuvense alumniwerking versterkt met een aantal regionale alumnikringen Brugge, Brussel, Antwerpen... en drie internationale chapters: Beijing, Shanghai en New York. Helemaal nieuw is de eerste transversale alumniorganisatie, EU-Alumni Lovanienses, die vorig jaar ingewijd werd. Het idee kwam van baron Frans van Daele, voorzitter van de koepel Alumni Lovanienses. Zijn ervaring als diplomaat en als kabinetschef van Europees president Herman Van Rompuy had hem geleerd dat collega s binnen grote organisaties soms niet eens van elkaar weten dat ze gemeenschappelijke Leuvense roots hebben. Dat kon beter, vond ook Jos Delbeke. Hij leidt het directoraat-generaal Klimaat Actie bij de Europese Commissie en is de Europese topman bij internationale klimaatonderhandelingen. Vorige week was hij in Doha, deze week in Montreal. Zijn overvolle agenda laat nog net genoeg ruimte om voorzitter van EU-Alumni Lovanienses te zijn. We brengen lovanienses die actief zijn binnen de Europese sfeer dichter bij elkaar. Daarmee bedoel ik het Europese circuit in ruime zin: het Europese Parlement, de Commissie en de Raad, maar bijvoorbeeld ook de collega s in Belgische ambtenaren bij Europa vinden elkaar te weinig. Daar willen we met EU- Alumni iets aan doen. permanente vertegenwoordigingen en de lobbyorganisaties. Wanneer mensen, soms tot hun verbazing, vaststellen dat ze een gemeenschappelijk Leuvens verleden hebben, schept dat meteen een gespreksbasis. Zelfs na onze nog maar prille ervaring met de vereniging ben ik daar al ten volle van overtuigd. Als voorzitter wil ik het licht houden, met een informele organisatievorm. Al onze leden zijn al lid van een faculteitskring en extra administratie is dus niet nodig. De grootste praktische moeilijkheid is dat we onze potentiële leden vaak niet eens kennen. Ze blijven ook niet altijd lang op dezelfde post, zodat databases snel verouderen. Onze leden zoeken is dus onze belangrijkste organisatorische taak. Vuur aan de lont Sarah Nelen is bestuurslid van EU-Alumni Lovanienses. Ze studeerde politieke en sociale wetenschappen, werkte onder meer bij de Europese Commissie, en heeft nu een mandaat op het kabinet van president Van Rompuy. Ze is onder meer verantwoordelijk voor de strategische planning van zijn erg complexe agenda. Het is een hele klus om 27 regeringsleiders aan tafel te krijgen. Uit haar ervaring als Europees ambtenaar weet ze dat Belgische collega s te weinig netwerken. Je ziet echt een verschil met ambtenaren uit het buitenland: Belgische ambtenaren bij Europa vinden elkaar te weinig. Dat willen we nu toch minstens gedeeltelijk opvangen met EU-Alumni. Onze eerste activiteit was een voordracht van president Van Rompuy, een paar maanden later gevolgd door een bezoek aan Bozar. Politiek-academische initiatieven willen we afwisselen met culturele activiteiten. Uiteraard is er voor en na ruim voldoende gelegenheid om elkaar beter te leren kennen, want dat is de hoofdbedoeling. Classicus Koen Doens, vicevoorzitter van EU-Alumni, is hoofd van de woordvoerderdienst van de Europese Commissie. Alle woordvoerders en hun staf zijn in de Commissie in één dienst samengebracht. Daar werken ongeveer honderd mensen. Samen zorgen wij voor de communicatie en de interactie met de media. Een alumninetwerk is een prima hefboom binnen een grote organisatie. Iedereen vindt netwerken heel boeiend en noodzakelijk, maar je moet een paar mensen hebben die het vuur aan de lont willen steken. Dat hebben Frans van Daele en Jos Delbeke prima voor elkaar gekregen. Het verrassende is dat je via EU- Alumni mensen tegenkomt die je professioneel al kende, maar van wie je niet wist dat je een gemeenschappelijke Leuvense achtergrond had. Of je komt alumni tegen met wie je op basis van je Leuvense connectie een zinvol professioneel contact kunt uitbouwen. Daar dient EU-Alumni voor. En ik vind dat de KU Leuven zich in Europa nergens voor hoeft in te houden. Het is een prestigieuze universiteit, en haar alumni die in Europees verband werken, mogen er best voor uitkomen dat ze in Leuven gestudeerd hebben. Dat kan nu. Via be kunt u contact opnemen met EU-Alumni Lovanienses. Alumniwerking over de grenzen van diploma s en faculteiten heen Vicerector Bart De Moor heeft de alumniwerking onder zijn bevoegdheid. Hij is erg gewonnen voor de idee van transversale alumnigroeperingen. De faculteitskringen zijn altijd de pijler van de alumniwerking geweest. Laat me duidelijk zijn: dat blijft zo. Meer zelfs, het universiteitsbestuur heeft recent beslist om de ondersteuning van de alumniwerking de faculteitswerking inbegrepen gevoelig te versterken. Het aantal VTE s (voltijdse equivalenten red.) dat daarvoor zorgt, wordt bijna verdubbeld. Maar er zijn daarnaast ook andere vormen van organisatie mogelijk en nodig, bijvoorbeeld regionaal, in een aantal Vlaamse steden. Of internationaal zie onze chapters in China of New York. Met EU-Alumni Lovanienses hebben we nu een eerste alumnikring binnen een grote organisatie. Dan praat je over alumniwerking over de grenzen van de diploma s, de faculteiten en de generaties heen. Voor de toekomst denken we ook aan een organisatie op basis van beroep, bijvoorbeeld van alle alumni die leraar zijn. Voor de universiteit en haar alumni is zo n organisatie een win-winsituatie. Als je de Europese ambtenaren uit eigen rangen vlot kunt bereiken, is dat erg zinvol. Als je de leraren, en bij uitbreiding de directie en de schooladministratie, kunt aanspreken via hun band met Leuven, opent dat mooie perspectieven. De universiteit heeft belangen in Europa en in het onderwijs. Dan moet je zorgen voor contactmogelijkheden. Maar je moet ook zorgen voor professionalisering. Daar hebben we nu een belangrijke stap in gezet. Een van de taken van de versterkte alumnikoepel is de uitbouw van een CRM-systeem, customer relationship management, om de contacten met en tussen alumni op alle mogelijke manieren vlot te laten verlopen. Zeker internationaal is er op dat vlak nog groeiruimte. Vorige maand was ik met de rector in China. We hebben daar contacten gehad met vijf business schools. Bleek dat maar liefst vier van die vijf een Leuvense alumnus aan het hoofd hadden, wat we nog maar recent aan de weet gekomen waren. Via een horizontale alumniwerking kan je dergelijke sleutelinformatie veel vlotter achterhalen. Wat is Alumni Lovanienses? Agenda alumni Sinds 1968 al houdt Alumni Lovanienses, de overkoepelende oud-studentenvereniging van de KU Leuven, alumni op de hoogte van het reilen en zeilen aan de universiteit. De vereniging beheert het adressenbestand en coördineert de contacten tussen de 44 (facultaire, regionale, internationale en institutionele) alumniverenigingen. Daarnaast organiseren de alumniverenigingen en Alumni Lovanienses allerlei activiteiten om de band tussen de oud-studenten en hun Alma Mater te versterken, zoals voordrachten, concerten, reünies en reizen. Ook verzorgt Alumni Lovanienses de administratie voor Universiteit Derde Leeftijd Leuven. Voordelen Wie lid wordt, kan genieten van heel wat voordelen. Je wordt op de hoogte gehouden van je Alma Mater via Campuskrant en de elektronische nieuwsbrief. Je maakt gratis gebruik van de bibliotheken van de KU Leuven, je krijgt korting op de sportaccommodatie, een gratis aperitief in de Faculty Club, enzovoort. Bovendien staat je lidkaart ook garant voor een rist culturele voordelen: kortingen voor een aantal tentoonstellingen en concerten in een hele reeks culturele huizen, van Museum M tot het Festival van Vlaanderen. De volledige lijst lidmaatschapsvoordelen vind je op de website van Alumni Lovanienses. Info: Erik Gobin, Coördinator Alumni Lovanienses vzw, Atrechtcollege, Naamsestraat 63, 3000 Leuven, (t) , be of Iedere oud-student van de KU Leuven kan lid worden via de verschillende alumnikringen. Raadpleeg hiervoor kuleuven.be/verenigingen.htm Een overzicht van alle activiteiten van Alumni Lovanienses en de alumniverenigingen vindt u in de online alumni-agenda: Alle informatie over de alumnireizen is te vinden op alum.kuleuven.be/reizen/

17 19 december 2012 Personalia 17 Telex Alumni Nu een Herman de Coninckplein in Antwerpen veraf lijkt, kan de universiteit die hem tot filoloog vormde misschien een aula naar hem noemen? Hoe dan ook, een Herman de Coninckprijs voor poëzie is er al wel, sinds Op de shortlist van de editie 2013 prijkt de naam van een andere Leuvense germanist: Xavier Roelens. Hij is genomineerd met zijn bundel Stormen, olielekken, motetten. Kan poëzie ook ADHD hebben? vraag de jury zich af. Dan is deze bundel een ernstig geval. Klinkt veelbelovend, Xavier. Maar toch: eerst die prijs maar eens winnen, pas dan kaarten wij het omdopen van de Leuvense Ruelensvest tot Roelensvest aan bij Louis. *** Aan een eigen straat, brug of plein is ook Tom Declercq nog niet toe, maar als het er ooit van komt, staan man en vrouw er op gelijke voet: de oud-student rechten is de winnaar van de award, een prijs waarmee verzekeraar Axa bedrijfsleiders lauwert die bijdragen tot een betere manvrouwverhouding. Declercq is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de talent pool bij Deloitte België, goed voor mensen en een jaarlijkse aanwerving van meer dan 600 nieuwe medewerkers. De groep heeft sinds 2008 het percentage vrouwen op alle niveaus opgetrokken, ook bij de senior managers en de directie. De mensen aan de top moeten het goede voorbeeld geven, vindt Declercq. Ainsi, la diversité deviendra monnaie courante, zei hij in Trends-Tendances. Onze fotograaf Rob Stevens richt zijn lens op de mens achter de actualiteit aan de universiteit, en vuurt vrank en vrij vragen af. Uitgelicht Advertentie Naar goede gewoonte slingert er ook dit jaar weer een Kotroute door de stad, voorzien van culturele pleisterplaatsen waar gastvrij volk onderdak biedt aan kunstenaars van allerlei slag. In één der koten vind ik een dichtende jongedame, genesteld tussen een hoopje voorwerpen waaruit passerende sofahangers een keuze kunnen maken. Elk voorwerp is, u raadt het, gelinkt aan een gedicht. Lotte Dodion is de poëte van dienst, master in de internationale politiek en wereldgodsdiensten: Op m n veertiende zag ik een oproep van de Soetendaellepoëziewedstrijd. Ik deed mee en won meteen. Sindsdien ben ik blijven dichten, nu dus al ruim tien jaar. Ik zou er best mijn fulltime bezigheid van willen maken, maar dat is niet evident. Ik heb wel net gehoord dat je tot je veertigste als jong talent wordt beschouwd, dus ik heb nog even (lacht). Het leuke aan de Kotroute is dat er ook volk langskomt dat niet specifiek van poezie houdt, of zelfs helemaal niet. Als ze dan achteraf komen zeggen dat ze ervan genoten hebben, en nu pas beseffen dat poëzie niet per definitie hermetisch en complex moet zijn, doet dat dubbel deugd. Dat is één van de redenen dat ik voor deze stijl kies. Hoewel ik zelf ook wel hou van hermetisch en complex (lacht). Het hele opzet is ook fijn; mensen die hun huis openstellen en hapjes en drankjes klaarzetten voor bezoekers die mogen ronddwalen of in een zetel ploffen en luisteren, dat creëert sowieso al een fijne sfeer. Komt er wel eens iemand iets té zeer in vervoering? Ik heb al ooit een redelijk direct aanzoek gehad ja, lacht ze, maar ik heb een fantastische vriend, dus het werd, vrees ik, een kordaat nee. *** Eén vermelding in een Franstalig magazine? Daar kijkt oudstudent burgerlijk ingenieur Roland Duchâtelet (foto Rob Stevens) al lang niet meer van op. Uit onderzoek van Finn en Auxipress naar de meest besproken bedrijfsleiders blijkt dat de ondernemer en Standard-voorzitter het voorbije jaar het hoogste aantal vermeldingen in de Franstalige pers liet optekenen. Ook aan Vlaamse kant staat een Leuvense alumnus annex ondernemer annex voetbalclubvoorzitter aan de top van de lijst: jurist en Club Brugge-preses Bart Verhaeghe. Sterke ondernemersverhalen doen het goed en een actieve rol spelen in de sportsector helpt blijkbaar ook om in de media te komen, zegt Axel Van Nijverseel van Auxipress in De Morgen, daarmee op listige wijze zélf een vermelding scorend. *** Hoewel wij een erg actieve rol spelen in de badmintonsector, houden we zelfs de naamsvermelding in ons eigen medium bescheiden. (rvh) Stay Hungry Stay Foolish Wanted: A-Player in Business Development & Software Engineering

18 18 Personalia campuskrant benoemd of onderscheiden Professor Steven Boonen (hoofd Afdeling Gerontologie en Geriatrie en diensthoofd Geriatrie UZ Leuven) heeft de driejaarlijkse prijs van de Stichting Antoine Faes ontvangen. Een internationale jury bekroonde hem voor zijn onderzoek naar ouderdomsgebonden kwetsbaarheid, onder andere via een langdurige observatiestudie bij een populatie van meer dan mannen om het verouderingsproces van skelet en spieren te doorgronden. Met een bedrag van euro behoort de Faes-prijs tot de belangrijkste prijzen voor biomedisch onderzoek in ons land. Abhishek D. Garg (Laboratorium voor Celdoodonderzoek & Therapie) heeft de Wetenschappelijke Prijs McKinsey & Company 2012 ontvangen voor zijn doctoraatsthesis Damage-associated Molecular Patterns (DAMPs): revealing the Molecular Communication between Dying Cancer Cells and the Immune System (promotor professor Patrizia Agostinis). De prijs bekroont de beste doctoraatsthesis met sociale en economische relevantie en aantoonbare praktische toepasbaarheid in de exacte, toegepaste of biomedische wetenschappen. Professor Reinhilde Veugelers (Onderzoekseenheid Bedrijfseconomie, Strategie en Innovatie) is benoemd tot lid van de Scientific Council van de European Research Council (ERC). Dat bestuursorgaan van de ERC bepaalt onder andere de strategie voor het toekennen van fondsen. Masterstudente bio-ingenieurswetenschappen Anke Van den Bergh is op 6 december verkozen tot voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS). Ze zal zich tot het einde van het academiejaar inzetten om op Vlaams, federaal en Europees niveau de studentenbelangen te behartigen. Florence Guillaume (Afdeling Statistiek) ontving de Callataÿ en Wouters Award 2012 voor de alternatieve kalibratiemethode voor complexe financiële modellen die ze ontwikkelde onder leiding van professor Wim Schoutens (onderzoeksgroep Financial Engineering). De prijs beloont een jonge postdoctoraal onderzoeker die een originele en substantiële wetenschappelijke bijdrage levert aan de financiële wiskunde. Professor Geertrui Van Overwalle is verkozen tot president van de European Intellectual Property and Policy (EPIP) Academic Association. Deze vereniging wil onderzoek bevorderen naar economische, juridische, sociale, politieke en historische aspecten van intellectuele eigendomsrechten. Thomas Vanwing (master hedendaagse geschiedenis) werd laureaat van de Literaire Prijs Prins Alexander van België met zijn masterproef over de Belgische ambassadeur Robert baron Silvercruys (promotor professor Peter Van Kemseke). De prijs wordt uitgeloofd door prinses Lea, ter ere van haar overleden echtgenoot. Deze eerste editie stond in het teken van historische en filosofische studies over de geschiedenis van België. De prijs omvat een geldprijs van euro en de publicatie van het werkstuk. Professor Pieter De Leemans (Hoger Boek:delen In het kantoor van sterrenkundige Leen Decin staat een kanjer van een boekenkast, met glazen deurtjes en piepende laden. Treffen we hier iemand die het boek liefheeft? Ludo Meyvis Als kind en puber las ik heel erg veel. Met mijn tweelingzus ging ik elke week naar de bibliotheek van Roeselare. We kozen dan elk zes boeken uit. Die ruilden we met elkaar, en zo kwamen we beiden op twaalf boeken per week, jarenlang. Dat kan nu helaas niet meer. Te druk. Ik las natuurlijk de klassiekers. Pietje Puk van Henri Arnoldus, bijvoorbeeld. We hadden thuis de volledige reeks. En De Vijf van Enid Blyton. Ik kom uit een familie met een erg gelovige achtergrond. Ik herinner me dat ik als kind op zoek was naar het dikste boek uit de hele bibliotheek. Dat bleek een bijbel voor kinderen te zijn. Die heb ik helemaal gelezen, van Genesis tot Apocalyps. Las u ook al vroeg boeken over wetenschap? Nee, eigenlijk niet. Misschien omdat ze er nauwelijks waren, toch niet in vergelijking met nu. Tegenwoordig hebben kinderen zoveel mooie boeken die hen op een bevattelijke manier de wetenschap voorstellen. Een paar weken geleden hebben we thuis met de kinderen een klein raketje gemaakt, met behulp van zulke boeken. Vroeger had je wel Hoe en waarom, maar het was toch veel minder dan nu. Instituut voor Wijsbegeerte) heeft de Frans Van Cauwelaert Prijs 2012 ontvangen als erkenning voor zijn wetenschappelijk onderzoek. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten en bedraagt euro. Op 29 november reikte Prinses Astrid de prijzen, projectsteun en beurzen uit van de fondsen voor medischwetenschappelijk onderzoek van de Koning Boudewijnstichting. Twintig wetenschappers ontvingen in totaal een bedrag van euro. Onder hen waren zes onderzoekers van de KU Leuven: Ruud van Winkel (Universitair Psychiatrisch Centrum), Jean- Welk boek heeft de grootste indruk op u gemaakt? Niet meteen een grote naam, maar ik heb erg veel gehad aan de boeken van Geert Dedecker, een priester uit Roeselare. Hij probeert bijbelfragmenten naar de huidige wereld te vertalen. Daardoor ga je dingen anders bekijken, relativeren. Ik was diep onder de indruk van Altijd onderweg en Ziet, daar komt de dromer. Kan je ook als volwassene nog zulke diepe indrukken opdoen bij je lectuur? Jazeker. Soms gebeurt dat erg onverwacht. Onlangs las ik het relaas van de moeder van een zwaar gehandicapte zoon in De Bond (het magazine van de Gezinsbond red.). Zonder een zweem van romantisering vertelde ze hoe haar leven werkelijk was, hoe lastig de zorg haar soms viel, heel eerlijk en zonder schroom. Zulke dingen treffen me. Wie zijn uw favoriete literaire auteurs? In elk geval niet de schrijvers die we in onze jeugd moesten lezen als opdracht voor de les Nederlands: Van Ostaijen, Daisne,... Misschien zijn hun boeken wel goed, maar we kregen ze op het verkeerde moment aangeboden, te vroeg vind ik. Ik hou van auteurs met een dubbele bodem. Neem bijvoorbeeld de verhalen van Roald Dahl, of de zogenaamde kinderverhalen van Toon Tellegen. Die kan je samen met je kinderen lezen, maar je hebt er ook als volwassene heel veel aan. Ter ontspanning, bijvoorbeeld tijdens een lange vliegtuigreis, lees ik even graag De Hobbit, De vliegeraar, Wilde zwanen of de thrillers van Dan Brown. De kinderbijbel heb ik helemaal gelezen, van Genesis tot Apocalyps. Marc Taymans (Laboratorium voor Neurobiologie en Gentherapie), Nele Van Dessel (tot voor kort verbonden aan Laboratorium voor Biosignalering & Therapeutica), Sabine Verschueren (Onderzoeksgroep Musculoskeletale Revalidatie), Kristien Van der Elst (Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap), Kirsten Braem (Departement Ontwikkeling en Regeneratie) en Seher Arat (Reumatologie UZ Leuven). Diane De Moor is een van de drie laureaten van de Popthesisprijs 2012, met haar masterproef Intellectuele eigendom en digitale sociale netwerken (promotor professor Marie- Christine Janssens). Ik lees in fasen. Zo heb ik een tijdlang heel veel gelezen rond apartheid en racisme, van De negerhut van Oom Tom tot de boeken van Isabel Allende. En er was ook een fase die je feministisch zou kunnen noemen, maar dan in doorleefde vorm, niet als theorie. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de boeken van Marianne Fredriksson: Anna, Hanna en Johanna, of De kracht van een vrouw. U bent sterrenkundige. Welk boek geeft me een goed idee van uw vakgebied? Een onverbiddelijke aanrader: de Cambridge Atlas of Astronomy. Er zijn concurrenten, maar dat is zonder meer een prachtboek, gemaakt door specialisten, maar heel toegankelijk. Misschien zou ik ooit zelf nog wel willen meewerken aan zo n project. Maar nu zeker nog niet. Dergelijke publicaties krijgen ook te weinig erkenning. Alleen wetenschappelijke artikels in tijdschriften met een grote impactfactor wegen door. Jammer, maar het is zo. Hebt u ook literaire ambities? Nee, niet literair. Misschien vind ik ooit wel de tijd en de gelegenheid om kleine, eerlijke verhalen neer te schrijven, over dingen die we in de taboesfeer wegstoppen, maar die wel een realiteit blijven. Denk dan aan In Memoriam De Leeslijst van leen decin Pietje Puk van Henri Arnoldus De Vijf van Enid Blyton De Bijbel Altijd onderweg van Geert Dedecker De verhalen van Roald Dahl en Toon Tellegen De Hobbit van J.R.R. Tolkien De vliegeraar van Khaled Hosseini De negerhut van Oom Tom van Harriet Beecher Stowe Anna, Hanna en Johanna van Marianne Fredriksson Cambridge Atlas of Astronomy De universitaire gemeenschap neemt afscheid van: Emeritus professor Jacqueline Knops Afdeling Jeugdgezondheidszorg geboren op 11 juli 1932 en overleden op 17 november 2012 iets als eenzaamheid, waarover je eigenlijk niet mag spreken. Maar daarmee verdwijnt ze nog niet. Dat sluit ook wel aan bij mijn sociale bewogenheid. Ik doe mijn werk dolgraag, maar op een of andere manier is het louter academische niet voldoende. Op kleine schaal dingen proberen te veranderen, gewoon door wat te helpen of wat te praten, dat heb ik nodig. Maar om daar nu literatuur over te gaan maken, nee, dat moeten anderen maar doen. Professor Georges Macours Emeritus gewoon hoogleraar aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid en grondlegger van de Subfaculteit Rechtsgeleerdheid van Kulak geboren op 21 oktober 1939 en overleden op 21 november 2012

19 19 december 2012 Personeel 19 De Collega s Elke maand gaan we op bezoek bij één van de vele diensten van de unief. Om een idee te krijgen van het werk dat onze collega s er verzetten. En om de sfeer op te snuiven. Deze keer blijven we buiten staan, bij de medewerkers van de Werkplaats Buiteninfrastructuur. Ine Van Houdenhove In het zompige gras voor het gebouw van Computerwetenschappen op de Campus Heverlee wordt de kerstboom opgezet. Het team van de Werkplaats Buiteninfrastructuur is bijna voltallig, op diensthoofd Johan Verheyden na. Met een hark aan een lange buigzame tak van een hazelaar haalt Herman Buttiens (51) behendig het net van de top van de boom. Hij heeft het werktuig jaren geleden zelf gemaakt, om bladeren te vissen uit de sluis tussen de twee vijvers aan het Arenbergkasteel. Op deze dienst moet je van alle markten thuis zijn. Net die afwisseling vind ik zo tof, zegt Marij Vandenbroeck (54). Vorige week vrijdag waren we van s morgens vroeg in touw om sneeuw te ruimen en te strooien, nu helpen we met de kerstboom en straks gaan we bladeren blazen. Ons werk is altijd buiten en zo heb ik het graag. Van de kou heb ik geen last, als ik tenminste niet te lang stil moet staan zoals nu. Dat zijn wij niet gewoon, hé? (lacht) Ik werk hier drie jaar. Ik heb de stiel geleerd bij tuinaannemers en voor ik hier begon heb ik nog wat bijkomende opleidingen gevolgd, onder andere om met een bosmaaier te leren werken. En in mijn vrije tijd lees ik veel over planten en denk ik na over wat ik met mijn eigen tuin ga doen als ik ooit eens tijd heb (lacht). Om het vele werk in zijn eigen tuin van 35 are rond te krijgen, is Herman een tijdje geleden vier vijfde gaan werken. Hij plant de werkzaamheden van de ploeg en als hij er niet is, wordt hij vervangen door Michaël Smets (42). Met respectievelijk twaalf en zeven jaar ervaring zijn zij de oudgedienden van de dienst en tot nog toe de enigen die de tractor besturen. Daar zetten we bijvoorbeeld een sneeuwschop op om snel de voornaamste wegen vrij te kunnen maken. Benjamin van de ploeg is Niels Rodeyns (25), hij kwam er in april van dit jaar bij. Alle vier zijn ze tevreden met de job en met de collega s. Er wordt veel gelachen, zo blijkt. Met flauwe-kul-humor, zo merkt Niels op. Zwerfvuil Vroeger behoorde ook het onderhoud van het Arenbergpark tot het takenpakket. Herman: Sinds enkele jaren wordt dat uitbesteed. Spijtig, want in zo n park kan je echt iets opbouwen. Maar met werkplaats buiteninfrastructuur Van links naar rechts: Michaël, Niels, Marij en Herman demonstreren de meterslange zelfgemaakte hark. Vijftig tinten groen de overblijvende taken kunnen ze hun dagen wel vullen. Snoeien, bladeren verwijderen en helaas ook zwerfvuil opruimen. Dat is het enige wat ze minder graag doen, zo blijkt, maar elke week zijn ze er met drie man een halve dag aan bezig. Dat kost de unief er zopas nog eentje met driehonderd euro erin. Die bezorgen we uiteraard meteen aan de politie. Op Marij na die haar sporen in de praktijk verdiende zijn alle medewerkers opgeleid in de tuinbouw. Michael: Ik heb aanvankelijk in de bouw gewerkt Een bever aan de Dijleoever heeft het op onze oude beuken gemunt. dus veel geld, in werkuren maar ook om dat afval kwijt te geraken. Bij Letteren worden soms hele meubelen achtergelaten. En ook portefeuilles treffen ze geregeld aan tussen de planten, Marij vond Niels en Marij pauzeren even tijdens het sneeuwruimen. afsluitingen plaatsen maar dit is plezanter, betere uren ook. Ze kunnen het goed vinden samen, hebben dezelfde sportieve inborst ze komen alle vier elke dag met de fiets naar het werk en een even grote liefde voor bloemen en planten. Niels: Ik heb nog geen eigen tuin, maar ooit zal die er zeker komen. Michaël is bijna klaar met de verbouwingen aan zijn huis en zodra de kinderen het grasveld niet meer gebruiken als voetbalveld, gaat hij ook aan de slag. Wat er aangeplant wordt aan de universiteit, wordt beslist op het studiebureau, maar zelf doen ze ook geregeld een suggestie. Herman: Daar wordt ook wel naar geluisterd. Maar vaak zijn de planten die we voorstellen een beetje te duur of vragen ze te veel zorg. Bevers, ratten en mollen Naast zorgen voor al wat groeit en bloeit, wordt de dienst ook ingezet om problemen allerhande te verhelpen, zoals een put in het wegdek, problemen met de fietsenrekken, afgewaaide takken... Na een storm is het altijd even heel druk. Bomen snoeien doen we niet zelf daarvoor komt er een boomchirurg langs, die echt in die boom klimt. Maar kleinere problemen lossen we wel zelf op. De meest bijzondere boom aan de universiteit moet toch wel de tweehonderd jaar oude honingboom zijn in het Atrechtcollege. En ook de treurbeuk bij Wijsbegeerte is geliefd. Michael: Over bomen gesproken, bij Letteren hebben ze ooit een cornus controversa proberen te stelen. Maar zo n boom is behoorlijk zwaar en ze hebben hem half uitgegraven moeten achterlaten. Aan de Dijleoever achter het magazijn zit trouwens ook een bever, die het gemunt heeft op de oude beuken, die beschermd zijn. Op een paar nachten knaagt zo n beest een boom van tientallen jaren oud door, er is er al eentje omgevallen. Dan zitten wij hier in ons haar te krabben, want die dieren zijn zelf ook beschermd en niet zo makkelijk te verplaatsen, maar we kunnen ze moeilijk al die waardevolle bomen laten doorknagen. Nu hebben we draad om de stammen gespannen. Maar ik vrees dat er nog wel een boom zal sneuvelen. Vroeger moesten we ook voor rattenbestrijding zorgen, zegt Herman, maar dat is gedaan. Mollen vangen hoort er dan weer wel bij. En eenden, in tijden van vogelgriep dan toch. In 2005 kwam de VRT filmen toen Michaël de eenden in het Arenbergpark moest bijeendrijven om te voldoen aan de ophokplicht. Twee weken geleden werd het fragment nog maar eens uitgezonden in het programma De jaren 2000 voor dummies. Of hoe werken op de Werkplaats Buiteninfrastructuur soms tegen wil en dank leidt tot eeuwige roem.

20 20 Buitenkant campuskrant Met naamvallen en opstaan Leg een wetenschappelijk probleem zo uit dat zelfs je bomma het kan volgen. Dat was de opdracht van de YouReCa Challenge Op 29 november namen zeven teams van jonge onderzoekers deel aan de finale. Onderzoeksgroep CHIL (Creativity, Humor and Imagery in Language) legde met een Jean-Marie Pfaff-imitatie uit hoe je beslist of je een datief of accusatief gebruikt na een zogenaamd Wechselpräposition: een voorzetsel dat met beide naamvallen gecombineerd kan worden, zoals in. Bij een duik naar de hoek van het doel ligt de nadruk op de beweging en daarbij hoort de accusatief: in die Ecke. YouReCa (Young Researchers Careers) is een programma dat de carrièreperspectieven van jonge KU Leuven-onderzoekers wil verbreden. Bekijk de presentaties van alle finalisten op [evolutieleer] Yo! Aan de oude universiteit heerste strikte hiërarchie, tussen beginnende studenten en ouderejaars maar ook tussen de slechtbetaalde docenten aan de Artesfaculteit en de machtige heren professoren die de universiteit bestuurden, en een knecht meebrachten om hun boeken te dragen. Dat leidde tot een waaier aan omgangsvormen en titels. Een dominus expertissimus aanspreken als clarissime domine De enige constante is verandering. expertissime domine! of omgekeerd was not done. De studiestof werd gedicteerd vanop het spreekgestoelte en behalve in de disputationes, waar een stelling verdedigd moest worden, was het voor de studenten zwijgen en luisteren. Tegelijk namen veel proffen, zoals Justus Lipsius, studenten in de kost, met wie ze aan tafel in het Latijn discussies voerden. Bij de afschaffing van de oude universiteit door het Franse bewind in 1797 vonden dan weer vele proffen onderdak bij sympathiserende oud-studenten. Na WO I werd de seminarievorm ingevoerd, eind 19de eeuw al door sommige proffen toegepast, al dan niet onder het genot van een glas wijn. Tot halfweg de vorige eeuw stond iedereen op als de prof de aula binnenkwam en werd een student zonder das aangemaand zich te gaan aankleden. Pas eind jaren zestig kregen proffen een kantoor zodat de drempel om hen aan te spreken kleiner werd daarvóór moest een prof thuis worden opgezocht. Docenten worden vanaf begin twintigste eeuw ook betrokken bij studentenkringen, aanvankelijk enkel bij studieactiviteiten, later ook studentikoze. De omgang met de rector is bijzonder formeel in de periode , wanneer de rector steeds een bisschop is, voor wie meisjesstudenten een reverence maakten, jongens kusten al knielend de ring. Vandaag verkleint vooral de afstand tussen student en prof tot niet door iedereen gesmaakte proporties, getuige mailtjes als Yo, kan je dat van vanochtend in de les nog eens uitleggen, mercikes, die alvast de UHasselt noopten tot een cursus netiquette. In Leuven geeft onder meer de Faculteit Letteren haar studenten tips als gebruik zeker nooit aansprekingen zoals hoi en vermijd smileys. (ivh) netiquette Met dank aan emeritus professor Jan Roegiers Hoogleraar geschiedenis professor kanunnik Jozef Maria De Smet, met een student (omstreeks 1958). ( Robert Martin, Universiteitsarchief) De 24 uur van Kulak in 2004: de toenmalige Kortrijkse campusrector Piet Vanden Abeele en studentenpastoor Guido Cooman geven de aftrap van een sumomarathon. ( archief)

Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer

Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium voor Neurogenetica, Instituut Born-Bunge,

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

De overeenkomsten tussen de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington

De overeenkomsten tussen de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Succesvolle gentherapiestudie bij de ziekte van Parkinson geeft

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad... Techniek-wetenschappen STUDIEGEBIED CHEMIE Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting...

Nadere informatie

Vetverbranding in de hersenen?

Vetverbranding in de hersenen? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Kan een synthetische olie helpen om de hersenen van voedsel te voorzien

Nadere informatie

Wat zijn polyq ziektes?

Wat zijn polyq ziektes? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Zijn er genetische verbanden tussen neurodegeneratieve ziektes?

Nadere informatie

de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer

de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer belofte Onze belofte aan mensen met MS Al meer dan drie decennia neemt Biogen Idec het voortouw in de strijd tegen multiple sclerose.

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Ontwikkeling versus degeneratie

Ontwikkeling versus degeneratie Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Wordt de groei van kinderen beïnvloed door de ZvH mutatie? Kleine

Nadere informatie

1. Ouder en beter Inleiding

1. Ouder en beter Inleiding 1. Ouder en beter Inleiding Wat kan er fascinerender zijn dan ons brein? Het produceert de meest fantastische gedachten. Alles wat we weten over werelden zo ver weg als andere zonnestelsels of zo klein

Nadere informatie

Mitochondriën en oxidatieve stress

Mitochondriën en oxidatieve stress Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Ons richten op oxidatieve stress bij de ziekte van Huntington Celschade

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH. gemeenschap.

Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH. gemeenschap. Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH De ZvH en cilia gemeenschap. De ZvH en cilia: Huntingtine eiwit beïnvloedt kleine

Nadere informatie

Waarom biomarkers nodig zijn

Waarom biomarkers nodig zijn Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Nieuwe studie toont aan dat voorgestelde ziekte van Huntington 'biomarker'

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Sponsors' Contactinformatie'

Sponsors' Contactinformatie' Sponsors' Contactinformatie' KULeuvenwebsite: http://www.kuleuven.be/bioscenter/igem igemwiki: 2015.igem.org/Team:KU_Leuven Socialemedia: Facebook:www.facebook.com/KULeuveniGEM Twitter:twitter.com/kuleuven_igem

Nadere informatie

Gewichtsverlies bij Huntington patiënten

Gewichtsverlies bij Huntington patiënten Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Mollige muizen wijzen op het belang van de hypothalamus bij de ziekte

Nadere informatie

DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK

DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK Prof. Dr. Julie van der Zee, PhD Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium Neurogenetica, Instituut Born Bunge, Universiteit

Nadere informatie

Biofotonen en de regulering van het lichaam met Prof. Fritz-Albert Popp van het International Institute of Biophysics in Neuss, Duitsland.

Biofotonen en de regulering van het lichaam met Prof. Fritz-Albert Popp van het International Institute of Biophysics in Neuss, Duitsland. Biofotonen en de regulering van het lichaam met Prof. Fritz-Albert Popp van het International Institute of Biophysics in Neuss, Duitsland. In de andere twee testen werd duidelijk dat de stem de activiteit

Nadere informatie

De geschiedenis van PBT2

De geschiedenis van PBT2 Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Prana Biotech publiceert de data van het effect van PBT2 in ziekte

Nadere informatie

Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde?

Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde? Hoe word je leraar aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica, informatica of wiskunde? FACULTEIT WETENSCHAPPEN SLO natuurwetenschappen, SLO wiskunde wet.kuleuven.be/studenten/slo Kies ik voor aardrijkskunde,

Nadere informatie

Gemuteerd gist benadrukt het belang van een CAG-aflezend eiwit. CAG en de ZvH

Gemuteerd gist benadrukt het belang van een CAG-aflezend eiwit. CAG en de ZvH Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Gemuteerd gist benadrukt het belang van een CAG-aflezend eiwit.

Nadere informatie

Meer mensen met MS, beter helpen

Meer mensen met MS, beter helpen Meer mensen met MS, beter helpen De progressie van de zenuwslopende ziekte multiple sclerose (MS) stoppen door het voorkomen van beschadiging aan de hersencellen bij mensen MS. Achtergrond MS werd tot

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

Onderzoeksgroep Neurodegeneratieve Hersenziekten

Onderzoeksgroep Neurodegeneratieve Hersenziekten WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK NAAR DE ROL VAN GENETICA IN JONGDEMENTIE: FAMILIES, MUTATIES EN GENETISCHE TESTEN. Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica,

Nadere informatie

Liberia. Een project van Noa

Liberia. Een project van Noa Liberia Een project van Noa Naam: Liberia Hoofdstad: Monrovia Werelddeel: Afrika De buurlanden zijn Guinea, Sierra Leone en Ivoorkust. Het grenst aan de Noord - Atlantische Ocean en de Atlantische Oceaan

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

gebruik van niet-humane primaten (nhp) als proefdier nut en noodzaak?

gebruik van niet-humane primaten (nhp) als proefdier nut en noodzaak? gebruik van niet-humane primaten (nhp) als proefdier nut en noodzaak? publiekssamenvatting 2014 Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) Sommige rechten zijn voorbehouden / Some rights

Nadere informatie

Wat weten we van de ZvH in China?

Wat weten we van de ZvH in China? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Chinees Ziekte van Huntington Netwerk gelanceerd Chinees Ziekte

Nadere informatie

Master in de biomedische wetenschappen

Master in de biomedische wetenschappen LEUVEN t Master in de biomedische wetenschappen Afstudeerrichting biomedisch basis- en translationeel onderzoek Afstudeerrichting management en communicatie in de biomedische wetenschappen Minor management

Nadere informatie

DEMENTIE: HOEVER STAAT HET ONDERZOEK? Christine Van Broeckhoven. 2012-10-23 Lezing Davidsfonds Boom- Niel. Prof. Dr. Christine Van Broeckhoven PhD DSc

DEMENTIE: HOEVER STAAT HET ONDERZOEK? Christine Van Broeckhoven. 2012-10-23 Lezing Davidsfonds Boom- Niel. Prof. Dr. Christine Van Broeckhoven PhD DSc DEMENTIE: HOEVER STAAT HET ONDERZOEK? Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium voor Neurogenetica, Instituut Born Bunge, Universiteit

Nadere informatie

Besmettelijke hersenaandoeningen

Besmettelijke hersenaandoeningen Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Moeten we ons zorgen maken over een huntingtine-invasie? Goed lab

Nadere informatie

Waar gaat de hype eigenlijk over?

Waar gaat de hype eigenlijk over? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Is een nieuwe ZvH studie op het juiste spoor? Een recente ZvH dierenstudie

Nadere informatie

Vertaalproblemen? Nieuwe inzichten in de productie van het ziekte van Huntington eiwit Jij zegt tomaten huntingtine

Vertaalproblemen? Nieuwe inzichten in de productie van het ziekte van Huntington eiwit Jij zegt tomaten huntingtine Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Vertaalproblemen? Nieuwe inzichten in de productie van het ziekte

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

Nieuwe experimenten verduidelijken de rol van SIRT1 bij de ziekte van Huntington ZvH - maar doen zij dit eigenlijk wel?

Nieuwe experimenten verduidelijken de rol van SIRT1 bij de ziekte van Huntington ZvH - maar doen zij dit eigenlijk wel? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Nieuwe experimenten verduidelijken de rol van SIRT1 bij de ziekte

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Mutant huntingtine: vertragen van de machine

Mutant huntingtine: vertragen van de machine Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Gezamenlijke HDBuzz Prijswinnaar: Gist studies suggereren een nieuwe

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Eerder begin van de Ziekte van Huntington door cafeïne?

Eerder begin van de Ziekte van Huntington door cafeïne? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Cafeïne, cannabis en terughoudendheid Versnelt cafeïne het Huntington

Nadere informatie

Gene silencing samenvatting

Gene silencing samenvatting Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Gene silencing zet een doelgerichte stap voorwaarts Doelgerichte

Nadere informatie

Nieuwsbrief voor ouders

Nieuwsbrief voor ouders Nieuwsbrief voor ouders De sociale ontwikkeling van kinderen Amsterdam, oktober 2012, jaargang 5, nr. 2 Universiteit van Amsterdam Beste ouders, Door middel van deze nieuwsbrief willen wij u op de hoogte

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 188 Type 1 Diabetes and the Brain Het is bekend dat diabetes mellitus type 1 als gevolg van hyperglykemie (hoge bloedsuikers) kan leiden tot microangiopathie (schade aan de kleine

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Nanodeeltjes in de strijd tegen Alzheimer

Nanodeeltjes in de strijd tegen Alzheimer Nanodeeltjes in de strijd tegen Alzheimer Medicatie bij de ziekte van Alzheimer is vooral gericht op symptoombestrijding. Kan dat niet anders, vroegen wetenschappers van de Universiteit Twente zich af.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten dit vakgebied

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten dit vakgebied Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten dit vakgebied Modellen Lego voor het leven Wij mensen houden van modellen. Als kinderen beginnen wij de opbouw van dingen te begrijpen door ze met

Nadere informatie

Kinderuniversiteit van de KU Leuven

Kinderuniversiteit van de KU Leuven Stap in de wereld van de Kinderuniversiteit van de KU Leuven en ontdek dat iedereen GENiaal is! Vrijdag 29 augustus om 13.30 uur Kinderuniversiteit KU Leuven op locatie in Cultuurcentrum Scharpoord Knokke-Heist.

Nadere informatie

Een mens met dementie is een persoon met wensen, gevoelens en voorkeuren. En geen dode geest in een nog levend lichaam. Met deze presentatie willen

Een mens met dementie is een persoon met wensen, gevoelens en voorkeuren. En geen dode geest in een nog levend lichaam. Met deze presentatie willen 1 Een mens met dementie is een persoon met wensen, gevoelens en voorkeuren. En geen dode geest in een nog levend lichaam. Met deze presentatie willen we de clichés omtrent dementie bijstellen. Het beeld

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners Hart voor de Zorg Programma Hartcoherentie training voor zorgverleners HeartMath Hart voor de Zorg Programma De hedendaagse hectische, steeds veranderende en veeleisende zorgomgeving vraagt veel energie

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied Met dit proefschrift ga ik promoveren in de biochemie. In dit vakgebied wordt de biologie bestudeerd vanuit chemisch perspectief. Het

Nadere informatie

Alle oorlogen die nog komen zullen met berekeningen worden gevoerd

Alle oorlogen die nog komen zullen met berekeningen worden gevoerd 1. Ik ben Alan Ik houd er niet van om in het openbaar te spreken Zeker niet over mezelf Maar soms word je iets gevraagd En dan moet je toch antwoord geven Ik ben Het is 1936 In Engeland regent het, maar

Nadere informatie

Func/onele achteruitgang

Func/onele achteruitgang Veroudering Vergeetach/gheid Func/onele achteruitgang DEMENTIE Leeftijdsafhankelijk geheugenverlies 0 Lee?ijd 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 % Geheugen - 5-10 - 15-20 - 25 Leeftijdsafhankelijk

Nadere informatie

Symposium E-coaching: Start van een nieuw tijdperk? Drs. Anne Ribbers. Onderzoeker

Symposium E-coaching: Start van een nieuw tijdperk? Drs. Anne Ribbers. Onderzoeker Symposium E-coaching: Start van een nieuw tijdperk? Drs. Anne Ribbers Onderzoeker Universiteit van Tilburg, Faculteit Sociale Wetenschappen Departement Personeelswetenschappen E-coaching belicht vanuit

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Risicoschatting

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Risicoschatting Afsluitende les Leerlingenhandleiding Risicoschatting Leerlingenhandleiding - Risicoschatting Het doen van een voorspelling op basis van getallen is knap lastig. Statistiek heet dit vakgebied. In deze

Nadere informatie

Steun in de rug voor studenten

Steun in de rug voor studenten Steun in de rug voor studenten Het Leids Universiteits Fonds (LUF) zet zich sinds 1890 in voor de bloei van de Universiteit Leiden, met subsidies voor wetenschappers en studenten. Eén van de fondsen waarmee

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en dementie

Verschil tussen Alzheimer en dementie Inhoudsopgave Verschil tussen Alzheimer en Dementie blz. 1 De fasen van Dementie blz. 2 Verschijnselen van Dementie blz. 3 Verschil tussen gezond en dementerend, waardoor? Blz. 4 Benaderingswijze blz.

Nadere informatie

Over Mad Science TV WWW.MADSCIENCE.ORG/NEDERLAND. Lesbrief Materie :

Over Mad Science TV WWW.MADSCIENCE.ORG/NEDERLAND. Lesbrief Materie : Lesbrief Materie : Voor u ligt een begeleidende lesbrief van Mad Science die u in uw eigen klas kunt gebruiken. De les bevat enkele experimenten die de kinderen zelf in de klas uit kunnen proberen. Bij

Nadere informatie

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren.

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren. Joweria Shadia, 11 jaar oud Ik ontmoette Joweria in augustus 2010 bij de organisatie Katwe Youth Development Association of te wel KAYDA, een partner organisatie van het programma Kinderen in de Knel van

Nadere informatie

Omega-3 supplementen: broodnodig of overbodig?

Omega-3 supplementen: broodnodig of overbodig? Omega-3 supplementen: broodnodig of overbodig? Je kan geen gezondheidsmagazine meer openslaan of er wordt over voedingssupplementen geschreven. Zeker als het over Omega-3 gaat. Maar hebben we die supplementen

Nadere informatie

Alles weten over uw aandoening

Alles weten over uw aandoening n i e u w s b r i e f In de schijnwerpers: Lydia Geluk, Senior Het is erg inspirerend om te werken met ons team van internationale collega s en medisch specialisten van over de hele wereld, allemaal met

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Marc Theeboom Weerbaarheid is meer dan een trukendoos vol vechtsporttechnieken

Marc Theeboom Weerbaarheid is meer dan een trukendoos vol vechtsporttechnieken Marc Theeboom Weerbaarheid is meer dan een trukendoos vol vechtsporttechnieken Hij is als hoofdtrainer nog altijd actief in de omgeving waar hij als kleine jongen zijn eerste stappen in de sport zette.

Nadere informatie

De ziekte van Alzheimer. Diagnose

De ziekte van Alzheimer. Diagnose De ziekte van Alzheimer Bij dementie is er sprake van een globale achteruitgang van de cognitieve functies, zoals het geheugen of de taalfuncties. Deze achteruitgang leidt tot functionele beperkingen in

Nadere informatie

Waarom we zout nodig hebben

Waarom we zout nodig hebben Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. High-power hersenscans laten natrium veranderingen zien bij ziekte

Nadere informatie

Crelan Leerstoel aan de UGent ter bevordering van innovatie in de duurzame landbouw

Crelan Leerstoel aan de UGent ter bevordering van innovatie in de duurzame landbouw B R U S S E L, 22 s e p t e m b e r 2014 Crelan Leerstoel aan de UGent ter bevordering van innovatie in de duurzame landbouw De coöperatieve bank Crelan steunt innovatie in de landbouw via leerstoel aan

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016. Wetenschap op Stap

Schooljaar 2015-2016. Wetenschap op Stap Schooljaar 2015-2016 Wetenschap op Stap Inhoudstafel Over VIB 7 Schoolproject Wetenschap op Stap 10 Wetenschapper in de klas 14 Test jouw brein 20 OVER VIB Vlaams Instituut voor Biotechnologie De wetenschappers

Nadere informatie

Leren leren : geschiedenis

Leren leren : geschiedenis Leren leren : geschiedenis A. In klas 1) actief meewerken Als je actief meewerkt in de klas, spaar je thuis heel wat tijd uit! = nadenken over vragen, proberen te antwoorden, vragen stellen over onderdelen

Nadere informatie

Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten

Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten Engelse Verpleegster Gebruikt HeartMath met Multiple Sclerose patiënten Een verpleegkundige in Engeland die is gespecialiseerd in patiënten met multiple sclerose / MS voerde een informele studie uit waarbij

Nadere informatie

Mijnheer de Voorzitter,

Mijnheer de Voorzitter, Toespraak van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal, Frans W. Weisglas, tijdens de Bijzondere Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal ter herdenking van Z.K.H. Prins Claus der Nederlanden,

Nadere informatie

het beroep van verpleegkundige krijgt meer dan

het beroep van verpleegkundige krijgt meer dan Misschien overweeg je verpleegkundige te worden. Omdat je dan écht met mensen bezig bent. Misschien vraag je je af, of het beroep van verpleegkundige echt aantrekkelijk is? Of het goed verdient? Of de

Nadere informatie

Een rol voor tau in de ZvH?

Een rol voor tau in de ZvH? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. In strijd met tau: nieuwe inzichten in de chemische basis van de

Nadere informatie

Nieuwe resultaten van de zoektocht naar het Higgs deeltje in ATLAS

Nieuwe resultaten van de zoektocht naar het Higgs deeltje in ATLAS Nieuwe resultaten van de zoektocht naar het Higgs deeltje in ATLAS Op 4 juli 2012 presenteerde het ATLAS experiment een update van de actuele resultaten van de zoektocht naar het Higgs deeltje. Dat gebeurde

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

BELGISCHE DIERPROEFNEMERS SCHENDEN EU-WETGEVING IN HET BUITENLAND

BELGISCHE DIERPROEFNEMERS SCHENDEN EU-WETGEVING IN HET BUITENLAND BELGISCHE DIERPROEFNEMERS SCHENDEN EU-WETGEVING IN HET BUITENLAND Rapport van de Anti Dierproeven Coalitie KU LEUVEN - ONDERZOEKERS OMZEILEN DE WETGEVING MET EXPERIMENTEN OP BAVIANEN IN KENIA Rond 1990

Nadere informatie

Uitspraken kinderen van Aruba Voordat de voorzitter overgaat tot de discussie, vertelt hij eerst nog iets meer over het rapport van UNICEF.

Uitspraken kinderen van Aruba Voordat de voorzitter overgaat tot de discussie, vertelt hij eerst nog iets meer over het rapport van UNICEF. Symposium Koninkrijkskinderen Verslag workshop Aruba 23 mei 2013 Voorzitter: Glenn Thodé Columnist: Hellen van der Wal Aantal deelnemers: Circa 25 Opening De workshop wordt geopend door voorzitter Glenn

Nadere informatie

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Is er een verband

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Centrum voor Arbitrage inzake Seksueel Misbruik

Centrum voor Arbitrage inzake Seksueel Misbruik Centrum voor Arbitrage inzake Seksueel Misbruik Lijst van arbiters opgesteld overeenkomstig artikel 3, lid 4, van het Arbitragereglement (25 april 2012) Juristen Dirk De Meulemeester Geboren in 1970 Hij

Nadere informatie

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Maatschappelijke waardering door de ogen van de TTALIS leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Bevindingen uit de Teaching And Learning International Survey (TALIS) 2013 IN FOCUS Faculteit

Nadere informatie

Doelgroep Leerlingen van de groepen 5 en 6 van het basisonderwijs (8-10 jaar)

Doelgroep Leerlingen van de groepen 5 en 6 van het basisonderwijs (8-10 jaar) 14 januari Inleiding In de serie beroepen voor de middenbouw gaat deze lesbrief over de dokter, arts, genezer of welke andere term dat beroep ook wordt aangeduid. Het beroep dokter is waarschijnlijk een

Nadere informatie

De Ziekte van Huntington, huntingtine

De Ziekte van Huntington, huntingtine Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Leer de vijand kennen: Neutronenstraling onthult de bouw van het

Nadere informatie

ZELDZAME ZIEKTEN & WEESGENEESMIDDELEN. Een unieke uitdaging voor de kwalitatieve gezondheidszorg

ZELDZAME ZIEKTEN & WEESGENEESMIDDELEN. Een unieke uitdaging voor de kwalitatieve gezondheidszorg ZELDZAME ZIEKTEN & WEESGENEESMIDDELEN Een unieke uitdaging voor de kwalitatieve gezondheidszorg 2 ZELDZAAM, MAAR NIET UITZONDERLIJK Een ziekte is zeldzaam wanneer deze voorkomt bij niet meer dan 5 op 10.000

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: evolutieleer 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: evolutieleer 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: evolutieleer 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum http://www.toelatingsexamen-geneeskunde.be

Nadere informatie

Kinderen en vergiftiging

Kinderen en vergiftiging Kinderen en vergiftiging Elk jaar bezoeken duizenden kinderen tot twaalf jaar de huisarts of de afdeling Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis wegens een (mogelijke) vergiftiging. Ongeveer 2.300 kinderen

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg

Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Themabijeenkomst Kleurrijke en toegankelijke dementiezorg Marjan Mensinga trainer en adviseur bij Pharos en med. antropoloog/spv/poh GGZ Jennifer van den Broeke senior projectleider en adviseur bij Pharos

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Dames en heren, [Inleiding] In de zomer van 1946 voer een schip van Thailand naar Nederland. Een kleine Nederlandse

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING

ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING ALLES IS GEZEGD GEBRUIKSAANWIJZING Een van de jongens De Kempenaerstraat 11B 1051 CJ Amsterdam The Netherlands www.eenvandejongens.com +31 20 894 36 28 info@eenvandejongens.nl VOORWOORD Wij zijn Anne Marieke

Nadere informatie