INFORMATIE MODELLERING IN AUTOMATISERING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INFORMATIE MODELLERING IN AUTOMATISERING"

Transcriptie

1 EINDVERSLAG IMA TETRA PROJECT INFORMATIE MODELLERING IN AUTOMATISERING Release: Final Laatste wijziging: 28/02/2014 Vorige versies: 6/12/2013 Document gecreëerd Algemene gegevens... 1 Indicatoren... 2 Analyse behaalde projectresultaten... 5 Werkpunt 1: Studie abstracte modellen en benchmark... 5 Werkpunt 2: Uitwerken van laboschaal toepassingen... 8 Werkpunt 3: Lokale interoperabiliteitstesten tussen diverse opstellingen... 9 Werkpunt 4: Cases Studies, met mogelijkheid tot lange afstands interoperabiliteit Werkpunt 5: Disseminatie en Valorisatie Gemeten effecten bij de doelgroep Valorisatie overzicht Algemene beschouwing IMA valorisaties Concrete IMA Valorisaties Innovatiedoel Referenties ALGEMENE GEGEVENS IWT-projectnummer Startdatum van het IWT-project 1/1/2012 Einddatum van het IWT-project 31/12/2013 Projectduur 24 maanden Aantal mensmaanden 48 Projectleider en organisatie Dirk van der Linden Universiteit Antwerpen Pagina 1 van 18

2 INDICATOREN Inhoudelijk verloop van het project het project verloopt grotendeels volgens planning en de mijlpalen voorzien voor deze fase van het project zijn (grotendeels) gehaald o de uitvoering wijkt af van de planning zonder dat finaal een belangrijke invloed wordt verwacht o belangrijke mijlpalen worden niet (tijdig) gehaald en/of er zijn grote wijzigingen in de uitvoering Interactie met de doelgroep (o.a. via de gebruikersgroep) de interactie met de doelgroep verloopt zoals gepland o er zijn wijzigingen/vertragingen in de interactiemomenten met de doelgroep zonder dat dit een belangrijke invloed heeft op het project o er zijn problemen in de interactie met de doelgroep die bijsturing vragen Haalbaarheid van het innovatiedoel het in de specifieke voorwaarden omschreven innovatiedoel blijft behouden en haalbaar o er is bijkomende onzekerheid over het bereiken van het innovatiedoel maar het project wordt niet ten gronde bijgestuurd o het innovatiedoel is niet of onvoldoende haalbaar en het project moet bijgestuurd worden en/of het innovatiedoel moet aangepast worden Inzet van de middelen o de middelen en de menskracht worden ingezet zoals voorzien er zijn vertragingen/versnellingen/wijzigingen in de ingezette middelen, maar het is de verwachting dat de wijzigingen over de volledige looptijd van het project beperkt zullen blijven o er zijn grote wijzigingen in de inzet van de middelen Gewijzigde externe omstandigheden of wijzigingen bij de begunstigden of uitvoerders o er zijn geen relevante gewijzigde omstandigheden die de valorisatie sterk beïnvloeden er zijn wijzigingen bij de begunstigden of uitvoerders maar de valorisatie komt niet in het gedrang o er zijn gewijzigde interne of externe omstandigheden die de valorisatie sterk beïnvloeden Melding? o dit voortgangsverslag omvat ook een melding Kruis dit vakje aan als u dit verslag tevens beschouwt als een melding in de zin van art.7 van de Algemene IWT-voorwaarden. Geef dan zeker ook een grondige toelichting in het volgende vak. Pagina 2 van 18

3 Toelichting (verplicht als u in één van de vorige vakken de 2e of 3e optie of melding heeft aangekruist) Geef hier een korte toelichting als u ergens de 2e optie heeft aangekruist. Wat betreft de inzet van middelen zijn er administratieve problemen geweest bij Artesis, die tot gevolg hadden dat de overige kosten gedurende vele maanden niet beschikbaar waren voor aankopen te doen door het projectteam. Dit resulteert in een financieel overschot, omdat sommige geplande uitgaven niet zijn gerealiseerd (zie ook financieel verslag). Meer bepaald konden geplande aankopen voor het InExFlex project (zie werkpunt 4) niet plaatshebben. Het projectteam heeft de inhoudelijke gevolgen kunnen beperken door simulatie van de ontbrekende mini-proces hardware en toebehoren. Op vlak van software en informatie modellering is het resultaat overeenkomstig met wat beoogd werd. De nadelen van de simulatie kwamen tot uiting bij demonstraties (bv het event bij Macq en OPC Europe), waar heel wat manuele acties nodig waren om het miniproces te laten functioneren, wat iets minder aanschouwelijk was voor het publiek. Toch bleven de softwarematige verwachtingen telkens ingevuld, en hebben onze enthousiaste onderzoekers de essentie kunnen duidelijk maken. Wat betreft de gewijzigde externe omstandigheden of wijzigingen bij de begunstigden of uitvoerders had de inkanteling van het master deel van de Artesis hogeschool naar de Universiteit Antwerpen plaats. Het budget voor overige kosten was opnieuw tijdelijk niet beschikbaar voor het projectteam, maar dit keer van kortere duur (ongeveer 1 maand). Bovendien is de loonkost gestegen, maar dit bleef ten opzichte van de totale loonkost beneden de marge van 10%. Geef een uitgebreidere toelichting als u ergens de 3e optie heeft aangekruist of als u met dit verslag een melding wil doen. Beperk u in deze gevallen niet tot het melden van wat er gebeurd is, maar leg uit wat de gevolgen zijn en wat u zal doen om daarmee rekening te houden. Toelichtingen bij het verder verloop of bijkomende commentaar (facultatief) Geef hier, indien u dit nuttig vindt, commentaren die u niet elders in het formulier kon opnemen. Melding van successtories of relevante cases die mee helpen om innovatie in de kijker te zetten (facultatief) Geef in het kort aan waarover het gaat en wie de betrokken adviseur was. IWT neemt dan verder contact op ingeval van mogelijke publicatie(op bijv. de IWT website). U kan dan de opgemaakte tekst ook zelf gebruiken. Er werd een inhoudelijke samenwerking gerealiseerd met de Technische Universiteit van Wenen (TU Wien) en de Technische Universiteit van Dresden. Deze instituten kregen een EraSME funding (FFG EraSME/COIN P ) voor een project met dezelfde naam dan IMA, maar een andere acroniem: Information Modeling in Automation (imodela). De theoretische achtergrond en gebruikte tools zijn gelijkaardig aan die van IMA, maar het toepassingsdomein en partnerbedrijven zijn verschillend (zie ook Pagina 3 van 18

4 Tijdens werkpunt 4 werd een OPC UA communicatie gerealiseerd tussen de labo s in Antwerpen en Wenen. Andere manifestaties van deze samenwerking waren: o een presentatie van Andreas Fernbach, imodela projectmedewerker van TU Wien, op de laatste gebruikerscommissie. o een gezamenlijke publicatie met prof Wolfgang Kastner (TU Wien) [19] o een gezamenlijke presentatie op de IEEE INDIN 2013 conferentie met prof. Martin WollSchlaeger (TU Dresden) en prof. Wolfgang Kastner (TU Wien) en Dirk van der Linden (Universiteit Antwerpen) [16]. Merk bovendien op dat de IMA projectmedewerker Georg Neugschwandtner afkomstig is van TU Wien. Hij werd aangeworven door Artesis op aanraden van prof. Kastner. De IWT adviseur van dit project TETRA is Alain Thielemans Pagina 4 van 18

5 ANALYSE BEHAALDE PROJECTRESULTATEN AFBEELDING 1 OVERZICHT WERKPUNTEN Werkpunt 1: Studie abstracte modellen en benchmark In dit eerste werkpunt is een literatuurstudie uitgevoerd naar informatie modellering. In deze literatuurstudie werd onder andere bestudeerd: Wat informatie modellering is Waar informatie modellen voor gebruikt worden Hoe informatie modellen ontwikkeld worden Hoe informatie modellen toegepast worden Welke technologieën of standaarden er reeds bestaan voor informatie modellering Pagina 5 van 18

6 Welke informatie modellering tools er voorhanden zijn Welke bestaande informatie modellen beschikbaar zijn in ons toepassingsgebied In deze studie werd in detail gekeken naar de OPC Unified Architecture standaard (IEC 62541). Deze industriële communicatie standaard bestaat uit twee fundamentele concepten: Open industriële communicatie: gestandaardiseerde manier om data op een platform onafhankelijke manier tussen systemen te transporteren ( hoe informatie uitwisselen ) Data modellering: beschrijven technieken om betekenis te geven aan deze getransporteerde data ( Wat betekent de uitgewisselde informatie? ) Na de grondige studie van informatie modellering met OPC UA hebben de onderzoekers een studie gedaan van bestaande informatie modellen en hoe deze toegepast worden. Er zijn een aantal OPC UA companion standards bestudeerd: OPC UA PLCopen Information Model OPC UA for ISA- 95 Common Object Model OPC UA For Devices Companion Specification OPC UA for Analyser Devices Companion Specification Implementation of the OPC UA Information Model for Analyzers OPC UA Field device integration De samenvatting van deze literatuurstudie werd tijdens de gebruikerscommissie gedetailleerd gepresenteerd aan de gebruikersgroep. Op deze manier kreeg de gebruikersgroep een duidelijk beeld voorgeschoteld van wat informatie modellering theoretisch inhoudt, welke companion specifications er beschikbaar zijn en hoe deze worden toegepast in real- world applicaties [1]. Na een eerste voorlichting over informatie modellering en een introductie in de mogelijke sub domeinen hebben we de expliciete vraag gesteld aan de partners welke sub domeinen het best kunnen gebruikt worden voor WP2, het uitwerken van labo- schaal toepassingen [1]. Deze vraag is openlijk bediscussieerd tijdens de gebruikerscommissie. Bovendien hebben we in de eerste project periode een aantal meetings gehad met volgende bedrijven [2]: NinetyFive Restore Pliant Linkworx (toen nog DCV solutions) Ceratec Atlas Copco/ Van Hoecke Automation (geen partner) Pagina 6 van 18

7 Dankzij de meetings en de open debatten met de IMA partners hebben we twee sub domeinen vastgelegd die een weergave zijn van de toepassingen van informatie modellering in de IMA gebruikersgroep. Deze subdomeinen zijn: Automatisatie en integratie in Manufacturing Execution Systems (MES) en Enterprise Resource Planning (ERP) Distributie van elektriciteit, SMART grid AFBEELDING 2 SUBDOMEINEN IMA Pagina 7 van 18

8 Werkpunt 2: Uitwerken van laboschaal toepassingen Na de studie van de abstracte modellen en het vastleggen van de sub domeinen zijn de onderzoekers overgegaan tot het implementeren van labo schaal toepassingen. Deze toepassingen hebben als doel om de mogelijkheden van de innovatieve technologie in de verf te zetten voor de bedrijven. Deze voorbeelden bestonden hoofdzakelijk uit het schrijven van software voor demo applicaties. De geschreven software werd gedemonstreerd en de code werd gedeeld met de bedrijven. In de periode waar er gewerkt werd aan WP2 zijn er een hele reeks van zulke toepassingen ontwikkeld waardoor de concepten en mogelijkheden van de technologie duidelijker werden voor zowel de onderzoekers als de bedrijven. Met de ervaring opgedaan in de kleine projecten is er uiteindelijk een grote, geïntegreerde proof- of- concept gemaakt. De reeks van kleinere toepassingen werden gedemonstreerd en gedissemineerd naar de partners tijdens gebruikerscommissies. De documentatie en code is verkrijgbaar op aanvraag. OPC UA voor mobiele toepassingen: ontwikkeling en demo Android OPC UA software OPC UA voor data acquisitie: ontwikkeling van OPC UA Data Access server Abstractie met PLCOpen: demonstratie van de OPC UA boiler demo o Unified Automation demoserver o Beckhoff PLC runtime (Win XP/Win CE) o Iconics HMI o Atvise HMI Matlab OPC UA wrapper: besturing van de KUKA KR16 robot met Matlab en OPC UA o Migration path: wrapping KUKA OPC server o UaGateway configuration Toepassingen voor elektriciteitsdistributie met IEC (substation automation) o Demo van IEC client met WAGO PLC o Demo en ontwikkeling van Java Server met Beck IPC embedded system o Ontwikkeling en demo van IEC naar OPC UA Gateway server Informatie modellering implementatie op een embedded systeem o Modellering met Unified Automation UaModeller o Implementatie model met Unified Automation ANSI C SDK o Code generatie / kruiscompilatie ARM- processor o Applicatie uitvoeren op een low cost ARM hardware platform Sturing van transportband voor het testen van camera algoritmes met OPC UA o Servo motorsturing Beckhoff PLC via OPC UA o Ontwikkeling en demo Matlab OPC UA client De KUKA KR16 en de transportband sturing met OPC UA alsook het visualisatiepakket Atvise worden gebruikt in labo s, masterproeven of onderzoek gerelateerde toepassingen. Pagina 8 van 18

9 Werkpunt 3: Lokale interoperabiliteitstesten tussen diverse opstellingen Na demonstratie van de labo schaal toepassingen zijn de toegepaste technieken en technologieën telkens toegelicht aan de IMA gebruikersgroep. In de aanloop van WP3 is er een duidelijk signaal gekomen van de bedrijfspartners om een meer toepassingsgerichte use- case te starten die meer aanleunt bij de bedrijfsactiviteiten van partners. Om deze use- case te definiëren zijn deze vragende partners uitgenodigd op een open forum meeting [2]. Deze meeting had als doel om te brainstormen over een use- case, waar zoveel mogelijk partners aan kunnen meewerken, om zo tot een resultaat te komen dat potentieel tot valorisatie heeft. De volgende bedrijven waren aanwezig op de open forum meeting: Ninety- Five (Marc Blekkink) WAGO (Johnny Daems) Trimoteq (Kevin Moesker) Macq (Geert Vanstraelen) Tijdens de open forum meeting werd de aanzet gegeven naar de use- case open information exchange for flexible manufacturing of kortweg InExFlex. Deze use case heeft als doel om productie processen beter te integreren met IT software om zo de productie te gaan optimaliseren en flexibel te gaan aansturen. In dit kader werd er een architectuur ontworpen die gebruik maakt van informatie modellering en OPC UA. Conform deze architectuur werd interoperabiliteit tussen verschillende componenten van een heterogeen systeem mogelijk. De proefopstelling bestaat uit een hele reeks onafhankelijke componenten die naadloos moeten samenwerken. In het kader van de lokale interoperabiliteitstesten zijn er voor deze componenten OPC UA interfaces ontworpen. Deze OPC UA interfaces zijn dan geïmplementeerd onder de vorm van OPC communicatie servers en clients. De volgende componenten zijn geïntegreerd in de proefopstelling [afbeelding 3]: Beckhoff CX5020 industriële controller met geïntegreerde OPC UA server MACQ P5 industriële controller met geïntegreerde OPC UA server Zelf ontwikkelde batch executive software ( PES ) Door MACQ ontwikkelde batch executive software ( PES ) Zelf ontwikkelde Android recipe designer Door NinetyFive ontwikkelde recipe designer/ batch executive Zelf ontwikkelde Dynamic AddressSpace proxy server Door Macq ontwikkelde batch execution HMI Door Macq ontwikkelde process HMI Door Pliant op maat gemaakte process HMI Geconfigureerde off- the- shelf process HMI Pagina 9 van 18

10 Veel werk is uitgegaan naar gestandaardiseerde communicatie tussen componenten van onze partners. Dit heeft als resultaat dat de systemen van de partners effectief gekoppeld werden via de communicatie interfaces. Deze gekoppelde systemen zijn onder andere producten zoals visualisatie software, industriële controllers, manufacturing execution systems, enz. In het InExFlex project hebben de onderzoekers nauw samen gewerkt met verschillende project leiders, ingenieurs, software architecten en software developers van de partner bedrijven. De vereiste applicaties, communicatie interfaces en informatie modellen kwamen tot stand door een iteratief proces waar telkens nieuwe features werden toegevoegd aan het design. Het werkende systeem werd gedemonstreerd tijdens de gebruikerscommissies, de OPC Europe Day in Amersfoort, op het MACQ 90 event en met een demonstratie video op YouTube [4]. De technische uitwerking van InExFlex kan men vinden in de volgende documenten: InExFlex Scope document [5]: De achtergrond, een algemene contextschets en de huidige state- of- the- art De voordelen van de voorgestelde communicatie interfaces Specifieke design goals en de redenen die achter deze goals zitten Een high level design van het te bouwen systeem Een voorstel voor de bijdragen van de IMA partners InExFlex demo document [6]: Beschrijving van de demo Beschrijving van de interfaces Overzicht van de verschillende componenten InExFlex Procedures and Recipes [7]: Beschrijving van de verschillende procedures en recepten die gebruikt worden in de demo opstelling InExFlex Phases [8]: Beschrijving van de verschillende phases die gebruikt worden in de demo opstelling Beschrijving van de synchronisatie van de verschillende productie stations InExFlex Poster [9]: Overzicht van het onderzoek Beschrijving proof- of- concept implementatie met OPC UA Verder werk: ISA- 88 en OPC UA informatie modellering Pagina 10 van 18

11 Towards OPC UA for ISA- 88 [10]: De systeemarchitectuur van het flexibel productie systeem Informatie modellering: ISA 88 met OPC UA Hoe wordt informatie modellering toegepast in InExFlex Mogelijkheden voor de toekomst De InExFlex broncode is beschikbaar op aanvraag. AFBEELDING 3 INEXFLEX ARHITECTUUR EN COMPONENTEN Werkpunt 4: Cases Studies, met mogelijkheid tot lange afstands interoperabiliteit Werkpunt 4 bouwt grotendeels verder op werkpunt 3 in de zin dat de InExFlex Demo opstelling ook aangestuurd kan worden op een remote manier, bijvoorbeeld via het internet. Het communicatie protocol OPC UA werkt met web services die via bekende protocols (http of tcp/ip) kunnen opgeroepen worden. Het remote oproepen van de web services verschilt dus in wezen niet van het lokaal oproepen. Daarbij komt wel dat er rekening moet gehouden worden met enkele zaken: Pagina 11 van 18

12 Het remote besturen en monitoren van industriële installaties vergt extra security maatregelen zoals encryptie en signing van de verstuurde data. Bij het versturen van data via het internet kan op geen enkele manier gegarandeerd worden dat de data toekomt bij de bestemming en wanneer de data toekomt kan op het vlak van timing geen enkele garantie gegeven worden. Om te bewijzen dat een lange afstands verbinding met OPC UA mogelijk is, is in samenwerking met TU Wenen een remote OPC UA verbinding opgezet. In het labo building automation in Wenen werd een industriële controller geconfigureerd met OPC UA server en toegang via het internet. Vanuit Antwerpen is er een verbinding gemaakt met deze industriële controller en enkele building automation functies opgeroepen. Het resultaat van deze functies is visueel beschikbaar via webcam. Werkpunt 5: Disseminatie en Valorisatie In dit deel van het document wordt enkel het disseminatie aspect besproken omdat er later in het document een geheel punt wordt gewijd aan valorisatie. Tijdens het verloop van IMA werden er in totaal 6 gebruikerscommissies georganiseerd. Tijdens deze commissies werd de output van de voorbije periode voorgesteld aan de partners en werd er feedback van de gebruikersgroep gevraagd om het project te sturen [1]. Concrete disseminatie werd ook verwezenlijkt door: Verscheidene master- en bachelor proeven rond informatie modellering, interoperabiliteit en OPC UA [11] Een opleiding over het integreren van industriële toepassingen op SMART devices (tablet, smartphone, etc. ) met OPC UA die gegeven werd in samenwerking met Patrick de Corte [12] Een introductie over OPC UA en informatie modellering die werd gegeven tijdens een gebruikersgroep meeting van het Sirris SMART factory VIS project [13] De InExFlex demonstratie die werd gegeven op het grootste OPC evenement in Europa met meer dan 100 bezoekers, nl. De OPC Europe Day 2013 in Amersfoort [14] De InExFlex demonstratie die werd gegeven op het event ter ere van het 90- jarig bestaan van verjaardagsevent van het partner bedrijf MACQ Een industry whitepaper gepubliceerd door de OPC UA software leverancier Prosys waarin het IMA project beschreven wordt, de uitdagingen voor huidige productiesystemen, de voorgestelde methoden en demo [15] Een OPC UA en informatie modellering tutorial, gepresenteerd tijdens de IEEE INDIN conferentie in Bochum [16] Een vrij beschikbaar best practice document OPC UA and interoperability in a modular batch automation scenario [17] Een gepubliceerd conference paper en bijbehorende presentatie tijdens ETFA 2013 met als titel An open automation architecture for flexible manufacturing [18] Pagina 12 van 18

13 Een gepubliceerd journal paper in het International Journal on Advances in Internet Technology met als titel Supporting Adaptive Flexibility with Communications Middleware [19] Een video, die het InExFlex concept demonstreert, werd gepubliceerd op YouTube [4] Op de website van IMA is een sectie Frequently Asked Questions beschikbaar waar de vragen die telkens terug komen worden beantwoord [20] GEMETEN EFFECTEN BIJ DE DOELGROEP Tijdens het IMA onderzoeksproject zijn er vijf partner bedrijven, die software hebben ontwikkeld, die opgenomen is in het aanbod van hun producten. MACQ Traffic and Automation hebben in hun OBViews suite een procedural execution system (PES), human machine interface (HMI) en PLC code ontwikkeld als platform voor flexibele manufacturing conform het IMA OPC UA information model. De code voor dit systeem is ontwikkeld door MACQ en geassisteerd door de IMA onderzoekers. Tijdens de ontwikkeling zijn er allerhande verbeteringen aangebracht aan MACQ hun bestaande OPC UA communicatie stack. Bovendien werden er tips gegeven over hoe MACQ hun product beter kan voldoen aan de PLCOpen OPC UA companion specification. Tijdens het MACQ 90 event is er voor vele klanten van MACQ een uitgebreide demo gegeven van InExFlex. Linkworx heeft tijdens het projectverloop van IMA de eerste stappen gezet naar een software product. Dit product is gebaseerd op OPC UA, waarbij gebruik gemaakt wordt van de cross platform communicatie mogelijkheden, alsook de informatie modellering aspecten. Dit software platform heeft als doel om de integratie van allerhande systemen te vergemakkelijken door op een generieke manier te werk te gaan. Momenteel wordt de mogelijkheid onderzocht om een KMO innovatieproject in te dienen om het idee verder te valoriseren. Pliant heeft tijdens InExFlex een gecustomiseerd HMI platform ontwikkeld, waarbij gebruik wordt gemaakt van OPC UA. Deze HMI is gemaakt op een generieke manier zodat deze later ook kan toegepast worden voor andere projecten. De IMA onderzoekers hebben gewezen op een aantal interoperabiliteitsissues zodat de Pliant HMI beter en veiliger kan samenwerken met andere systemen. In het kader van InExFlex heeft NinetyFive in zijn Easy95 product suite een plugin gemaakt inclusief een web gebaseerde tool om recepten te gaan maken, valideren en doorsturen volgens de ISA- 95 standaard. De IMA onderzoekers hebben de software ontwikkelaars van NinetyFive ondersteund bij het implementeren van de OPC UA interface, en consulting verleend over het structuren van de recepten. Voor de demo s heeft het onderzoeksteam veelvuldig gebruik gemaakt van industriële controllers van Beckhoff. Er is op regelmatige basis gecommuniceerd met de ontwikkelaars van Beckhoff over de geavanceerde OPC UA features. Er werden ook enkele interoperabiliteitsissues gemeld aan het ontwikkelingsteam en er werden verschillende feature requests ingediend. Pagina 13 van 18

14 VALORISATIE OVERZICHT Algemene beschouwing IMA valorisaties Eén van de grootste kritieken op de OPC Unified Architecture specificaties is dat de standaard een hoge complexiteit heeft. Door deze complexe, maar innovatieve en open standaard te gaan dissemineren naar onze partner bedrijven onder de vorm van tutorials, presentaties, proof- of- concepts en code voorbeelden krijgen deze Vlaamse KMO bedrijven kennis in huis waar normaal gezien aanzienlijke tijd en investeringen voor nodig zijn. OPC UA wordt meer en meer gebruikt in hoog technologische sectoren zoals industriële automatisering, energie transport, hernieuwbare energie en SMART- grid. Door al in een vroeg stadium van de adoptie van OPC UA technologie producten te realiseren krijgen de Vlaamse bedrijven een stap voor. Bovendien wordt er op het vlak van OPC UA een kennis netwerk opgebouwd waardoor er voor complexe vragen gerekend kan worden op verscheidene experten voor een gepast antwoord. Door het IMA project komen de bedrijven ook meer in contact met de academische wereld en de faculteit toegepaste ingenieurswetenschappen. Hierdoor worden de concrete noden van de industrie duidelijker en wordt het opleidingsprogramma beter afgestemd op deze noden. Concreet worden elementen van het onderzoek gebruikt in cursussen en als onderwerp voor bachelor- en masterproeven. In overeenkomst met de OPC Foundation krijgen de leden van onze gebruikersgroep toegang tot alle bestanden (o.a. de specificaties, referentie implementaties, developer video s en de compliance test tool) waar er normaal een betalend corporate membership voor nodig is. Deze memberships kosten naarmate de grootte van de organisatie al snel duizenden euro s per jaar. Concrete IMA Valorisaties Het bedrijf Patrick De Corte BVBA organiseert opleidingen over automatisering en industriële communicatie. De onderzoekers zijn voor 2 opleidingen uitgenodigd als gast spreker. De bedoeling is dat de kennis van het onderzoek op termijn geïntegreerd geraakt in het opleidingsaanbod van Patrick De Corte zodat er een betere marktpositie wordt bekomen voor deze opleidingen [12]. Linkworx is bezig met zijn core software product te bouwen rond OPC UA technologie en gebruikt de geavanceerde informatie modellering technieken. Het product wordt gebouwd met de C#.NET SDK van de OPC Foundation die door het IMA project in overeenkomst met de OPC Foundation ter beschikking is gesteld. Linkworx heeft via het IMA project een forum gevonden om zijn product te toetsen bij andere bedrijven die OPC UA gebruiken als ook een eerstelijns support voor OPC gerelateerde problemen. Het IMA project heeft dus bijgedragen aan de opstart van een innovatief nieuw software product dat momenteel nog verder ontwikkeld wordt met potentieel voor tewerkstelling van meerdere software ontwikkelaars. Bovendien zijn momenteel verkennende gesprekken bezig om met Linkworx een IWT KMO haalbaarheidsstudie en/of innovatie project in te dienen. Pagina 14 van 18

15 Het bedrijf Pliant heeft in samenwerking met het IMA team een visualisatie toolbox gemaakt die gebruik maakt van OPC UA. Het product is gebouwd met de C#.NET SDK van de OPC Foundation die door het IMA project conform de overeenkomst met de OPC Foundation ter beschikking is gesteld. Momenteel is Pliant in China een machine aan het bouwen voor een nieuw schip in onder aanneming voor de firma Boskalis. Het is mogelijk dat de HMI toolbox hiervoor gebruikt zal worden. Macq heeft tijdens het InExFlex project zeer nauw samen gewerkt met de onderzoekers van IMA. Het hoofd van R&D, Geert Vanstraelen is verschillende dagen naar de campus gekomen om de proefopstelling mee uit te werken. Tijdens deze samenwerking zijn verschillende interoperabiliteitsissues naar boven gekomen en verbeterd, resulterend in een betere OPC UA implementatie voor MACQ. Bovendien zijn geavanceerde informatie modellering technieken gebruikt die voor MACQ naar integratie toe een voorsprong geven op vele concurrenten. Omdat MACQ nog een relatief kleine speler is op het vlak van industriële controllers is interoperabiliteit een essentieel onderdeel van hun product. Door de open standaard OPC UA te gebruiken die momenteel bezig is met uitgroeien tot de referentie voor informatie uitwisseling op hoger niveau gaat MACQ mee met zijn tijd en sterkt MACQ hierdoor zijn concurrentie positie. NinetyFive biedt een software product aan dat gebaseerd is op de ISA- 95 standaard, die zorgt voor de koppeling van Enterprise Resource Planning systemen met Manufacturing Execution Systems. In het Easy95 software product is een web gebaseerde interface ontwikkeld om recepten samen te stellen, te valideren en te versturen naar een Recipe Execution System. Deze ontwikkeling, inclusief OPC UA interface en informatie modellering is tijdens het IMA project voltrokken in samenwerking met de onderzoekers. De Easy95 software suite heeft daardoor extra features gekregen die in de toekomst bij integratie projecten gebruikt kunnen worden. Het gebruik van deze features kan resulteren in een geoptimaliseerde productie van goederen. WAGO maakt industriële controllers die de IEC (Substation automation) norm ondersteunt. Deze norm is gericht op informatie uitwisseling voor elektriciteitsdistributie zoals transformator stations of wind turbines. De norm gebruikt ook informatie modellering. In België heeft WAGO een kantoor voor verkoop en technische ondersteuning. We hebben toelichting gegeven over IEC en OPC UA voor WAGO en bij Infrax, een grote klant van WAGO. Bovendien hebben de onderzoekers van IMA via het begeleiden van een bachelor proef het toepassen van de IEC norm gefaciliteerd. Hierbij werd gebruik gemaakt van WAGO hardware. Het directe gevolg is een verbeterde technische ondersteuning naar de eindklant toe en een betere kennis van eigen producten voor WAGO. Trimoteq is een jong bedrijf dat momenteel marktonderzoek doet om op termijn een software product te ontwikkelen. Het dissemineren van de OPC UA standaard inclusief informatie modellering aan Trimoteq heeft als effect gehad dat ze een betere oriëntatie hebben richting de industriële markt. Trimoteq zal in de toekomst tools ontwikkelen voor de analyse van Big Data voor industriële systemen. De captatie van deze data zal met OPC UA gebeuren. Trimoteq heeft veel commitment getoond tijdens het IMA project. Er is regelmatig consulting geleverd aan Trimoteq die vragen stelde over de haalbaarheid van projecten en aldus beter antwoord heeft kunnen bieden aan zijn eindklanten. Pagina 15 van 18

16 Na het IMA project heeft de projectmedewerker Maarten Reekmans een eigen bedrijf genaamd SmarT&R opgericht. Deze vennootschap biedt R&D services, consulting en software development aan met als expertise industriële communicatie en embedded systemen. SmarT&R is momenteel verkennende gesprekken aan het voeren met partners van het IMA project om samenwerkingen op te zetten onder de vorm van onder aanneming. Er wordt ook bekeken of er een KMO haalbaarheidstudie of innovatieproject kan gestart worden in samenwerking met de Universiteit Antwerpen. We kunnen stellen dat de onderzoeksgroep waar IMA toe behoort doorheen het project gegroeid is tot een OPC UA en informatie modellering kenniscentrum. Tijdens het project is er dan ook veel eerstelijns support gegeven aan de partner bedrijven zoals Restore, Control & Protection en Ceratec. Veelal gaat dit om telefonisch contact en e- mail verkeer. Op deze manier werden configuratie of programmatie problemen opgelost of werd er informatie verschaft zodat de partner bedrijven hun klanten goed konden informeren over de verschillende mogelijkheden van de technologie. INNOVATIEDOEL Het innovatiedoel van het IMA project bestaat er hoofdzakelijk uit om de voordelen van het complexe gegeven informatie modellering aan te tonen en duidelijk te maken in welke situaties de investering van resources om aan informatie modellering te doen voordelig kan uitkomen. Door zowel een sterke theoretische basis te onderwijzen aan de partner bedrijven, alsook het uitwerken van de praktische voorbeelden met de partners hun hard- en software, gelooft het IMA team dat we informatie modellering met OPC UA als concept goed hebben kunnen aanbrengen bij de partner bedrijven. We kunnen stellen dat er verschillende indicatoren zijn die aantonen dat de innovatiedoelen voor dit project hoofdzakelijk bereikt zijn. Er is in de onderzoeksgroep gedurende het project een expertise opgebouwd rond informatie modellering met OPC UA. Deze expertise is op verschillende seminaries, opleidingen, gebruikerscommissies en presentaties verspreid, niet enkel naar de gebruikersgroep, maar ook op verschillende publieke events en seminaries. Tijdens het project is er een sterke vraag gekomen voor een uitgebreide, realistische use- case die de mogelijkheden van informatie modellering aantoont. Uit deze vraag is het InExFlex project ontstaan waar vier partner bedrijven aan hebben meegewerkt. InExFlex bewijst dat in een sterk heterogeen productie systeem, waar allerhande vendors met eigen producten geïntegreerd moeten worden informatie modellering met OPC UA een goede oplossing biedt. Met InExFlex werd aangetoond dat de onderzochte technieken kunnen leiden tot flexibele productie installaties waar intelligente componenten naadloos samenwerken, om zo de productie te optimaliseren en aldus de kost van het eindproduct te verlagen. De implementatie van OPC UA clients en servers die gebruik maken van informatie modellering voor producten van onze partners werd ook voorop gesteld als innovatiedoel. Drie bedrijven van de Pagina 16 van 18

17 gebruikersgroep hebben tijdens de loop van het project een OPC UA server en/of client ontwikkeld, met de ondersteuning van de onderzoekers. REFERENTIES De referenties zijn online beschikbaar op de url: research.org/referenties_eindverslag_ima.zip [1] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, "Verslaggeving gebruikerscommissies, [2] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, Verslaggeving meetings IMA, [3] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, Verslaggeving InExFlex, [4] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, Demonstration video InExFlex project (YouTube), [online] 2013, https://www.youtube.com/watch?v=4- HXPXZdyUk (geraadpleegd 7 Januari 2014). [5] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, Open information exchange for flexible manufacturing scope, [6] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, Open information exchange for flexible manufacturing Demo at OPC Day Europe, [7] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, InExFlex demo: Recipe elements and main recipes, [8] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, InExFlex demo: Phases and horizontal synchronization, [9] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, An open automation architecture for flexible manufacturing poster, [10] G. Neugschwandtner, Towards OPC UA for ISA- 88, Pagina 17 van 18

18 [11] M. Reekmans G. Neugschwandtner J. De Rouck S. Deceulaer en V. Van der Heyden, Gerelateerde bachelor- en masterproeven, [12] M. Reekmans, Workshop tablet integratie, [13] M. Reekmans en G. Neugschwandtner, Workshop OPC Unified Architecture and applied information modelling, [14] OPC Foundation, Flyer OPC Day Europe, [15] M. Reekmans, Open information exchange for flexible manufacturing, Prosys, [16] W. Kastner M. WollSchlaeger D. Van der Linden en G. Neugschwandtner, OPC Unified Architecture (OPC UA) System Integration and Information Modeling in Automation Systems, IEEE International Conference on Industrial Informatics, [17] G. Neugschwandtner, OPC UA and interoperability in a modular batch automation scenario, [18] G. Neugschwandtner, M. Reekmans, An open automation architecture for flexible manufacturing, IEEE Emerging Technologies in Factory Automation conference, [19] D. Van der Linden G. Neugschwandtner, M. Reekmans, H. Peremans, W. Kastner, Supporting adaptive flexibility with communications middleware, International Journal on Advances in Internet Technology vol 6 no 1 & 2, [20] V. Vanderputten M. Reekmans en G. Neugschwandtner, "OPC Unified Architecture FAQ" (IMA Research), [online] 2012, research.org/site/index.php/deliverables/opc- unified- architecture- faq- public (Geraadpleegd: 16 January Pagina 18 van 18

EINDVERSLAG WEBCOM TETRA PROJECT

EINDVERSLAG WEBCOM TETRA PROJECT EINDVERSLAG WEBCOM TETRA PROJECT Release: Final Laatste wijziging: 31/05/2012 Vorige versies: 22/05/2012 Document gecreëerd 25/05/2012 26/05/2012 31/05/2012 Draft versie 1 klaar Revisie door Vincent Revisie

Nadere informatie

IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK. Startvergadering 25/03/2013 15u Geel

IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK. Startvergadering 25/03/2013 15u Geel IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK Startvergadering 25/03/2013 15u Geel Eestermans Bart Lector - Onderzoeker Thomas More Kempen Kenniscentrum Energie 1 Smart Grid Microgrid Nanogrid WHAT'S IN A

Nadere informatie

Industry 4.0. Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën. Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT

Industry 4.0. Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën. Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT Industry 4.0 Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT Internet of Things: de evolutie Vandaag, 2016, groeit

Nadere informatie

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

Data Acquisitie in een modern jasje. Wordt het de tablet of toch iets anders?

Data Acquisitie in een modern jasje. Wordt het de tablet of toch iets anders? Data Acquisitie in een modern jasje. Wordt het de tablet of toch iets anders? Marco Bischoff Yokogawa Europe BV 7 november 2013 Yokogawa IA Control Products --- Business domain Technologischeontwikkelingen

Nadere informatie

Totally Integrated Automation. Realizing visions every day in every industry

Totally Integrated Automation. Realizing visions every day in every industry Totally Integrated Automation Realizing visions every day in every industry Industriële trends Hardware complexer en krachtiger Kortere innovatiecycli en snellere modelwijzigingen om in te spelen op veeleisende

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Leones. Business Case Service Management Tool

Leones. Business Case Service Management Tool Leones Business Case Service Management Tool Inhoudsopgave 1. AFBAKENING... 3 1.1 DOEL... 3 1.2 AANNAMES... 3 1.3 HUIDIGE SITUATIE... 3 1.4 PROBLEEMSTELLING... 3 1.5 WAT ALS ER NIETS GEBEURT?... 3 2. OPTIES...

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Technische toelichting Automatisering

Technische toelichting Automatisering Technische toelichting Automatisering Automatisering Overzicht Facilitator HOWEST/UGENT RESEARCH GROUPS Team Mechatronica IO/IPO DAE Electrical Energy Lab Prof. L. Vandevelde SYSTeMS Prof. R. De Keyser

Nadere informatie

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens Smart Industry 4.0 Edwin van Rensch/Eric Megens Agenda o Introductie Hotraco Group o Introductie Smart Industry 4.0 o Data model Hotraco Product improvement Remote service Benchmark Additional service

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Implementatie. van PROFINET. in de opleiding. van. professionele. bachelors. M. Ceuppens. Lessius. Campus De Nayer

Implementatie. van PROFINET. in de opleiding. van. professionele. bachelors. M. Ceuppens. Lessius. Campus De Nayer Implementatie van PROFINET in de opleiding van M. Ceuppens Lessius Campus De Nayer professionele bachelors Inhoud 2 Proces Oude situatie Eisen gesteld aan de nieuwe Bijkomende didactische eisen Opbouw

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device MOBILE BUSINESS APPS Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device YOUR VIEW ON BUSINESS Introductie Oplossingen Any2info is een innovatieve ICT-onderneming

Nadere informatie

PR362009 24. november 2009 Software, op PC gebaseerde besturing Pagina 1 van 5

PR362009 24. november 2009 Software, op PC gebaseerde besturing Pagina 1 van 5 Software, op PC gebaseerde besturing Pagina 1 van 5 Gebruik van de IT-standaarden: TwinCAT-programmeeromgeving geïntegreerd in Microsoft Visual Studio TwinCAT 3 extended Automation Met TwinCAT 3 presenteert

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Your View on Business

Your View on Business ANY2INFO PRESENTER Your View on Business On your favorite device Any2info ontwerpt en configureert, met een standaard applicatie, maatwerk datasets, appformulieren en dashboards voor jouw kijk op zaken.

Nadere informatie

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Opgericht 2010 Ervaring >10 jaar Expertise Forensisch gegevensonderzoek Anomalie detectie Behavioral profiling SBIR Partners TNO Texar Data

Nadere informatie

Your view on business On your favorite device

Your view on business On your favorite device ANY2INFO OVER ONS Your view on business On your favorite device Any2info is een ICT-onderneming gespecialiseerd in de ontwikkeling van standaard software waarmee mobiele bedrijfsapps kunnen worden gebouwd

Nadere informatie

Welkom. Christophe Limpens. Solution Consultancy Manager

Welkom. Christophe Limpens. Solution Consultancy Manager Welkom Christophe Limpens Solution Consultancy Manager Veranderende tijden For internal use only. Select your 'R' level. De huidige taal van onze klanten CLOUD Disaster Recovery MAART OKTOBER DECEMBER

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

ACRO. Automatiserings Centrum Research & Opleiding. Coördinator: Eric Claesen

ACRO. Automatiserings Centrum Research & Opleiding. Coördinator: Eric Claesen ACRO Automatiserings Centrum Research & Opleiding Coördinator: Eric Claesen Wat doet ACRO? ACRO is een kenniscentrum dat ten dienste staat van de bedrijfswereld en het onderwijs Speerpunten van ACRO PROFIBUS

Nadere informatie

ArcGIS Mobile ADF. Smart Client Applicaties voor ArcGIS Server Eva Dienske, Wim Ligtendag

ArcGIS Mobile ADF. Smart Client Applicaties voor ArcGIS Server Eva Dienske, Wim Ligtendag ArcGIS Mobile ADF Smart Client Applicaties voor ArcGIS Server Eva Dienske, Wim Ligtendag Agenda Wat is de Mobile ADF? Architectuur Demo Wat is de mobile ADF? Ontwikkeltoolkit voor mobiele (Smart Client)

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Agenda. 1. voorstelling projectuitvoerders. 2. overzicht van tetra project SecureApps. 3. voorstelling leden gebruikersgroep

Agenda. 1. voorstelling projectuitvoerders. 2. overzicht van tetra project SecureApps. 3. voorstelling leden gebruikersgroep 1 Agenda 1. voorstelling projectuitvoerders 2. overzicht van tetra project SecureApps 3. voorstelling leden gebruikersgroep 4. QR based out-of-band communicatie 5. planning komende periode 6. discussie

Nadere informatie

Industrial Ethernet 2014. Verbeter de transparantie en beschikbaarheid van uw proces

Industrial Ethernet 2014. Verbeter de transparantie en beschikbaarheid van uw proces Industrial Ethernet 2014 Verbeter de transparantie en beschikbaarheid van uw proces - Verbeter de transparantie en beschikbaarheid van uw proces Met de mogelijkheden van de nieuwste generatie PAC - (Programmable

Nadere informatie

Interactief, real time security management

Interactief, real time security management P2000 en P2000LE SECURITY MANAGEMENT SYSTEEM Interactief, real time security management P2000 Security Management Systeem Schaalbaar, intuïtief en eenvoudig in gebruik Het Johnson Controls P2000 security

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

Project SAVE. Slim Aansturen Van Elektriciteit. Smart Building Congress Lamot Mechelen, 5 maart 2015

Project SAVE. Slim Aansturen Van Elektriciteit. Smart Building Congress Lamot Mechelen, 5 maart 2015 Project SAVE Slim Aansturen Van Elektriciteit Smart Building Congress Lamot Mechelen, 5 maart 2015 Laurens Vandelannoote, Innovatiesteunpunt Projectleider SAVE 9/03/2015 1 Algemeen SAVE = Slim Aansturen

Nadere informatie

Koning & Hartman maakt het verschil

Koning & Hartman maakt het verschil Koning & Hartman maakt het verschil KH Smart Manufacturing KH Smart Manufacturing Smart Made Simple Smart Made Simple Nieuwe technologieën volgen elkaar steeds sneller op en leiden tot nieuwe concepten,

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Remote maintenance 4.0

Remote maintenance 4.0 Locatie A Locatie B Remote maintenance 4.0 Onderwerpen 1 2 3 Uitleg Remote maintenance 4.0 Verschillende manieren van Remote maintenance Remote maintenance als een service 4 Twee voorbeelden van mogelijke

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Introductie ArchiMate

Introductie ArchiMate Introductie ArchiMate NAF Insight De Meern, 8 maart 2012 Egon Willemsz, enterprise architect UWV Programma Waarom ArchiMate? Praktijkvoorbeelden Samenvatting concepten Van start met ArchiMate Tot besluit

Nadere informatie

Software Mobiliteit. UAMS - 6 maart 2001. Theo D'Hondt Lab voor Pogrammeerkunde Vrije Universiteit Brussel http://prog.vub.ac.

Software Mobiliteit. UAMS - 6 maart 2001. Theo D'Hondt Lab voor Pogrammeerkunde Vrije Universiteit Brussel http://prog.vub.ac. Software Mobiliteit Theo D'Hondt Lab voor Pogrammeerkunde Vrije Universiteit Brussel http://prog.vub.ac.be/~tjdhondt p. 1 Overzicht Stelling Objecttechnologie Distributie Mobiliteit Evolutie Besluit p.

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt

Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt de markt 1 het IT-landschap is aan het veranderen De risico's en uitdagingen van computerservices in meerdere omgevingen moeten

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

4-11-2013. pagina x van y 1. Onderwerp. Qubic Solutions. Ansur gebruikersdag 2013 30 oktober 2013. Vision meets Precision. Vision meets Precision

4-11-2013. pagina x van y 1. Onderwerp. Qubic Solutions. Ansur gebruikersdag 2013 30 oktober 2013. Vision meets Precision. Vision meets Precision Ansur gebruikersdag 2013 30 oktober 2013 1 Onderwerp Kwaliteitsborging Medische Technologie met Qbus en Ansur door: Hans Schop 2 Qubic Solutions Oplossingen in procesbeheer Qubic Solutions ontwikkelt vanuit

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1.JMS...2

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1.JMS...2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1.JMS...2 1.1.Inleiding...2 1.2.Messaging architectuur...3 1.2.1.Point to point domein...3 1.2.2.Publish/Subscribe domein...4 1.2.3.Synchrone - asynchrone verwerking...4 1.2.4.De

Nadere informatie

De PROFIBUS & PROFINET dag 2009. Edegem, 10 juni 2009

De PROFIBUS & PROFINET dag 2009. Edegem, 10 juni 2009 De PROFIBUS & PROFINET dag 2009 Edegem, 10 juni 2009 Wat is PROFIBUS? Ronald Poosen PI Competence Center ACRO 2 Waarom PROFIBUS - Centrale PLC - Sensoren/Actuatoren - Gebaseerd op 4-20mA of 0-10V technologie

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan FACULTEIT WETENSCHAPPEN Software Quality Assurance Plan Software Engineering groep 3 Jeroen Van den haute Versie Datum Auteur Commentaar 0.1 09/11/2010 Jeroen Van den haute Eerste versie 0.2 12/11/2010

Nadere informatie

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman Palaemon Advies en projectmanagement Industriële automatisering Diensten en referenties Introductie van Palaemon Frans Kleisman Bedrijfsprofiel 30 jaar ervaring in diverse industriële productie-en procesbesturing.

Nadere informatie

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Even voorstellen Pim Berends, 1963 Business Consultant, ICT Automatisering. > 25 jaar ervaring in de industriële automatisering. MES scans

Nadere informatie

Responsive web applicaties op Oracle

Responsive web applicaties op Oracle APEX Responsive web applicaties op Oracle Spreker(s) : Datum : E-mail : Arian Macleane & Jacob Beeuwkes 06-06-2013 info@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline Trends APEX intro APEX

Nadere informatie

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator - faciliteert de ontwikkeling/optimalisatie van uw technologie - helpt uw energietechnologie succesvol in de markt zetten voor (startende) bedrijven:

Nadere informatie

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Manual IAM-TDI-V2-Technologie en Interactie. Jaar 0809 blok 2 Oktober 2008 Fons van Kesteren 1/8 Inhoud Technologie en Interactie 3.2: software architectuur...

Nadere informatie

Base24 database suite

Base24 database suite Base24 database suite Introductie De Base24 database suite is een zeer geavanceerde database oplossing die ontworpen is voor de management, opslag, inzage en uitwisseling van medische informatie zoals

Nadere informatie

Professional Services

Professional Services Professional Services Winning deals together with Alcadis Professional Services Experience Center Het Experience Center biedt Alcadis alle faciliteiten om partners te informeren over Wi-Fi, IP-connectiviteit

Nadere informatie

Het is een verticaal geïntegreerd bedrijf, dat zowel actief is in de productie van grondstoffen en halffabrikaten als van afgewerkte producten.

Het is een verticaal geïntegreerd bedrijf, dat zowel actief is in de productie van grondstoffen en halffabrikaten als van afgewerkte producten. Referenties Beaulieu International Group De klant Beaulieu International Group is een Belgische industriële groep die ontstond in de zomer van 2005 uit de fusie van vijf zelfstandige takken van de voormalige

Nadere informatie

Van productidee tot realiteit.

Van productidee tot realiteit. Van productidee tot realiteit. De Digital Factory Divisie van Siemens AG Unrestricted / Siemens AG 2014. All Rights Reserved. siemens.com/automation Agenda 13.30 Welkom, Introductie I4.0, Kuka robot integratie

Nadere informatie

THE BIG CHALLENGE VAN DE KLANT DIE OP UW WEBSITE ZIT

THE BIG CHALLENGE VAN DE KLANT DIE OP UW WEBSITE ZIT THE BIG CHALLENGE VAN DE KLANT DIE OP UW WEBSITE ZIT Whitepaper the next best thing in customer communication: Skype for Business. Patrick Kusseneers, Product manager Voxtron Communication Center Ons Voxtron

Nadere informatie

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group Programma: 1. Introductie trainingen Ton Knegt STC Group 2. FF EMEA Demo units Peter Overgauw - Honeywell 3. Training cases Bindert Douma STC

Nadere informatie

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms?

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? your oracle solu+ons partner Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? APEX for mission critical applications: the Groupm business-case By Ronny Boeykens & Stijn Van Raes iadvise o Opgericht in 2004

Nadere informatie

Vraag 1. Vraag 1a TERUGKOPPELING PROEFTENTAMEN. Software architecture

Vraag 1. Vraag 1a TERUGKOPPELING PROEFTENTAMEN. Software architecture Software architecture IM0203 TERUGKOPPELING PROEFTENTAMEN Vraag 1 Vraag 1a Veel van de in het werkboek besproken patterns kunnen ingezet worden voor het referentiesysteem. We lopen de patterns hier stuk

Nadere informatie

AUTOMATE WITH BIZAGI BPMS XPRESS

AUTOMATE WITH BIZAGI BPMS XPRESS Cursus AUTOMATE WITH BIZAGI BPMS XPRESS BizAgi BPMS Xpress is een gebruiksvriendelijke en kostefficiënte Business Process and Workflow software, specifiek ontworpen voor kleine en middelgrote ondernemingen.

Nadere informatie

Ceyenne Concentrator

Ceyenne Concentrator Ceyenne Concentrator Product Information Management, Publication Management, Order Management, Price Management, Content Interface, EDI, Web2Print, Marketing Campaign, Callcenter CRM Diract IT Opgericht

Nadere informatie

APPENDIX 3. Visueel voetmodel ter simulatie van voetkinematica aan de hand van planetaire drukdata (Friso Hagman)

APPENDIX 3. Visueel voetmodel ter simulatie van voetkinematica aan de hand van planetaire drukdata (Friso Hagman) APPENDIX 3. Visueel voetmodel ter simulatie van voetkinematica aan de hand van planetaire drukdata (Friso Hagman) 1. Introductie De doelstelling van het SIMKINPRES-project is het ontwikkelen van een klinisch

Nadere informatie

Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering

Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering Gain Automation Technology Specialist in technische en industriële automatisering Inleiding Ontwikkeling KPI-dashboard Voorbeelden Samenvatting Even voorstellen Paul Janssen: Senior Technical Consultant

Nadere informatie

Zelftest Java concepten

Zelftest Java concepten Zelftest Java concepten Document: n0838test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA CONCEPTEN Om de voorkennis nodig

Nadere informatie

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines Verlaag uw kosten en time-to-market Eén partner voor een gezamenlijk doel Schneider Electric is een wereldwijde leider op het gebied van automatiseringsoplossingen

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

Plan van aanpak Toogle

Plan van aanpak Toogle Plan van aanpak Toogle Gemaakt door, Kevin Donkers Paul v.d. Linden Paul Eijsermans en Geert Tapperwijn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave...2 2 Inleiding...3 3 Projectopdracht...4 4 Projectactiviteiten...5

Nadere informatie

De Nieuwe Generatie Dealer Management Oplossing. Ontworpen om u te helpen groeien.

De Nieuwe Generatie Dealer Management Oplossing. Ontworpen om u te helpen groeien. De Nieuwe Generatie Dealer Management Oplossing. Ontworpen om u te helpen groeien. De automobielbranche ondergaat wereldwijd enorme veranderingen. Bedrijven in de sector worden steeds meer geconfronteerd

Nadere informatie

Master Of Code voor haar opdrachtgevers

Master Of Code voor haar opdrachtgevers Master Of Code voor haar opdrachtgevers nov12 Een trend: mobiel in zakelijk verkeer Een trend: mobiel in zakelijk verkeer(2) 1,6 miljoen x online boekjes bekeken waarvan 600.000 keer via mobiele apparaten

Nadere informatie

Publishing & Printing Company B.V.

Publishing & Printing Company B.V. STAPPENPLAN WEBSITE Versie 1.3 Publishing & Printing Company B.V. Weth. Sangersstraat 38 (0)46-437 73 11 KVK 140.41959 6191 NA Beek web@pp-company.nl BTW NL 0085.52.861.B01 Algemene voorwaarden www.pp-company.nl

Nadere informatie

Toonaangevend in open source collaboration

Toonaangevend in open source collaboration Toonaangevend in open source collaboration Open in technologie en onderlinge communicatie ENTERPRISE OPEN COMPATIBLE Zarafa is een toonaangevend Europees softwarebedrijf op het gebied van open source groupware

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Security Management Solution INNOVATORS IN SECURITY

Security Management Solution INNOVATORS IN SECURITY Security Management Solution INNOVATORS IN SECURITY Geïntegreerde Oplossingen Security Management Inbraak Detectie Camera Bewaking Inhoud 1. Wie zijn wij? 2. Onze beveiligingsoplossing 3. Marktsegmenten

Nadere informatie

Gebruik van microwindturbines voor het leveren van hernieuwbare energie aan particulieren en kleine bedrijven

Gebruik van microwindturbines voor het leveren van hernieuwbare energie aan particulieren en kleine bedrijven Gebruik van microwindturbines voor het leveren van hernieuwbare energie aan particulieren en kleine bedrijven Startvergadering TETRA project 17 september 2010 http://www.microwindturbine.be 1 Dagorde 14u00

Nadere informatie

EPLAN Experience. Your Gateway to Greater Efficiency

EPLAN Experience. Your Gateway to Greater Efficiency EPLAN Experience Your Gateway to Greater Efficiency Over ons EPLAN Software & Services ontwikkelt engineering software en adviseert bedrijven hoe zij hun engineering processen kunnen optimaliseren. Klanten

Nadere informatie

BIJLAGEN DOCUMENT VOOR EEN JAARVERSLAG, EEN EINDVERSLAG EN EEN FINANCIEEL VERSLAG VAN EEN O&O-BEDRIJFSPROJECT

BIJLAGEN DOCUMENT VOOR EEN JAARVERSLAG, EEN EINDVERSLAG EN EEN FINANCIEEL VERSLAG VAN EEN O&O-BEDRIJFSPROJECT VERSIE 2.0 _ SEPTEMBER 2004 BIJLAGEN DOCUMENT VOOR EEN JAARVERSLAG, EEN EINDVERSLAG EN EEN FINANCIEEL VERSLAG VAN EEN O&O-BEDRIJFSPROJECT Bischoffsheimlaan 25 B - 1000 Brussel Tel : +32 209 09 00 Fax :

Nadere informatie

Simacan Connect verwerkt en harmoniseert verschillende databronnen, zodat deze te gebruiken zijn met eigen databronnen.

Simacan Connect verwerkt en harmoniseert verschillende databronnen, zodat deze te gebruiken zijn met eigen databronnen. Integratie van verkeersinformatie in logistieke processen Simacan, onderdeel van de OVSoftware Groep (www.ovsoftware.nl), richt zich op het verwerken, beschikbaar maken en inzichtelijk maken van grote

Nadere informatie

HMI s ontsluiten machines naar het WEB

HMI s ontsluiten machines naar het WEB HMI s ontsluiten machines naar het WEB Grip op uw machine onafhankelijk van zijn locatie Door: Bert-Jan Ruesink Email: b.ruesink@duranmatic.nl Machinebouw event 2015 Pag. 1 Duranmatic B.V. Technische handelsonderneming,

Nadere informatie

Open Specificaties Formaat

Open Specificaties Formaat Open Specificaties Formaat 11-11-2015 Erik Pijnenburg directeur @kubusbv Open Specificaties Formaat Voorstellen BIM voor fabrikanten OPEN standaarden Open Specificaties Formaat Korte demonstratie Vragen

Nadere informatie

Mechatronica 4.0 maakt zorgbedden slim

Mechatronica 4.0 maakt zorgbedden slim Mechatronica 4.0 maakt zorgbedden slim Abstract: Flanders Make en Sirris stellen tijdens de Open Bedrijvendag een demo-opstelling voor van een slim bed. De ontwikkeling van dit bed verloopt in samenwerking

Nadere informatie

Efficiëntie? Dat is werken

Efficiëntie? Dat is werken Efficiëntie? Dat is werken met actuele informatie. Punt. Isabel Corporate Synchroniser Isabel Corporate Synchroniser Hoe efficiënt werkt u vandaag? Vandaag is het uitwisselen van bestanden tussen Isabel

Nadere informatie

Gimme Five! Op weg naar TYPO3 5.0 'Phoenix'

Gimme Five! Op weg naar TYPO3 5.0 'Phoenix' Gimme Five! Op weg naar TYPO3 5.0 'Phoenix' Waarom TYPO3 5.0? Waarom TYPO3 5.0? Enkele redenen: Waarom TYPO3 5.0? Enkele redenen: Complexiteit De TYPO3 Core architectuur heeft zijn limiet bereikt en is

Nadere informatie

Simultane Product en Productieontwikkeling

Simultane Product en Productieontwikkeling Simultane Product en Productieontwikkeling Pascal Pollet, 24/10/2013 11.11.13 1 Sirris > WIE? Collectief Centrum van de Technologische Industrie 2400 lidbedrijven 130 Experten met high tech infrastructuur

Nadere informatie

Het managementsysteem voor intelligente veiligheid. FlexES Guard

Het managementsysteem voor intelligente veiligheid. FlexES Guard Het managementsysteem voor intelligente veiligheid naast overzicht ook inzicht De overvloed aan informatie die we Het modulaire beschikt tegenwoordig moeten verwerken, is over de volgende functionaliteiten:

Nadere informatie

Overzicht Producten Project Hightech@home

Overzicht Producten Project Hightech@home Overzicht Producten Project Hightech@home E.G.E. Gyaltsen-Lohuis J.M. Nauta 18/02/2015 1 Overzicht producten van het Hightech@home-project: Open Hightech Domoticaportaal Het portaal is de interface naar

Nadere informatie

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010 Praktijkcasus Identity management Bert Dondertman 14 september 2010 Agenda Praktijkcasus: Waarom? Hoe? Score op de diverse dimensies OGh IAM presentatie juli 2010 2 Waarom? Centraal klantportaal waar mogelijkheden

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november De PROFIBUS, PROFINET & Ede, 18 november 2011 IO-Link dag 2011 The basics of PROFINET Harm Geurink Product Manager AUTOMATION Phoenix Contact bv hgeurink@phoenixcontact.nl PROFINET Trends in de markt:

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

APEX en JasperReports

APEX en JasperReports APEX en JasperReports een Dream Team! Spreker(s) : Datum : E-mail : Vincent Deelen 28 mei 2013 vincent.deelen@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline APEX en rapporten Oracle BI publisher

Nadere informatie

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving IWT Ellipsgebouw Koning Albert II-laan 35, bus 16 1030 Brussel tel. +32 (0)2 432 42 00 fax +32 (0)2 432 43 99 website : www.iwt.be e-mail : bedrijfssteun@iwt.be Toelichtingsdocument kmo-innovatieprojecten

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM 2011 360 kijk op uw relaties

Microsoft Dynamics CRM 2011 360 kijk op uw relaties Microsoft Dynamics CRM 2011 360 kijk op uw relaties 26 september 2013 Programma 10u15: GMI Customer Relationship Management Een oplossing binnen een breder kader (GMI 4D Solution Concept ). Willem van

Nadere informatie