Europa mét toekomst Strategie voor een duurzame groei post 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Europa mét toekomst Strategie voor een duurzame groei post 2010"

Transcriptie

1 Europa mét toekomst Strategie voor een duurzame groei post 2010

2 Dankwoord De Staatssecretaris Armoedebestrijding, Philippe Courard, maakte dit project mogelijk. Ik dank hem hiervoor. Mijn dank gaat ook uit naar de Provincie Vlaams Brabant, in het bijzonder naar Wendy Broos, door wiens ondersteuning de dag van de presentatie van het dossier mogelijk werd. Daarnaast is een woord van dank voor diegenen die inhoudelijk meewerkten aan dit dossier op zijn plaats. Zonder de inzet en onvermoeibare steun, lag er vandaag geen rapport op tafel. De Overleggroep Werk en Sociale Economie van het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen, was de draaischijf van dit project. Ik wil hen allen bedanken om zich telkens opnieuw te buigen over de nieuwe informatie uit de werkgroepen, voor hun bruisende ideeën en voor hun onvermoeibare inzet. Daarnaast ook grote dank aan al de verenigingen waar armen het woord nemen die hun deuren openzetten en bereid waren mee na te denken over deze moeilijke Europese materie. Dank aan Alpha 5000 (Namen), De Brug (Hasselt), De Schakel (Brussel), Réseau Wallon de Lutte contre la Pauvreté (Namen), Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad, La Rochelle (Roux), t Hope (Roeselare), Vierdewereldgroep mensen voor mensen (Aalst), Wieder (Brugge). Dank aan alle mensen in armoede die me in deze gesprekken hun persoonlijke levenservaringen toevertrouwden. De inzichten die ik van jullie meekreeg, zijn van onschatbare waarde. Graag wil ik in het bijzonder Elke Vandermeerschen van het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen, bedanken. Zij heeft me vanaf de start van het project ondergedompeld in de materie. Haar stimulerende feedback en kritische bemerkingen, zorgden voor het inhoudelijk op punt stellen van dit dossier. Elke, dankjewel voor de goede samenwerking! In het formuleren van de aanbevelingen, zijn een aantal mensen van cruciaal belang geweest. Ludo Horemans, Christine Mahy, Elke Vandermeerschen en Paul Vaernewyck, dank jullie wel voor het delen van jullie know how. De omstandigheden lieten niet veel tijd om te reageren, 1000 maal dank dus voor het kort op de bal spelen van ieder van jullie. Daarnaast wil ik ook mijn dank betuigen aan de werknemersfederaties aan Vlaamse zijde om hun kennis en standpunten ten opzichte van het dossier mee te delen. Dankjewel Chris Serroyen (ACV), Maarten Dedeyne (ACLVB) en Françoise Vermeersch (ABVV). Dank aan de collega s voor hun bijdrage en hulp aan dit project, die liep van inhoudelijke feedback tot praktische en logistieke ondersteuning. Dank aan de teams van het Vlaams Netwerk, de Brusselse partners en het Waals Netwerk. In het bijzonder dank ik Arne, Frederic, Gaëlle, Ingrid, Kaniyé, Katelijn, Mariëlle, Marleen, Sieg, Stephan en Swa. En tot slot. Dit dossier was niet mogelijk zonder de flexibiliteit van de mensen die de lay-out en de vertaling verzorgden. Patrick Dooms voor de lay-out, Fabienne De Vis voor de Franse vertaling en Erik Vaernewyck voor de Engelse vertaling. Ook dank aan drukkerij Sintjoris voor het drukwerk en Brandpunt 23 voor de foto s op de cover. Dank jullie wel. Karolien Schepens Projectmedewerkster BAPN 2

3 Inhoudstafel Dankwoord... 2 Inhoudstafel... 3 Aanbevelingen voor een Europa met toekomst... 4 Inleidend voorwoord De Lissabonstrategie en armoedebestrijding: stand van zaken...11 Een rechtvaardig Europa...15 Vooruitgang Strategie voor een duurzame groei post Herverdeling...30 Gedeelde Welvaart...31 Herziening van het huidige belastingsysteem...34 Opnieuw investeren Inkomensongelijkheid/minimuminkomen voor iedereen...39 Werk...42 Activeren, activeren, wie zijn best doet zal het leren?...44 De productieve werknemer en de burn outs...46 Werkende armen...48 Kwalitatieve jobs op maat...49 Flexizekerheid...51 Sociale economie Leren...56 Tot slot

4 Aanbevelingen voor een Europa met toekomst Armoede Uitbannen tegen De Europese Unie moet zich engageren om het armoedecijfer drastisch te doen dalen en moet daartoe als indicator de ambitieuze 0%-doelstelling voorop schuiven. Tegen 2020 mag geen enkele EU-burger nog onder de armoedegrens leven. De Europese armoedegrens wordt gedefinieerd volgens het 60% nationaal mediaan inkomen. In een tweejaarlijkse rapportage worden lidstaten verplicht verantwoording af te leggen van de al dan niet ondernomen stappen en acties om de Europese 0%-doelstelling te bereiken. De Sociale Open Methode van Coördinatie Versterken 2. De Europese Unie moet de Open Methode van Coördinatie voor sociale bescherming en sociale inclusie ( de sociale OMC) versterken en verder uitbouwen om de sociale pijler in haar beleid, en in het bijzonder in de nieuwe Europese Strategie vanaf 2010, te versterken. Vooruitgang Meten 3. De Europese Unie moet naast het Bruto Binnenlands Product (BBP) aanvullende vooruitgangsindicatoren formuleren, nastreven en opvolgen, zoals bijvoorbeeld indicatoren die de kloof tussen arm en rijk meten. Twee instrumenten om (aspecten van) de kloof te meten, zijn: De Gini-coëfficient die de inkomensongelijkheid in een bepaalde regio meet. Een rechtenmeting. Een meting van het aantal personen (%) binnen de EU die geen toegang hebben tot de rechten vernoemd in het Verdrag van de Rechten van de Mens. Deze meting moet per land en per recht worden nagegaan, om op basis daarvan de evolutie op te meten. Participtie van mensen in armoede aan het beleid 4. De Europese Unie moet uiterlijk tegen eind 2010 een plan ontwikkelen dat de volwaardige participatie van mensen in armoede in het Europees beleidsvormingsproces verzekert, in samenwerking met verenigingen van en met mensen in armoede en met organisaties die mensen in armoede vertegenwoordigen. Dit kan mogelijk gemaakt worden door: a) Het jaarlijks verslag van de Europese Ontmoeting van mensen in armoede te erkennen als een waardevol document. Dit betekent dat er vanuit de Europese Unie op elk verslag een antwoord/reactierapport wordt geschreven dat duidelijk weergeeft welke zaken worden meegenomen in het huidige beleid van de Europese Unie en op welke manier. De Europese Unie moet de mogelijkheden verkennen op welke manier dit jaarlijks rapport structureel mee opgenomen kan worden in de evaluatie van de stand van zaken met betrekking tot armoedebestrijding. 4

5 b) De EU moet de lidstaten aanzetten om verslag uit te brengen over de participatie van mensen in armoede aan de Strategische Rapporten en aan de NAPs. De lidstaten moeten in hun rapport aangeven op welke manier dit tot stand is gekomen (bvb. door middel van een structurele werkgroep). De participatie van mensen in armoede moet één van de evaluatiecriteria worden in het tot stand brengen van deze rapporten en/ of plannen. c) De EU moet het belang van de specifieke kennis van mensen in armoede, die gebaseerd is op hun ervaringen van een leven in armoede, erkennen. Zowel de getuigenissen van mensen in armoede in het algemeen, als de kracht van ervaringsdeskundigen in de strijd tegen armoede, zijn belangrijk. Lidstaten moeten in hun Strategische Rapporten en NAPs kunnen aantonen op welke manier mensen in armoede en ervaringsdeskundigen ingeschakeld werden. Herverdeling 5. De Europese Unie moet een intern Europees orgaan aanduiden dat zich exclusief bekommert om het vraagstuk van de herverdeling. a) De EU moet de lidstaten aanmoedigen een herverdelingstoets van hun beleid te doen, waarvan ze verslag uitbrengen aan de EU, om zo het effect van het gevoerde beleid op het dichten van de kloof na te gaan. b) De EU moet voortdurend op zoek gaan naar goede manieren om de herverdeling van materiële en immateriële goederen binnen de EU en in de lidstaten te verzekeren. c) Om effectief de armoede in de EU uit te roeien, moet de EU een nieuw systeem van belastingen ontwikkelen, waarbij het geïnde geld niet enkel uit arbeid mag komen. Er moet een groter aandeel belasting geheven worden op inkomsten uit verschillende bronnen en op vermogen, zoals op aandelen, spaargeld,. Deze belastingsvorm moet van progressieve aard zijn: de belasting moet toenemen naarmate de hoogte van de inkomensbron en het vermogen. d) De EU moet een Europese taks op speculaties vastleggen (Tobintaks). De opbrengsten moeten rechtstreeks gebruikt worden in de strijd tegen armoede. Een deel ervan moet geïnvesteerd worden in verenigingen van en met mensen in armoede en in organisaties die mensen in armoede vertegenwoordigen. Dit kan door een deel van het bijkomend budget beschikbaar te maken voor het Europees Sociaal Fonds, op voorwaarde dat ook kleine organisaties er een aanspraak op kunnen maken (wat betekent een verlaging van de administratieve lasten en het terugschroeven van de zware voorfinanciering) en vraagt dus ook om een heroriëntering van de structurele fondsen. 5

6 Toereikend Inkomen 6. Europa moet aan elke EU-inwoner een minimuminkomen garanderen dat mensen in staat stelt een menswaardig leven te leiden. Daarbij moet de EU parallel volgende acties ondernemen die tegen 2020 afgerond zijn: Het globale inkomen van een persoon moet minstens worden opgetrokken tot aan de armoedegrens. Ze moeten minstens de Europese armoedegrens (= 60% van het nationaal mediaan inkomen) bereiken als opstap naar een menswaardig inkomen. Elke lidstaat moet een onderzoek uitvoeren dat bepaalt welk budget noodzakelijk is om een menswaardig leven te kunnen leiden, dat wil zeggen, een onderzoek dat vertrekt vanuit de behoeften van het individu om op een volwaardige manier te kunnen deelnemen aan de samenleving. (cfr. onderzoek Bérénice Storms en Karel Van den Bosch) Soortgelijk onderzoek moet in elke lidstaat worden gehouden, met betrokkenheid van alle maatschappelijke actoren, in het bijzonder ook mensen in armoede. Het globale inkomen van een persoon moet minstens opgetrokken worden tot aan het budget bekomen door bovenstaand onderzoek. Activeringsbeleid 7. Het activeringsbeleid van de EU en de lidstaten van mensen in armoede moet gericht zijn op sociale inclusie, waarin werk een belangrijk instrument kán zijn, maar geen wondermiddel is in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. Activering van mensen in armoede moet rekening houden met bepaalde principes, zoals voldoende tijd bieden om alles op eigen tempo te bereiken om zo slaagkansen voor iedereen mogelijk te maken, de gezinssituatie in acht nemen (alleenstaande met kinderen), uitgaan van het welzijn van de betrokkene, versterken van het zelfvertrouwen, Duurzaam en Kwaliteitsvol Werk 8. De Europese Unie moet in een nieuwe strategie verzekeren dat er voldoende tewerkstellingsmogelijkheden zijn voor diegene in de werkende bevolkingsgroep die in staat zijn om te werken. De EU moet als prioriteit de kwaliteit en duurzaamheid van jobs naar voor schuiven en mag zich niet blindelings fixeren op het bereiken van de 70% - doelstelling. Eerder dan het aantal mensen die werken, moet de focus komen te liggen op het aantal mensen dat zich bevindt in een kwalitatief duurzame job. Daartoe moet de EU in haar werkgelegenheidsbeleid een heroriëntering doen die de aandacht terug richt op de rechten en het welzijn van het individu. De situatie waarin werkende armen ( working poor ) verkeren moet worden voorkomen en worden uitgebannen. 6

7 Om voldoende en kwalitatieve tewerkstellingsmogelijkheden te garanderen moet de EU: blijvend investeren in kwaliteitsvolle jobs van verschillende aard en soort (zowel voor hoogals voor laagopgeleiden) blijvend investeren in de sociale economieeen programma ontwikkelen ter ondersteuning van sociale economieprojecten die als hoofddoelstelling armoedebestrijding voorop stellen ook jobzekerheid en niet enkel flexicurity aanmoedigen een kader ontwikkelen waarin praktijken van misbruik van de werknemer onmogelijk zijn en kunnen worden gesanctioneerd samen met de lidstaten de doelstelling voorop schuiven om tegen % werkende armen te hebben en meer specifiek het Europees Directoraat Generaal Werkgelegenheid, de opdracht geven een plan uit te denken voor werk op maat en voor iedereen. Lidstaten moeten hierover in hun Nationaal Hervormingsprogramma verantwoording afleggen, specifiek gericht op jobs op maat. Actieve Inclusie toepassen 9. In oktober 2008 werd de aanbeveling van de Europese Commissie voor de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten, goedgekeurd. Deze aanbeveling moet vanaf 2010 een richtlijn worden, waarbij de klemtoon moet liggen op het samengaan van de drie onderdelen (toereikend inkomen, inclusieve arbeidsmarkt en toegang tot diensten). Zij moeten één geheel vormen. Zij moeten allen tegelijk worden uitgebouwd en niet slechts één element (zoals in het huidige beleid, waarin alle aandacht enkel uitgaat naar de arbeidsmarkt). Een Kennissamenleving voor Iedereen 10. De Europese Unie moet het beleid dat ze voert rond de kennissamenleving tegelijkertijd koppelen aan reglementering die de toegang tot die kennis voor iedereen kan garanderen. a) De EU moet haar leden aanzetten tot de uitvoering van kosteloos onderwijs. De lidstaten moeten daarom de kwaliteit van het publiek onderwijs boven alles waarborgen, en uitsluiten dat de toegang tot kennis gereguleerd wordt door geld. b) Het beleid rond levenslang leren moet zich uitdrukkelijk richten tot diegenen die qua kennis meer ondersteuning nodig hebben dan de doorsnee burger, in het bijzonder tot mensen in armoede. Op die manier moeten zij de kans krijgen een inhaalbeweging te maken, omdat deze mensen in hun eerdere levensjaren vaak de toegang tot verdere ontplooiingskansen werd ontzegd. 7

8 Inleidend voorwoord Het rapport dat voor u ligt formuleert een alternatief op de visie van de Europese Unie (EU) over de toekomst van de EU en reikt daarmee alternatieven aan voor een nieuwe termijn. De Europese Raad ontwikkelde in het jaar 2000 een strategie voor groei en werkgelegenheid die vooruitgang op Europees vlak mogelijk zou moeten maken. Deze strategie, de Lissabonstrategie, loopt in 2010 op zijn einde en is er niet in geslaagd haar beloften waar te maken. In dit rapport worden een aantal handvaten aangereikt die van cruciaal belang zijn in het ontwikkelen van een nieuwe strategie. Vertrekkende vanuit de vaststelling dat de armoede in de EU toeneemt en dat de EU er steeds minder in slaagt om het karakter van een sociale EU, waarin elke burger toegang heeft tot de fundamentele grondrechten, uit te dragen aan haar burgers, formuleren we het gezicht hetwelk de EU dan wel moet hebben. We behandelen verschillende thema s en denken na over vooruitgang, rechtvaardigheid, groei, leren, werk,. De Europese Unie staat vandaag op een kruispunt en moet beslissen welke richting het uit zal gaan. Deze beslissing zal grote gevolgen hebben voor het alledaagse leven van elke bewoner van de EU. Het is daarom van cruciaal belang het debat open te trekken en de burgers een stem te geven in de beslissingen die hun eigen leven aanbelangen. Meer dan 1 op 6 van deze burgers leeft onder de armoedegrens. (Eurostat 2007) 1 Het belang van de participatie van mensen in armoede aan het debat over de toekomst van de EU kan dus niet onderschat worden. Het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding (BAPN) tracht deze participatie te verzekeren door via haar drie regionale netwerken 2 de ervaringen van mensen in armoede over heel België te bundelen. BAPN vergroot daarmee de draagkracht in de strijd tegen armoede en pleit voor een evenwaardige plaats en stem van de betrokkenen in het publieke debat en in beleidsbeslissingen, dit zowel op nationaal als op Europees niveau. Dit rapport is het resultaat van de vele gesprekken met mensen in armoede. Binnen dit onderzoeksproject van BAPN fungeerde de Vlaamse regio, het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen, als trekker. Vanuit de Overleggroep Werk en Sociale Economie, die structureel ingebed is in het Vlaams Netwerk en waarin verenigingen zetelen die rond het thema werk en sociale economie actief zijn, werd het project en de inhoud van dit dossier systematisch opgevolgd. 1 Eurostat. 79 miljoen Europeanen (16%) leven in armoede in 2007, of m.a.w. 1 op 6,25. 2 Zijnde de Brussels partners (BPA, Forum Bruxellois), Réseau Wallon de Lutte contre la Pauvreté (RWLP) en het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen. 8

9 Dit rapport is uniek. De kracht van mensen in armoede en de kennis waarover zij beschikken, berust op hun eigen ervaring van een leven in armoede. Het is nu net die specifieke ervaring die de productie van dit soort kennis mogelijk maakt. Ze kan, met andere woorden, niet elders gehaald worden Niet alleen tijd voor een nieuwe strategie is daarbovenop het Europees Jaar van verzet tegen armoede. De Europese Unie móet stappen ondernemen die er ook echt in slagen het armoedecijfer drastisch te doen afnemen. Het belang van de stem van mensen in armoede wordt hierbij nog eens dik in de verf gezet, want wie anders dan de betrokkenen zelf, kunnen aangeven waar het schoentje knelt en welke oplossingen voor hen een realistisch en degelijk alternatief zijn. Het debat moet worden aangegaan. Daar bovenop is België in de tweede helft van 2010 voorzitter van de Europese Unie. We hopen hierbij dan ook dat dit voorzitterschap het gewicht dat we in de schaal kunnen leggen met dit rapport, vergroot. België kan Europa mee aansporen de juiste beslissingen te nemen. Er werd gestart met groepsgesprekken in vier Vlaamse verenigingen (De Brug uit Hasselt, Vierdewereldgroep mensen voor mensen uit Aalst, t Hope uit Roeselare en Wieder uit Brugge) waarbij in een latere fase ook één Brusselse vereniging (De Schakel) en twee Waalse verenigingen (La Rochelle uit Roux, Alpha 5000 uit Namen) werden betrokken. De bevindingen hiervan werden voortdurend teruggekoppeld naar de Overleggroep Werk en Sociale Economie. Dit maakte dat het dossier doorheen de tijd stapsgewijs werd opgebouwd: de resultaten van de groepsgesprekken in de verschillende verenigingen waar armen het woord nemen zorgden op die manier voor discussiemateriaal binnen de Overleggroep. Daarnaast werd tijdens het project ook sterk ingezet op partnerschappen en traden we met onze aanbevelingen in gesprek met werknemersorganisaties, academici, beleidsmedewerkers, sociale organisaties,... zodoende het dossier extra kracht te geven en de betrokkenheid te vergroten. Vanuit een gezamenlijke reflectie door mensen in armoede op de Europese Unie van vandaag en de wereld waarin we wonen, zetten we via dit rapport de stap naar het formuleren van aanbevelingen voor de EU van morgen, voor de EU waarin we wíllen wonen. Wij hopen ten zeerste dat de EU kiest voor een sociaal en rechtvaardige EU, een EU die gedragen wordt en die het vertrouwen van haar burgers terugwint. Wij rekenen alvast op u. 9

10

11 1 De Lissabonstrategie en armoedebestrijding: stand van zaken In het kader van de toenemende globalisering en de hierbij horende steeds groter wordende concurrentie tussen de (groot)machten groeit doorheen de tijd het belang en verlangen om een strategie te ontwikkelen die de positie van de Europese Unie in de toekomst op wereldvlak moet verzekeren en versterken. Om dus niet van de wereldkaart te worden geveegd, ontwikkelt de EU een strategie die haar positie ten opzichte van Amerika, Azië, China, veilig moet stellen. De EU gaat in deze strategie op zoek naar haar troeven, richt vervolgens al haar pijlen op het versterken en verder uitbouwen van die troeven en tracht op die manier een sterke positie te verwerven op wereldvlak. In 2000 werd door middel van de Lissabonstrategie een antwoord gegeven op de vraag waarop de Europese Unie moet inzetten om haar positie op wereldtoneel te versterken. De Lissabonstrategie is een tienjarenplan ( ) met als doel om van de EU de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te maken die in staat is tot duurzame en economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang. (Europese Raad van Lissabon 2000, 23 en 24 maart) De troeven van de EU situeren zich dus op drie domeinen die meteen de pijlers van de strategie vormen: het economische, het sociale en het milieu. 11

12 De Lissabonstrategie bleef doorheen de tijd een sterk richtinggevend beleidsinstrument zowel voor Europa als voor haar nationale lidstaten. In 2005 werd de strategie verder uitgewerkt. Deze uitwerking omvatte de versterking van het zogenaamde job-growth -model en activeerde de driehoek van werk, groei en welvaart. De redenering werd hierbij als volgt. Indien we investeren in meer en betere banen voor iedereen, zal dit een positieve impact hebben op onze economische groei: meer mensen zijn aan het werk, wat zorgt voor een grotere productiviteit, meer mensen hebben ook een loon, wat dan weer zorgt voor een grotere consumptie. Wanneer dan de economie op die manier versterkt wordt en meer groei mogelijk maakt, zal de algemene welvaart binnen Europa stijgen. (COM, ). Wat de sociale pijler betreft, spreekt men onder meer over het creëren van een hechtere sociale samenhang, over het investeren in mensen en het ontwikkelen van een actieve en dynamische welvaartsstaat, over meer en betere banen ook voor kansengroepen, over het bevorderen van alle aspecten van gelijke kansen. Tot slot verbindt men zich ertoe om in de komende tien jaar een beslissende impact te hebben op de uitroeiing van armoede. (Europese Raad van Lissabon 2000, 23 en 24 maart) Het aantal mensen dat in de EU onder de armoedegrens leeft en sociaal is uitgesloten, is onaanvaardbaar hoog. Er moeten stappen worden gezet om de armoede definitief uit te roeien door adequate [ ] doelen te stellen. (Europese Raad van Lissabon 2000, 23 en 24 maart) Door deze driehoeksredenering in te bouwen, zou de Europese Unie ook meteen tegemoet komen aan de sociale doelstellingen van de strategie. Immers, een grotere algemene welvaart voor iedereen impliceert dat ook mensen in armoede hierbij gebaat zijn. De strategie zou op die manier automatisch de strijd tegen armoede aanknopen. De aanpassing in 2005 heeft echter een belangrijke impact gehad op het evenwicht tussen de drie pijlers in de strategie; met overgewicht aan de economische pijler. De sociale pijler verdween meer en meer naar de achtergrond. Men ging er immers vanuit dat welvaart voor iedereen een automatisch gevolg zou zijn van de investering in werkgelegenheid. Dit zorgde voor een eenzijdige nadruk op het thema werk, waardoor directe investering in de sociale pijler uit bleef. Een grote denkfout die ze gemaakt hebben, is dat ze de economie op de eerste plaats gezet hebben en dan pas zijn gaan denken aan het sociale of de mens. Want het welzijn van de mens, waar zit dat? De mens wordt precies gebruikt om de economie draaiende te houden. Eigenlijk zouden we moeten vertrekken vanuit het sociale om dan het milieu en dan de economie mee te pakken. Werkgroep Wieder, Brugge, 18 augustus

13 Of de Lissabonstrategie vandaag de dag haar doelstellingen gehaald heeft, is niet meer de vraag. De beschikbare armoedecijfers geven ons hierop een eenduidig antwoord. 1 op 7 van de mensen in ons land leeft onder de armoedegrens. (Interfederale Armoedebarometer 2009) In Europa is dit bijna 1 op 6. (Eurostat) De armoedegrens is gelijk aan 60% van het nationaal mediaan beschikbaar inkomen op individueel niveau. In België kan 1 persoon op 7 beschouwd worden als arm (14,7%). Het gaat om alleenstaanden met een netto beschikbaar inkomen van minder dan 860 euro per maand en om gezinnen met een netto beschikbaar inkomen van minder dan euro netto per maand. 3 Alsof deze vaststelling op zich nog niet onrustwekkend genoeg is, geven cijfers van de OECD weer dat het aandeel mensen dat onder de armoedegrens leeft, stijgt en dat de kloof tussen arm en rijk toeneemt, ook binnen de landen die deel uitmaken van de EU. The gap between rich and poor and the number of people below the poverty line have both grown over the past two decades. 4 Ik heb gelezen dat het verschil tussen arm en rijk nu veel groter is dan 100 jaar geleden. [ ] Het verschil dat er nu bestaat is veel groter dan in de film van Daens tussen de baron en de arbeider. Die kloof is nu veel groter, in absolute cijfers. Dat is niet geweten, én het vergroot aanzienlijk jaar na jaar. In de Lissabonstrategie wordt daarnaast ook gesproken over het creëren van een hechtere sociale samenhang. Maar wat dit begrip nu precies inhoudt en welke doelstellingen ze hierbij concreet voorop stellen, blijft eerder gissen. Sociale samenhang, dat betekent voor mij dat alle mensen op één of andere manier een gemeenschap vormen. Maar wat ons net opvalt is dat mensen in armoede - ook al wonen ze naast de deur vaak in hele andere werelden leven. Dat treft mij. Overleggroep Werk en Sociale Economie, Brussel, 2 juli 2009 Op basis van deze definitie van sociale samenhang, namelijk de mate waarin de bevolking ook echt een gemeenschap vormt, kunnen we stellen dat de resultaten eerder teleurstellend zijn. Vandaag lijken we ons eerder te bewegen in een koude en onpersoonlijke ruimte. Een beetje een warmer Europa, dat zou deugd doen. Als ge kijkt naar vroeger, dat is een verschil hoor. Op de straat, waar mensen voor hun deur zitten te praten met elkaar, allemaal samen, die gezelligheid,... Ten opzicht van vandaag. Als ge nu buitenkomt en uw buurman ook op hetzelfde moment, ge bekijkt elkaar en het is ruzie. Werkgroep Wieder, Brugge, 18 augustus

14 De EU slaagt er niet in haar beloften waar te maken. Maar niet enkel de sociale pijler hinkt qua realisaties achterop, ook de verwezenlijkingen op economisch en milieuvlak zijn eerder teleurstellend. We kampen vandaag met een financieel-economische crisis (denk maar aan de vele faillissementen, ontslagen, besparingen,...), Het is crisis, mensen verliezen hun job. De onzekerheid groeit, ook in bedrijven, niemand durft nu nieuwe initiatieven nemen. De economische wereld is verstard en valt stil, want wat blijft er nu nog over, na het jarenlange optimisme? Teleurstelling en wantrouwen. Werkgroep 2 De Schakel, Brussel, 10 november 2009 Het is moeilijk om vandaag nog te geloven in de creatie van werk, van meer jobs, want dat wat we zien, zijn grote bedrijven, die hun werknemers afdanken. Werkgroep RWLP, Namen, 9 oktober 2009 om nog maar te zwijgen over de grote milieuproblematiek (denk in dit verband maar aan de opwarming van de aarde, probleem van fijn stof, ). Er zijn zoveel alternatieven voor bijvoorbeeld benzinemotoren. Maar dat wordt tegengewerkt omdat het economisch niet rendabel is. Diegenen die nu van de olie-business profiteren, houden dat tegen. Overleggroep Werk en Sociale Economie, Brussel, 2 juli 2009 We hebben vandaag te maken met een viervoudige crisis: een financiële, economische, maar ook een sociale en milieucrisis. Het voorgaande EU-beleid heeft ons hiervoor niet kunnen behoeden. Het is tijd voor verandering. Hoog tijd.

15 2 Een rechtvaardig Europa In de aanbevelingen voor een nieuwe strategie vanaf 2010 vertrekken we van de idee van een rechtvaardige samenleving: de Europese Unie moet groei en welvaart voor ál haar inwoners mogelijk maken. Om dit te kunnen verwezenlijken, moet de EU een kader scheppen dat elk individu ertoe in staat stelt te kunnen deelnemen aan de samenleving. Mogelijke drempels en hindernissen tot deze deelname moeten worden weggenomen. Een rechtvaardige EU is een EU die aan al haar inwoners een goede minimum levensstandaard kan verzekeren. Een rechtvaardige EU is een samenleving waarin de rechten van elk individu automatisch van kracht zijn, denk hierbij maar aan het recht op betaalbare en kwalitatieve gezondheidszorg, een goede woonst, toegang tot onderwijs, een kwalitatief en goed betaalde job, participatie aan en toegang tot cultuur en sport, recht op een gezin, Vandaag zijn deze zaken voor vele EU-burgers jammer genoeg nog geen vanzelfsprekendheid, waarvan dit rapport het levend bewijs is. 15

16 De Europese Unie moet op wereldvlak het toonbeeld zijn van een regio waarin de mensenrechten op de eerste plaats komen. Dit moet gereflecteerd worden in concrete acties die het bewijs zijn van een voortdurende inspanning teneinde dit mensenrechtenverhaal voor iedereen te kunnen realiseren. Om dit mogelijk te maken, moet de EU in een nieuwe strategie concrete en harde doelen met betrekking tot armoedebestrijding voorop stellen. Armoede Uitbannen Tegen 2020 De Europese Unie moet zich engageren om het armoedecijfer drastisch te doen dalen en moet daartoe als indicator de ambitieuze 0%-doelstelling voorop schuiven. Tegen 2020 mag geen enkele EU-burger nog onder de armoedegrens leven. De Europese armoedegrens wordt gedefinieerd volgens het 60% nationaal mediaan inkomen. In een tweejaarlijkse rapportage worden lidstaten verplicht verantwoording af te leggen van de al dan niet ondernomen stappen en acties om de Europese 0%-doelstelling te bereiken. Het Europees Netwerk Armoedebestrijding (EAPN), bundelt alle nationale krachten binnen de EU inzake armoedebestrijding. Ook BAPN is lid van deze koepel. EAPN hamert eveneens op het vertrekpunt van de rechtenbenadering in een volgende strategie a new model [ ] that puts the economy at the service of societal needs [ ] and actively reduces inequalities and poverty, rooted in a rightsbased approach. Such a model is vital to prove that the EU can deliver on its promises of security, and deliver a coherent and sustainable vision which people can rely on to defend their interests and the public good. (EAPN proposals on a new EU post-2010 strategy, 2009, p.3) Ondanks het hoge armoedecijfer, kan niet worden ontkend dat de Europese Unie doorheen de geschiedenis en dit meer dan andere wereldspelers aandacht heeft besteed aan het sociale aspect. In dit opzicht wordt vaak verwezen naar het Europees Sociaal Model, denk maar aan de uitbouw van het sociale zekerheidsstelsel. Wanneer de EU de beslissing nam om haar markten open te gooien en de vrijheid van goederen, diensten, te promoten, werden op hetzelfde moment ook sociale maatregelen van kracht die de burgers zouden moeten beschermen tegen de vrije markt. Dat de EU ook steeds aandacht schonk aan het beschermen van al haar burgers, is een belangrijke vaststelling omdat ze duidelijk het verschil met andere wereldspelers laat zien. In Amerika bijvoorbeeld, primeert het individuele op het gemeenschappelijke, waardoor ook de sociale bescherming minder sterk werd uitgebouwd. 16

17 Het verschil tussen Amerika en Europa is de manier van denken; individueel of gemeenschapsgericht. In Amerika is de individuele vrijheid zo belangrijk, want dat zou de natuur van de mens zijn. In Europa heb je tenminste nog een beetje die andere kant, waarin men inzet voor elkaar en de gemeenschap. Overleggroep Werk en Sociale Economie, Brussel, 2 juli 2009 In Amerika, daar heb je niets! Als je op straat terecht komt, ja trek je plan en voila. Werkgroep Wieder, Brugge, 18 augustus 2009 Europa trok doorheen de tijd dus vaak de sociale kaart en ging telkens opnieuw op zoek naar een gezond evenwicht tussen het economisch en sociaal beleid. De vraag die zich stelt is echter in hoeverre we vandaag nog kunnen spreken over dit Europees Sociaal Model. Welke plaats neemt het sociale in binnen het algehele EU-beleid, en hoe wordt dit sociale ingevuld? Om hier een beter zicht op te krijgen, schetsen we kort de kenmerken van het Europees Sociaal Model volgens Francine Mestrum (Attac Vlaanderen). Het Europees Sociaal Model stoelt volgens Mestrum op drie principes; sociaal burgerschap, bescherming tegen de markt en het onttrekken van sommige goederen aan de markt. 5 Het sociaal burgerschap ontleent Mestrum aan T.H. Marshall die het sociaal burgerschap ziet als een aanvulling op het politieke burgerschap. Het sociaal burgerschap stelt dat alle burgers aan elkaar gelijk zijn. In dit opzicht wordt ook gesproken over het verlangen om als EU rechtvaardig te zijn. In de twintigste eeuw en in tegenstelling tot vroeger, werd de ongelijkheid immers meer en meer als onaanvaardbaar en tegennatuurlijk gezien. De gelijkheid van het sociaal burgerschap houdt geen inkomensgelijkheid in, maar ze beschouwt alle burgers wel als gelijkwaardig voor de wet en voor de sociale, economische en politieke rechten. Het is deze filosofie van de gelijkheid die ook aan de basis ligt van onze mensenrechten, met inbegrip van sociale, economische en culturele rechten. 6 Het is niet voldoende deze stelling van gelijkheid aan te nemen, er moet ook effectief voor worden gezorgd dat iedereen toegang heeft tot zijn of haar rechten. Zo komen we bij het tweede kenmerk van het Europees Sociaal Model, namelijk het onttrekken van bepaalde goederen aan de werking van de vrije markt. Om te verzekeren dat iedereen in gelijke mate kan deelnemen aan de samenleving, om ervoor te zorgen dat ook mensen die in een minder sterke economische positie zitten op gelijke wijze hun rechten kunnen afdwingen, is het absoluut noodzakelijk dat deze rechten automatisch en voor iedereen van kracht zijn. Het is dus niet de willekeur van de markt die hierover het laatste woord kan hebben. Eens te meer is dit geen uitsluiten van de markt, maar wel beletten dat sommige mensen er wegens hun economische situatie geen toegang zouden toe hebben. Op die manier kan de economische ongelijkheid geen politieke en andere gevolgen hebben Mestrum, Attac Vlaanderen, 17

18 In onze samenleving is het niet iemands inkomen dat bepalend is voor de vraag of iemand zijn kinderen naar school kan sturen of naar de dokter kan gaan als hij/zij ziek is. Mensen hebben recht op gezondheid en op onderwijs. Dat is een burgerrecht. 7 Met andere woorden, rechten of het afdwingen ervan, mag niet afhankelijk worden van een andere factor, zoals bijvoorbeeld iemands socio-economische status of de markt. De beslissingen over de toegang tot gezondheidszorg, werk,, moeten genomen worden vanuit een perspectief dat vertrekt van het menselijke! Werkgroep La Rochelle, Roux, 25 november 2009 Wie zijn werk verliest of wie weinig verdient moet een recht op uitkeringen en op openbare diensten hebben. Het is niet de markt die kan beslissen of iemand het recht heeft om te overleven. 8 Dit laatste verwijst mee naar Mestrums derde kenmerk van het Europees Sociaal Model, namelijk dat mensen moeten worden beschermd tegen de (wisselvalligheden van de) markt. Er moet dus hier en daar corrigerend worden opgetreden om het principe gelijke rechten voor iedereen te verzekeren. Het Europees Sociaal Model draait, uitgaande van bovenstaande kenmerken, dus om de bescherming van het individu en verbindt deze idee met het rechtenverhaal: we kunnen maar de rechten van iedereen verzekeren wanneer niet alles onderhevig is aan, en dus afhankelijk wordt gemaakt van, de krachten van de markt. Wanneer we echter vaststellen dat het in voege treden van die rechten niet voor elke EU-burger een vanzelfsprekendheid is en dat er drempels en hindernissen blijven bestaan om toegang te hebben tot deze rechten, stelt zich de vraag of dit model in de praktijk ook wel echt bestaat, want Ik kan geen computer betalen, dus ik heb geen internet. Maar op de opdracht van mijn dochter staat dan wel zie Werkgroep De Brug, Hasselt, 1 september 2009 Ik woon in een klein appartement in Brussel, het is veel te klein voor het gezin en er is veel vocht op de muren. De isolatie is ook niet wat het moet zijn, we stoken voor de buren. Door mijn slechte woonst kan ik me op niets anders concentreren. Werkgroep 2 De Schakel, Brussel, 10 november 2009 De huur van mijn woning kost teveel. Nochtans is het een basisbehoefte. Je hebt een dak boven je hoofd nodig om te kunnen leven. De huurprijzen zouden meer gereglementeerd moeten zijn, dat iedereen er toegang toe heeft en dat er geen misbruik van gemaakt kan worden. Werkgroep 1 De Schakel, Brussel, 30 oktober 2009 Bij veel dienstverlening, zoals bij de dokter, moet je eerst betalen en krijg je het later pas terug, maar ik kan dat niet voorschieten. Ik kan mijn schulden al niet afbetalen! Werkgroep Wieder, Brugge, 18 augustus 2009 Als je in armoede zit, dan heb je geen auto. Het is 15 jaar geleden dat ik met de auto gereden heb. Daar wordt wel vrijheid mee weggehaald ook. Werkgroep Wieder, Brugge, 18 augustus ibid 8 ibid 18

19 Bovenstaande citaten van mensen in armoede getuigen van de gebrekkige toegang die zij hebben tot hun rechten. De dagelijks realiteit waarin de EU-burger zich beweegt, creëert dus een heel ander verhaal dan dat van de gelijke toegang tot de grondrechten voor iedereen. De markt en de overheersing van de economische pijler in de strategie hebben hier wellicht hun hand in gehad. Competition and market freedoms have been held sacred over the defense of fundamental rights. (EAPN, juli 2009, an EU we can trust, p. 1) EAPN pleit in dit kader voor een onderzoek van de impact van de privatisering en liberalisering van openbare diensten op de toegang tot rechten. Het prangende armoedecijfer, de hoge werkloosheid, de beperkte toegang van de zwakkeren in onze samenleving tot kwalitatieve huisvesting, tot degelijk onderwijs, tot gezondheidszorg, zorgen ervoor dat Europa met haar sociaal model aan overtuigingskracht verliest. De toegang tot de rechten wordt vaak ook bemoeilijkt door de administratieve rompslomp die erbij hoort, wat blijkt uit volgend citaat. Een sociaal Europa is heel belangrijk. Maar als het een administratief Europa wordt, zal er een muur ontstaan die ervoor zorgt dat nog meer mensen in armoede terecht komen. Bijvoorbeeld, de mutualiteiten genereren aanvullende diensten buiten het RIZIV zoals ondernemingen doen, ze vragen aan mensen administratieve ( papieren ) bewijzen om hun toegang tot een bepaald recht te geven. Maar dat remt de uiteindelijke hulp! Werkgroep La Rochelle, Roux, 25 november 2009 Dat er een groot verschil is tussen recht hebben op en ook werkelijk toegang hebben tot dat recht, wordt vaak vergeten. Op papier heb je misschien recht op een goede woning en een goede job, en alle andere rechten, maar dat is papier hé. In t echt is dat niet het geval. Werkgroep t Hope, Roeselare, 13 oktober 2009 Het probleem is hier dat de informatie niet tot bij de mensen geraakt! Als ik in schulden zat is er ook niemand naar mij gekomen om te zeggen wat ik moest doen. Het is vooral de hulpverlening die bij de mensen moet geraken, dan kan het recht nog aanwezig zijn, als het er niet geraakt, ben je er niks mee. Ik heb iemand nodig die zegt vraag dat aan of doe dit en dat. Ge kunt dat allemaal niet op eigen houtje oplossen, dat is mijn grootste frustratie. Werkgroep Wieder, Brugge, 18 augustus 2009 Hoewel de EU een Europees Sociaal Model zou hebben, lijkt dit in de praktijk vaak eerder een illusie te zijn. Daarmee staat dit Model op de helling, en daarmee ook meteen het geloof van de burgers in de EU als geheel. Zo stelt de Eurobarometer 70, die peilt naar de publieke opinie van burgers in de EU, dat Europeanen in het algemeen een negatief idee hebben over de richting van de nationale ontwikkelingen én van de EU in zijn geheel. Bovendien stelt men dat dit wantrouwen doorheen de tijd toeneemt. In augustus 2007 is 23% van de burgers het oneens over de richting van de EU, in augustus 2008 is dit aantal al gestegen tot 34%. (Eurobarometer 70, EC, december 2008) Het is geen toeval dat EAPN in haar aanbevelingsnota voor 2010 kiest voor de titel An EU we can trust, waarmee ze onder meer verwijzen naar de noodzaak om in een nieuwe strategie duidelijke vooruitgang te boeken op sociaal vlak, meer bepaald in de strijd tegen armoede en ongelijkheid. Uit de European Citizens Consultation, een bijeenkomst waarin 1605 EU-burgers bevraagd werden over de verwachtingen die zij hebben ten opzichte van de EU, blijkt bovendien dat men van de EU verwacht dat ze zich sterk engageert en bezighoudt met de sociale pijler. (European Citizen s Consultation, 2009) 19

20 In 26 [out of 27] consultations, concerns about the social situation in Europe were discussed. Issues raised included the consequences of demographic change, problems with current healthcare systems, fears of declining living standards and weak protection of the socially disadvantaged. [ ] In 25 [out of 27] consultations, people voiced serious concerns about the economic and financial crisis, and its consequences for the competitiveness of the EU, potentially leading to an increasing poverty and unemployment. [ ] In 10 consultations, the security situation was mentioned as a concern by the participants. (European Citizen s Consultation, 2009, p.5) De Europese Unie lijkt via haar beleid de trend te zetten die ons steeds verder weg duwt van datgene wat wij als burgers en inwoners van de EU verwachten. Ook in de vele gesprekken die we voerden met mensen in armoede, kwam de angst voor de toekomst en de richting die de EU uitgaat, vaak terug. De angst voor een eenzijdige economische benadering van de EU is groot. Alles draait in de definitie van de Lissabonstrategie rond economie, dit is puur economisch bekeken, dan kan je onmogelijk rekening houden met het milieu en het sociale. Overleggroep Werk en Sociale Economie, Brussel, 2 juli 2009 Duurzaamheid en sociale samenhang, die woorden zijn erbij gezet om het wat te verzachten, kijk naar hoeveel woorden naar de economie gaan in de definitie. Overleggroep Werk en Sociale Economie, Brussel, 2 juli 2009 Deze bezorgdheden worden ook door tal van middenveldorganisaties op regionaal, nationaal en zelfs Europees niveau geuit. De Spring Alliance 9 bijvoorbeeld is een platform van verschillende Europese organisaties uit het maatschappelijk middenveld die hun krachten bundelen om de EU te overtuigen in haar beleid eerst te denken aan de mens en de planeet. Met de slogan put people and planet first, klagen ze de eenzijdige economische invalshoek van de EU aan. Ook wij pleiten voor een heroriëntering en het opnieuw installeren van een evenwicht tussen de drie verschillende pijlers. Wij willen een EU die ons zekerheid biedt, we moeten op de EU kunnen vertrouwen en bouwen. We willen een democratische EU, waarin naar iedereen geluisterd wordt. We moeten er zeker van zijn dat de EU waartoe wij ons engageren, de belangen behartigt van elk individu dat daarbinnen leeft. De EU mag ons geen gevoel geven van verdwaaldheid of aan je lot overgelaten worden. 9 Bestaande uit the European Environmental Bureau, the European Trade Union Confederation, Social Platform en Concord. 20

EAPN Assessment: Nationale Hervormingsprogramma s en Nationale Sociale Rapporten. 26 september 2012 Brussel

EAPN Assessment: Nationale Hervormingsprogramma s en Nationale Sociale Rapporten. 26 september 2012 Brussel EAPN Assessment: Nationale Hervormingsprogramma s en Nationale Sociale Rapporten 26 september 2012 Brussel 1. Europa 2020 - Minder en minder aandacht voor inclusieve groei en armoede doelstelling Economisch

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen?

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Cascade van beleidsniveaus en beleidsteksten Beleid EU Strategie Europa 2020 Europees werkgelegenheidsbeleid Richtsnoeren

Nadere informatie

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede 4 november 2013 Henk Van Hootegem henk.vanhootegem@cntr.be 02/212.31.71 Identikit: Steunpunt tot bestrijding van armoede,

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

Armoede en ongelijkheid in de wereld. Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016

Armoede en ongelijkheid in de wereld. Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016 Armoede en ongelijkheid in de wereld Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016 Wat gaan we bestuderen? Wanneer en hoe zijn armoede en ongelijkheid op de agenda van

Nadere informatie

Iedereen beschermd tegen armoede?

Iedereen beschermd tegen armoede? Iedereen beschermd tegen armoede? Sociaal onrecht treft 1 op 7 mensen in ons land Campagne 2014 Iedereen beschermd tegen armoede? België is een welvaartsstaat, Brussel is de hoofdstad van Europa en Vlaanderen

Nadere informatie

EUROPEAN DISABILITY FORUM...

EUROPEAN DISABILITY FORUM... Deïnstitutionalisering en de rechten van personen met een handicap perspectief van Europese Unie... An-Sofie Leenknecht, EDF Human Rights Officer, Brussel, 26 november 2014 EUROPEAN DISABILITY FORUM Vertegenwoordigen

Nadere informatie

ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 17 oktober 2008. Armoede in België

ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 17 oktober 2008. Armoede in België ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 17 oktober 2008 Armoede in België Ter gelegenheid van de Werelddag van Verzet tegen Armoede op 17 oktober heeft de Algemene Directie Statistiek

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II Opgave 1 Armoede en werk 1 Het proefschrift bespreekt de effecten van het door twee achtereenvolgende kabinetten-kok gevoerde werkgelegenheidsbeleid. / De titel van het proefschrift heeft betrekking op

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen

Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Luc Van den Brande Laten we samen aan Europa bouwen Inhoud Mijn overtuigingen 2 Mijn prioriteiten 3 Bakens voor morgen 8 Laten we samen aan Europa bouwen 1 Mijn overtuigingen Mijn overtuigingen Een Europa,

Nadere informatie

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven De OCMW op weg naar 2020 in woelige tijden Prof. dr. Koen Hermans Projectleider LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Inhoud Een korte terugblik Het OCMW anno 2011: Sociaal woelige tijden 3 mogelijke

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

Workshop 3. Digitale inclusie. E-inclusion. Rondetafel De Digitale Agenda voor Europa. Brussel, 11.10.2011

Workshop 3. Digitale inclusie. E-inclusion. Rondetafel De Digitale Agenda voor Europa. Brussel, 11.10.2011 Workshop 3 Digitale inclusie Rondetafel De Digitale Agenda voor Europa Brussel, 11.10.2011 2 E-inclusion e-inclusie (of digitale inclusie) verwijst naar alle beleidslijneninitiatieven die een inclusieve

Nadere informatie

armoedebarometer De interfederale Sociale Zekerheid Federale Overheidsdienst DE STAATSSECRETARIS VOOR MAATSCHAPPELIJKE

armoedebarometer De interfederale Sociale Zekerheid Federale Overheidsdienst DE STAATSSECRETARIS VOOR MAATSCHAPPELIJKE DE STAATSSECRETARIS VOOR MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE EN ARMOEDEBESTRIJDING LE SECRETAIRE D ÉTAT À L INTÉGRATION SOCIALE ET À LA LUTTE CONTRE LA PAUVRETÉ Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid ALGEMENE

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

Sociale maatregelen drinkwater 28 maart 2012

Sociale maatregelen drinkwater 28 maart 2012 i. inleiding Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

Kinderarmoedebestrijding. Senaat, 22 juni 2015. Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede

Kinderarmoedebestrijding. Senaat, 22 juni 2015. Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede Kinderarmoedebestrijding Senaat, 22 juni 2015 Frederic Vanhauwaert, algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede Kinderarmoedebestrijding 1. Voorstelling 2. Algemeen 3. Welke maatregelen zijn er nodig? 4.

Nadere informatie

BAPN FLASH. Schrijf je nu nog in voor de Ronde Tafel Gezondheid. OPROEP: mensenketting 16.11.2010

BAPN FLASH. Schrijf je nu nog in voor de Ronde Tafel Gezondheid. OPROEP: mensenketting 16.11.2010 BAPN FLASH 16.11.2010 Schrijf je nu nog in voor de Ronde Tafel Gezondheid Deze vrijdag is het zover. Het project rond gezondheid van BAPN loopt op zijn einde. Op vrijdag 19 november leggen we de aanbevelingen

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

Pro-actief sociaal rapport België:

Pro-actief sociaal rapport België: Pro-actief sociaal rapport België: input van BAPN voor het Nationaal Sociaal Rapport 2012 en voor de nodige bijsturingen van het beleid die hieruit volgen. Inleiding De Nationale Sociale Rapporten dienen

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU De horizontale sociale clausule als oproep voor het intensifiëren van de samenwerking

Nadere informatie

ARMOEDEBAROMETER 2015

ARMOEDEBAROMETER 2015 ARMOEDEBAROMETER 2015 Wat zeggen de cijfers? ARMOEDE GEWIKT EN GEWOGEN Kinderarmoede: 11.2% Sinds 2008 gestaag gestegen Toekomst: blijft stijgen Kinderarmoede vooral bij moeders met een migratiegeschiedenis

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 6855/07 SOC 78

Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE 6855/07 SOC 78 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 februari 2007 (01.03) (OR. fr) 6855/07 SOC 78 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

Nadere informatie

Personen met een handicap hebben gelijke rechten

Personen met een handicap hebben gelijke rechten Personen met een handicap hebben gelijke rechten De Europese strategie voor personen met een handicap 2010-2020 Europese Commissie Gelijke rechten, gelijke kansen Europese toegevoegde waarde Circa 80 miljoen

Nadere informatie

Armoedebarometer 2012

Armoedebarometer 2012 Armoedebarometer 2012 Jill Coene An Van Haarlem Danielle Dierckx In opdracht van Decenniumdoelen 2017 Armoede in cijfers Kinderen geboren in een kansarm gezin verdubbeld tot 8,6% op tien jaar tijd - Kwalijke

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

voor een meer solidaire samenleving

voor een meer solidaire samenleving memorandum van BAPN Belgisch Netwerk Armoedebestrijding vzw 13 juni 2010 federale verkiezingen voor een meer solidaire samenleving in partnerschap met Forum Bruxellois de Lutte contre la Pauvreté, Brussels

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) Maak je keuze (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) De deelnemers beslissen in kleine groepjes of ze akkoord gaan met stellingen over armoede in het Noorden. Onenigheid over bepaalde stellingen moet opgelost

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

ADVIES 88 EUROPESE ONDERZOEKSRAAD. 24 juni 2004. Advies 88 24 juni 2004 1/7 ERC

ADVIES 88 EUROPESE ONDERZOEKSRAAD. 24 juni 2004. Advies 88 24 juni 2004 1/7 ERC ADVIES 88 EUROPESE ONDERZOEKSRAAD 24 juni 2004 Advies 88 24 juni 2004 1/7 Inhoud SITUERING... 3 DEBAT... 4 ADVIES... 5 Advies 88 24 juni 2004 2/7 Advies bij de oprichting van de Europese Onderzoeksraad

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter

Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter Eerlijker, eenvoudiger, efficiënter Naar een nieuw en modern belastingsysteem #jijmaaktmorgen België is uitzonderlijk. Je belast kapitaal niet en je overbelast arbeid. Dat moet je dus herzien. Pascal Saint-Amans

Nadere informatie

Vergrijzing, gezondheidszorg en ouderenzorg

Vergrijzing, gezondheidszorg en ouderenzorg Vergrijzing, gezondheidszorg en ouderenzorg Prof. dr. Jozef Pacolet Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Inhoud Betaalbaarheid van de zorg versus vrees, onzekerheid en twijfel Afbakening: nieuwe

Nadere informatie

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk PERSBERICHT VLAAMS MINISTER-PRESIDENT KRIS PEETERS VLAAMS VICE-MINISTER-PRESIDENT INGRID LIETEN VLAAMS MINISTER VAN WERK PHILIPPE MUYTERS SERV-voorzitter KAREL VAN EETVELT SERV-ondervoorzitter ANN VERMORGEN

Nadere informatie

Wat is armoede? Maatschappelijke participatie. Armoede in de Kempen

Wat is armoede? Maatschappelijke participatie. Armoede in de Kempen Armoede in de Kempen 30 april 2009 Bérénice Storms Wat is armoede? Armoede is een situatie waarbij het mensen ontbreekt aan de economische middelen om een aantal basisfuncties te realiseren (Van den Bosch,

Nadere informatie

Sociale rechten en handicap POSITIENOTA

Sociale rechten en handicap POSITIENOTA Sociale rechten en handicap POSITIENOTA FEBRUARI 2015 1. INLEIDING Onder sociale rechten verstaan wij rechten die toegekend worden door het socialezekerheidssysteem, zoals de geneeskundige verzorging,

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

Onverwachte en moeilijk beheersbare instroom van personen uit Midden- en Oost-Europa in steden van de Benelux en aangrenzende regio s

Onverwachte en moeilijk beheersbare instroom van personen uit Midden- en Oost-Europa in steden van de Benelux en aangrenzende regio s Onverwachte en moeilijk beheersbare instroom van personen uit Midden- en Oost-Europa in steden van de Benelux en aangrenzende regio s Memorandum of Understanding De Ministers, bevoegd voor het stedelijk

Nadere informatie

Cursus FDG. deel 4; Werkgelegenheid, inkomens- en investeringsbeleid

Cursus FDG. deel 4; Werkgelegenheid, inkomens- en investeringsbeleid Cursus FDG deel 4; Werkgelegenheid, inkomens- en investeringsbeleid 1. Achtergronden, arbeidsproductiviteit als verslavingszorg 2. Anders produceren is materie-arm produceren 3. Uitstapje naar creatieve

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Armoede en gebrek aan wooncomfort gaan samen Hoogste armoederisico blijft bij werklozen en alleenstaande ouders

Armoede en gebrek aan wooncomfort gaan samen Hoogste armoederisico blijft bij werklozen en alleenstaande ouders ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 3 april 2009 Armoede en gebrek aan wooncomfort gaan samen Hoogste armoederisico blijft bij werklozen en alleenstaande ouders De meest

Nadere informatie

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Dames en Heren, Het is mij een eer en een genoegen om dit boeiende colloquium te mogen afsluiten. Deze middag hebben we in elk geval een voortschrijdend inzicht gekregen

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ...

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ... Thema 1: De kern van het ondernemen overheid klanten leveranciers leefomgeving onderneming werknemers... mede-eigenaars drukkingsgroepen en actiecomités U Ondernemen doet iemand in de eerste plaats uit

Nadere informatie

Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013

Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013 Implementing the UNCRPD Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013 Wat is het VN-Verdrag? UNCRPD = United Nations

Nadere informatie

Manifest voor vrijheid, gelijkheid en menselijkheid Een modern pleidooi met een knipoog naar de Franse revolutie

Manifest voor vrijheid, gelijkheid en menselijkheid Een modern pleidooi met een knipoog naar de Franse revolutie Manifest voor vrijheid, gelijkheid en menselijkheid Een modern pleidooi met een knipoog naar de Franse revolutie Wij staan op! 16 mei 2015 1 Inleiding Wij staan op! is een beweging van jongvolwassenen

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement Gendergelijkheid, solidariteit, actie Voor politieke

Nadere informatie

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep:

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep: Beste vrienden, We zijn aan het einde gekomen van een gevulde dag, met interessante sprekers. Over generaties heen en tussen generaties in, het debat voeren over solidariteit is niet evident. Maar waar

Nadere informatie

Wetenschappelijke studie geeft zicht op de leefomstandigheden van daklozen en mensen zonder papieren

Wetenschappelijke studie geeft zicht op de leefomstandigheden van daklozen en mensen zonder papieren Kabinet van Staatssecretaris voor Maatschappelijke Integratie en Armoedebestrijding Philippe COURARD Kabinet van Minister van KMO'S, Zelfstandigen, Landbouw en Wetenschapsbeleid Sabine LARUELLE Persbericht

Nadere informatie

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Artikel 1 Middelen aan derden doelstelling OCMW Gent heeft de regierol in de strijd tegen armoede in Gent.

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

Weconomics. Paul Bessems

Weconomics. Paul Bessems Van organisaties naar organiseren Weconomics een nieuwe kijk op samenwerken en delen Paul Bessems Vereniging SOD 12-12-2013 Paul Bessems Nieuwdenker www.paulbessems.com paul.bessems@gmail.com 06 20 30

Nadere informatie

Maatschappelijke meerwaarde creëren

Maatschappelijke meerwaarde creëren Maatschappelijke meerwaarde creëren Impactvol aan de slag met je vereniging 24 september 2015 Je hebt beslist om je meest waardevolle bezittingen - je tijd, je geld, je kennis in te zetten om anderen te

Nadere informatie

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!)

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!) MDG Eerst en tweede graad De leerkracht leest één van de volgende stellingen en de groep bekijkt de acht millenniumdoelstellingen om te achterhalen met welke doelstelling de zin overeenkomt. Ze leggen

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid

Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Thema 2: Kwaliteit van de arbeid Het hebben van een baan is nog geen garantie op sociale integratie indien deze baan niet kwaliteitsvol is en slecht betaald. Ongeveer een vierde van de werkende Europeanen

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Luchtvaart: voortgangsverslagen tonen aan dat kerndoelstellingen voor Europees luchtverkeersbeheer "op de tocht staan"

Luchtvaart: voortgangsverslagen tonen aan dat kerndoelstellingen voor Europees luchtverkeersbeheer op de tocht staan EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Luchtvaart: voortgangsverslagen tonen aan dat kerndoelstellingen voor Europees luchtverkeersbeheer "op de tocht staan" Brussel, 25 november 2011 Vandaag gepubliceerde voortgangsverslagen

Nadere informatie

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport Standard Eurobarometer EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie Najaar 2010 Nationaal Rapport Nederland Representation of the European Commission to Netherlands Inhoud Inleiding Context

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Den Bosch, 27 feb 2014 Stefan Panhuijsen (Social Enterprise.NL) en Bram Heijkers (Platform31) Civic

Nadere informatie

Samen naar de Europese Agenda Stad

Samen naar de Europese Agenda Stad Samen naar de Europese Agenda Stad VNG Bestuurdersdag 30 November 2015 Nicolaas Beets Dutch Urban Envoy Inhoud Doelstellingen van het NL se EU Voorzitterschap 12 Thema s voor de Europese Agenda Stad Partnerschappen

Nadere informatie

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú De Socialistische Fractie in het Europees Parlement streeft naar de garantie dat iedereen zich volledig aanvaard voelt zoals hij of zij is, zodat we in onze gemeenschappen

Nadere informatie

Nota Vlaamse Regionale Analyse: De Vlaamse regering bereikt een akkoord over de hervorming van de kinderbijslag

Nota Vlaamse Regionale Analyse: De Vlaamse regering bereikt een akkoord over de hervorming van de kinderbijslag Nota Vlaamse Regionale Analyse: De Vlaamse regering bereikt een akkoord over de hervorming van de kinderbijslag De Vlaamse regering hakte uiteindelijk de knoop door over de hervorming van de Vlaamse kinderbijslag.

Nadere informatie

Stand for Secularism and Human Rights!

Stand for Secularism and Human Rights! EU ELECTIONS 2014 Stand for Secularism and Human Rights! EHF Manifesto November 2013 E uropean elections in May 2014 will be crucial for humanists in Europe. The rise of radical populist parties, the persisting

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1249 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be.

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be. Aan de Voorzitter van het OCMW van Knokke-Heist Kraaiennestplein 1 bus 2 8300 Knokke-Heist Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 2 OCMW / RMIB-SFGE / 2015 Betreft: Geïntegreerd

Nadere informatie

Een nieuwe sociale Europese interne markt

Een nieuwe sociale Europese interne markt Een nieuwe sociale Europese interne markt Prof. mr. dr. E.R. Manunza Hanze Inkoopseminar 2013 On Moral Sentiments, people, profit & procurement Het thema van vandaag Solidariteit in ruime zin Bemoeilijken

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

filosofie havo 2015-I

filosofie havo 2015-I Opgave 3 Wat is de Wat 11 maximumscore 1 Een goed antwoord bevat het volgende element: een uitleg dat Eggers zich met morele vraagstukken bezighoudt: hij vraagt zich af wat hij zelf vanuit zijn eigen normen

Nadere informatie

Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren

Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren Bea Cantillon Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril, 4 november 2013, VLEVA, Brussel Hoe realistisch zijn de

Nadere informatie

Armoedebeleidsplan Gent 2014-2020. Onze visie als regisseur armoedebestrijding

Armoedebeleidsplan Gent 2014-2020. Onze visie als regisseur armoedebestrijding Armoedebeleidsplan Gent 2014-2020 Onze visie als regisseur armoedebestrijding 1 Inhoudstafel 1 Armoedebestrijding binnen het Gents welzijnsbeleid... 3 2 Wat is armoede?... 5 2.1 Financiële armoede... 5

Nadere informatie

Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen

Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen Els Martens, Agentschap voor Natuur en Bos «Stakeholders dialoog biodiversiteit», 13 juni 2013, KBIN Ecosysteemdiensten in kaart brengen en waarderen

Nadere informatie

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS

DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS O6 DEELNAME AAN NATIONALE RADEN EN COMITÉS 6.1. Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap De Nationale Hoge Raad voor personen met een handicap (NHRPH) onderzoekt dossiers die te maken hebben

Nadere informatie

! Alle uitkeringen en inkomens moeten opgetrokken worden tot boven de armoedegrens.

! Alle uitkeringen en inkomens moeten opgetrokken worden tot boven de armoedegrens. BELGISCH MINIMUM INKOMEN NETWERK () «Geen nieuwe federale regering zonder het optrekken van uitkeringen en inkomens tot boven de armoedegrens» GEMEENSCHAPPELIJK MEMORANDUM OVERZICHT VAN DE AANBEVELINGEN

Nadere informatie

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen Internationale uitwisselingen tussen Aalsterse verenigingen en groepen/verenigingen in andere landen kunnen bij de betrokken

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

Arbeid, systeemintegratie en inclusie. 1. Systeemtheorie: auteurs (#1)

Arbeid, systeemintegratie en inclusie. 1. Systeemtheorie: auteurs (#1) Arbeid, systeemintegratie en inclusie 1. Systeemtheorie 2. Arbeid integratie 4. Inclusie 5. Drie soorten ruilverhoudingen 1. Systeemtheorie: auteurs (#1) Algemeen: Bertalanffy, jaren 1930 (organismic system

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie

VLAAMSE OUDERENRAAD. Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt De verdere ontwikkeling en de financiering van de oudereneducatie Vlaamse Ouderenraad maart 2010 Koloniënstraat 18-24 bus 7 1000 Brussel VLAAMSE OUDERENRAAD Standpunt De verdere

Nadere informatie

«Europa en de vergrijzing : toekomst van onze pensioenen»

«Europa en de vergrijzing : toekomst van onze pensioenen» «Europa en de vergrijzing : toekomst van onze pensioenen» ABVV voorzitter Rudy De Leeuw Assuralia - 26 oktober 2010 14h15-14h45 - Auditorium BNP Paribas Fortis Voor het ABVV moeten de wettelijke pensioenen

Nadere informatie

Geachte leden van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Geachte leden van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Aan de leden van de Vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 9 april 2015, Amsterdam Geachte leden van de Vaste commissie voor

Nadere informatie