Curriculumontwikkeling in de praktijk 4

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Curriculumontwikkeling in de praktijk 4"

Transcriptie

1 Curriculumontwikkeling in de praktijk 4 DEEL 1 HOE STEL JE ALS SCHOOL EEN GOED CURRICULUM SAMEN? VERA MEEWIS (LKCA) VIOLA VAN LANSCHOT HUBRECHT (SLO) Curriculumontwikkeling vindt plaats op verschillende niveaus. Op landelijk niveau worden kaders door de overheid vastgesteld. Deze worden op schoolniveau vertaald en aangevuld in bijvoorbeeld schoolplannen. De leraar vertaalt deze plannen weer naar de situatie in de klas. Hoe staat het met de bekendheid van de landelijke kaders? Uit welke onderdelen zou een curriculum moeten bestaan en uit welke stappen een curriculair ontwerpproces? En wat gebeurt er momenteel in het onderwijs aan curriculum- en leerlijnontwikkeling op het gebied van cultuureducatie? Dit artikel vat samen hoe curriculumontwikkeling ideaal gezien verloopt en wat in de praktijk gebeurt. Bepalende factoren hierbij blijken de schoolvisie, de beschikbare onderwijstijd en de aanwezige kennis en vaardigheden op het vlak van (vakspecifieke) curriculumontwikkeling. Curriculumontwerp Uit de Curriculummonitor 2014 van SLO 5 weten we dat een ruime meerderheid van de leraren en schoolleiders bekend is met de landelijke kaders. In het primair onderwijs lijken de kaders bij kunstzinnige oriëntatie (tabel 1), evenals bij burgerschap en natuur & techniek overigens, onvoldoende zicht te bieden op de belangrijkste doelen en inhouden. Het gebrek aan leermiddelen en materialen die houvast bieden, wordt door leraren benoemd als een van de belemmeringen om meer aandacht te besteden aan kunstzinnige oriëntatie, naast de beperkte onderwijstijd en de nadruk die er ligt op taal en rekenen. Kunstdocenten in het voortgezet onderwijs zijn volgens SLO al jaren de hoogst scorende groep die eigen leermiddelen ontwikkelt. Curriculumontwerp is op schoolniveau een proces van gezamenlijk ambities opstellen, opvattingen uitwisselen, elkaar vragen stellen en met gebruik van beschikbare kaders, kennis en voorbeelden vanuit een gemeenschappelijke visie tot schoolbrede keuzes komen. Op klasniveau is de leraar verantwoordelijk voor concretisering van die keuzes in de vorm van beslissingen over het onderwijsleerproces en de bij Dit deel is grotendeels gebaseerd op de SLO-publicatie Thijs, A. & Akker, J. van den (2009). Leerplan in ontwikkeling. Enschede: SLO. 5 Koopmans-van Noorel. A., Blockhuis, C., Folmer, E., & Voorde, M. ten (2014). Curriculummonitor Verkenning van de curriculumpraktijk in primair en voortgezet onderwijs. Enschede: SLO.

2 Tabel 1. Percentage leraren en schoolleiders in het primair onderwijs dat onvoldoende zicht heeft op de belangrijkste doelen en inhouden die men zou moeten nastreven voor leergebieden/vakken plus behoefte aan nadere uitwerkingen (N=181 voor leraren, N=231 voor schoolleiders). Uitgesplitst naar onderbouw (ob, groep 1 t/m 4) en bovenbouw (bb, groep 5 t/m 8) Onvoldoende zicht op doelen en inhouden Behoefte aan nadere uitwerkingen Leraren po Schoolleiders Leraren po Schoolleiders ob bb ob bb Muziek Beeldende vorming Dans Drama behorende leermiddelen. De complexiteit van ontwerptaken 6 varieert en is afhankelijk van de inhoud, wie betrokken zijn en hoe ontwikkeld wordt. Curriculumontwerp begint bij het denken over visie, gevolgd door het formuleren van gewenste doelen, vakinhouden of leeropbrengsten. Het curriculaire spinnenweb van SLO laat goed de samenhang zien tussen de onderdelen waaruit een curriculum idealiter bestaat. Al deze onderdelen zouden in samenhang doordacht moeten worden (afbeelding 1). In een ideale situatie worden wensen en idealen in een cyclisch proces van analyse, ontwerp, ontwikkeling, implementatie en evaluatie uitgewerkt tot een praktisch bruikbaar onderwijsproduct. Het vooraf bepalen en tussentijds aanscherpen van de ontwerpcriteria dragen bij aan de kwaliteit van dat product. Op basis van vooronderzoek, met daarbinnen analyse van de gebruikspraktijk en een verkenning van de kennisbasis, kunnen gefundeerde keuzes gemaakt worden. Door het product tussentijds een aantal keer te evalueren en op grond van de bevindingen te verbeteren worden de relevantie, consistentie, bruikbaarheid en/of effectiviteit gewaarborgd 7. In de praktijk worden deze stappen (nog) niet altijd systematisch doorlopen. Een school kan zelf een curriculaire leider in huis hebben die het ontwerpproces faciliteert, maar kan ook besluiten dat er ondersteuning van buiten nodig is om ambities te realiseren. Het proces om tot een samenhangend curriculum EEN KLEURRIJKE BASIS 6 Zie ook Nieveen, N., Hoeven, M. van der, Voorde, M. ten, Koopmans, A., & Lanschot Hubrecht, V. van (2013). Docent als ontwerper: Raamwerk voor doordenking ontwerptaken. Enschede: SLO. 7 en

3 Leerdoelen Waarheen leren zij? Toetsing Hoe wordt hun leren getoetst? Leerinhoud Wat leren zij? Tijd Wanneer leren zij? Visie Waartoe leren zij? Leeractiviteiten Hoe leren zij? Leeromgeving Waar leren zij? Docentenrollen Wat is de rol van de leraar bij hun leren? Groeperingsvormen Met wie leren zij? Bronnen en materialen Waarmee leren zij? DEEL 1 HOE STEL JE ALS SCHOOL EEN GOED CURRICULUM SAMEN? Afbeelding 1. Curriculair spinnenweb, SLO te komen hangt volgens SLO sterk samen met schoolontwikkeling en professionele ontwikkeling van leraren. Voor de kwaliteit van het onderwijs is het belangrijk dat leraren mee veranderen. We weten dat een verandering van het curriculum een grotere kans van slagen heeft als het door alle betrokkenen gedragen wordt en het in onderling overleg tot stand is gekomen. Deskundigheidsbevordering van leraren lijkt dus een sleutelfactor voor duurzame curriculumvernieuwing. Ook de manier waarop een schoolleider verantwoordelijkheid deelt met zijn team is van invloed. En naarmate leraren meer een team vormen en gewend zijn om met elkaar samen te werken, zijn ze beter in staat om het gesprek aan te gaan over het curriculum. Tijd, budget en faciliteiten zijn noodzakelijke randvoorwaarden om samen onderwijs te ontwikkelen. Curriculumontwikkeling in primair en voortgezet onderwijs In het primair onderwijs worden onder invloed van het beleidsprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) 8 allerlei activiteiten ontplooid op het terrein van curriculumontwikkeling op school- en klasniveau. In lokale of provinciale projectgroepen of labs met gemengde expertise vanuit onderwijs en cultuur worden leerplanproducten ontwikkeld, getest en bijgesteld. Zodoende is in het primair onderwijs een grote variatie aan leerlijnen een set van per groep of bouw gefaseerde leerdoelen, inhouden en activiteiten en invullingen van cultuuronderwijs ontstaan. Er bestaan leerlijnen voor cultuuronderwijs en voor de afzonderlijke 17 8 Informatie over CmK is te vinden in deel 6.

4 kunstdisciplines. Er wordt verbinding gezocht met taal, rekenen, wereldoriëntatie en filosofie in vakoverstijgende leerlijnen. En er wordt aangehaakt bij thema s als creativiteitsontwikkeling, talentontwikkeling en 21e-eeuwse vaardigheden. Soms is er sprake van een verbinding met buitenschoolse cultuureducatie (naschools aanbod of amateurkunst) of van een doorlopende lijn naar de onderbouw van het voortgezet onderwijs Externe ontwikkelaars vanuit de cultuursector maken kant-en-klare producten óf instrumenten die scholen helpen om zelf tot een curriculum te komen. De eerste variant gaat uit van het educatieve aanbod. Aanbieders of intermediairs herijken bestaande cultuurmenu s, zodat ze beter aansluiten bij de kerndoelen. Andere voorbeelden van producten zijn een digitale omgeving met uitgewerkte lessen of een methode waar de (vak)leerkracht mee kan werken. Externe ontwikkelaars die instrumenten aanbieden, de tweede variant, spelen in op een procesmatige aanpak waarin scholen zelf, onder begeleiding, een product ontwikkelen. Zie als voorbeeld het artikel van Clara Linders over De Cultuur Loper in deze publicatie. Zo n aanpak gaat meer uit van de behoefte van het onderwijs. Er worden dan bijvoorbeeld in samenspraak met leraren leerlijnen op maat ontwikkeld aansluitend bij de visie en ambities van een school. Of er worden culturele instellingen of kunstenaars aan een school gekoppeld om samen vorm te geven aan een leerlijn. In het voortgezet onderwijs is samenhang binnen de kunstvakken en met andere vakken het belangrijkste thema in het kader van curriculumontwikkeling binnen de school. Uit de laatste Monitor cultuuronderwijs 10 blijkt dat twee derde van de scholen in het voorgezet onderwijs meer wil werken in leerlijnen. Samenhang is er vooral tijdens thematische projecten en bij culturele activiteiten. En in de bovenbouw is vaker sprake van een samenhangend programma dan in de onderbouw. Samenvatting en discussie Hoewel ambities van scholen uiteenlopen, lijkt er behoefte aan een meer samenhangend en doorlopend curriculum voor cultuuronderwijs. Een duurzame verankering van samenhang in het onderwijs ontbreekt, zo concludeert SLO in haar Vakspecifieke trendanalyse Kunst en cultuur Er is op schoolniveau een plan nodig dat doel, inhoud en opbrengst verbindt, en waar cultureel aanbod in te passen is. Leren in samenhang maakt onderwijs meer betekenisvol voor leerlingen en heeft een positief effect op leeropbrengsten 11. En uiteindelijk bouw je aan een curriculum om de kwaliteit van het leren van leerlingen te vergroten. EEN KLEURRIJKE BASIS 9 Voorbeelden van leerlijnen zijn te vinden op de website van het LKCA nl/kennisdossiers/leerlijnen 10 Kruiter, J., Donker, A., Costermans, G., Kieft, M., Hoogeveen, K., & Beekhoven, S. (2015). Monitor cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs Utrecht: Oberon. 11 Lanschot Hubrecht, V. van, Marsman, P., Rass, A., & Tuinen, S. van (2015). Kunst en cultuur Vakspecifieke trendanalyse Enschede: SLO, p. 18.

5 DEEL 1 HOE STEL JE ALS SCHOOL EEN GOED CURRICULUM SAMEN? De twee nieuwe leerplankaders, het Leerplankader kunstzinnige oriëntatie en Cultuur in de Spiegel, bieden richtlijnen voor curriculumontwerp. Ze bevatten doelen per leeftijdsgroep, en ontwerp- en evaluatiecriteria. Op basis van deze kaders en de schoolvisie kan concretisering plaatsvinden in onderwijsmethoden, leermiddelen en leerlijnen die scholen of inkopen of zelf ontwikkelen. Om samenhang te bevorderen is het nodig dat leraren samenhang tussen vakken en leergebieden (leren) zien en vanuit die samenhang onderwijs ontwikkelen. Zo n curriculum ontwerpen is, zelfs met handreikingen, niet eenvoudig. Zeker niet voor cultuuronderwijs dat vele disciplines, opvattingen, visies, theorieën én belangen kent. Basisscholen blijken bij de uitwerking van cultuuronderwijs behoefte te hebben aan externe ondersteuning in de vorm van advies, begeleiding, training of scholing. Er blijken ook instrumenten nodig om een vertaling te maken van (leerplan)kaders naar de eigen praktijk. Met hulp van expertise uit de cultuursector of het hoger onderwijs zoeken scholen naar concrete manieren om invulling te geven aan hun cultuuronderwijs. We weten echter niet in welke mate de ontwikkelaars uit de cultuursector kennis hebben van curriculumontwerp en van het begeleiden van curriculumontwikkeling. In het voortgezet onderwijs zouden leraren in opleiding en nascholing beter toegerust moeten worden om met elkaar ontwerptaken uit te voeren en een samenhangend curriculum te ontwikkelen. En er zou op de werkplek tijd vrijgemaakt moeten worden voor leraren om met elkaar onderwijs te ontwerpen. Lees hier meer over in de artikelen over professionele ontwikkeling in deel 4 van deze publicatie. Ontwerptools kunnen leraren helpen in dit proces. Een curriculum is meer dan kerndoelen, eindtermen en competentieniveaus. Het is vooral een middel om de leerling een perspectief op de wereld te bieden. Een wereld die zeker wat cultuur betreft altijd in beweging is. Omdat cultuuronderwijs weinig regels en voorschriften kent, zijn individuele opvattingen van leraren nu voor een groot deel bepalend voor de praktijk. Wat een leraar gelooft dat goed is voor leerlingen, bepaalt welke kennis, vaardigheden en houdingen hij overdraagt en welke niet. Dit is geen neutrale keuze, maar een keuze die een waardeoordeel bevat. Bewustzijn van die opvattingen is dan ook belangrijk. In cultuuronderwijs kunnen meerdere wegen naar meerdere resultaten leiden, zijn die resultaten vaak persoonlijk en zijn het maken en toelichten van eigen keuzes en oordelen belangrijk. In de interactie met de docent krijgt vakinhoud betekenis voor de leerling. Vanuit een pedagogisch perspectief op het curriculum moet dat altijd in het klaslokaal nader ingevuld worden in de dialoog tussen leraren en leerlingen. Voor cultuuronderwijs is dan ook een flexibel kader nodig dat doelen en opbrengsten helder maakt, en daardoor zowel houvast geeft als pedagogische en didactische vrijheid laat. Een kader dat professionele ruimte biedt aan de docent om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen én ruimte biedt voor eigen keuzes en ervaringen van de leerling die mede bepaalt welke doelen hij wil realiseren. 19

Een kleurrijke basis ONTWIKKELINGEN EN TRENDS HET CULTUURONDERWIJS

Een kleurrijke basis ONTWIKKELINGEN EN TRENDS HET CULTUURONDERWIJS Cultuureducatie in het onderwijs is sterk in ontwikkeling. Een kleurrijke basis biedt een overzicht van de actuele vraagstukken en trends. Een kleurrijke basis is een must voor iedereen die actief is voor

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Leerplankader kunstzinnige oriëntatie

Leerplankader kunstzinnige oriëntatie Leerplankader kunstzinnige oriëntatie Op weg naar een toekomstbestendig leerplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Stéfanie van Tuinen 18 november 2014, 2012 Leerplankader kunstzinnige

Nadere informatie

Over doorgaande leerlijnen en talentontwikkeling binnen kunst en cultuur Bureau BABEL, 's-hertogenbosch

Over doorgaande leerlijnen en talentontwikkeling binnen kunst en cultuur Bureau BABEL, 's-hertogenbosch Over doorgaande leerlijnen en talentontwikkeling binnen kunst en cultuur Bureau BABEL, 's-hertogenbosch Beschrijving van het arrangement voor talentontwikkeling Bureau Babel is een intermediair tussen

Nadere informatie

Basis voor cultuureducatie als basis voor vernieuwing

Basis voor cultuureducatie als basis voor vernieuwing Basis voor cultuureducatie als basis voor vernieuwing Ronald Kox, hoofd Cultuureducatie Nieuwegein, 17 maart 2017 ronaldkox@lkca.nl Waarom kunst en cultuur? Artistiek-creatief proces Iteratief proces Universeel

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

kansen voor betekenisvol zaakvakonderwijs

kansen voor betekenisvol zaakvakonderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling kansen voor betekenisvol zaakvakonderwijs Martin Klein Tank Leerplan(kader) Techniekpact jaarconferentie Wetenschap & 19 technologie mei 2014 Waarom?

Nadere informatie

Talen in het curriculum van de toekomst

Talen in het curriculum van de toekomst Talen in het curriculum van de toekomst SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Jornada de formación para profesores de español como lengua extranjera, Utrecht 16 enero 2017 Daniela Fasoglio,

Nadere informatie

Cultuuronderwijs in school

Cultuuronderwijs in school Cultuuronderwijs in school Handreiking voor het schrijven van een beleidsplan cultuuronderwijs Het Motto Een motto of beweegreden is een korte tekst die de bedoeling van iets weergeeft. In dit geval een

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be 1. Stavaza van CIS Nederland 2. Emiel Copini (14-18jaar) en Theisje van Dorsten (4-10 jaar) 3. Astrid Rass

Nadere informatie

NiBi-conferentie Gezonde leefstijl van leerlingen. SLO Ger van Mossel

NiBi-conferentie Gezonde leefstijl van leerlingen. SLO Ger van Mossel NiBi-conferentie Gezonde leefstijl van leerlingen SLO Ger van Mossel (g.vanmossel@slo.nl) Kennismaking Wie...? Werkwijze bijeenkomst Leerplankader Gezonde leefstijl Naar een leerplan gezonde leefstijl

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Met deze vragenlijst proberen we antwoord te geven op vragen die er over de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) en het aanvragen daarvan

Nadere informatie

De post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider

De post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider MARJO BERENDSEN (PLEIN C) De post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider Na een pilot en een daaropvolgend eerste opleidingstraject zijn er nu vijftien officieel opgeleide Cultuurbegeleiders. In dit artikel een

Nadere informatie

Handreiking. Basis voor. Cultuureducatie

Handreiking. Basis voor. Cultuureducatie Handreiking Basis voor Cultuureducatie Handreiking Basis voor Cultuureducatie Over het LKCA Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) is het landelijk kennisplatform voor professionals,

Nadere informatie

Samen werkt het beter? De samenwerking tussen scholen en de culturele omgeving Paper Onderwijsresearchdagen 2016 Rotterdam

Samen werkt het beter? De samenwerking tussen scholen en de culturele omgeving Paper Onderwijsresearchdagen 2016 Rotterdam Samen werkt het beter? De samenwerking tussen scholen en de culturele omgeving Paper Onderwijsresearchdagen 2016 Rotterdam Karin Hoogeveen en Sandra Beekhoven Hoe werken scholen in het primair en voortgezet

Nadere informatie

Algemene voorwaarden cultuurcoördinator

Algemene voorwaarden cultuurcoördinator 1 Algemene voorwaarden cultuurcoördinator Opleidingsniveau & denkniveau HBO denk- & werkniveau Opleiding; (Master) opleiding Richtlijn uren coördinatie; 40 uur Randvoorwaarden; Open en transparante communicatie

Nadere informatie

KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE

KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE Fonds Cultuureducatie Zwolle en kwaliteit cultuuronderwijs De gemeente Zwolle wil dat alle basisschoolleerlingen een stevige culturele basis krijgen. Hiervoor

Nadere informatie

Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo)

Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) (Conceptversie 3 juni 2014, Karel Philipsen, Bas Trimbos & Annette Thijs) Vooraf In augustus 2014 start een pilot tweetalig primair

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Achtergrond onderzoeksvraag 1

Achtergrond onderzoeksvraag 1 Achtergrond onderzoeksvraag 1 1. Kerncurriculum en keuzedelen voor school en leerling Wij pleiten voor een vaste basis van kennis en vaardigheden die zich beperkt tot datgene wat alle leerlingen ten minste

Nadere informatie

Ook de leraar gaat naar school

Ook de leraar gaat naar school VERA MEEWIS (LKCA) Ook de leraar gaat naar school Dit artikel zet kort een aantal aspecten rond professionalisering op een rij. Het begint met wat leraren leren tijdens hun initiële opleiding. Met welke

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader

Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader kunstzinnige oriëntatie Stéfanie van Tuinen en René Leverink Sinds juni 2014 is er een leerplankader kunstzinnige oriëntatie, dat richtinggevend is

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be - Barend geeft een stavaza van CIS Nederland - Emiel Copini (10-14 jaar) - Theisje van Dorsten (4-10 jaar)

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Onderzoeksafdeling Cedin Lianne Bleker Bernadet de Jager In opdracht van Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Resultaten 5 2.1

Nadere informatie

Notitie. Herijking Muziekonderwijs. Datum Afdeling. Publiekszaken en Sociaal Domein. Printdatum: :09:00

Notitie. Herijking Muziekonderwijs. Datum Afdeling. Publiekszaken en Sociaal Domein. Printdatum: :09:00 Notitie Herijking Muziekonderwijs Datum 27-10-2016 Afdeling Publiekszaken en Sociaal Domein Printdatum: 17-11-2016 10:09:00 Samenvatting toekomstig muziekonderwijs Gemeente Bellingwedde Gemeente kiest

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind

Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind Dit format is bedoeld voor scholen die in 2015 een tweede aanvraag doen voor de subsidieregeling cultuur voor ieder kind van de

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom je

Nadere informatie

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016 O ONDERWIJS Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Beste mensen, Ik ben verheugd u de Cultuurlijn 2015-2016 aan te mogen bieden. Cultuureducatie is één van

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

Herziening van het curriculum in het primair en voortgezet onderwijs

Herziening van het curriculum in het primair en voortgezet onderwijs Herziening van het curriculum in het primair en voortgezet onderwijs Plan van aanpak De Onderwijscoöperatie en de regiegroep Onderwijs2032 (PO-Raad en VO-raad, AVS, LAKS en Ouders & Onderwijs) hebben bij

Nadere informatie

Verkenning van de curriculumpraktijk in primair en voortgezet onderwijs

Verkenning van de curriculumpraktijk in primair en voortgezet onderwijs Curriculummonitor 01 Verkenning van de curriculumpraktijk in primair en voortgezet onderwijs SLO nationaal epertisecentrum leerplanontwikkeling Curriculummonitor 01 Verkenning van de curriculumpraktijk

Nadere informatie

Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant

Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant Vijfde monitor cultuureducatie Noord- Brabant Cultuureducatie op Brabantse scholen voor PO en VO 2015 met een vergelijking tussen PO scholen die wel en niet deelnemen aan De Cultuur Loper KPC Groep Ria

Nadere informatie

Het schoolexamen van vmbo-keuzevakken Landelijke onderwijsdag Techniek Donderdag 1 juni 2017 Jan van Hilten, SLO

Het schoolexamen van vmbo-keuzevakken Landelijke onderwijsdag Techniek Donderdag 1 juni 2017 Jan van Hilten, SLO SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Het schoolexamen van vmbo-keuzevakken Landelijke onderwijsdag Techniek Donderdag 1 juni 2017 Jan van Hilten, SLO Stand van zaken... 2012: start project

Nadere informatie

Keuzemodel varianten van programma's praktijknabije LOB. Voor tl en gl

Keuzemodel varianten van programma's praktijknabije LOB. Voor tl en gl Keuzemodel varianten van programma's praktijknabije LOB Voor tl en gl Augustus 2012 Keuzemodel varianten van programma's praktijknabije LOB voor tl en gl Het LOB-keuzemodel geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

De Blauwe Schuit Onderwijs, gemaakt als onderdeel van het project Cultuleren.

De Blauwe Schuit Onderwijs, gemaakt als onderdeel van het project Cultuleren. Welkom bij CULTUURspoor, een instrument om in 5 stappen cultuurbeleid te maken. De uitkomst van deze handleiding leidt tot een kader waarmee je als school keuzes maakt uit het culturele aanbod. Zo heb

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee?

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 21 e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs - stand van zaken- SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser

Nadere informatie

Bekwaamheidseisen leraar primair onderwijs

Bekwaamheidseisen leraar primair onderwijs Bekwaamheidseisen leraar primair onderwijs Uit: Besluit van 16 maart 2017 tot wijziging van het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel en het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel BES in verband

Nadere informatie

Voorbeeldleerplan Talentontwikkeling kunst & cultuur in het primair onderwijs. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Voorbeeldleerplan Talentontwikkeling kunst & cultuur in het primair onderwijs. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Voorbeeldleerplan Talentontwikkeling kunst & cultuur in het primair onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Voorbeeldleerplan Talentontwikkeling kunst & cultuur in het primair onderwijs

Nadere informatie

Cultuureducatie in het PO en SO

Cultuureducatie in het PO en SO Cultuureducatie in het PO en SO 04-10-2015/JD Inhoud Introductie 1. PR8cultuurprogramma 2. Expertisecentrum Kunst en Scholen 3. Cultuureducatie met Kwaliteit 4. Aanvullende educatieve projecten Introductie

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Het Basispakket Cultuureducatie: Biedt een kader voor het invullen van de landelijke kerndoelen voor cultuur educatie

Nadere informatie

Dekkend examineren in het schoolexamen Landelijke studiedag Platform vmbo BWI Woensdag 7 juni 2017 Jan van Hilten, SLO

Dekkend examineren in het schoolexamen Landelijke studiedag Platform vmbo BWI Woensdag 7 juni 2017 Jan van Hilten, SLO SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Dekkend examineren in het schoolexamen Landelijke studiedag Platform vmbo BWI Woensdag 7 juni 2017 Jan van Hilten, SLO Stand van zaken... 2012: start

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - havo/vwo) 2010

Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - havo/vwo) 2010 Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - havo/vwo) 2010 De samengevatte vakinhoudelijke kerndoelen en eindtermen per kernvaardigheid Kernvaardigheden PO, Onderbouw, Produceren en presenteren

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Het CiS-project: - Vraagstelling: tegemoet komen aan beoefte aan houvast m.b.t. -

Nadere informatie

Verslag denktank 2013/2014

Verslag denktank 2013/2014 Verslag denktank 2013/2014 Deelnemers: HKU team: Salome Nobel, Jolanda Schouten, Nelly van de Geest; UCK: Haike de Visser; Culturele partners: KOPA: Manja Eland en Linda Rosink; Click F1: Alice Erens.

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

Teamtrainingen & ouderavond

Teamtrainingen & ouderavond Teamtrainingen & ouderavond Een teamtraining is een bijeenkomst van 1,5 tot 2 uur voor een heel schoolteam. Op actieve en enthousiasmerende wijze verdiep je je samen in een onderwerp. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Ontwerp een kunst- en cultuurcurriculum

Ontwerp een kunst- en cultuurcurriculum Ontwerp een kunst- en cultuurcurriculum Curriculum en curriculumontwikkeling SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Stéfanie van Tuinen & Nienke Nieveen, SLO Onderzoeksconferentie CECP, LKCA

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Kunst en cultuur. Vakspecifieke trendanalyse 2015. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Kunst en cultuur. Vakspecifieke trendanalyse 2015. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kunst en cultuur Vakspecifieke trendanalyse 2015 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kunst en cultuur Vakspecifieke trendanalyse 2015 Oktober 2015 Verantwoording 2015 SLO (nationaal expertisecentrum

Nadere informatie

Waarom samen? Interactie tussen school en culturele partijen

Waarom samen? Interactie tussen school en culturele partijen Waarom samen? Interactie tussen school en culturele partijen 132 Samenwerking tussen scholen en culturele partijen ten behoeve van cultuureducatie bestaat al enkele decennia. Cultuureducatie is het doelbewust

Nadere informatie

Stimuleren van vakgebied overstijgende vaardigheden? Doen!

Stimuleren van vakgebied overstijgende vaardigheden? Doen! SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Stimuleren van vakgebied overstijgende vaardigheden? Doen! Marja van Graft en Nora Steenbergen-Penterman Workshop Lunteren 5 april 2016 Inhoud Inventariseren

Nadere informatie

Stapt cultuuronderwijs uit de schaduw van taal en rekenen?

Stapt cultuuronderwijs uit de schaduw van taal en rekenen? Stapt cultuuronderwijs uit de schaduw van taal en rekenen? Kwaliteit van cultuuronderwijs op de basisschool Door Eeke Wervers Cultuureducatie hoort thuis in het hart van het onderwijs: daar wordt het fundament

Nadere informatie

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VELON conferentie Brussel, 4 februari 2016 Petra Fisser, Monique van der Hoeven, Sigrid

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

Zelfbeoordelingsformulier

Zelfbeoordelingsformulier Zelfbeoordelingsformulier Dit zelfbeoordelingsformulier helpt je inzicht te krijgen in waar je op dit moment sterk en minder sterk in bent als cultuurcoördinator. Door jezelf voor elke (sub) competentie

Nadere informatie

Beleidsregels subsidiëring cultuuronderwijs Midden-Drenthe

Beleidsregels subsidiëring cultuuronderwijs Midden-Drenthe Gemeenteblad nr. 583304 Officiële uitgave van de gemeente Midden-Drenthe d.d. 27 januari 2016 Beleidsregels subsidiëring cultuuronderwijs Midden-Drenthe Collegebesluit van 19 januari 2016 Burgemeester

Nadere informatie

Gesprekstechnieken voor cultuuraanbieders Dit instrument is onderdeel van de training gesprekstechnieken

Gesprekstechnieken voor cultuuraanbieders Dit instrument is onderdeel van de training gesprekstechnieken Gesprekstechnieken voor cultuuraanbieders Dit instrument is onderdeel van de training gesprekstechnieken Het gespreksinstrument is bestemd voor aanbieders van cultuur aan het onderwijs. Het instrument

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs 2007-2008

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs 2007-2008 Algemeen Verbindend Voorschrift Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs 2007-2008 Bestemd voor

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan

Kunstgebouw Beleidsplan Kunstgebouw Beleidsplan 2017-2020 Kunstgebouw Broekmolenweg 20 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl Beleidsplan 2017-2020 ZICHTBAAR MAKEN WAT ER IS, STIMULEREN WAT ER KAN ZIJN Inleiding Kunstgebouw is expert

Nadere informatie

ICC Netwerkbijeenkomst MOCCA: Evalueren kun je leren. Marjo Berendsen

ICC Netwerkbijeenkomst MOCCA: Evalueren kun je leren. Marjo Berendsen ICC Netwerkbijeenkomst MOCCA: Evalueren kun je leren Marjo Berendsen 14 februari 2017 Programma en doelen Voorkennis en verwachtingen WAT evalueren? Verkenning diverse vormen met tips Formatief evalueren:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 03 3 80 Nieuwe visie cultuurbeleid Nr. 68 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - vmbo) 2010

Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - vmbo) 2010 Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - vmbo) 2010 De samengevatte vakinhoudelijke kerndoelen en eindtermen per kernvaardigheid Kernvaardigheden Produceren en presenteren Kernconcepten:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 24 578 MAVO/VBO/VSO Nr. 26 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De leerlingen leggen hun ervaringen vast in een portfolio.

De leerlingen leggen hun ervaringen vast in een portfolio. Het leergebied Arts in de bovenbouw staat voor: Leerlingen ontwikkelen kennis en vaardigheden om de wereld van kunst en cultuur te verkennen, begrijpen en zelf een bijdrage te leveren. Creativiteit is

Nadere informatie

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020 Godelindeschool Hilversum 17 september 2015 Feedbackgesprek De inspectie voert aan het eind van het bezoek graag een gesprek over de kwaliteit van de

Nadere informatie

Community arts en cultuureducatie. Gudrun Beckmann, Amsterdam 6 februari 2013

Community arts en cultuureducatie. Gudrun Beckmann, Amsterdam 6 februari 2013 Community arts en cultuureducatie Gudrun Beckmann, Amsterdam 6 februari 2013 Hoe kunnen cultuureducatie en community arts elkaar versterken, specifiek bij gemeenschappen in transitie Aanleiding: Onderzoeksarena

Nadere informatie

Samenhang en onderscheid activiteiten CultuurSchakel en Koorenhuis

Samenhang en onderscheid activiteiten CultuurSchakel en Koorenhuis Samenhang en onderscheid activiteiten CultuurSchakel en Koorenhuis Ten behoeve van een duidelijke positionering in de stad van zowel CultuurSchakel als Koorenhuis in de nieuwe structuur van cultuureducatie

Nadere informatie

Competenties directeur Nije Gaast

Competenties directeur Nije Gaast Competenties directeur Nije Gaast De s voor directeuren van Nije Gaast zijn vertaald in vijf basiss. De beschrijving is gebaseerd op de schoolleiderscompententies die landelijk zijn vastgesteld en zijn

Nadere informatie

Koplopers Volgers Achterblijvers. Leidschendam-Voorburg. Grafiek 1. Percentage koplopers, volgers en achterblijvers landelijk versus lokale situatie

Koplopers Volgers Achterblijvers. Leidschendam-Voorburg. Grafiek 1. Percentage koplopers, volgers en achterblijvers landelijk versus lokale situatie 1 Trias onderzocht de mate van verankering van cultuuronderwijs onder schooltijd op de 21 basisscholen in de gemeente. Leidraad voor de interviews en de analyse vormde de landelijke Monitor cultuuronderwijs

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Leren gymmen van een beeldscherm

Leren gymmen van een beeldscherm Leren gymmen van een beeldscherm Marco van Berkel en Ger van Mossel Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) heeft samen met een school uit het voortgezet onderwijs, OSG Northgo uit Noordwijk, een aantal

Nadere informatie

Opbrengsten uit de verdiepingsfase: Onderwijs2032 in de praktijk

Opbrengsten uit de verdiepingsfase: Onderwijs2032 in de praktijk Opbrengsten uit de verdiepingsfase: Onderwijs2032 in de praktijk Inhoud 1. Verdiepingsfase Onderwijs2032... 3 Wat is de verdiepingsfase? Opdracht en werkwijze... 3 Leeswijzer... 4 2. Curriculumontwikkeling

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het onderwijs

Ontwikkelingen in het onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Ontwikkelingen in het onderwijs Marja van Graft Inspiratiedag NME 10 april 2017 Leerplan(kader) Wetenschap & technologie Doelen bijeenkomst informeren

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus!

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Kunst- en erfgoededucatie

Nadere informatie

Samenvatting Onderzoeksrapport 2014

Samenvatting Onderzoeksrapport 2014 Samenvatting Onderzoeksrapport 2014 Monitoring en evaluatie Cultuureducatie met Kwaliteit Drenthe door Zoë Zernitz, Rijksuniversiteit Groningen In 2012 heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 820 Nieuwe visie cultuurbeleid Nr. 108 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Voor alle kinderen in Amsterdam Een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit

Cultuureducatie met Kwaliteit ontwerp fourpack Cultuureducatie met Kwaliteit Onze ambities 1 2 3 Stappenplan Het kwadrant Drie domeinen 1 Intake 5 Scholingsactiviteiten VERBREDEN 2 Assessment 6 Meerjarenvisie In huis 3 Ambitiegesprek

Nadere informatie

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA..DEN HAAG. Datum 20 juni 2014 Voortgangsrapportage cultuuronderwijs

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA..DEN HAAG. Datum 20 juni 2014 Voortgangsrapportage cultuuronderwijs >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA..DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

dans en drama competenties en kwalificaties als creatief en kritisch denken, probleemoplossend denken en werken, en sociale vaardigheden.

dans en drama competenties en kwalificaties als creatief en kritisch denken, probleemoplossend denken en werken, en sociale vaardigheden. dans en drama Belang van het vak Dans en drama op tv zijn hot, met name de programma s die een selectief element in zich dragen. Dat geldt overigens ook voor muziek. Jongeren die uitverkoren willen worden

Nadere informatie

2 Les- en leerstofopbouw

2 Les- en leerstofopbouw 2 Les- en leerstofopbouw 2.2 Curriculum Henk Pol Inleiding Curriculum staat voor de globale invulling van een vak. Het kan dan gaan om de einddoelstellingen of eindtermen waarop leerlingen worden getoetst,

Nadere informatie