Recent onderzoek in Vlaanderen en Nederland: wat zijn de noden van (ex-)kankerpatiënten en hun naasten na de behandeling?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Recent onderzoek in Vlaanderen en Nederland: wat zijn de noden van (ex-)kankerpatiënten en hun naasten na de behandeling?"

Transcriptie

1 Recent onderzoek in Vlaanderen en Nederland: wat zijn de noden van (ex-)kankerpatiënten en hun naasten na de behandeling? Hans Neefs Kennis en beleid, Vlaamse Liga tegen Kanker

2 Vragen 1.Welke noden en problemen ervaren kankerpatiënten na hun behandeling? Welke hebben specifiek te maken met hun kankerervaring? 2.Welke zorg vragen/wensen kankerpatiënten na de behandeling? 3.Hoe zit het met de noden van de naasten (partner, familie, )?

3 Intro: kanker is een uitdaging voor de thuiszorg -Meer dan nieuwe diagnoses per jaar in Vlaanderen -1 op 3 mannen en 1 op 4 vrouwen krijgt voor 75 j. kanker -Tussen 2009 en 2020: bij mannen stijging van > (+22%), bij vrouwen stijging van naar (+13%) (Nationaal Kankerregister) - dubbele vergrijzing : meer 65+ en meer 80+ met kanker -5-jaarsoverleving is vorig decennium gestegen naar 61% bij mannen en 68% bij vrouwen, maar: grote verschillen (bv, 82% bij borstkanker, 14% bij longkanker)

4 Intro: kanker is een uitdaging voor de thuiszorg => verschuiving zwaartepunt naar thuiszorg - tendenzen: toenemende kankerincidentie, meer cancer survivors, meer ambulante behandelingen in ziekenhuis, evolutie naar chronische ziekte, toenemende aandacht voor nazorg - meer bezoek aan huisarts bv.: in NL heeft elke huisarts gem. 33 patiënten met kanker (max. 2 j. na diagnose) en gem. 11 contacten per patiënt/jaar (algemeen gem. is 4 contacten/jaar) -> ook partners bezoeken meer de huisarts voor fysieke en psychosociale problemen (vanaf 6 mnd na diagnose patiënt!) (Korevaar, 2013) In Vlaanderen: prevalentie van 12% bij 75+, 5% bij (Intego-registratie bij 50-tal huisartsenpraktijken)

5 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek Lichamelijke problemen - 80% van de mensen met kanker heeft één of meer lichamelijke problemen (Panel Leven met Kanker, 2013) - De belangrijkste problemen zijn: - moeheid (48%) - conditiegebrek (40%) - slaapproblemen (38%) - geringe spierkracht (35%) - pijn (35%)

6 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Belangrijk: - problemen houden vele jaren na diagnose aan (slechts voor 14% is diagnose < 2 j. geleden)! - comorbiditeit: 61% heeft andere chronische ziekte en ervaart meer lichamelijke problemen zoals moeheid, verminderde conditie en problemen met slapen (90% versus 60% zonder comorbiditeit). Vermoeidheid - 6 op 10 voelt zich niet fit, 2 op 3 tot weinig in staat, 1 op 2 ervaart concentratieproblemen (Panel Leven met kanker, 2012) -17% klaagt over duidelijk gebrek aan energie, 1 op 2 ervaart beperkingen in werk of dagdagelijkse activiteit (5% zeer uitgesproken) (LUCAS, 2013)

7 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Ondervoeding - prevalentie van ondervoeding bij ouderen met kanker (70+) bij diagnose is 14% i.p.v. 4% bij ouderen zonder kanker - risico op ondervoeding bij ouderen met kanker is 47% i.p.v. 22% bij ouderen zonder kanker -> vooral probleem bij oudere kankerpatiënten, mannen die alleen wonen, personen met depressieve gevoelens (KLIMOP-studie)

8 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Emotionele problemen 59% van de mensen met kanker rapporteert emotionele problemen (gemeten met Lastmeter), vooral problemen met: - herinneren van dingen (36%) - grip hebben op emoties (34%) - zelfvertrouwen (32%) - concentratie (30%) - spanning (29%)

9 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Geheugen- en concentratieproblemen (KLIMOP, 2013) - Ouderen met kanker (+70 j.): 44% ervaart achteruitgang na 6 m. en 32% na 1 jaar (ook 24% ouderen zonder kanker ervaart achteruitgang na 1 j.) - 42% van jongere patiënten (<70 j.) ervaart achteruitgang na 6 m. en 34% na 1 j. -> Dus: kanker heeft sign. effect op cognitieve achteruitgang maar niet overschatten: andere bel. factoren zijn pijn, vermoeidheid, medicatiegebruik; het gaat hier enkel om de SUBJECTIEVE ervaring van cognitieve problemen <-> objectieve testen van geheugen en concentratie

10 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Angst & depressie: - angst voor herval: 14,5% van borstkankerpatiënten hoge angst en 61,8% matige angst voor herval (Hauspie, 2012) -=> dit wordt vaak geminimaliseerd; iets waar je moet leren mee leven? - Distress : 66% ouderen met kanker bij diagnose (68% bij jongere patiënten), na 1 jaar evenveel als bij ouderen zonder kanker, nl. 46% ( maar 38% bij jongere patiënten) (KLIMOP, 2013) - Depressie: 16% van patiënten (volgens internationaal onderzoek), 12% heeft mogelijk depressie (Panel Leven met Kanker, 2013)

11 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? - 16% heeft mogelijk/vermoedelijk angststoornis (Panel Leven met Kanker, 2013) -> vraag: wat is relatie tussen depressie kanker? -depressie: van 14% (diagnose) naar 21% (1 jaar) bij ouderen met kanker, maar toename is niet significant (KLIMOP, 2013) - volgens KLIMOP-studie leidt kanker noch leeftijd tot meer depressie (wel: depressie voor kankerdiagnose, functionele problemen en eenzaamheid)

12 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Sociale problemen In totaal heeft één op zes (16%) van de mensen met kanker problemen op sociaal gebied. Het gaat om problemen met: -de omgang met partner (10%) -omgang met kinderen (8%) -met familie of vrienden (8%) (Panel Leven met Kanker, 2013) Levensbeschouwelijke problemen 19% van mensen met kanker heeft last van levensbeschouwelijke problemen, zoals vragen over de zin van het leven (13%) en vertrouwen in God of het geloof (12%) (Panel Leven met Kanker, 2013)

13 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Sociale steun & eenzaamheid - 28% van oudere kankerpatiënten (>70 j,) woont alleen op moment van diagnose en gemiddeld 15% heeft geen mantelzorger; zelfs 9% (!) van de patiënten is zelf mantelzorger - afhankelijkheid van professionele zorg neemt toe bij ouderen met kanker: van 56% (diagnose) naar 74% (na 1 jaar): 50% beroep op huishoudelijke hulp, 27% verpleegkundige hulp, 19% hulp van huisarts, - voor patiënten onder 70 j. is er ook een toename in vraag voor professionele hulp maar op lager niveau: van 31% (diagnose) naar 45% (na 1 jaar)

14 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? -Emotionele eenzaamheid (gebrek aan intieme relatie): van 30% (diagnose) naar 40% (1 jaar) bij ouderen met kanker Maar: na 1 jaar geen verschil met ouderen zonder kanker! Niet kankerdiagnose maar eenzaamheid voor diagnose, vermoeidheid, (beperkte contactmogelijkheden) zijn bel. factoren - Sociale eenzaamheid (gebrek aan sociaal netwerk): 9-12% (KLIMOP, 2013) - ongeveer 1 op 4 Nederlanders (alle leeftijden) voelen zich eenzaam (met of zonder kanker) (Panel Leven met Kanker, 2012) - 1 op 10 partners van prostaatkankerpatiënten voelt zich vaak eenzaam en 4 op 10 soms eenzaam (LUCAS, 2013)

15 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Praktische problemen Eén derde (35%) van de mensen met kanker heeft last van praktische problemen (Panel leven met kanker, 2013). De meest voorkomende zijn problemen met: -het huishouden (20%), -werk/school/studie (14%) -wonen/huisvesting (7%) -financiën (7%) -de zorg voor kinderen (7%)

16 1. Wat zijn de noden van patiënten volgens recent onderzoek? Werkhervatting - 60 tot 80% gaat opnieuw terug aan het werk - na een kankerdiagnose verdubbelt kans op een arbeidshandicap - ruim 1 op 2 werkende mensen met kanker ervaart belemmeringen op werk door vermoeidheid (Panel Leven met Kanker, 2012)

17 2. Welke zorg vragen patiënten? Wie vragen patiënten om hulp voor hun problemen? -82% van patiënten bespreekt problemen (lichamelijk en psychosociaal) met naasten - meer dan de helft (57%) legt de problemen (ook) voor aan een medisch hulpverlener - 19% bespreekt ervaren problemen met een psychosociale hulpverlener - één op drie bespreekt met lotgenoten of patiëntenorganisatie (Panel Leven na Kanker, 2013) - 4 op 10 prostaatkankerpatiënten zoekt hulp voor probleem, in eerste plaats bij huisarts (78%) of specialist (59%), psycholoog (9%), maatschappelijk werker (8%),! (LUCAS, 2013)

18 2. Welke zorg vragen patiënten? Beantwoordt de zorg/ondersteuning aan de behoefte van de patiënt? - drie op tien patiënten heeft behoefte om problemen (meer/verder) met naasten (30%) of een para(medisch) zorgverlener (29%) te bespreken - Ongeveer één op vijf wil problemen (meer/verder) met een psychosociaal hulpverlener (18%) of met lotgenoten (17%) bespreken - vooral bij patiënten die sociale problemen (relaties met partner, kinderen, familie en vrienden) ervaren, is behoefte groot om dit (meer) met naasten of psychosociale hulpverlener te doen (Panel Leven met Kanker, 2013)

19 2. Welke zorg vragen patiënten? Info en ondersteuning door zorgverleners: - Bij borstkankerpatiënten (3 tot 6 maanden na behandeling) veel nood aan info en ondersteuning i.v.m. fysieke (62%) en psychologische (56%) gevolgen, gevolgen voor zelf- en lichaamsbeeld (54%), terugkeer naar werk en soc. voorzieningen (45%), seksualiteit (40%), relatie met partner en anderen (34%) (Pauwels, 2012) - 4 op 5 borstkankerpatiënten die info wenste kreeg die onvoldoende of niet: vooral rond seksualiteit, relatie met partner en anderen, eigen lichaamsbeeld en werkhervatting bleven ze met vragen zitten

20 2. Welke zorg vragen patiënten? - Opm: verwachtingen over bespreekbaarheid seksuele/intieme problemen bij patiënten zijn erg verschillend => geïndividualiseerde aanpak nodig? (Verackx, 2012) - Prostaatkankerpatiënten hebben vooral onbeantwoorde vragen i.v.m. de behandelingen en nevenwerkingen (16%), lichamelijk functioneren (15%), financiële vragen (15%), vragen over werk, zorgverlof en sociale zekerheid (12%), 13% omgang met stress, 17% relatie met partner en 11% met seksualiteit (LUCAS, 2013)

21 3. Welke noden/zorgvraag hebben naasten van patiënten? - 1op 3 borstkankerpatiënten die meer info/hulp wensten, verkozen infobrochures, of een individueel gesprek met psycholoog wanneer sprake van psych. problemen, en verder wensten ongeveer 1 op 5 infosessies, website,.. => getrapt zorgaanbod + het aanbod is er maar de toegang kan nog beter (Pauwels, 2012) Info en ondersteuning van partners Een subgroep van partners (tussen 1 op 5 en 1 op 3) blijft met vragen zitten over seksualiteit en de relatie met de patiënt, de eigen fysieke en psychische noden (Pauwels, 2012) => zorgverleners zien partner vaak enkel in zorgende rol

22 3. Welke noden/zorgvraag hebben naasten van patiënten? - Partners rapporteren meer onvervulde noden dan de prostaatkankerpatiënten zelf, vooral rond eigen emoties en angsten (21%), omgaan met stress (1/3), seksualiteit (16%), financiële vragen (21%) en werk, zorgverlof, (17%) (LUCAS, 2013) - Minder dan 1 op 5 is uitgesproken tevreden over aandacht van zorgverlener voor hen! 1 op 3 partners vond dat zorgverleners geen aandacht voor hun noden hadden, Artsen onderschatten ook last die partners ervaren (LUCAS, 2013) - 4 op 5 partners wensten dat zorgverleners tijd maakten om naar hun verhaal te luisteren maar slechts 1 op 2 vond dat ook voldoende gebeurde (Bossant, 2010).

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 00 De Lastmeter Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 1 Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

Algemeen Lastmeter Signaleren van problemen bij mensen met een kwaadaardige ziekte

Algemeen Lastmeter Signaleren van problemen bij mensen met een kwaadaardige ziekte Algemeen Lastmeter Signaleren van problemen bij mensen met een kwaadaardige ziekte Inleiding Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en de behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter)

Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter) Ondersteuning bij de diagnose kanker (de lastmeter) De diagnose kanker kan grote impact op u en uw naaste(n) hebben. De ziekte en de behandeling kunnen niet alleen lichamelijke klachten met zich meebrengen,

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Partners van een borstkanker patient, waar blijft u? Erik van Muilekom MANP verpleegkundig specialist

Partners van een borstkanker patient, waar blijft u? Erik van Muilekom MANP verpleegkundig specialist Partners van een borstkanker patient, waar blijft u? Erik van Muilekom MANP verpleegkundig specialist Zorg voor de Partner Waar loopt de partner tegen aan? Hoe kun je, je partner steunen als je zelf niet

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker REVALIDATIE Revalidatie bij kanker De mogelijkheden BEHANDELING Revalidatie bij kanker U kunt in het St. Antonius Ziekenhuis terecht voor verschillende revalidatieprogramma s bij kanker. Revalidatie bij

Nadere informatie

Psychosociale hulp voor patiënten met kanker

Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Beter voor elkaar Psychosociale hulp voor patiënten met kanker Inhoud Inleiding 2 Oncologieverpleegkundigen 3 Stomaverpleegkundigen 4 Geestelijke verzorging

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131 chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 132 Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 133 Zaadbalkanker wordt voornamelijk bij jonge mannen vastgesteld

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Het nazorgtraject. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Het nazorgtraject. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Het nazorgtraject Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven In de afgelopen periode bent u behandeld voor borstkanker. Nu uw behandeltraject is afgesloten begint het nazorgtraject. Hieronder vindt u informatie

Nadere informatie

Zorgen rond kanker. Bij wie van ons kunt u terecht?

Zorgen rond kanker. Bij wie van ons kunt u terecht? Zorgen rond kanker Bij wie van ons kunt u terecht? Zorgen rond kanker Bij u is kanker geconstateerd. Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook wanneer

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Psychosociale problemen bij kanker Mogelijkheden voor begeleiding in het Laurentius ziekenhuis Deze brochure is bedoeld voor mensen waarbij de diagnose kanker is gesteld en voor hun

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding

Psychosociale begeleiding Borstkliniek Voorkempen Psychosociale begeleiding Borstkliniek Voorkempen Sofie Eelen psychologe AZ St Jozef Malle 9-12-2008 1 Diagnose van kanker Schokkende gebeurtenis Roept verschillende gevoelens en

Nadere informatie

Zorg voor kankerpatiënten Sarah Stemgée, regiocoördinator - Katlijn Sanctorum, projectmanager

Zorg voor kankerpatiënten Sarah Stemgée, regiocoördinator - Katlijn Sanctorum, projectmanager Zorg voor kankerpatiënten Sarah Stemgée, regiocoördinator - Katlijn Sanctorum, projectmanager De Stichting tegen Kanker 1924 1925 1950 1983 1999 2004 Nationale Liga tegen Kanker Nationale Kankerstichting

Nadere informatie

1. Project oncologische revalidatie Herstel en Balans

1. Project oncologische revalidatie Herstel en Balans Welzijn 1 1. Project oncologische revalidatie Herstel en Balans 1.1. Wat is Herstel en Balans? Een ingrijpende operatie, vermoeidheid na de bestraling en chemotherapie, weer aan het werk willen maar de

Nadere informatie

Het oncologisch begeleidingsteam

Het oncologisch begeleidingsteam 0000/157/1 - GZA - juni 2015 campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. + 32 3 285 20 00 Het oncologisch

Nadere informatie

campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11

campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 0000/157/1 - GZA - juni 2015 campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. + 32 3 285 20 00 campus Sint-Jozef

Nadere informatie

Je bent jong, krijgt kanker en dan

Je bent jong, krijgt kanker en dan Nazorgproject jongeren en kanker Maril van Kimmenade 03 oktober 2014 Je bent jong, krijgt kanker en dan Nazorgproject jongeren en kanker Maril van Kimmenade Nazorgproject jongeren en kanker Maril van Kimmenade

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Helen Dowling Instituut: Begeleiding bij kanker voor (ex-) kankerpatienten en hun naasten: Onder andere: Individuele begeleiding Lotgenotengroepen

Nadere informatie

Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten. Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007

Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten. Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007 Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007 Overzicht Inleiding Prevalentie psychosociale problemen Specifieke aspecten bij longkanker

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

Kanker en seksualiteit Infofolder voor hulpverleners.

Kanker en seksualiteit Infofolder voor hulpverleners. Kanker en seksualiteit Infofolder voor hulpverleners. Deze folder is bedoeld voor hulpverleners van kankerpatiënten met seksuele problemen. Thema kanker en seksualiteit bespreekbaar maken De diagnose en

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2013 Deelrapportage I: Ervaren problemen en ondersteuningsbehoeften van mensen met kanker

Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2013 Deelrapportage I: Ervaren problemen en ondersteuningsbehoeften van mensen met kanker Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2013 Deelrapportage I: Ervaren problemen en ondersteuningsbehoeften van mensen met kanker Jolien Hofstede (NIVEL) Petra Hopman (NIVEL) Mirian Brink (IKNL) Brigitte

Nadere informatie

Psychologisch onderzoek en behandeling Volwassenen. Afdeling Klinische Psychologie

Psychologisch onderzoek en behandeling Volwassenen. Afdeling Klinische Psychologie 00 Psychologisch onderzoek en behandeling Volwassenen Afdeling Klinische Psychologie Wat doet een psycholoog in het ziekenhuis? Een klinisch psycholoog of een gezondheidszorgpsycholoog is een deskundige

Nadere informatie

Chapter 9 CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 CHAPTER 9. Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 115 Kanker en behandelingen voor kanker kunnen grote invloed hebben op de lichamelijke gezondheid en het psychisch functioneren van mensen. Er is veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit

Nadere informatie

Oncologische revalidatie 2012-2014. Van richtlijn naar praktijk. Emmy Hoefman, Revant revalidatiecentrum Breda

Oncologische revalidatie 2012-2014. Van richtlijn naar praktijk. Emmy Hoefman, Revant revalidatiecentrum Breda Oncologische revalidatie 2012-2014 Van richtlijn naar praktijk Emmy Hoefman, Revant revalidatiecentrum Breda Leven met Kanker: 3-4% NL bevolking toename zorgvraag 2007/2009 2020 Incidentie: nieuwe patienten

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend

Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw psycholoog, logopedist, taalkundige VU medisch centrum Cancer Center Amsterdam Vrije

Nadere informatie

Hoe struikelstenen stapstenen worden

Hoe struikelstenen stapstenen worden Hoe struikelstenen stapstenen worden arabel LOOPBAANCOACHING BIJ KANKER Loopbaancoaching bij kanker Je bent aan het werk en alles loopt prima tot het moment dat je de diagnose van kanker te horen krijgt.

Nadere informatie

En dan.? De rol van de huisarts. Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG

En dan.? De rol van de huisarts. Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG En dan.? De rol van de huisarts Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG Kanker in Nederland tot 2020 Trends en prognoses KWF Kankerbestrijding Kanker in Nederland tot 2040 De bevolking zal

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft H.307216.0714 Waar kunt u terecht als u kanker heeft Inleiding Bij u is kanker geconstateerd. Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook wanneer de behandeling

Nadere informatie

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Ongekende noden Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 25 november 2011 Dixit Woet Gianotten

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Psychosociale zorg. voor mensen met kanker

PATIËNTEN INFORMATIE. Psychosociale zorg. voor mensen met kanker PATIËNTEN INFORMATIE Psychosociale zorg voor mensen met kanker 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over psychosociale zorg voor mensen met

Nadere informatie

Psychosociale gevolgen van kanker. Wat speelt er bij kanker. 8 november 2011 8 november 2011. K.Rutgers, Centrum Amarant/THHA 1

Psychosociale gevolgen van kanker. Wat speelt er bij kanker. 8 november 2011 8 november 2011. K.Rutgers, Centrum Amarant/THHA 1 Psychosociale gevolgen van kanker Karen Rutgers van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant te Utrecht Toon Hermans Huis Amersfoort Wat speelt er bij kanker Kanker = crisis = ontreddering Kanker

Nadere informatie

patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg

patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg i Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Inhoud 1 Waarom oncorevalidatie? Hoe kan oncorevalidatie helpen?...

Nadere informatie

Oncologische revalidatie Balans/FIT Revalidatiecentrum Breda

Oncologische revalidatie Balans/FIT Revalidatiecentrum Breda Oncologische revalidatie Balans/FIT Revalidatiecentrum Breda Door betere behandelingen hebben mensen met kanker tegenwoordig een grotere kans op genezing. Toch blijft kanker een ingrijpende ziekte die

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Vragen? 1 Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken

Nadere informatie

Onderzoek naar. levenskwaliteit. bij colorectale (ex-)kankerpatiënten. Basisrapport. Met financiële steun van

Onderzoek naar. levenskwaliteit. bij colorectale (ex-)kankerpatiënten. Basisrapport. Met financiële steun van Onderzoek naar levenskwaliteit bij colorectale (ex-)kankerpatiënten Basisrapport Met financiële steun van Onderzoek naar levenskwaliteit bij colorectale (ex-)kankerpatiënten Basisrapport Auteurs: De Gendt

Nadere informatie

Medische Psychologie

Medische Psychologie Medische Psychologie Inleiding U bent door één van de medisch specialisten hier in het ziekenhuis verwezen naar onze afdeling. Op onze afdeling vindt diagnostiek en behandeling plaats (van kinderen, volwassenen

Nadere informatie

Oncologische revalidatie

Oncologische revalidatie Oncologische revalidatie Inleiding Kanker verandert uw leven van de één op de andere dag. De afdeling Revalidatie van Zuyderland Medisch Centrum Heerlen heeft een gespecialiseerd behandelteam voor mensen

Nadere informatie

Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen. Peter F M Verhaak NIVEL

Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen. Peter F M Verhaak NIVEL Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen Peter F M Verhaak NIVEL 12-maands prevalentie stemmings-, angst- en middelenstoornis 250 200 N/1000 patiënten 150 100 50 Depressie

Nadere informatie

Stoma en continentie: nieuwe perspectieven. Liesbeth Kooyman 15 februari 2016

Stoma en continentie: nieuwe perspectieven. Liesbeth Kooyman 15 februari 2016 Stoma en continentie: nieuwe perspectieven Liesbeth Kooyman 15 februari 2016 Vandaag kijken we naar Gevolgen van de diagnose en de behandeling Moeilijkheden die de patiënt tegen kan komen Medische interacties

Nadere informatie

Ondersteuning bij kanker

Ondersteuning bij kanker Het bericht dat kanker is geconstateerd laat je niet onberoerd. Meestal volgt een ingrijpende tijd. Misschien komt u voor situaties te staan waar u zich geen raad mee weet, ook wanneer de behandeling al

Nadere informatie

Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014

Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014 Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014 Zorgpad Casus Cervixcarcinoom Follow up Supportive care Soorten zorg in de psychosociale ondersteuning

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie 16 juni 2016 Margriet Gordijn, vak therapeut beeldend / hoofd afdeling Creatieve Therapie Eveline

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Psychosociale begeleiding in het Centrum Inleiding Als u te horen krijgt dat u kanker heeft of een hematologische ziekte, kan er veel veranderen in uw leven en dat van uw naasten. Niet alleen lichamelijk,

Nadere informatie

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Revalidatie Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Kanker is een ingrijpende ziekte.

Nadere informatie

Een kink in de.. ontwikkelingslijn. Prof. dr. Judith Prins Medische Psychologie UMC St Radboud

Een kink in de.. ontwikkelingslijn. Prof. dr. Judith Prins Medische Psychologie UMC St Radboud Een kink in de.. ontwikkelingslijn Prof. dr. Judith Prins Medische Psychologie UMC St Radboud 10 18 24 volw 4 2 Superviseren 1 Managen Zorgen 0 Ontwikkelingspsychologie in vogelvlucht Theorie over ontwikkelingsfasen

Nadere informatie

Nazorg bij borstkanker

Nazorg bij borstkanker Nazorg bij borstkanker Persoonlijke gegevens Naam: Adres: Man/vrouw Geboortedatum:. -. -. Telefoon:... E-mail:... Contactgegevens Naam hoofdbehandelaar:. Medebehandelaars:........ Naam eerste contactpersoon:..

Nadere informatie

SCHEMA I: OVERZICHT ONCOLOGISCHE REVALIDATIE

SCHEMA I: OVERZICHT ONCOLOGISCHE REVALIDATIE SCHEMA I: OVERZICHT ONCOLOGISCHE REVALIDATIE SIGNALERING EN VERWIJZING INTAKE EN EVALUATIE ONCOLOGISCHE REVALIDATIE Gesprek plus lastmeter: Emotionele problemen Vermoeidheid Lichamelijke / functionele

Nadere informatie

Ondersteunende zorg bij kanker

Ondersteunende zorg bij kanker Ondersteunende zorg bij kanker Als u wordt behandeld voor kanker kunt u tijdens of na uw ziekte te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook als de behandeling al langer geleden is. In

Nadere informatie

1 Revalidatie bij kanker

1 Revalidatie bij kanker De ziekte kanker is ingrijpend en kan uw leven flink overhoop halen. Tijdens en na de behandeling kunt u allerlei klachten krijgen. Soms gaat uw conditie achteruit. Misschien bent u moe, angstig of onzeker.

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u informatie gekregen over het maken van een afspraak met een medisch psycholoog van de afdeling

Nadere informatie

Als je weet dat je niet meer beter wordt. Palliatieve zorg

Als je weet dat je niet meer beter wordt. Palliatieve zorg 00 Als je weet dat je niet meer beter wordt Palliatieve zorg Het is moeilijk voor u en uw naasten om te horen dat u niet meer beter wordt. Er is geen genezing meer mogelijk voor uw ziekte. Maar er is nog

Nadere informatie

Ondersteuning van mensen met kanker en hun naasten

Ondersteuning van mensen met kanker en hun naasten Ondersteuning van mensen met kanker en hun naasten Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Algemene informatie 2 Artsen en verpleegkundigen 3 Psychosociale hulpverlening 4 Aanvullende zorg 5 Meer informatie

Nadere informatie

Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2013 Samenvatting

Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2013 Samenvatting Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2013 Samenvatting Petra Hopman (NIVEL) Mirian Brink (IKNL) Mieke Rijken (NIVEL) Het onderzoeksprogramma Panel Leven met Kanker is een initiatief van het NIVEL

Nadere informatie

Psychosociale oncologische zorg. Afstemming en communicatie tussen eerste- en tweedelijn

Psychosociale oncologische zorg. Afstemming en communicatie tussen eerste- en tweedelijn Psychosociale oncologische zorg Afstemming en communicatie tussen eerste- en tweedelijn Psychosociale oncologische zorg binnen het st. Anna Ziekenhuis en de eerste lijn Input huidig procesverloop: Doorlopen

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de klinisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de klinisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de klinisch psycholoog ONDERZOEK EN BEHANDELING DOOR DE KLINISCH PSYCHOLOOG IN HET KENNEMER GASTHUIS In het Kennemer Gasthuis (KG) zijn klinisch psychologen, gezondheidspsychologen

Nadere informatie

Afdeling Medische psychologie

Afdeling Medische psychologie Afdeling Medische psychologie U bent door uw medisch specialist doorverwezen naar de afdeling Medische psychologie. In deze folder leest u meer over de behandeling door de medisch psycholoog, met welke

Nadere informatie

Familie begeleiding op de IC Nazorgtraject de rol van naasten. Marijke van der Steen, Internist Intensivist ZGV 22 januari 2013

Familie begeleiding op de IC Nazorgtraject de rol van naasten. Marijke van der Steen, Internist Intensivist ZGV 22 januari 2013 Familie begeleiding op de IC Nazorgtraject de rol van naasten Marijke van der Steen, Internist Intensivist ZGV 22 januari 2013 Problematiek Emotionele achtbaan Belasting fysiek en mentaal Financieel Sociaal

Nadere informatie

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Oncologie Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer umcg (050) 361 61 61 U kunt hier ook terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over

Nadere informatie

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker prof. dr. Judith Prins drs. Sanne vd Berg- dr. Marieke Gielissen dr. Nelleke Ottevanger Medische Psychologie UMC St Radboud Nijmegen 8 maart

Nadere informatie

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Leven met epilepsie: Zelfmanagement Loes Leenen, MANP PhD trainee zelfmanagement Inleiding Achtergrond Zelfmanagement Zelfmanagement & Kwaliteit van leven

Nadere informatie

Hartrevalidatie CARDIOLOGIE. Het vinden van de juiste balans

Hartrevalidatie CARDIOLOGIE. Het vinden van de juiste balans CARDIOLOGIE Hartrevalidatie Het vinden van de juiste balans In verband met hartklachten wordt u behandeld in het Laurentius ziekenhuis. Een hartstoornis kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben.

Nadere informatie

Psychologisch onderzoek en behandeling Kinderen en jongeren. Afdeling Klinische Psychologie

Psychologisch onderzoek en behandeling Kinderen en jongeren. Afdeling Klinische Psychologie 00 Psychologisch onderzoek en behandeling Kinderen en jongeren Afdeling Klinische Psychologie Wat doet een kinderpsycholoog in het ziekenhuis? Een kinderpsycholoog is een psycholoog die gespecialiseerd

Nadere informatie

ONCOLOGISCHE ZORG IN DE EERSTE LIJN PREVENTIE FYSIEK MENTAAL SOCIAAL EXISTENTIEEL PRAKTISCH. vraag patiënt overgewicht.

ONCOLOGISCHE ZORG IN DE EERSTE LIJN PREVENTIE FYSIEK MENTAAL SOCIAAL EXISTENTIEEL PRAKTISCH. vraag patiënt overgewicht. PREVENTIE overgewicht hulp bij stoppen met geen geld/ruimte voor ben ik bereid mijn ongezonde werk-/ verslaving (roken, drank, roken en verslaving gezonde leefstijl leefstijl aan te passen voor leefomgeving

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Intimiteit en seksuele gezondheid, een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 26 november 2012 Ongekende noden Reactie van de

Nadere informatie

Klinische Psychologie

Klinische Psychologie Klinische Psychologie Psychologisch onderzoek en behandeling in het Ikazia Ziekenhuis Beter voor elkaar Inleiding In deze folder kunt u lezen over de manier van werken van de klinisch psycholoog in het

Nadere informatie

Hulp voor patiënten met kanker

Hulp voor patiënten met kanker Hulp voor patiënten met kanker Inleiding Wanneer de diagnose kanker bij u is gesteld, breekt er voor u en uw naasten een moeilijke tijd aan. U krijgt geestelijk en lichamelijk heel wat te verwerken. Door

Nadere informatie

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014 Mindfulness binnen de (psycho) oncologie Else Bisseling, 16 mei 2014 (Online) Mindfulness-Based Cognitieve Therapie voor kankerpatiënten. (Cost)effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT)

Nadere informatie

Medische psychologie en Maatschappelijk werk. Patiënteninformatie. Medisch psycholoog. Slingeland Ziekenhuis

Medische psychologie en Maatschappelijk werk. Patiënteninformatie. Medisch psycholoog. Slingeland Ziekenhuis Medische psychologie en Maatschappelijk werk Medisch psycholoog i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U bent op advies van de medisch specialist, of op eigen verzoek, naar de afdeling Medische

Nadere informatie

Kanker? U staat niet alleen

Kanker? U staat niet alleen Kanker Kanker? U staat niet alleen Evean helpt en wijst u de weg Evean. Midden in het leven. Kanker? Evean zorgt voor ondersteuning en begeleiding De diagnose kanker zet je wereld zomaar op zijn kop. Emoties,

Nadere informatie

Samenvatting Richtlijn

Samenvatting Richtlijn Samenvatting Richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Multidisciplinaire richtlijn ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners, gericht op patiënten met kanker en/of

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker. Mogelijkheden voor begeleiding

Psychosociale problemen bij kanker. Mogelijkheden voor begeleiding Psychosociale problemen bij kanker Mogelijkheden voor begeleiding Inleiding Deze folder is bedoeld voor mensen waarbij de diagnose kanker is gesteld en voor hun partner, familie en/of vrienden. Het krijgen

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Psychologisch onderzoek

Psychologisch onderzoek Psychologisch onderzoek en behandeling van kinderen en jeugdigen Klinische Psychologie Beter voor elkaar 2 Afdeling Klinische Psychologie Op de afdeling Klinische Psychologie krijgt u te maken met een

Nadere informatie

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online?

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Mecheline van der Linden Afdeling medische oncologie VU medisch centrum 2011 1 Kanker: incidentie en prevalentie Incidentie:

Nadere informatie

Leven met kanker; zorg voor verbinding. Dr.Mecheline van der Linden 26.09.15

Leven met kanker; zorg voor verbinding. Dr.Mecheline van der Linden 26.09.15 Leven met kanker; zorg voor verbinding Dr.Mecheline van der Linden 26.09.15 2 Kanker: incidentie en prevalentie Incidentie: 86.000 nieuwe patiënten per jaar (95.000 in 2015) Leeftijd: 70 % ouder dan 60

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

28/11/2010. Belgische kankerregistratie nieuwe diagnoses. Vera Callebaut Psychologe/psychotherapeute UZA. 156 per dag.

28/11/2010. Belgische kankerregistratie nieuwe diagnoses. Vera Callebaut Psychologe/psychotherapeute UZA. 156 per dag. Belgische kankerregistratie 2005 Vera Callebaut Psychologe/psychotherapeute UZA 57.185 nieuwe diagnoses 156 per dag Slecht nieuws bij diagnose recidief progressie behandeling heeft geen effect meer behandeling

Nadere informatie

Leven met een amputatie. Chris Leegwater Vinke Psycholoog

Leven met een amputatie. Chris Leegwater Vinke Psycholoog Leven met een amputatie Chris Leegwater Vinke Psycholoog Amputatie 2 Amputatie is voor de geamputeerde meestal een ernstig trauma, niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk. Naast het verlies van de

Nadere informatie

Van curatief naar palliatief: moeilijke communicatie

Van curatief naar palliatief: moeilijke communicatie Van curatief naar palliatief: moeilijke communicatie Het belang van communicatie in palliatieve zorg Sofie Eelen psychologe PST AZ St Jozef Malle Van curatief naar palliatief Communicatie: van curatief

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

EERSTE GROOTSCHALIG ONDERZOEK NAAR LEVENSKWALITEIT NA KANKER

EERSTE GROOTSCHALIG ONDERZOEK NAAR LEVENSKWALITEIT NA KANKER EERSTE GROOTSCHALIG ONDERZOEK NAAR LEVENSKWALITEIT NA KANKER Aanhoudende klachten na behandeling tonen nood aan blijvende zorgverlening Brussel, 15 juli 2016 Voor het eerst in Vlaanderen is de levenskwaliteit

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Persoonlijke doelen. mca.nl

Hartrevalidatie. Persoonlijke doelen. mca.nl Hartrevalidatie Persoonlijke doelen mca.nl Inhoudsopgave Persoonlijke doelstellingen 3 Wat mag u verwachten van hartrevalidatie? 3 Bewegen 3 Psychosociale steun 4 Een gezonde leefstijl 5 Uw vragen 6 Notities

Nadere informatie

Verwijzing naar de klinisch psycholoog

Verwijzing naar de klinisch psycholoog Verwijzing naar de klinisch psycholoog Deze folder geeft u informatie over de manier van werken van de klinisch psycholoog. Waar in deze folder gesproken wordt over u, kan het ook om uw kind gaan. Aan

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel. Kanker en Seksualiteit. COLONCARE Seksualiteit

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel. Kanker en Seksualiteit. COLONCARE Seksualiteit Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE onderdeel Kanker en COLONCARE INHOUDSOPGAVE Kanker en seksualiteit... 3 Een moeilijke periode... 4 Extra ondersteuning... 5 Contact met lotgenoten... 6 2 Kanker

Nadere informatie

RE CAP. Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker. Samenwerking tussen VUmc & Re turn Werkkracht bij kanker

RE CAP. Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker. Samenwerking tussen VUmc & Re turn Werkkracht bij kanker RE CAP Ondersteuning bij werkhervatting na een diagnose kanker Samenwerking tussen VUmc & Re turn Werkkracht bij kanker info@re turn.nl www.re turn.nl Re turn Opgericht in 2009 door Ragna van Hummel Volledig

Nadere informatie

Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2012 Samenvatting

Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2012 Samenvatting Zorg- en leefsituatie van mensen met kanker 2012 Samenvatting Petra Hopman (NIVEL) Mirian Brink (IKNL) Brigitte Gijsen (IKNL) Mieke Rijken (NIVEL) Het onderzoeksprogramma Panel Leven met Kanker is een

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Psychologische hulp voor (ex-)patiënten met kanker Psychologische hulp voor patiënten met kanker.

Patiënteninformatie. Psychologische hulp voor (ex-)patiënten met kanker Psychologische hulp voor patiënten met kanker. Patiënteninformatie Psychologische hulp voor (ex-)patiënten met kanker 1220036 Psychologische hulp voor patiënten met kanker.indd 1 06-09-16 11:38 Psychologische hulp voor (ex-)patiënten met kanker Medische

Nadere informatie

Mindfulness en kanker

Mindfulness en kanker Mindfulness en kanker Else Bisseling 3 oktober 2015 augustus 2014 00 maand 0000 Mindfulness (Kabat-Zinn, 1990; Teasdale, Segal & Williams, 1995) Aandacht geven aan wat we van moment tot moment doen en

Nadere informatie

Medische psychologie. Onderzoek en behandeling. van kinderen en jeugdigen

Medische psychologie. Onderzoek en behandeling. van kinderen en jeugdigen Medische psychologie Onderzoek en behandeling van kinderen en jeugdigen 1 2 Inleiding Uw kind is door een specialist van het ziekenhuis naar de afdeling Medische Psychologie verwezen. In deze folder kunt

Nadere informatie