BASISOPTIE MODERNE WETENSCHAPPEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BASISOPTIE MODERNE WETENSCHAPPEN"

Transcriptie

1 SECUNDAIR ONDERWIJS Graad: eerste graad A-stroom Jaar: tweede leerjaar BASISOPTIE MODERNE WETENSCHAPPEN Vak(ken): AV Economie 2 lt/w Leerplannummer: 2006/001 (vervangt 97116) Nummer inspectie: 2006 / 1 // 1 / J / BO / 1 / I / / D/

2 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 1 INHOUD Visie...2 Beginsituatie...3 Algemene doelstellingen...4 Leerplandoelstellingen / leerinhouden...5 Pedagogisch-didactische wenken...9 Minimale materiële vereisten...13 Evaluatie...14 Bibliografie...15

3 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 2 VISIE Het vak AV Economie in de eerste graad is voor de leerling een eerste kennismaking met het economisch gebeuren. AV Economie dient hierbij opgevat te worden als een smaakmaker en een voorafspiegeling voor de optie economie in de tweede en derde graad. De leerlingen zullen hier geboeid raken door de interactieve en probleemoplossende aanpak en de grote zelfactiviteit. Het kennismaken met de economische realiteit door het uitvoeren van opdrachten, het argumenteren van standpunten, het confronteren met andere opvattingen en het stimuleren van de creativiteit, krijgt bijgevolg voorrang op het overbrengen van kennis en economische theorieën. Door deze vernieuwende aanpak, het gebruik van actuele informatiebronnen en contacten met de realiteit krijgen de leerlingen een genuanceerd en ruim beeld van de huidige samenleving.

4 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 3 BEGINSITUATIE Vermits dit een eerste kennismaking is met het vak economie is een specifieke voorkennis niet vereist.

5 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 4 ALGEMENE DOELSTELLINGEN De lessen in de socio-economische verkenning beogen de leerlingen te initiëren in de wereld van de economie. Op basis van een aantal concrete items wordt deze boeiende maar toch complexe wereld verkend en belicht. Op deze wijze zal de leerling een concreet inzicht krijgen in de economische relaties en zijn woordenschat verruimen met een aantal specifieke economische termen en begrippen. Hij zal voor zichzelf kunnen uitmaken of hij de vereiste aanleg heeft en voldoende interesse kan opbrengen om te kiezen voor een economische studierichting. In aansluiting op het Pedagogisch Project van het Gemeenschapsonderwijs (PPGO) wordt van de leerlingen verwacht dat ze onder begeleiding de volgende attitudes ontwikkelen en nastreven: zin voor afwerking, netheid en nauwkeurigheid; algemene belangstelling; openstaan voor de mening van anderen en de eigen mening durven verwoorden; bereidheid eigen fouten te verbeteren; leergierigheid.

6 1e graad A- stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 5 AV Economie AV (2e jaar: 2 lestijden/week) LEERPLANDOELSTELLINGEN / LEERINHOUDEN 1e jaar: 0 lestijden/week 2e jaar: 2 lestijden/week Decr. nr. LEERPLANDOELSTELLINGEN LEERINHOUDEN De leerlingen kunnen De cursief gedrukte leerplandoelstellingen (U) zijn uitbreidingsdoelstellingen en kunnen worden aangeboden wanneer de overige leerplandoelstellingen zijn gerealiseerd of wanneer de school economie aanbiedt in de vrije ruimte. 1 1 Ik consumeer en ik spaar! aantonen via voorbeelden en / of bevraging dat niet iedereen dezelfde goederen en diensten koopt; aantonen via voorbeelden en / of bevraging dat het koopgedrag o.a. bepaald wordt door de prijs, het budget, behoeften, reclame, ethische overwegingen...; het begrip behoefte omschrijven en de behoeften opdelen en illustreren met voorbeelden (individueel collectief, primair luxe); goederen en diensten opdelen volgens meerdere criteria en illustreren met voorbeelden (goed dienst; economisch goed vrij goed; levensnoodzakelijk goed luxegoed; consumptiegoed productiegoed, verbruiksgoed gebruiksgoed...); aantonen via voorbeelden en / of bevraging dat een gezin diverse soorten uitgaven heeft: vaste uitgaven, veranderlijke uitgaven, onvoorziene uitgaven en buitengewone uitgaven; een eenvoudig gezinsbudget opstellen en toelichten; uit statistische gegevens (budgetenquête) de evolutie van de besteding afleiden en grafisch voorstellen; de verschillende stappen in het koopproces weergeven afhankelijk van het product (voorbeeld: brood, auto...); een aantal mogelijkheden tot betalen (cash, bancontact, proton, overschrijving, kredietkaart...) opzoeken en omschrijven met hun belangrijkste voor- en nadelen, zowel vanuit het standpunt van de koper als van de verkoper en hanteren; 1.1 Ik consumeer! Koopgedrag is individueel Het koopgedrag wordt door vele factoren bepaald Behoeften zijn verschillend Er zijn veel soorten goederen en diensten Een gezin heeft vele uitgaven Waaraan geeft een gezin haar geld uit? Een gezin plant haar uitgaven De bestedingen veranderen (eenvoudig)? Om een goed te kopen, zet ik een aantal stappen Aankopen moeten betaald worden

7 1e graad A- stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 6 AV Economie AV (2e jaar: 2 lestijden/week) Decr. nr. LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 2 aantonen via voorbeelden en / of bevraging waarom mensen sparen; het nut van een bank bij het sparen uitleggen; de zichtrekening, de spaarrekening en een andere beleggingsvorm naar keuze bondig vergelijken. aantonen via voorbeelden en / of bevraging dat mensen verschillende motieven hebben om te werken; het verschil tussen bruto- en nettobezoldiging toelichten; aantonen via voorbeelden en / of bevraging dat een aantal mensen liever werken voor een werkgever en anderen liever werken als zelfstandige; een aantal voorbeelden beschrijven waarin de overheid in een vervangend inkomen voorziet; een aantal voorbeelden beschrijven waarin de overheid in een bijkomend inkomen voorziet; een aantal andere vormen van inkomens beschrijven; aantonen via voorbeelden en / of bevraging waarom mensen lenen; het nut van een bank bij het lenen uitleggen; een belangrijke leningsvorm naar keuze toelichten; mogelijke gevaren van overmatig lenen toelichten. LEERINHOUDEN 1.2 Ik spaar! Naast consumeren, spaar ik Om te sparen, kan ik naar een bank gaan Waarom kies ik voor een zichtrekening of een belegging? 2 Om te leven, heb ik geld nodig 2.1 Mensen gaan werken Werken is leuk? Werken levert een inkomen op Ik werk voor mezelf. Ik werk voor mijn baas. 2.2 Ik kan of mag niet werken. Wie helpt mij? 2.3 Ik heb meer uitgaven. Wie helpt mij? 2.4 Andere inkomens 2.5 Mijn inkomen volstaat niet Waarom lenen mensen? Om te lenen, kan ik naar een bank gaan Welke lening kan ik nemen? Lenen is niet zonder gevaar

8 1e graad A- stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 7 AV Economie AV (2e jaar: 2 lestijden/week) Decr. nr. LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 3 de weg beschrijven dat een product aflegt vooraleer de consument het product kan kopen (bedrijfskolom); een opdeling maken van de bedrijven volgens hun activiteit (primair secundair tertiair - quartair) en illustreren met voorbeelden; de verschillende verkoopplaatsen (buurtwinkel, speciaalzaak, grootwarenhuizen, kopen op internet...) beschrijven en enkele voor- en nadelen geven; beschrijven waar een onderneming haar geldmiddelen vandaan kan halen; LEERINHOUDEN 3 Waarom zijn er bedrijven? 3.1 De weg naar de winkel 3.2 Niet elk bedrijf doet hetzelfde 3.3 Ik kan kiezen waar ik mijn aankopen doe 3.4 Een onderneming heeft geld nodig (U) 4 (U) 5 voorbeelden van reclame voor producten aanreiken en beschrijven. beschrijven wie er tot de overheid behoort; een aantal taken van de overheid opsommen; aangeven waar de overheid haar geldmiddelen vandaan kan halen; aangeven waar de overheid haar budget aan besteedt. een aantal redenen geven waarom internationale handel ontstaat; enkele voorbeelden van vreemde munten situeren; aantonen dat er een groot verschil is tussen het inkomen in de verschillende landen. 3.5 De verkoop verhogen via reclame 4 De rol van de overheid 4.1 We komen in contact met de overheid 4.2 De zorg van de overheid 4.3 De overheid heeft geld nodig 4.4 De overheid geeft geld uit 5 Internationale handel 5.1 België is geen eiland 5.2 Betalen in het buitenland 5.3 Rijk en arm in de wereld

9 1e graad A- stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 8 AV Economie AV (2e jaar: 2 lestijden/week) Decr. nr. LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 6 Minimum twee van de bovenstaande subitems moeten behandeld worden via een eenvoudig onderzoek (voorbeeld 1.1.1; 1.1.2; ; ) 6 Zelf op onderzoek LEERINHOUDEN 7 voor een gegeven economisch probleem een onderzoeksvraag formuleren (eenvoudig); relevante informatie (bijvoorbeeld via het internet, via een enquête...) verwerven; de verkregen informatie verwerken via tabellen en / of grafieken; uit de verkregen informatie besluiten trekken. 6.1 Wat ga ik onderzoeken? 6.2 Ik verzamel gegevens 6.3 Ik verwerk de gegevens 6.4 Mijn besluiten 7 Ik bekijk het ter plaatse (minimaal 1 keer) de doelstellingen van de didactische uitstap formuleren; in samenwerking met de leerkracht de didactische uitstap voorbereiden; verslag over de didactische uitstap uitbrengen; de didactische uitstap evalueren in functie van de doelstellingen. 8 een actualiteitsmap aansluitend bij leerplanitems aanleggen en erover communiceren. 7.1 Wat ga ik bekijken? Ik zoek, ik kies. 7.2 Hoe pak ik dit aan? 7.3 Ik breng verslag uit. 7.4 Wat heb ik geleerd? 8 Ik volg de actualiteit

10 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 9 PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE WENKEN 1 Algemene pedagogisch-didactische wenken ICT Wat? Onder ICT verstaan we het geheel van computers, netwerken, internetverbindingen, software, simulatoren... Telefoon, video, televisie en overhead worden in deze context niet expliciet meegenomen. Waarom? De recente toevloed van informatie maakt levenslang leren een noodzaak voor iedereen die bij wil blijven. Maatschappelijke en onderwijskundige ontwikkelingen wijzen op het belang van het verwerven van ICT. Enerzijds speelt het in op de vertrouwdheid met de beeldcultuur en de leefwereld van jongeren. Anderzijds moeten jongeren niet alleen in staat zijn om nieuwe media efficiënt te gebruiken, maar is ICT ook een hulpmiddel bij uitstek om de nieuwe onderwijsdoelen te realiseren. Het nastreven van die competentie veronderstelt onderwijsvernieuwing en aangepaste onderwijsleersituaties. Er wordt immers meer en meer belang gehecht aan probleemoplossend denken, het zelfstandig of in groep leren werken, het kunnen omgaan met enorme hoeveelheden aan informatie... In bepaalde gevallen maakt ICT deel uit van de vakinhoud en is ze gericht op actieve beheersing van bijvoorbeeld een softwarepakket binnen de lessen informatica. In de meeste andere vakken of bij het nastreven van vakoverschrijdende eindtermen vervult ICT een ondersteunende rol. Door de integratie van ICT kunnen leerlingen immers: het leerproces in eigen handen nemen; zelfstandig en actief leren omgaan met les- en informatiemateriaal; op eigen tempo werken en een eigen parcours kiezen (differentiatie en individualisatie). Hoe te realiseren? In de eerste graad van het SO kunnen leerlingen onder begeleiding elektronische informatiebronnen raadplegen. In de tweede en nog meer in de derde graad kunnen de leerlingen spontaan gegevens opzoeken, ordenen, selecteren en raadplegen uit diverse informatiebronnen en kanalen met het oog op de te bereiken doelen. Er bestaan verschillende mogelijkheden om ICT te integreren in het leerproces. Bepaalde programma s kunnen het inzicht verhogen d.m.v. visualisatie, grafische voorstellingen, simulatie, het opbouwen van schema s, stilstaande en bewegende beelden, demo... Sommige cd-roms bieden allerlei informatie interactief aan, echter niet op een lineaire manier. De leerling komt via bepaalde zoekopdrachten en verwerkingstaken zo tot zijn eigen gestructureerde leerstof. Databanken en het internet kunnen gebruikt worden om informatie op te zoeken. Wegens het grote aanbod aan informatie is het belangrijk dat de leerlingen op een efficiënte en een kritische wijze leren omgaan met deze informatie. Extra begeleiding in de vorm van studiewijzers of instructiekaarten is een must. Om tot een kwaliteitsvol eindresultaat te komen, kunnen leerlingen de auteur (persoon, organisatie...) toevoegen alsook de context, andere bronnen die de inhoud bevestigen en de onderzoeksmethode. Dit zal het voor de leraar gemakkelijker maken om het resultaat en het leerproces te beoordelen. De resultaten van individuele of groepsopdrachten kunnen gekoppeld worden aan een mondelinge presentatie. Een presentatieprogramma kan hier ondersteunend werken. Men kan resultaten en/of informatie uitwisselen via , ELO, chatten, nieuwsgroepen, discussiefora... ICT maakt immers allerlei nieuwe vormen van directe en indirecte communicatie mogelijk. Dit is zeker een meerwaarde omdat ICT op die manier niet alleen de mogelijkheid biedt om interscolaire projecten op te zetten, maar ook om de communicatie tussen leraar en leerling (uitwisselen van cursusmateriaal, planningsdocumenten, toets- en examenvragen...) en leraren onderling (uitwisseling lesmateriaal...) te bevorderen. Sommige programma s laten toe op graduele niveaus te werken. Ze geven de leerling de nodige feedback en remediëring gedurende het leerproces (= zelfreflectie en -evaluatie).

11 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 10 VOET Wat? Vakoverschrijdende eindtermen (VOET) zijn minimumdoelstellingen, die in tegenstelling tot de vakgebonden eindtermen niet gekoppeld zijn aan een specifiek vak, maar door meerdere vakken of onderwijsprojecten worden nagestreefd. De VOET worden volgens een aantal vakoverschrijdende thema's geordend: leren leren, sociale vaardigheden, opvoeden tot burgerzin, gezondheidseducatie, milieueducatie en muzisch-creatieve vorming. De school heeft de maatschappelijke opdracht om de VOET volgens een eigen visie en stappenplan bij de leerlingen na te streven (inspanningsverplichting). Waarom? Het nastreven van VOET vertrekt vanuit een bredere opvatting van leren op school en beoogt een accentverschuiving van een eerder vakgerichte ordening naar meer totaliteitsonderwijs. Door het aanbieden van realistische, levensnabije en concreet toepasbare aanknopingspunten, worden leerlingen sterker gemotiveerd en wordt een betere basis voor permanent leren gelegd. VOET vervullen een belangrijke rol bij het bereiken van een voldoende brede en harmonische vorming en behandelen waardevolle leerinhouden, die niet of onvoldoende in de vakken aan bod komen. Een belangrijk aspect is het realiseren van meer samenhang en evenwicht in het onderwijsaanbod. In dit opzicht stimuleren VOET scholen om als een organisatie samen te werken. De VOET verstevigen de band tussen onderwijs en samenleving, omdat ze tegemoetkomen aan belangrijk geachte maatschappelijke verwachtingen en een antwoord proberen te formuleren op actuele maatschappelijke vragen. Hoe te realiseren? Het nastreven van VOET is een opdracht voor de hele school, maar individuele leraren kunnen op verschillende wijzen een bijdrage leveren om de VOET te realiseren. Enerzijds door binnen hun eigen vakken verbanden te leggen tussen de vakgebonden doelstellingen en de VOET, anderzijds door thematisch onderwijs (teamgericht benaderen van vakoverschrijdende thema's), door projectmatig werken (klas- of schoolprojecten, intra- en extra-muros), door bijdragen van externen (voordrachten, uitstappen). Het is een opdracht van de school om via een planmatige en gediversifieerde aanpak de VOET na te streven. Ondersteuning kan gevonden worden in pedagogische studiedagen en nascholingsinitiatieven, in de vakgroepwerking, via voorbeelden van goede school- en klaspraktijk en binnen het aanbod van organisaties en educatieve instellingen. Begeleid zelfgestuurd leren Wat? Met begeleid zelfgestuurd leren bedoelen we het geleidelijk opbouwen van een competentie naar het einde van het secundair onderwijs, waarbij leerlingen meer en meer het leerproces zelf in handen gaan nemen. Zij zullen meer en meer zelfstandig beslissingen leren nemen in verband met leerdoelen, leeractiviteiten en zelfbeoordeling. Dit houdt onder meer in dat: de opdrachten meer open worden; er meerdere antwoorden of oplossingen mogelijk zijn; de leerlingen zelf keuzes leren maken en verantwoorden; de leerlingen zelf leren plannen; er feedback wordt voorzien op proces en product; er gereflecteerd wordt op leerproces en leerproduct. De leraar is ook coach, begeleider. De impact van de leerlingen op de inhoud, de volgorde, de tijd en de aanpak wordt groter. Waarom? Begeleid zelfgestuurd leren sluit aan bij enkele pijlers van ons PPGO, o.m.

12 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 11 leerlingen zelfstandig leren denken over hun handelen en hierbij verantwoorde keuzes leren maken; leerlingen voorbereiden op levenslang leren; het aanleren van onderzoeksmethodes en van technieken om de verworven kennis adequaat te kunnen toepassen. Vanaf het kleuteronderwijs worden werkvormen gebruikt die de zelfstandigheid van kinderen stimuleren, zoals het gedifferentieerd werken in groepen en het contractwerk. Ook in het voortgezet onderwijs wordt meer en meer de nadruk gelegd op de zelfsturing van het leerproces in welke vorm dan ook. Binnen de vakoverschrijdende eindtermen, meer bepaald Leren leren, vinden we aanknopingspunten als: keuzebekwaamheid; regulering van het leerproces; attitudes, leerhoudingen, opvattingen over leren. In onze huidige (informatie)maatschappij wint vaardigheid in het opzoeken en beheren van kennis voortdurend aan belang. Hoe te realiseren? Het is belangrijk dat bij het werken aan de competentie de verschillende actoren hun rol opnemen: de leerling wordt aangesproken op zijn motivatie en leer kracht; de leraar krijgt de rol van coach, begeleider; de school dient te ageren als stimulator van uitdagende en creatieve onderwijsleersituaties. De eerste stappen in begeleid zelfgestuurd leren zullen afhangen van de doelgroep en van het moment in de leerlijn Leren leren, maar eerder dan begeleid zelfgestuurd leren op schoolniveau op te starten is klein beginnen aan te raden. Vanaf het ogenblik dat de leraar zijn leerlingen op min of meer zelfstandige manier laat doelen voorop stellen; strategieën kiezen en ontwikkelen; oplossingen voorstellen en uitwerken; stappenplannen of tijdsplannen uitzetten; resultaten bespreken en beoordelen; reflecteren over contexten, over proces en product, over houdingen en handelingen; verantwoorde conclusies trekken; keuzes maken en verantwoorden is hij al met een of ander aspect van begeleid zelfgestuurd leren bezig.

13 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 12 2 Specifieke pedagogisch-didactische wenken Nr. Pedagogisch-didactische wenken 1 Dit leerplan geldt voor een lestijdenpakket van 25 weken op schooljaarbasis. 2 De bedoeling van dit leerplan is om smaakmakers aan te bieden en zo de interesse voor de economische actualiteit en realiteit op te wekken. Het is geenszins de bedoeling de leerlingen te overstelpen met enkel en alleen economische begrippen en theorieën maar wel om de leerlingen te boeien door een interactieve aanpak, een grote mate van zelfwerkzaamheid en een grote verbondenheid met de dagdagelijkse realiteit. 3 Spelenderwijs maakt de leerling kennis met economische aspecten. Nochtans zal er steeds gewaakt worden over het gebruik van een correcte vakterminologie. 4 De leerstof wordt op een boeiende wijze aangeboden indien men onder andere gebruik maakt van enquêtes. Het opstellen van de enquête gebeurt in de klas, aanvankelijk sterk gestuurd door de leraar, naar het einde van het schooljaar toe kan het proces in grotere mate aan de leerlingen worden overgelaten. Het afnemen kan als opdracht aan de leerlingen worden meegegeven en de verwerking gebeurt opnieuw in de klas, bij voorkeur door gebruik te maken van een rekenblad. Bij enquêtes die peilen naar gezinsbudgetten en gezinsinkomen maakt men bij voorkeur gebruik van fictieve maar realistische bedragen. Een voorbeeld van een vraagstelling is: stel dat je ouders beschikken over een maandinkomen van xxx euro, waaraan zouden ze dit inkomen besteden? 5 Voor het opstellen van de enquêtes kan er vakoverschrijdend gewerkt worden met de leraar Nederlands, voor de verwerking kan er overleg zijn met de leraar technologische opvoeding. 6 De leerplandoelstellingen van 4 en 5 zijn facultatief en kunnen onder andere aangeboden worden wanneer de overige leerplandoelstellingen gerealiseerd zijn of indien de school economie in de vrije ruimte aanbiedt. 7 Bij het aanbrengen van de leerstof wordt steeds vertrokken vanuit concrete situaties, bij voorkeur uit de leefwereld van de leerlingen en via cijfermateriaal, krantenartikels, nieuwsberichten, folders... 8 De leraar tracht ICT-gebruik in te lassen, bij voorbeeld opzoeken van gegevens, berichten om informatie op te vragen, zelfstandig leren en / of opdrachten in een open leercentrum, verwerken van gegevens en dit grafisch voorstellen... 9 Goed (klassikaal) voorbereide didactische uitstappen kunnen een meerwaarde betekenen en leveren een waardevolle bijdrage tot de realiteitszin en verhogen de interesse van de leerlingen voor het economisch gebeuren. 10 Indien er in de school een minionderneming werkzaam is, kunnen de betrokken leerlingen hun project voorstellen aan de leerlingen van de 1e graad. 11 Evaluatie heeft in de eerste plaats een begeleidende en remediërende functie. Toetsen en examens liggen in de lijn van de didactische aanpak tijdens het jaar. Een goede evaluatie vertrekt vanuit de leerplandoelstellingen. Naast het meten van de verworven kennis dient ook de nodige aandacht besteed te worden aan het verwerven van vaardigheden en aan attitudevorming.

14 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 13 MINIMALE MATERIËLE VEREISTEN 1 Een uitgerust leslokaal met bord, prikbord of magneetbord, kast (voor en met documentatie en tijdschriften, documenten, naslagwerken en boeken) en overheadprojector. Het lokaal wordt zodanig "aangekleed" dat het geheel het uitzicht heeft van een "economische leeromgeving". Daarnaast is er een leerboek, werkschrift of cursus. De leerlingen leggen een documentatiemap aan voor aanvullende informatie en voor de opdrachten. Er wordt gestreefd naar de aanwezigheid van computermateriaal in het vaklokaal. De leerlingen kunnen alleszins gebruik maken van een informaticalokaal met internetaansluiting. 1 Inzake veiligheid is de volgende wetgeving van toepassing: - Codex, - ARAB, - AREI, - Vlarem. Deze wetgeving bevat de technische voorschriften die in acht moeten genomen worden m.b.t.: - de uitrusting en inrichting van de lokalen; - de aankoop en het gebruik van toestellen, materiaal en materieel. Zij schrijven voor dat: - duidelijke Nederlandstalige handleidingen en een technisch dossier aanwezig moeten zijn; - alle gebruikers de werkinstructies en onderhoudsvoorschriften dienen te kennen en correct kunnen toepassen; - de collectieve veiligheidsvoorschriften nooit mogen gemanipuleerd worden; - de persoonlijke beschermingsmiddelen aanwezig moeten zijn en gedragen worden, daar waar de wetgeving het vereist.

15 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 14 EVALUATIE De evaluatie dient te passen binnen het eigen evaluatiebeleid dat de school heeft uitgewerkt. Het staat de school vrij om te kiezen voor om het even welke vormen van evaluatie, zoals permanente evaluatie Een goede evaluatie vertrekt vanuit de leerplandoelstellingen. De evaluatie zal vooral dienen om de leerlingen een spiegel voor te houden m.b.t. de mate waarin ze in staat zijn de leerplandoelstellingen te realiseren en hoeft in dit stadium van de opleiding nog niet te dienen om te selecteren Problemen met betrekking tot de leerinhouden en doelstellingen worden gedurende het schooljaar deskundig opgevolgd en geremedieerd. In aansluiting op het Pedagogisch Project wordt van de leerlingen verwacht dat zij de vermelde attitudes ontwikkelen en/of nastreven.

16 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 15 BIBLIOGRAFIE De onderstaande bronnen zijn in hoofdzaak bedoeld als achtergrondinformatie voor de leerkracht. Bij gebruik in de klas dient de leraar er over te waken dat de informatie op het niveau van de leerlingen wordt aangeboden. Uitgeverijen Pelckmans Deboeck Wolters Plantyn Novum Kluwer Den Arend Onderwijs Departement onderwijs Gemeenschapsonderwijs Wetten, decreten en omzendbrieven voor het Vlaamse onderwijs Dienst beroepsopleiding van het departement onderwijs Automatisch documentatie- en informatiesysteem voor onderwijs in Vlaanderen Onderwijsinspectie Vlaamse Onderwijsraad Europese projecten Vlaams Instituut voor Advies in Bedrijfsbeheer en Opleiding Tijdschrift klasse Federale -, Europese - en Vlaamse overheid Portaalsite van de federale overheid Portaalsite van de Vlaamse overheid Federaal parlement Vlaams parlement Het Belgisch staatsblad Europese Unie Europees parlement Internationaal IMF OESO Internationaal vormings- en informatiecentrum

17 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 16 Kranten en tijdschriften Artikels uit de belangrijkste kranten De Standaard De Tijd Het Belang van Limburg Het Laatste Nieuws Gazet van Antwerpen De Morgen Het Volk Het Nieuwsblad Metro Knack Trends Trends op school Testaankoop Vacature Jobat Didactisch tijdschrift Bedrijfsleven, bedrijfseconomie en bedrijfsbeheer Ministerie van economische zaken Business angels netwerk Ondernemend Vlaanderen Startersservice van UNIZO UNIZO VBO Liberaal verbond voor zelfstandigen Vlaams netwerk van ondernemingen Portaalsite voor de ondernemer De Vlaamse ondernemer ACV ABVV ACLVB Portaalsite over marketing Portaalsite over marketing Stichting marketing Website over marketing Portaalsite over management Actuele bedrijfsinformatie Handelsdocumenten

18 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 17 Verzekering, bank en beurs Belgische Vereniging van Banken Beroepsvereniging van verzekeringsondernemingen Belgische federatie van financiewezen Belgische Nationale Bank Europese Centrale Bank Ethias KBC Fortis Dexia ING Axa Euronext Economie en ethiek Economie en ethiek Economie en ethiek Sociaal recht RIZIV Rijksdienst voor pensioenen Sociaal zekerheidsfonds voor zelfstandigen Economie m Ministerie van tewerkstelling en arbeid Ministerie van economische zaken Ecodata Nationaal instituut voor de statistiek Federaal planbureau Ministerie van begroting SERV VDAB Portaalsite economie Portaalsite economie Portaalsite economie Economische artikels Economische artikels

19 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 18 Burgerlijk en handelsrecht Portaalsite van de rechtbanken Belgisch notariaat Orde van Vlaamse balies Federale overheidsdienst justitie Juridische sites Nationale kamer van gerechtsdeurwaarders Fiscaal recht Actuele bedrijfseconomische en fiscale informatie Actuele informatie over fiscaliteit Actuele informatie over fiscaliteit Actuele informatie over fiscaliteit belastingprogramma Ministerie van financiën Actuele informatie over fiscaliteit Toerisme rkeer.htm Portaalsite voor toerisme Toerisme Vlaanderen Tourisme Wallonie-Bruxelles Kantoor Secretariaat Portaalsite voor kantoorbenodigdheden Het virtuele kantoor Virtuele leeromgevingen Digitale toepassingen voor economie E-learning E-learning E-learning Centrum voor levenslang leren Hot patatoes Lerarenverenigingen VLEW VECON VVL

20 1e graad A-stroom Basisoptie Moderne wetenschappen 19 Didactiek gec.htm html Instituut voor toetsontwikkeling Werkgroep economie-onderwijs Portaalsite voor leraren Portaalsite voor leraren Onderwijssite voor leraren Onderwijssite voor leraren Belgisch Instituut voor Normalisatie Sam-schaal Educatieve spelen Educatieve spelen Educatieve spelen Projecten Vlaamse jonge ondernemingen Responsible young starters Onderwijs en ondernemen Boeken Goedgebeur, J., e.a., "Economie on LIne - SEI", Uitgeverij Wolters Plantyn, Mechelen, 2005 Van Bael, C., e.a., "Economix - SEI", Uitgeverij Pelckmans, Kapellen, 2005 Brauwers, D., e.a., "startsein", Uitgeverij de boeck, Antwerpen, 2005 Verberckt, F., e.a., "Handelsroute 1", Uitgeverij de boeck, Antwerpen, 2005 Verberckt, F., e.a., "Optimum 1", Uitgeverij de boeck, Antwerpen 2005 Van Caer, F., e.a., "Handelswijs 1", Uitgeverij De Boeck, Antwerpen, 2005 Van Caer, F., e.a., "Handelswijs 2", Uitgeverij De Boeck, Antwerpen, 2005 Demuylder, L., e.a., "Open kijk", Uitgeverij De Boeck, Antwerpen, 2005 Vanderstraeten, M., e.a., Euro, Uitgeverij Novum, Mechelen, 2005 Tijdschriften Macro-Micro, Tijdschrift van de vereniging voor leraren in de economische wetenschappen Budget en Recht Test Aankoop

SECUNDAIR ONDERWIJS KEUZEGEDEELTE

SECUNDAIR ONDERWIJS KEUZEGEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: A-stroom Graad: eerste graad Jaar: eerste leerjaar KEUZEGEDEELTE Vak(ken): AV Economie 1e lj: 2 lt/w Vakkencode: WW-s Leerplannummer: 2005/104 nieuw Eerste graad A-stroom

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste graad. A-stroom. tweede leerjaar BASISOPTIE HANDEL. (vervangt 97105) Graad: Jaar: Vak(ken): TV Handel 4 lt/w

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste graad. A-stroom. tweede leerjaar BASISOPTIE HANDEL. (vervangt 97105) Graad: Jaar: Vak(ken): TV Handel 4 lt/w SECUNDAIR ONDERWIJS Graad: eerste graad A-stroom Jaar: tweede leerjaar BASISOPTIE HANDEL Vak(ken): TV Handel 4 lt/w Leerplannummer: 2006/007 (vervangt 97105) Nummer inspectie: 2006 / 7 // 1 / J / BO /

Nadere informatie

BEROEPENVELD KANTOOR EN VERKOOP

BEROEPENVELD KANTOOR EN VERKOOP SECUNDAIR ONDERWIJS Graad: eerste graad B-stroom Jaar: tweede leerjaar BEROEPENVELD KANTOOR EN VERKOOP Vak(ken): TV Handel 5 lt/w Leerplannummer: 2006/016 (vervangt 99041(H) 99042 (H)) Nummer inspectie:

Nadere informatie

Je beschrijving was vrij kort en niet echt interessant. Je neemt voor de hand liggende voorbeelden.

Je beschrijving was vrij kort en niet echt interessant. Je neemt voor de hand liggende voorbeelden. Rubric Types of workers / soorten werknemers (vakoverschrijdende opdracht Engels / SEI) Feedback van de lkr 0 2 3 4 TOTAAL Je omschreef je soorten werkenden goed (met de juiste definities, begrippen) en

Nadere informatie

SOCIALE EN TECHNISCHE WETENSCHAPPEN

SOCIALE EN TECHNISCHE WETENSCHAPPEN SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Personenzorg Studierichting: SOCIALE EN TECHNISCHE WETENSCHAPPEN SPECIFIEK GEDEELTE Vak(ken): TV

Nadere informatie

TV Elektriciteit/elektronica/centrale verwarming/sanitair BSO. Verwarmingsinstallaties. derde graad LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS.

TV Elektriciteit/elektronica/centrale verwarming/sanitair BSO. Verwarmingsinstallaties. derde graad LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: TV Elektriciteit/elektronica/centrale verwarming/sanitair Specifiek gedeelte 2 lt/w Studierichting: Studiegebied: Onderwijsvorm: Graad: Leerjaar: Verwarmingsinstallaties

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Boekhouden-informatica Handel Secretariaat-talen. (Vervangt 2004/299)

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Boekhouden-informatica Handel Secretariaat-talen. (Vervangt 2004/299) SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel Optie(s) Boekhouden-informatica Handel Secretariaat-talen Vak(ken): AV Economie 0/2 lt/w Vakkencode:

Nadere informatie

LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: AV Socio-economische initiatie/economie

LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: AV Socio-economische initiatie/economie LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: Studierichting: basisoptie Moderne Wetenschappen Onderwijsvorm: A-stroom Graad: eerste graad Leerjaar: 2 de leerjaar Leerplannummer: OO-2017-001 Nummer inspectie: ( )

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Lichamelijke opvoeding en sport. Specifiek gedeelte

SECUNDAIR ONDERWIJS. eerste en tweede leerjaar. Lichamelijke opvoeding en sport. Specifiek gedeelte SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studierichting: Studiegebied: Lichamelijke opvoeding en sport Sport Specifiek gedeelte Vak(ken): AV Economie 2/2

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. derde graad. eerste en tweede leerjaar. Handel. Boekhouden-informatica. 0/1 lt/w. toegepaste informatica.

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. derde graad. eerste en tweede leerjaar. Handel. Boekhouden-informatica. 0/1 lt/w. toegepaste informatica. SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel Optie(s) Boekhouden-informatica Vak(ken): PV/TV Stage boekhouding / toegepaste informatica

Nadere informatie

PV Praktijk elektriciteit

PV Praktijk elektriciteit LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: PV Praktijk elektriciteit Specifiek gedeelte 7/7 lt/w Studierichting: Studiegebied: Onderwijsvorm: Graad: Leerjaar: Elektrotechnieken Mechanica-elektriciteit TSO tweede

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Nederlands In kolom 1 vind je 66 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep Nederlands. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën. Duid in kolom 2 aan met

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren

Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren Welke afspraken worden gemaakt om geschiedenis te studeren? Wordt dit opgevolgd per graad en van graad tot graad? Leren leren blijft

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

GRAAD 1 LEERJAAR 1. Thema 1 : Kopen in het klein Kennismaking met algemene aspecten van handel Voorbereidende oefeningen

GRAAD 1 LEERJAAR 1. Thema 1 : Kopen in het klein Kennismaking met algemene aspecten van handel Voorbereidende oefeningen JAARPLAN 011 01 Vak Handel VAK LERAAR KLAS Handel 1L3 ONDERWIJSVORM SCHOOL CODE LEERPLAN LEERLINGEN NOTITIES Werkbladen, taken en toetsen STUDIERICHTING lesuren per week Vakoverschrijdende Eindtermen zie

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4 ALGEMENE INFORMATIE MODULE Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van MSGO Den Brandt te Boom

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van MSGO Den Brandt te Boom Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. derde graad. eerste en tweede leerjaar. Handel. Secretariaat-talen. (vervangt 2002/281)

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. derde graad. eerste en tweede leerjaar. Handel. Secretariaat-talen. (vervangt 2002/281) SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel Optie(s) Secretariaat-talen Vak(ken): TV Kantoortechnieken 1/2 lt/w Vakkencode: WW-S Leerplannummer:

Nadere informatie

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1 Pedagogische begeleiding SO Vakbegeleiding wiskunde ONDERZOEKSCOMPETENTIES WISKUNDE DERDE GRAAD AS0 Specifieke eindtermen i.v.m. onderzoekscompetenties (SETOC) Wat? Leerplan a derde graad aso VVKSO De

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. derde graad. eerste en tweede leerjaar. Personenzorg. Jeugd- en gehandicaptenzorg CW-P. (Vervangt 2002/326)

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. derde graad. eerste en tweede leerjaar. Personenzorg. Jeugd- en gehandicaptenzorg CW-P. (Vervangt 2002/326) SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Personenzorg Optie(s) Jeugd- en gehandicaptenzorg Vak(ken): PV/TV Stage opvoedkunde 4/8 lt/w Vakkencode:

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrij Instituut voor Secundair Onderwijs te Gent Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

VOET EN WISKUNDE. 1 Inleiding: Wiskundevorming

VOET EN WISKUNDE. 1 Inleiding: Wiskundevorming Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat, 00 Brussel VOET EN WISKUNDE Inleiding: vorming Een actuele denkwijze over wiskundevorming gaat uit van competenties. Het gaat om een

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar Licap - Brussel september 1998 MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde

Nadere informatie

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Sport SPECIFIEK GEDEELTE. Lichamelijke opvoeding en sport. WW-s.

SECUNDAIR ONDERWIJS TSO. tweede graad. eerste en tweede leerjaar. Sport SPECIFIEK GEDEELTE. Lichamelijke opvoeding en sport. WW-s. SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: tweede graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied Sport SPECIFIEK GEDEELTE Optie(s): Lichamelijke opvoeding en sport Vak(ken): AV Economie 2/2 lt/w

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Onze-Lieve-Vrouw-Presentatie, secundair onderwijs 1 te SINT-NIKLAAS

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Onze-Lieve-Vrouw-Presentatie, secundair onderwijs 1 te SINT-NIKLAAS Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

infobrochure methodeonderwijs De Lotus

infobrochure methodeonderwijs De Lotus infobrochure methodeonderwijs De Lotus Mosselerlaan 62 3600 GENK 089 35 16 21 directie.middenschool@gocampusgenk.be Inhoudsopgave Inleiding Zelfgestuurd leren Kernteam Kringgesprek Coöperatieve werkvormen

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

Hoe werken met de portfolio s? In de portfolio s is een duidelijke leerlijn ingebouwd.

Hoe werken met de portfolio s? In de portfolio s is een duidelijke leerlijn ingebouwd. VRAAG 7 Hoe werken met de portfolio s? In de portfolio s is een duidelijke leerlijn ingebouwd. We beschouwen attitudes als voedingsbodem voor het leren leren. - Eerste graad: expliciteren : binnencirkel

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie

LiNk! Nederlands 2. Evalueren om te leren LINK! NEDERLANDS 2. LiNk! Nederlands

LiNk! Nederlands 2. Evalueren om te leren LINK! NEDERLANDS 2. LiNk! Nederlands LiNk! Nederlands 2 Evalueren om te leren LiNk! Nederlands 1 Agenda LiNk! Nederlands Krachtlijnen Leerwaaier Structuur Reflecteren en evalueren Waarom? Hoe? In de praktijk Vragen? 3 Krachtlijnen LiNk! Nederlands

Nadere informatie

14 01 Versie 1 C3 Leren leren Tekst 3/1 Competentiematrix Observatie en evaluatie schema Deze competentiematrix werd ontwikkeld in samenwerking met

14 01 Versie 1 C3 Leren leren Tekst 3/1 Competentiematrix Observatie en evaluatie schema Deze competentiematrix werd ontwikkeld in samenwerking met 14 01 Versie 1 C3 Leren leren Tekst 3/1 Competentiematrix Observatie en evaluatie schema Deze competentiematrix werd ontwikkeld in samenwerking met Onderwijs en Opvoeding Beringen en aan de huistaakbegeleiders

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van K.T.A. Alicebourg te Lanaken

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van K.T.A. Alicebourg te Lanaken Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Inleiding: kennismaking met het spilbedrijf + voorstelling van het assortiment

Inleiding: kennismaking met het spilbedrijf + voorstelling van het assortiment School: JAARPLAN 2011 2012 Handel: onderdeel Initiatie in administratie, retail en logistiek VAK Handel I. A. R. L. ONDERWIJSVORM 2 lesuren per week in het 2 de jaar van de B-stroom BVL LERAAR Vakoverschrijdende

Nadere informatie

<.ci.ic.ic ~ri(crit11.1t1.t1.r ilil.t...tl

<.ci.ic.ic ~ri(crit11.1t1.t1.r ilil.t...tl <.ci.ic.ic ~ri(crit11.1t1.t1.r ilil.t...tl 1 0 + ++ Volgt het schoolboek het nieuwe leerplan en dus ook de vakgebonden eindtermen en ontwikkelingsdoelen die in de leerplannen werden opgenomen? Hierbijgaan

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO

Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO Vlaamse Onderwijsraad Afdeling ASO Leuvenseplein 4 24 maart 2000 1000 Brussel ASO/RLE/ADV/001 Advies over het algemeen vak Informatica in de tweede en derde graad van het ASO 1 Situering Sedert 1993 bestudeert

Nadere informatie

3KA Toegepaste informatica

3KA Toegepaste informatica 3KA Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2008 WOORD VOORAF Alle leerlingen verwerven de basisvaardigheden van ICT in het eerste jaar van de eerste graad

Nadere informatie

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4

Didactische competentie oefenlessen. A. Algemeen. Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 MODULE Didactische competentie oefenlessen A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie Praktijk X Semester 1 Semester 2 Semester 3 X Semester 4 Aantal

Nadere informatie

Vragenlijst Beroepsprofiel ICT-OA

Vragenlijst Beroepsprofiel ICT-OA Naam: Eric Vink Plaats: Maarssen Presentaties (via ICT) organiseren en hanteren Docenten informeren over de beschikbare infrastructuur en de weg wijzen naar de juiste informatiebronnen Op eigen niveau

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl7 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding AO BE 024 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15 januari

Nadere informatie

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen)

AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) AANSLUITING BIJ VAKKEN & VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN (VOETen) (VAN KRACHT VANAF SEPTEMBER 200) VOOR DE EERSTE GRAAD 2 2 AANSLUITING BIJ DE VAKKEN aardrijkskunde biologie sociaal-economische initiatie

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van BuSO Provinciaal Instituut Heynsdaele te Ronse

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van BuSO Provinciaal Instituut Heynsdaele te Ronse Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

TV Dactylografie/toegepaste informatica

TV Dactylografie/toegepaste informatica LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: TV Dactylografie/toegepaste informatica Specifiek gedeelte 2/2 lt/w Studierichting: Handel Studiegebied: Handel Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Leerjaar: eerste

Nadere informatie

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 bijlage 1 Bijlage 1: Algemene instapcompetenties

Nadere informatie

OVERZICHT MODULES PAV

OVERZICHT MODULES PAV OVERZICHT MODULES PAV Inhoud PAV 3(2) Functionele rekenvaardigheid... 2 PAV 3(2) Functionele taalvaardigheid... 3 PAV 3(2) Maatschappelijk en ethisch bewustzijn, weerbaarheid en verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

TV Dactylografie/toegepaste informatica

TV Dactylografie/toegepaste informatica LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: TV Dactylografie/toegepaste informatica Specifiek gedeelte 4/4 lt/w Studierichting: Studiegebied: Onderwijsvorm: Graad: Leerjaar: Kantoor Handel BSO derde graad eerste

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Heilig-Hart&College 1 te Halle

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Heilig-Hart&College 1 te Halle Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

TV Dactylografie/toegepaste informatica

TV Dactylografie/toegepaste informatica LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: TV Dactylografie/toegepaste informatica Specifiek gedeelte 4/3 lt/w Studierichting: Studiegebied: Onderwijsvorm: Graad: Leerjaar: Kantoor Handel BSO derde graad eerste

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Pagina 1 van 5 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Procesevaluatie: richt zich op de kwaliteit van het leerproces en probeert dus het leerproces van de leerlingen en het onderwijsproces (het didactisch

Nadere informatie

dag van de wiskunde 2013

dag van de wiskunde 2013 dag van de wiskunde 2013 kulak, 23 november 2013 financiële algebra voor de derde graad nicole de wilde leraar sint-franciscusinstituut melle Doelstelling Wat niet? Het is niet de bedoeling om een theoretische

Nadere informatie

Krachtige leeromgevingen. Groepssessie 1: Curriculum Versie groep 1

Krachtige leeromgevingen. Groepssessie 1: Curriculum Versie groep 1 Krachtige leeromgevingen Groepssessie 1: Curriculum Versie groep 1 Planning groepssessies 1. Curriculum (vandaag) 2. Toetsen en evalueren (donderdag 30/10) Groepssessie 1 1. Curriculum op macroniveau 2.

Nadere informatie

LEERPLANSTUDIE Tweede graad TSO/KSO leerplan d

LEERPLANSTUDIE Tweede graad TSO/KSO leerplan d LEERPLANSTUDIE Tweede graad TSO/KSO leerplan d 1 Leerplannen Eerste graad A-stroom (D/2009/7841/003) In voege sinds 1 september 2009 Tweede graad KSO/TSO (D/2002/0279/048) In voege sinds 1 september 2002

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker)

Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Lesvoorbereiding: Chemie, kunststoffen en life-sciences (beroep: Onderzoeker) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector

Nadere informatie

TV Toegepaste informatica

TV Toegepaste informatica LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vak: TV Toegepaste informatica Specifiek gedeelte 2 lt/w Studierichtingen: Studiegebied: Onderwijsvorm: Graad: Leerjaar: Kantoor, Verkoop Handel BSO derde graad eerste leerjaar

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

eerste en tweede leerjaar PV/TV Stage toegepaste informatica

eerste en tweede leerjaar PV/TV Stage toegepaste informatica SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Jaar: eerste en tweede leerjaar Studiegebied: Handel Optie(s) Informaticabeheer Vak(ken): PV/TV Stage toegepaste informatica 0/2 lt/w Vakkencode:

Nadere informatie

MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten.

MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten. Inhouden en doelen van de opdrachten in de praktijkcomponent van de SLO en de GLO van BEO MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten. de student geeft 10 à 20 minuten

Nadere informatie

Evaluatie van vakattitudes

Evaluatie van vakattitudes Evaluatie van vakattitudes 1. Wat lezen we in doorlichtingsverslagen? + De beoordeling van gedragsattituden en de zelfevaluatie door leerlingen in het laatste jaar wijzen op een brede visie op evalueren.

Nadere informatie

Onderwijsinspectie Vlaanderen

Onderwijsinspectie Vlaanderen 1. Doel practica in ASO, KSO en TSO Onderwijsinspectie Vlaanderen Hoe is het in de praktijk gesteld met het uitvoeren van leerlingenproeven? Het empirisch karakter van het vak tot uiting brengen Leerlingen

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Handelsschool Sint-Joris te GENT Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Immaculata- Instituut te Brugge

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Immaculata- Instituut te Brugge Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Jaarplan Jaarplan PAV 5dejaar

Jaarplan Jaarplan PAV 5dejaar Schooljaar 2011-2012 Leerkracht(en): Vak: Klassen: Ann Debecker, Sonia Mannaerts, Carine Peeters, Ivo Thyssen, Jo Vonckx Jaarplan PAV 5dejaar 5GK, 5RK1, 5RK2 Schooljaar: 2011-2012 Algemene gegevens Leerjaar

Nadere informatie

FUNDAMENTEEL GEDEELTE

FUNDAMENTEEL GEDEELTE SECUNDAIR ONDERWIJS Onderwijsvorm: BSO Graad: derde graad Jaar: derde leerjaar FUNDAMENTEEL GEDEELTE Optie(s): Kantooradministratie en gegevensbeheer Vak(ken): PV/TV STAGE KANTOORTECHNIEKEN TV KANTOORTECHNIEKEN

Nadere informatie

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2

Voorscholingstraject: visie op leren. Sessie 2 Voorscholingstraject: visie op leren Sessie 2 Dagindeling Visie op leren: uiteenzetting Inoefenen m.b.t. visie op leren Opdracht: Uitwisseling praktijkvoorbeelden in functie van nieuw leerplan (reeds vertrouwde

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder)

Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder) Lesvoorbereiding: Bouw (tegelzetter, metselaar, schilder) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de sector Bouw Beginsituatie:

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Secretariaat-Talen (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de derde graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Toon Steenssens UC Leuven-Limburg Lerarenopleiding Vestiging Heverlee Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Tel. +32 16 37 56 00 Vakkencombinatie: Aardrijkskunde

Nadere informatie

Wat stelt de doorlichting vast? Enkele voorbeelden:

Wat stelt de doorlichting vast? Enkele voorbeelden: Werken aan leerlijnen De nieuwe leerplannen zijn nu van kracht in het basisonderwijs, in de eerste en de tweede graad. Dit is een geschikt moment om leerlijnen opnieuw te bekijken of uit te werken. Wat

Nadere informatie

Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus)

Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus) Lesvoorbereiding : Voedingsindustrie (beroepen : kwaliteitsverantwoordelijke, productieoperator en onderhoudstechnicus) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m.

Nadere informatie

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO Economie-Moderne Talen Economie Moderne Talen natuurwetenschappen 2 2 Duits 3 3 Engels 3 3 Frans 4 4 economie 5 5 wiskunde 3 3 In deze studierichting wordt inzicht in het economisch gebeuren gecombineerd

Nadere informatie

ijkwijzer voor leermaterialen: leer-, werkboeken en bordboeken eigen ontwikkeld materiaal

ijkwijzer voor leermaterialen: leer-, werkboeken en bordboeken eigen ontwikkeld materiaal K ijkwijzer voor leermaterialen: leer-, werkboeken en bordboeken eigen ontwikkeld materiaal De keuze van leer- en handboeken of ander ondersteunend materiaal, belichten we in deze kijkwijzer vanuit het

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

TV KANTOORTECHNIEKEN(HT):

TV KANTOORTECHNIEKEN(HT): 1 TSO TWEEDE GRAAD Eerste leerjaar vakken TV KANTOORTECHNIEKEN(HT): 1 u/week WW-s 2000/082 (vervangt 96212) 1 Studiegebied Onderwijsvorm en graad Studierichting Handel TSO 2 e graad Handel-talen 1 Visie

Nadere informatie

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS

VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAKFICHE EXAMENCOMMISSIE SECUNDAIR ONDERWIJS VAK: GESCHIEDENIS Dit is een vakfiche voor alle studierichtingen 3 de graad bso. Let op: de inhoud van een vakfiche wordt jaarlijks aangepast. Deze vakfiche

Nadere informatie

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen...

1 Draagwijdte...2. 2 Het leerplan...2. 2.1 Omschrijving en doelen...2. 2.2 Tips voor het gebruik van een leerplan...3. 3 De leermiddelen... Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2002-100 datum : 2002-08-28 gewijzigd : 2007-02-21 contact : Dienst Leren en Onderwijzen,

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat het programma in het eerste leerjaar te zwaar is We raken

Nadere informatie

PV Praktische oefeningen elektriciteit. TV Elektriciteit

PV Praktische oefeningen elektriciteit. TV Elektriciteit LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vakken: PV Praktische oefeningen elektriciteit TV Elektriciteit 7 lt/w 2 lt/w Beroepenveld: Elektriciteit Onderwijsvorm: Graad: Leerjaar: B-STROOM eerste graad tweede leerjaar

Nadere informatie