Verhage. Grondslagen van de Marketing. Bronis. Achtste druk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verhage. Grondslagen van de Marketing. Bronis. Achtste druk"

Transcriptie

1 Verhage Grondslagen van de Marketing Bronis Achtste druk

2

3 Grondslagen van de marketing

4 Aan de honderdduizenden studenten die met behulp van dit boek hebben geleerd de grondslagen van de marketing in de praktijk toe te passen

5 Grondslagen van de marketing Prof. dr. Bronis Verhage Professor of Marketing, Georgia State University, Atlanta, Georgia, Verenigde Staten Achtste druk, 2013 Noordhoff Uitgevers Groningen Houten

6 Vormgeving binnenwerk: Ebel Kuipers, Sappemeer Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Omslagillustratie: Copyright PublicisFergo, Panamá Eventuele op- en aanmerkingen over deze of andere uitgaven kunt u richten aan: Noordhoff Uitgevers bv, Afdeling Hoger Onderwijs, Antwoordnummer 13, 9700 VB Groningen, 0 / Noordhoff Uitgevers bv Groningen/Houten, The Netherlands. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16h Auteurswet 1912 dient men de daarvoor verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Reprorecht (postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van korte gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van niet-korte gedeelte(n) dient men zich rechtstreeks te wenden tot de uitgever. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher. ISBN (ebook) ISBN NUR 802

7 Verkorte inhoud Deel 1 Inzicht in de marketing 1 Wat is marketing? 2 2 Strategieontwikkeling en marketingplanning 44 3 Marketingomgeving 104 Deel 2 Analyseren van de markt 4 Koopgedrag Marktonderzoek en marketinginformatie Marktsegmentatie en positionering 232 Deel 3 Productbeslissingen 7 Productbeleid en dienstenmarketing Productontwikkeling 330 Deel 4 Promotiebeslissingen 9 Marketingcommunicatiestrategieën Reclame Salesmanagement 468 Deel 5 Prijsbeslissingen 12 Prijsbeleid en prijsbepaling 520 Deel 6 Distributiebeslissingen 13 Distributiebeleid Detailhandel Internationale marketing 698

8 Inhoud Woord vooraf bij de achtste druk XIX Over de auteur XXV Deel 1 INZICHT IN DE MARKETING 1 1 WAT IS MARKETING? 2 Marketing in actie: VANMOOF: de ultieme stadsfiets De betekenis van marketing Verschil tussen verkoop en marketing Definitie van marketing De marketingmix Doelgroepkeuze en het ruilproces Commerciële economie of marketing? Plaatsbepaling Bijdragen van andere wetenschappen Niveaus van marketingsystemen Macromarketing Mesomarketing Micromarketing 14 Marketingtopper: Heineken s digitale strategie Ontwikkeling van de marketinggedachte Productie- en productgerichte bedrijven Verkoopgerichte bedrijven Marketinggerichte bedrijven Relatiemarketing 21 Visie vanuit de wetenschap: Dipah Jain (Insead Business School) Het marketingconcept Tevreden klanten Geïntegreerde aanpak Breed omschreven werkterrein Concurrentieanalyse Marktonderzoek en doelgroepkeuze Winstbijdrage 27 Visie vanuit de praktijk: Frank Weijers (Unilever Benelux) Taak van marketing in een bedrijf Marketings eerste taak Marketings tweede taak De drie R s Waarde van de klandizie 34 Marketingmisser: Senseo Sarista: koffie verkeerd? 35

9 1.7 Marketingtoepassingen en vooruitblik Toepassingsgebieden Non-profitmarketing Het belang van inzicht in marketing Vooruitblik op de inhoud 39 Samenvatting 41 Discussievragen 43 2 STRATEGIEONTWIKKELING EN MARKETINGPLANNING 44 Marketing in actie: Heineken s mondiaal gestuurde marketingstrategie Marketingplanning Strategische versus tactische planning Bouwstenen voor succes Een marketingplanning en -managementmodel 52 Marketingmisser: Planning in de praktijk Terreinafbakening en missieomschrijving Business definition Ondernemingsmissie SWOT-analyse Interne analyse Externe analyse Situatieanalyse Confrontatiematrix 60 Visie vanuit de wetenschap: Michael Porter (Harvard Business School) Marketingdoelstellingen formuleren Eisen aan doelstellingen Hiërarchie van doelstellingen Marketingstrategieën ontwikkelen BCG portfolioanalyse Porter s concurrentiestrategieën Ansoffmodel 72 Visie vanuit de praktijk: Derk Hendriksen (Coca-Cola) Marketingorganisatie Organisatiestructuur De marketingafdeling Het marketingplan Functies van het plan Indeling van een marketingplan Accenten in het marketingplan 88 Marketingtopper: Landmarkt: experience marketing van het platteland Uitvoering, controle en bijsturing Implementatie Marketingcontrole en evaluatie Operationele marketingcontrole Strategische marketingcontrole Geïntegreerde marketing 96 Samenvatting 99 Discussievragen 102

10 3 MARKETINGOMGEVING 104 Marketing in actie: Coke Zero - Coke Light voor de man De marketingomgeving Interne omgeving Externe omgeving Trends en marketinguitdagingen 112 Visie vanuit de praktijk: Carrièretips voor jonge marketeers Meso-omgeving Bedrijfskolom Klanten Toeleveranciers Intermediairs Concurrenten Publieksgroepen 122 Marketingtopper: Wereldwijde schaalverkleining Macro-omgeving Demografische factoren Economische factoren 127 Marketingmisser: Marlies Dekkers vs. Sapph: Battle of the Bra s Politiek-juridische factoren Milieufactoren Technologische factoren Sociaal-culturele factoren 134 Visie vanuit de wetenschap: Ronald Jeurissen (Nyenrode Business Universiteit) Marketingethiek en sociale verantwoordelijkheid Wetgeving versus ethiek Ethiek en marketing Inzicht in ethisch gedrag Maatschappelijke verantwoordelijkheid 141 Samenvatting 145 Discussievragen 147 Deel 2 ANALYSEREN VAN DE MARKT KOOPGEDRAG 150 Marketing in actie: Wehkamp: van postorderaar tot online retailer Het koopbeslissingsproces Probleemherkenning Informatie zoeken Evalueren van alternatieven Aankoopbeslissing Evaluatie na de koop 158 Marketingtopper: Een diamant is voor altijd Vormen van oriëntatie- en koopgedrag Uitgebreide besluitvorming Beperkte besluitvorming Routinekoopgedrag 161

11 4.3 Invloed van persoonlijke omstandigheden Demografische kenmerken Lifestyle Situationele invloeden 163 Marketingmisser: De bouw maakt het? Psychologische invloeden op consumentenbeslissingen Behoeften en motieven Perceptie Leerprocessen Persoonlijkheid Attitudes Sociale invloeden op het consumentengedrag 175 Visie vanuit de wetenschap: Herman Lier (NHTV Breda) Cultuur Sociale klasse Referentiegroepen Gezinsinvloeden 180 Visie vanuit de praktijk: Christa Carone (Xerox Corporation) Business-to-businessmarketing (B2B) Verschillen met consumentenmarketing Het koopgedrag van organisaties Rollen in de inkoopgroep Typen koopsituaties 189 Samenvatting 193 Discussievragen MARKTONDERZOEK EN MARKETINGINFORMATIE 196 Marketing in actie: De ongrijpbare Google-generatie De rol van marktonderzoek Wat is marktonderzoek? Doel van marktonderzoek Het marktonderzoekproces 203 Visie vanuit de wetenschap: Cor Molenaar (Erasmus Universiteit Rotterdam) Probleemstelling en onderzoeksdoelstellingen Bepalen van de onderzoeksopzet Verzamelen van secundaire gegevens Verkennend onderzoek Uitwerken van de onderzoeksmethode 209 Visie vanuit de praktijk: Coen Dekker (Heineken) Primaire gegevens: de enquête Motivatieonderzoek Observatie Experimenten Analyse, interpretatie en verslaggeving 218 Marketingmisser: Mobile marketing-strategieën Marketinginformatiesysteem Bronnen van informatie Verwerking van de gegevens 223 Marketingtopper: Oerblond: crowdsourcing for the happy few

12 5.4 Testmarketing Selectie van testmarkten Principes van testmarketing Hoelang moet een product worden uitgetest? 228 Samenvatting 230 Discussievragen MARKTSEGMENTATIE EN POSITIONERING 232 Marketing in actie: De mobiele revolutie Definiëren van de markt Wat is een markt? De markt in kaart brengen Analyseren van het marktpotentieel Vraag en marktbewerking 241 Visie vanuit de praktijk: Roy Scheerder (KLM) Wat is marktsegmentatie? Opkomst van marktsegmentatie Redenen voor marktsegmentatie Voorwaarden voor effectieve segmentatie 246 Visie vanuit de wetenschap: V. Kumar (Georgia State University) Segmentatiecriteria Demografische segmentatie Geografische segmentatie Psychografische segmentatie Gedragssegmentatie 254 Marketingmisser: Vrouwenmarketing: female power? Marktbewerkingsstrategieën Segmentatiestrategieën Doelgroepbepaling 259 Marketingtopper: Heinz ketchup s onlineoffensief Positioneringsstrategieën De strijd om het brein Positioneringsgrafiek De kunst van het positioneren Herpositionering 265 Samenvatting 267 Discussievragen 269

13 Deel 3 PRODUCTBESLISSINGEN PRODUCTBELEID EN DIENSTENMARKETING 272 Marketing in actie: Vente-privee.com: alleen voor leden Wat is een product? Een pakket pluspunten Productniveaus Implicaties voor marketing 278 Visie vanuit de praktijk: René Herremans (Ahold Europe) Typen consumentenproducten Convenience products Shopping products Specialty products Unsought products Andere productindelingen Assortimentsbeleid Wat is een assortiment? Dimensies van het assortiment Assortimentssanering Uitbreiding van het assortiment 289 Marketingtopper: Nederlands meest inspirerende merken Management van de productlevenscyclus Fasen in de levenscyclus Bruikbaarheid van de productlevenscyclus Verlenging van de cyclus Productkwaliteit en klantenservice Kwaliteitsbeleid Garantiebeleid Servicebeleid Maatconfectie 304 Visie vanuit de wetenschap: Marnik Dekimpe (Universiteit van Tilburg, KU Leuven) Merkenstrategie Strategische doelstellingen Battle of the brands Individueel of familiemerk? Wat maakt een merknaam goed? Merkenrecht 314 Marketingmisser: Misleidende informatie Vormgeving en verpakking Productontwerp Functies van de verpakking Marketing van diensten Kenmerken van een dienst Belang van de dienstensector Verhogen van de productiviteit 325 Samenvatting 327 Discussievragen 329

14 8 PRODUCTONTWIKKELING 330 Marketing in actie: Co-creatie en crowdsourcing Wat is een nieuw product? Typen nieuwe producten Het effect van innovaties op consumenten Redenen voor productontwikkeling 338 Visie vanuit de wetenschap: Jan-Benedict Steenkamp (University of North Carolina) Waarom bedrijven nieuwe producten lanceren Make or buy? Ontwikkelen van nieuwe producten Strategieontwikkeling voor nieuwe producten Ideeontwikkeling Schifting en evaluatie Bedrijfseconomische analyse Ontwikkeling van een prototype Testmarketing Productintroductie 351 Marketingtopper: Coca-Cola: Werelddrankjes uit Brussel Organisatie van de productontwikkeling Venture-teams Alternatieven voor venture-teams Snellere productontwikkeling 355 Marketingmisser: Knorr Vie: Unilever s verloren merk Waarom producten aanslaan of mislukken Geslaagde introducties Mislukte lanceringen 359 Visie vanuit de praktijk: Gary Raucher (TomTom) Diffusie van innovaties Het adoptieproces Adoptiecategorieën Producteigenschappen en adoptiesnelheid 366 Samenvatting 369 Discussievragen 371 Deel 4 PROMOTIEBESLISSINGEN MARKETINGCOMMUNICATIESTRATEGIEËN 374 Marketing in actie: Coolblue s tevreden klanten Wat is marketingcommunicatie? Marketingcommunicatie- en promotie-instrumenten Vergelijking van persoonlijke en massacommunicatie Hoe werkt communicatie? 383 Visie vanuit de praktijk: Eva Ruiz (Vodafone) Communicatiebeleid: doelgroepkeuze Pull- en pushstrategieën Het tweestapsmodel van het communicatieproces 389

15 9.3 Communicatiedoelstellingen formuleren Klassiek hiërarchische modellen Implicaties voor het promotiebeleid Niet-klassiek hiërarchische modellen 397 Visie vanuit de wetenschap: Philip Kotler (Northwestern University) Het communicatiebudget vaststellen Omzetpercentagemethode Sluitpostmethode Concurrentiemethode Taakstellende methode Anticyclisch budgetteren 403 Marketingtopper: Axe: Unilever s guerillamarketingstrategie De communicatiemix bepalen Richtlijnen voor de samenstelling van een ideale mix Beoogde respons 409 Marketingmisser: AutoRai: geen toegevoegde waarde Public relations Taken van public relations Planning van de pr-strategie 414 Samenvatting 417 Discussievragen RECLAME 420 Marketing in actie: Hoe Licor 43 marktleider werd Rol van reclame Invloed op de maatschappij Plaats in de organisatiestructuur Reclamebestedingen Soorten reclame Indeling naar zender Indeling naar ontvanger Indeling naar boodschap Indeling naar medium Reclameplanning 433 Visie vanuit de praktijk: Karen Priem (Philips Consumer Lifestyle) Doelstellingen formuleren Het DAGMAR-model Reclamebudgettering in Nederland Reclamestrategieën Introductiefase Groeifase van de markt Volwassenheidsfase van de markt Neergangsfase van de markt 441 Marketingmisser: Sociale-mediagebruik in b2b Ontwikkelen van de reclamecampagne Briefing Creatief concept Uitwerking Mediaselectie Het mediaplan Criteria voor het selecteren van media 450 Visie vanuit de wetenschap: Craig Smith (Insead Business School) 452

16 10.7 Meten van reclame-effecten Pretest Posttest Mediaonderzoek Reclamebureaus en de reclamewereld Typen reclamebureaus Het inschakelen van een bureau Organisaties in de reclamewereld Sponsoring 458 Marketingtopper: Bavaria s make-over Doelstellingen Sponsoringstrategieën 461 Samenvatting 464 Discussievragen SALESMANAGEMENT 468 Marketing in actie: Klantvriendelijke bedrijven Belang van persoonlijke verkoop Typen verkoopfuncties Taken van accountmanagers Het creatieve verkoopproces Voorbereiding Overreding Transactie 480 Visie vanuit de wetenschap: Russell Abratt (Nova Southeastern University) Salesmanagement en doelstellingen Leiderschap en planning Management by objectives Organisatie van de verkoopafdeling Structuur van de buitendienst Omvang van de buitendienst Bepalen van de rayongrootte 492 Visie vanuit de praktijk: Jack en Suzy Welch ( Jack Welch Management Institute) Management van het verkoopteam Werving, selectie en training Motivatie en beloning 496 Marketingmisser: Consument-onvriendelijke klantenservice Direct marketing Wat is direct marketing? Traditionele vormen van direct marketing Ontwikkeling van direct marketing 502 Marketingtopper: Scoupy: online kortingsbonnen voor retail en horeca Sales promotion Doel van promotieacties Consumentenpromoties Handelspromoties Trends in sales promotion 511 Samenvatting 514 Discussievragen 516

17 Deel 5 PRIJSBESLISSINGEN PRIJSBELEID EN PRIJSBEPALING 520 Marketing in actie: Radioheads radicale marketingremix De prijsbeslissing Waardeperceptie Kostprijs Ondernemings- en marketingstrategie Concurrentie Assortiment Tussenhandel Wetgeving en ethiek 529 Marketingmisser: KPN s woekerprijs voor internet Vraagcurve Prijsmechanisme Beweging langs de vraagcurve Verschuiving van de vraagcurve 532 Marketingtopper: Hopper: duurzaam en goedkoop Prijsbepaling van nieuwe producten Afroomprijsstrategie Penetratieprijsstrategie Prijsdoelstellingen Een model voor prijsbeslissingen Algemene prijsdoelstellingen Zuivere prijsdoelstellingen Doelstellingen in de praktijk 542 Visie vanuit de wetenschap: Peter Leeflang (Rijksuniversiteit Groningen) Prijstactiek Prijsafspraken en de nieuwe wetgeving Prestatiekortingen Verkapte kortingen Interne verrekenprijzen Kostengeoriënteerde prijsbepaling Kostprijs-plusmethode Variabelekostprijsmethode Break-evenanalyse Rendementsmethode Vraaggeoriënteerde prijszetting Prijselasticiteit van de vraag Inkomenselasticiteit Kruiselingse prijselasticiteit Price lining Prijsdiscriminatie Psychologische prijszetting 571 Visie vanuit de praktijk: Het woord is aan... Tony Cram 574

18 12.8 Concurrentiegeoriënteerde prijszetting Concurrentie en marktvormen Monopolie Oligopolie Monopolistische concurrentie Volledige mededinging Prijsvorming bij inschrijving en aanbesteding 584 Samenvatting 587 Discussievragen 590 Deel 6 DISTRIBUTIEBESLISSINGEN DISTRIBUTIEBELEID 594 Marketing in actie: Diageo s trademarketingstrategie Belang van marketingkanalen Wat is een distributiekanaal? Typen distributiekanalen Distributiekanalen creëren nut Distributiekanalen verhogen de efficiency Distributiekanalen geven vorm aan de bedrijfskolom Waardeketen en value delivery network 607 Visie vanuit de praktijk: Monique de Deugd (Gb Plange) Distributieanalyse Distributie-intensiteit Distributiekengetallen 612 Visie vanuit de wetenschap: Jean-Noël Kapferer (HEC Paris) Kanaalleiderschap en -management Wie leidt het marketingkanaal? Selectie van wederverkopers Conflicten in het kanaal Evaluatie en controle van distribuanten 627 Marketingmisser: Directe verkoop in merkwinkels Groothandel Wat is een groothandel? Typen groothandelaren De toekomst van de groothandel 633 Marketingtopper: Makro s herpositionering Marketinglogistiek Management van fysieke distributie Integrale logistieke benadering 640 Samenvatting 643 Discussievragen 646

19 14 DETAILHANDEL 648 Marketing in actie: Verhage fast food De rol van de detailhandel Belang van retailing Het wheel of retailing Detailhandelsvormen Winkeltypen Niet-winkelverkoop Winkelcentra 663 Visie vanuit de praktijk: Anne-Gien Haan (HEMA) Online marketing Voordelen van internet retailing Hoekstenen van e-marketing 670 Visie vanuit de wetenschap: Kitty Koelemeijer Franchising Samenwerkingsverbanden Franchisesysteem 675 Marketingtopper: Samsung: the next big thing? Trade marketing Accountmanagement Prijs- en servicedistributie 682 Marketingmisser: Te dure sterrenrestaurants Detailhandelsmarketing Winkelformule Detailhandelsmix Trends in retailing 691 Samenvatting 695 Discussievragen INTERNATIONALE MARKETING 698 Marketing in actie: Muziek- en entertainmentmarketing Internationale marketingplanning Wat is internationale marketing? Strategische planning voor internationale expansie 704 Visie vanuit de wetenschap: Katrijn Gielens (University of North Carolina) Mondiale marketingomgeving Economische omgeving Politiek-juridische omgeving 709 KLM s Meet & Seat-campagne Culturele omgeving 712 Visie vanuit de praktijk: Michiel Mol (Space Expedition Corporation) Entreestrategieën Export Licentieverlening Joint venture Directe investering 720 Marketingmisser: P & G s Benelux brand management Standaardiseren of aanpassen? Voor- en nadelen van standaardisatie Think globally, act locally Bestaat de universele consument? 724

20 Samenvatting 728 Discussievragen 730 Noten 732 Register 743

21 Woord vooraf bij de achtste druk We leven in een boeiende tijd van ingrijpende veranderingen en enorme uitdagingen. Om met succes te concurreren moeten bedrijven voortdurend betere producten en diensten op de markt brengen. Marketingstrategieën die een paar jaar geleden nog voldeden, zijn vandaag wellicht niet goed genoeg meer. Een bedrijf moet zich met zijn merken duidelijk onderscheiden en een effectieve strategie volgen om in de dynamische markt te blijven groeien. Nooit eerder in de geschiedenis van de marketing hebben de veranderingen in de marketingomgeving elkaar zo snel opgevolgd. Bedrijven zijn erin geslaagd de tijd die het kost om een nieuw product te ontwikkelen en te lanceren, te halveren. Hun producten en diensten zijn niet alleen van hoge kwaliteit, maar ook nauwkeurig op de wensen en behoeften van de doelgroep afgestemd. Dankzij allerlei innovaties zijn de distributiekosten sterk gedaald, terwijl de dienstverlening steeds beter wordt. Deze vooruitgang in de marketing van goederen en diensten is bereikt door achterhaalde praktijken in het bedrijfsleven te vervangen door actuele marketinginzichten en -technieken. Steeds meer managers vertrouwen bij het uitvoeren van hun strategieën op sociale media, guerrillamarketing, virale marketing en andere communicatiemethoden die gebruik maken van internet. Het web geeft ook start-up bedrijven toegang tot de internationale markt. Door in deze complexe omgeving de marketinggrondslagen en -technieken slagvaardig toe te passen, kan elke organisatie haar concurrentiepositie verbeteren. Redenen voor het schrijven van dit boek Een belangrijk doel van docenten in het hoger onderwijs is om studenten bruikbare kennis en practische vaardigheden bij te brengen voor een leidinggevende functie waar ook ter wereld. Dit is een veeleisende taak. Veel van de traditionele concepten en regelrecht uit de VS overgenomen denkbeelden die in de meeste marketingboeken overheersen, zijn op de internationale markt ontoereikend. Datzelfde geldt voor de opsomming van definities en weinig aansprekende voorbeelden van bij studenten nauwelijks bekende bedrijven die men in sommige marketingboeken aantreft. Om studenten als toekomstige managers optimaal voor te bereiden op een succesvolle carrière en op de uitdagingen van de 21ste eeuw, moeten zij niet alleen bekend zijn met de principes van marketing, maar ook doeltreffende marketingstrategieën kunnen uitstippelen en uitvoeren. Om hen te helpen bij het ontwikkelen van de juiste visie en hen vertrouwd te maken met de voor Nederland meest relevante inzichten is deze achtste editie van Grondslagen van de Marketing al vele jaren marktleider in Nederland geheel herzien. Bedrijven zijn geïnteresseerd in een nieuwe generatie studenten en (aankomende) managers die niet alleen over de nodige marketingkennis beschikken, maar zich ook de juiste beroepshouding hebben eigen gemaakt. Zij moeten ambitieus maar realistisch zijn, zich resultaatgericht maar flexibel opstellen en zelfstandig, klantgeoriënteerd en innovatief te werk gaan. Zij moeten hun inzichten en vaardigheden creatief kunnen gebruiken, zowel in eigen land als in andere culturen. De studenten van nu zijn de marketeers en leiders van morgen die dankzij een analytische en multidisciplinaire denkwijze in staat zijn om alert op trends en veranderingen in de maatschappij te anticiperen. De achtste druk van Grondslagen van de marketing levert een

22 belangrijke bijdrage aan het ontwikkelen van de gewenste mindset en vaardigheden van marktgerichte managers en marketeers. Positionering en pedagogische aanpak Het doel van dit boek is de lezer vertrouwd te maken met de grondslagen en technieken van de marketing en met de wijze waarop deze op de snel veranderende markt het best kunnen worden toegepast. Door een aantrekkelijke presentatie van het materiaal met actuele cases en voorbeelden wordt bereikt dat de lezer zich niet opstelt als passieve toehoorder of buitenstaander, maar zich inleeft in de rol van de manager die beslissingen neemt. De ervaring hiermee is dat veel studenten marketing niet alleen leren waarderen als een interessant onderwerp, maar er zo door geboeid raken dat zij besluiten er een carrière in te zoeken. In dit boek staan twee invalshoeken centraal: een managementoptiek en de strategische rol van het vakgebied. De managementoptiek houdt in dat alle marketingonderwerpen worden benaderd vanuit de optiek van de manager die wordt betaald om te beslissen. Hoewel we ons zowel verdiepen in wetenschappelijke methoden als in technieken die uit de praktijk van het marketingmanagement zijn voortgekomen, ligt het accent op mogelijkheden om ze bij de besluitvorming toe te passen. De tweede invalshoek benadrukt de strategische rol van marketing in de organisatie, met veel aandacht voor hoe we succesvolle strategieën ontwikkelen en vertalen in marketingplannen en concrete beleidsbeslissingen. Het resultaat is een evenwichtige behandeling van de marketingproblematiek op concern-, bedrijfs- en productniveau. Waarin onderscheidt dit boek zich nu van andere boeken die de principes van de marketing behandelen? Allereerst heeft dit boek betrekking op de Nederlandse marketingomgeving, die in veel opzichten afwijkt van de Amerikaanse situatie. Noch buitenlandse voorbeelden, noch het gebruik van de Engelse taal kunnen hier het leerproces belemmeren. Overigens is er sinds 2013 voor universiteiten en hogescholen met een Engelstalige marketingopleiding een internationale editie van Grondslagen van de Marketing verkrijgbaar in de Engelse taal, met als titel Marketing Fundamentals: An International Perspective. Daarnaast is Grondslagen van de Marketing, waarvan meer dan een kwart miljoen exemplaren zijn verkocht, door het alledaags taalgebruik prettig leesbaar. Het is bovendien duidelijk ingedeeld en beslissingsgericht. Het reikt zinvolle handvatten aan om het analytisch denken van de manager te scherpen en verschaft het raamwerk voor het ontwikkelen van een doortimmerd marketingplan. Tientallen actuele visies van Nederlandse topmanagers en professoren en herkenbare praktijkvoorbeelden brengen de tekst tot leven en laten zien hoe bedrijven de marketingtheorie met succes toepassen. Met een goede balans tussen theorie en praktijk slaagt Verhage erin om de lezer enthousiasme voor het marketingvak bij te brengen. Indeling van het boek Grondslagen van de Marketing omvat vijftien hoofdstukken die een state-of-the-artoverzicht geven van de nieuwe prioriteiten op marketinggebied. Ze zijn vanuit een managementbenadering in zes delen gegroepeerd. Deze indeling geeft tegelijkertijd een logische structuur aan de theorie. Het boek begint met een bespreking van wat marketing inhoudt en hoe het vak zich heeft ontwikkeld. Omdat marketingplanning en strategieontwikkeling aan de meeste andere activiteiten voorafgaan, komt hier het schrijven van een goed onderbouwd marketingplan al vroeg aan bod. Verder gaat deel 1 in op de omgeving waarin de marketeer werkt bij het analyseren van de markt en het op maatschappelijk verantwoorde wijze inspelen op de wensen van de klant en behoeften van de samenleving.

23 Deel 2 omschrijft het marketinginformatiesysteem en de meest gebruikte vormen van marktanalyse. Hier bestuderen we het koopgedrag zowel van consumenten als van klanten op de business-to-businessmarkt en vergelijken we de voornaamste methoden van marktonderzoek. Ten slotte biedt dit deel richtlijnen voor het uitstippelen van een marktsegmentatiestrategie, de keuze van doelgroepen en een doeltreffende positionering. De resterende delen gaan over de vier elementen van de marketingmix: product, promotie, prijs en distributie. Elk van de negen hoofdstukken in deze delen geeft inzicht in de beslissingen die marketingmanagers nemen. Het laatste onderdeel van het boek, hoofdstuk 15 (Internationale marketing), biedt inzicht in mondiale marketingplanning, de beste entreestrategieën en de voor- en nadelen van standaardisatie. Veranderingen in de achtste druk Hoewel de structuur van de hoofdstukken in de nieuwe druk werd gehandhaafd is Grondslagen van de marketing grotendeels herschreven om de veranderingen in de maatschappij en in het bedrijfsleven vooral door het toenemend gebruik van internet weer te geven. Dankzij de vele verbeteringen ook in het ondersteunend materiaal op de website speelt het boek nu optimaal in op de behoeften van het hoger onderwijs en biedt het een succesvolle methode die inhoudelijk en didactisch is afgestemd op de student van vandaag. Een opvallende verandering in de achtste druk is dat de meeste van de 75 cases (vijf per hoofdstuk) zijn vervangen door actuele praktijkvoorbeelden waaruit duidelijk wordt hoe bedrijven gebruik maken van het internet en bijvoorbeeld de sociale media inzetten om hun marketingdoelstellingen te bereiken. Immers, voorbeelden die bij studenten tot de verbeelding spreken zijn de sleutel tot een goede verwerking van de stof. Voorts is op verzoek van docenten hoofdstuk 2 (Strategieontwikkeling en marketingplanning) in omvang teruggebracht en zijn ook andere hoofdstukken dankzij de meer directe schrijfstijl nu beknopter en beter leesbaar. Hierdoor kunnen studenten het materiaal in minder tijd doornemen. Kenmerken van Grondslagen De elementen die de leerstof zo toegankelijk maken en die door de gebruikers het meest worden gewaardeerd zijn ook in deze druk gehandhaafd. Dat zijn de leerdoelen aan het begin van elk hoofdstuk, de margewoorden en de overzichtelijke schema s en figuren. Ook nu beginnen alle hoofdstukken met een inspirerende introductie en een marketing-in-actie-verhaal gebaseerd op een in de praktijk uitgevoerde marketingstrategie voor een product of dienst variërend van Heineken tot Lady Gaga dat studenten de relatie laat zien tussen de marketingtheorie en -praktijk. Omdat deze openingscases de studenten aan het denken zetten en hun belangstelling voor marketing opwekken, lenen ze zich voor interessante discussies aan het begin van de les. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een verhelderende samenvatting en tien discussievragen die de besproken concepten nog eens aan de orde stellen. Verder bevat ieder hoofdstuk weer een actuele marketingtopper en een marketingmisser, waarin een succesvolle en een mislukte marketingstrategie wordt geanalyseerd om de student inzicht in de marketingpraktijk te geven. Er is ook een visie vanuit de praktijk, waarin een manager in een spraakmakend interview aan het woord komt en een visie vanuit de wetenschap, waarin een prominente hoogleraar een actuele marketingkwestie becommentarieert. Deze praktijkonderdelen zorgen voor extra verdieping van de stof. De in de kantlijn en in de tekst vetgedrukte marketingbegrippen zijn op de website terug te vinden als begrippentrainer in Verhages Lijst van Marketingbegrippen. Alleen al dit alfabetisch overzicht van meer dan duizend zorgvuldig omschreven marketingbegrippen maakt het Grondslagen van de marketing-pakket tot een onmisbaar

Woord vooraf bij de achtste druk XIX Over de auteur XXV. Deel 1 INZICHT IN DE MARKETING 1

Woord vooraf bij de achtste druk XIX Over de auteur XXV. Deel 1 INZICHT IN DE MARKETING 1 Inhoud Woord vooraf bij de achtste druk XIX Over de auteur XXV Deel 1 INZICHT IN DE MARKETING 1 1 WAT IS MARKETING? 2 Marketing in actie: VANMOOF: de ultieme stadsfiets 4 1.1 De betekenis van marketing

Nadere informatie

INZICHT IN DE MARKETING

INZICHT IN DE MARKETING Inhoud Woord vooraf bij de zevende druk Over de auteur XXV XIX Deel 1 INZICHT IN DE MARKETING 1 1 WAT IS MARKETING? 2 Marketing in actie: Senseo: de marketing van een slim hebbeding 4 1.1 De betekenis

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

NIMA Marketing-A. Inhoudsopgave. Les 1. Les 4. Les 2. Les 5. Les 3. Marketing, een moderne denkdiscipline

NIMA Marketing-A. Inhoudsopgave. Les 1. Les 4. Les 2. Les 5. Les 3. Marketing, een moderne denkdiscipline NIMA Marketing-A Inhoudsopgave Les 1 Marketing, een moderne denkdiscipline 1.1 Inleiding 1.2 Het begrip marketing uitgelegd 1.3 Toepassing van marketing 1.4 Een beetje geschiedenis 1.5 Van bedrijf naar

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Grondslagen van de marketing

Grondslagen van de marketing Case 2 Mercedes België wordt klantvriendelijker Grondslagen van de marketing Case 2 Mercedes België wordt klantvriendelijker Lic. Jan Baccarne MM Deze case is een aanvulling bij Grondslagen van de marketing

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen De kunst van cultuurmarketing Discussievragen en stellingen Ruurd Mulder Tweede, herziene druk u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2013 Deze discussievragen en stellingen horen bij De kunst van cultuurmarketing

Nadere informatie

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Periodeafsluiting Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

3 Productontwikkeling en de productlevenscyclus 69

3 Productontwikkeling en de productlevenscyclus 69 Inhoud Voorwoord 9 1 Product en assortiment 11 Inleiding 12 1.1 Wat is een product? 12 1.2 Goederenclassificaties 20 1.3 Het assortiment 24 1.4 Productbeslissingen 27 1.5 Productgroepbeslissingen 29 1.6

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN Tweede druk Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Het Marketingconcept: Tevreden klanten: Geintegreerde aanpak:

Het Marketingconcept: Tevreden klanten: Geintegreerde aanpak: Inhoud Inhoud... 1 Het Marketingconcept:... 2 Tevreden klanten:... 2 Geintergreerde aanpak:... 2 Behoeftengeoriënteerd werkterrein:... 3 Concurentieanalyse:... 3 Marktonderzoek:... 3 Winstbijdrage:...

Nadere informatie

Rapportagetechniek. Schrijven voor lezers met weinig tijd Rien Elling Bas Andeweg Jaap de Jong Christine Swankhuisen. Vierde druk

Rapportagetechniek. Schrijven voor lezers met weinig tijd Rien Elling Bas Andeweg Jaap de Jong Christine Swankhuisen. Vierde druk Rapportagetechniek Schrijven voor lezers met weinig tijd Rien Elling Bas Andeweg Jaap de Jong Christine Swankhuisen Vierde druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten rapportagetechniek boek.indb 1 23-03-11

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN Derde druk Basiskennis Calculatie Opgaven Basiskennis Calculatie Opgaven Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Basiskennis Boekhouden

Basiskennis Boekhouden Basiskennis Boekhouden Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Boekhouden Uitwerkingen Basiskennis Boekhouden Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Basisboek marketingcommunicatie Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Esther de Berg (red.) Elyn Doornenbal Werner Kleiss Gabriëlle Kuiper Rutger Mackenbach bussum 2011 1/8 Deze hoort bij Basisboek

Nadere informatie

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Ed de Moor Willem Uittenbogaard Sieb Kemme eindredactie Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Eventuele op- en aanmerkingen

Nadere informatie

Inhoud. 1 Marketing van kunst, cultuur en creativiteit 19. 2 De consument van kunst, cultuur en andere creatieve. producten 35

Inhoud. 1 Marketing van kunst, cultuur en creativiteit 19. 2 De consument van kunst, cultuur en andere creatieve. producten 35 Inhoud 1 Marketing van kunst, cultuur en creativiteit 19 Competenties 19 1.1 Inleiding 19 1.2 Wat is marketing? 21 1.2.1 Het marketingconcept 21 1.2.2 Marketing en ethiek 23 1.2.3 Marketing als een verzameling

Nadere informatie

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie.

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Nederlands in beeld Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Vervolgmogelijkheid: Basiscursus 1 ISBN 9789461057228 www.nt2.nl

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

PROJECT. schaalrekenen. aardrijkskunde en wiskunde 1 vmbo-t/havo. naam. klas

PROJECT. schaalrekenen. aardrijkskunde en wiskunde 1 vmbo-t/havo. naam. klas schaalrekenen PROJECT aardrijkskunde en wiskunde 1 vmo-t/havo naam klas Auteurs Femke Trap José Spaan Bonhoeffer College, Castricum 2006 EPN, Houten, The Netherlands. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

Belastingrecht MBA 2014

Belastingrecht MBA 2014 Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 6 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1

Nadere informatie

Business Plan Grensoverschrijdende Marketing. Marie-Janine Saris 24 april 2007

Business Plan Grensoverschrijdende Marketing. Marie-Janine Saris 24 april 2007 Business Plan Grensoverschrijdende Marketing Marie-Janine Saris 24 april 2007 Agenda Introductie Waarom een plan? Business Plan versus Marketing Plan Opbouw Business Plan Structuur van een Marketing Plan

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 7 Erfbelasting en schenkbelasting Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3 N W Fase B O Z Entree Leerstijlen Versie 0.1: januari 20]3 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Indeling 4 Strategie 6 Leerstijl Ieder mens heeft zijn eigen leerstijl. Deze natuurlijke

Nadere informatie

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap Opleiding: Media, Informatie en Communicatie Marketing NIMA-B Modulehandleiding Specialisatie Mediaondernemerschap studiejaar 2015-2016 Blok 1 + 2 Docenten:, Eric de, Willem Buffing, Marcel van der Lugt

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd 1 Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Twaalfde druk Boekhouden geboekstaafd 1 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 1 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

Hoofdstuk 19 Distributiebeleid

Hoofdstuk 19 Distributiebeleid Hoofdstuk 19 Distributiebeleid Leerdoelen Uitleggen waarom bedrijven distributiekanalen gebruiken en de functies van deze kanalen beschrijven. De wisselwerking tussen tussenschakels in het distributiekanaal

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie met Excel

Bedrijfsadministratie met Excel Bedrijfsadministratie met Excel Basiscursus bedrijfsadministratie met behulp van digitale didactiek W.J. Broerse Derde druk Bedrijfsadministratie met Excel Bedrijfsadministratie met Excel Basiscursis

Nadere informatie

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie)

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Januari 2012 Hanzehogeschool Groningen Colofon Titel Co-makership rond Leven

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

Bedrijfseconomische thema s

Bedrijfseconomische thema s Bedrijfseconomische thema s P. de Boer M.P. Brouwers P.A.M. de Keijzer Vierde druk Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Ontwerp omslag: G2K designers, Groningen/Amsterdam Omslagillustratie: istockphoto

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2012

Belastingrecht voor het ho 2012 Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen opgaven Deel 9 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen

Nadere informatie

Grafentheorie voor bouwkundigen

Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen A.J. van Zanten Delft University Press CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Zanten, A.J. van Grafentheorie voor bouwkundigen /

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN

HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN HOOFDSTUK 14: MERKEN BEHEREN OVER GEOGRAFISCHE GRENZEN EN MARKTSEGMENTEN 1 INTRODUCTIE H:14 Er zijn diverse factoren die bedrijven aansporen om producten en diensten buiten de eigen thuismarkt te verkopen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering

Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering Hoofdstuk 9 Marktsegmentatie en positionering MARKTSEGMENTATIE EN POSITIONERING Deel 1 Deel 2 Deel 3 Kernstrategie Deel 4 Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Aangeven wat de vier belangrijke

Nadere informatie

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Communiceren met ziel en zakelijkheid Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Bart van den Tooren, Bureau

Nadere informatie

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP Pagina 1 van 10 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context

Inhoud. Deel 1 Inleiding. Deel 2 De context Inhoud Deel 1 Inleiding 1 en scenario s 1.1 Wat is consumentengedrag? 1.1.1 Beschrijven, verklaren en voorspellen van consumentengedrag 1.1.2 Waarop heet consumentengedrag betrekking? 1.1.3 Veranderend

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1 Inleiding Dit verslag is geschreven in het kader voor het project Desk & Fieldresearch. Het project is voor het eerste studiejaar van de opleiding Commerciële Economie, aan Saxion Hogeschool te Enschede.

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

INLEIDING TOT DE MARKETING. Bronis Verhage

INLEIDING TOT DE MARKETING. Bronis Verhage INLEIDING TOT DE MARKETING Bronis Verhage Noordhoff Uitgevers bv Inleiding tot de marketing Noordhoff Uitgevers bv Inleiding tot de marketing Prof. dr. Bronis Verhage Professor of Marketing Georgia State

Nadere informatie

Spelend leren, leren spelen

Spelend leren, leren spelen Spelend leren, leren spelen een werkboek voor kinderen en ouders Rudy Reenders, Wil Spijker & Nathalie van der Vlugt Spelend leren, een werkboek voor kinderen en ouders leren spelen Rudy Reenders, Wil

Nadere informatie

Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën

Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Deel 1 Deel 2 Deel 3 Deel 4 Product Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Uitleggen

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14 Inhoud Inleiding 14 Deel 1 Wat is een bedrijf? 17 1 Bedrijf en bedrijfskunde 19 1.1 Het bedrijf 20 1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20 1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 22 1.1.3 De eenvoudige

Nadere informatie

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen m * * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden L E X I C O N van arbeidsrecht en arbeidsverhoudingen ** k EUR op ir EUROPESE STICHTING TOT VERBETERING VAN DE LEVENS- EN

Nadere informatie

Bestuurlijke informatievoorziening OPGAVEN. Willem Leijnse. Vierde druk

Bestuurlijke informatievoorziening OPGAVEN. Willem Leijnse. Vierde druk Bestuurlijke informatievoorziening OPGAVEN Willem Leijnse Vierde druk Bestuurlijke informatievoorziening Opgaven W. Leijnse Vierde druk Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Ontwerp omslag: G2K, Groningen/Amsterdam

Nadere informatie

Bemanning Paraat voor Water Rijk. Promotie in het buitenland

Bemanning Paraat voor Water Rijk. Promotie in het buitenland Bemanning Paraat voor Water Rijk Promotie in het buitenland Even voorstellen Remco Wachelder Docent Marketing en luchtvaart NHTV Breda Op het programma: Bemanning paraat voor water rijk Markten voor expansie

Nadere informatie

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Verpleegkundig redeneren en CanMEDS-rollen in de eerste lijn Henk Rosendal Reed Business Education, Amsterdam Reed Business, Amsterdam 2015 Omslagontwerp

Nadere informatie

Marketingplanning 4 MARKETINGPLANNING 4 (CCA06.4/CREBO:50147)

Marketingplanning 4 MARKETINGPLANNING 4 (CCA06.4/CREBO:50147) MARKETINGPLANNING 4 (CCA06.4/CREBO:50147) sd.cca06.4.v1 ECABO, Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of gepubliceerd in enige vorm of wijze,

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Ken- en stuurgetallen

Ken- en stuurgetallen Ken- en stuurgetallen personeelsmanagement subtitel staat hier etcetera benchmarkcijfers voor strategie en beleid editie 2011-2012 onder redactie van steven marshall en filip van den bergh in samenwerking

Nadere informatie

Sociale psychologie en praktijkproblemen

Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen van probleem naar oplossing prof. dr. A.P. Buunk dr. P. Veen tweede, herziene druk Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Diegem

Nadere informatie

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Colofon Titel Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet Auteur Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Uitgever InCT Postbus 33028 3005 EA Rotterdam www.inct.nl uitgever@inct.nl Vormgeving en

Nadere informatie

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te

Nadere informatie

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS Intro Lobke Elbers @lobkeelbers lobke@travelnext.nl Community manager Content schrijver Online marketing Blogger Kansenzoeker Samenwerker Gastdocent NHTV Nijmegen www.travelnext.nl

Nadere informatie

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V)

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren Een handleiding voor het opzetten en schrijven van rapporten, scripties, nota s en artikelen Peter Nederhoed Tiende, herziene

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Basiskennis Boekhouden

Basiskennis Boekhouden Basiskennis Boekhouden Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Derde druk Basiskennis Boekhouden Opgaven- en werkboek Basiskennis Boekhouden Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Grondslagen van de marketing

Grondslagen van de marketing Grondslagen van de marketing Bronvermelding Titel : Grondslagen van de marketing Druk : 7 e druk, 2009 Auteur : B. Verhage Uitgever : Noordhoff Uitgevers B.V. ISBN (boek) : 9789001765415 Aantal hoofdstukken

Nadere informatie

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45 Inhoud Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11 1 Het verwerven van verkoopopdrachten 11 1.1 Marketing, wat is dat? 12 1.2 Het marketingplan 13 1.3 De instrumenten van de marketingmix 14 2 Public

Nadere informatie

J. Heijnsdijk BASISKENNIS MANAGEMENT

J. Heijnsdijk BASISKENNIS MANAGEMENT J. Heijnsdijk BASISKENNIS MANAGEMENT Basiskennis Management Basiskennis Management J. Heijnsdijk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: Dorèl en anderen Omslagillustratie: Di>Ja Eventuele

Nadere informatie

OENOE WOENOE NOE WOENOE

OENOE WOENOE NOE WOENOE NOE WOENOE ENOE WOENOE OENOE WOENOE NOE WOENOE WOENOE WOE WOENOE WOENO WOENOE WO WOENOE IN WOENO DE OR Wel over eens, niet over eens Een luchtige inleiding in OR-land A. Maat Samensteller(s) en uitgever

Nadere informatie

Marketing Woordverklaring: Markt-getting o Naar de markt brengen o Aan de klant bezorgen

Marketing Woordverklaring: Markt-getting o Naar de markt brengen o Aan de klant bezorgen Marketing Woordverklaring: Markt-getting o Naar de markt brengen o Aan de klant bezorgen 1. vrijwillige ruilrelaties tussen aanbieder en prospect (klant) 2. marktfilosofieën a) productfilosofie: massaproductie

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

Afstudeerrichting Marketing Management

Afstudeerrichting Marketing Management Afstudeerrichting Marketing Management Doel van vandaag Informeren over het belang van marketing Een overzicht geven van de afstudeerrichting en de aanpak Schetsen van mogelijkheden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord. Dankwoord. Over de auteurs MARKETING EN STRATEGIEBEPALING. Deel1 Marketing vandaag en morgen 2

Inhoudsopgave. Voorwoord. Dankwoord. Over de auteurs MARKETING EN STRATEGIEBEPALING. Deel1 Marketing vandaag en morgen 2 Inhoudsopgave Voorwoord Dankwoord Over de auteurs MARKETING EN STRATEGIEBEPALING xviii xxvi xxix 1.6.1 Strategie, marketing en planning 27 1.6.2 De marketingomgeving 27 1.6.3 Markten 31 1.6.4 Strategische

Nadere informatie

Gebaseerd op vele interviews met experts uit zowel het bedrijfsleven als de overheid van Nederland en België Vol met voorbeelden en praktische tips

Gebaseerd op vele interviews met experts uit zowel het bedrijfsleven als de overheid van Nederland en België Vol met voorbeelden en praktische tips Gebaseerd op vele interviews met experts uit zowel het bedrijfsleven als de overheid van Nederland en België Vol met voorbeelden en praktische tips van de Haterd opmaak_def.indd 1 25-02-10 13:00 Werken

Nadere informatie

i n s t a p b o e k j e

i n s t a p b o e k j e jaargroep 4 naam: reken-wiskundemethode het basisonderwijs i n s t a p b o e k j e k l o k k i j k e n Les 1 Hele en halve uren 1 Hoe laat is het? Vul in. 2 Hoe laat is het? Teken de wijzers. 2 5 8 6 9

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie met Excel

Bedrijfsadministratie met Excel Bedrijfsadministratie met Excel Basiscursus bedrijfsadministratie met behulp van digitale didactiek W.J. Broerse Vierde druk Bedrijfsadministratie met Excel Bedrijfsadministratie met Excel Basiscursis

Nadere informatie

Leerdoelen. Conferencemanagement. Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk. John E. Moreu. u i t g e v e r ij c o u t i n h o

Leerdoelen. Conferencemanagement. Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk. John E. Moreu. u i t g e v e r ij c o u t i n h o Conferencemanagement Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk Leerdoelen John E. Moreu u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2010 Deze leerdoelen horen bij de derde, herziene uitgave

Nadere informatie

Accountmanager. Inhoudsopgave. Les 1. Les 3. Les 4. Les 2. Les 5. Segmenteren. Verkoop als onderdeel van de marketingmix

Accountmanager. Inhoudsopgave. Les 1. Les 3. Les 4. Les 2. Les 5. Segmenteren. Verkoop als onderdeel van de marketingmix Accountmanager Inhoudsopgave Les 1 Verkoop als onderdeel van de marketingmix 1.1 Inleiding 1.2 Wat is marketing? 1.3 Definities van marketing 1.4 Opdracht 1.5 De marketingmix 1.6 Marketingstrategieën 1.7

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in de wereld van internet Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in de wereld van internet van Hannie van

Nadere informatie

Mindfulness. De aandachtsvolle therapeut. Monique Hulsbergen

Mindfulness. De aandachtsvolle therapeut. Monique Hulsbergen Mindfulness De aandachtsvolle therapeut Monique Hulsbergen 2009 M.L. Hulsbergen p/a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit

Nadere informatie

Woord vooraf. Zoetermeer, augustus 2005

Woord vooraf. Zoetermeer, augustus 2005 i Woord vooraf Op basis van het aantal in omloop gebrachte varianten in fittersboekjes kan verondersteld worden, dat aan dergelijke boekjes een grote behoefte bestaat. Een aantal bij de VOMI, Branchevereniging

Nadere informatie

Inhoud. 1 Inleiding marketingplanningsproces 15. 2 Analyse van de externe omgeving 47

Inhoud. 1 Inleiding marketingplanningsproces 15. 2 Analyse van de externe omgeving 47 Inhoud 1 Inleiding marketingplanningsproces 15 1.1 Waarom strategische planning? 16 1.1.1 Strategische planning 16 1.1.2 Niveaus van het planningsproces in een onderneming 17 1.1.3 Strategisch marketingplanningsproces

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie