Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017"

Transcriptie

1 Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

2

3 Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2017 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

4

5 Voorwoord Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is een onafhankelijke stichting. Het Nibud heeft tot doel particuliere huishoudens inzicht te laten verkrijgen in hun inkomsten en uitgaven, en vaardigheid aan te leren om planmatig met geld om te gaan. Het Nibud probeert dit doel te bereiken door rechtstreeks voorlichting te geven, zowel via de massamedia als via eigen brochures over diverse budgetonderwerpen, zoals kostgeld en alimentatie. Daarnaast wil het Nibud hetzelfde doel bereiken via professionals die zich bezighouden met vormen van financiële advisering en voorlichting. Dit zijn functionarissen uit zowel de maatschappelijke hulp- en dienstverlening als het financieel bedrijfsleven, en sectoren van het onderwijs. Het Nibud ondersteunt deze groepen met eigen publicaties (Budgethandboek, Prijzengids, Rekenprogramma s) en door deskundigheidsbevordering in de vorm van opleidingen en trainingen. Bij dit alles gaat het Nibud uit van een standaardmethode van begroten. Dit resulteert in een reeks voorbeeldbegrotingen met referentiecijfers die zijn gebaseerd op empirisch wetenschappelijk onderzoek. Het Nibud stelt de keuzevrijheid en de eigen verantwoordelijkheid van de huishoudens voorop. Het Nibud geeft gemeenten meer inzicht in het effect van hun minimabeleid. Door middel van een minima-effectrapportage (MER) helpt het Nibud gemeenten om met het geld bestemd voor minimabeleid, de doelgroep zo effectief mogelijk te ondersteunen. Deze rapportage is uitgevoerd door het Nibud, in opdracht van de gemeente Enschede. Met dit onderzoek wil de gemeente Enschede zicht krijgen op de effecten van het (gemeentelijk) minimabeleid op de begroting van huishoudens met lage inkomens. Utrecht, oktober 2017 Minima-effectrapportage Gemeente Enschede / 5

6 6 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

7 Inhoud Voorwoord Inleiding Centrale vraag Kern minima-effectrapportage Leeswijzer Onderzoeksmethode: begrotingen Inleiding Basispakket & Uitgavensoorten Inkomsten De begrotingen Minimabeleid Landelijk minimabeleid Lokaal minimabeleid Kwijtscheldingsbeleid Collectieve (aanvullende) zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Kindpakket Kinderopvang en peuterspeelzaal Individuele bijzondere bijstand Resultaten Huishoudsamenstelling Vóór invulling van het Na invulling van het Inkomensniveau Vóór invulling van het Na invulling van het Individuele inkomenstoeslag Conclusies en aanbevelingen Regelingen Huishoudens / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

8 6. Vergelijking Minima-effectrapportage Inleiding Huishoudtypen Inkomensniveaus Bijlage 1: Begrotingen Bijlage 2: Overzicht saldo inkomensten minus uitgaven Bijlage 3: Verantwoording uitgaven Bijlage 4: Saldi met Garantverzorgd / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

9 1. Inleiding 1.1 Centrale vraag Iedere gemeente beschikt over mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Dat kan bijvoorbeeld door het kwijtschelden van gemeentelijke heffingen en/ of door bijzondere bijstand. Het is echter niet direct zichtbaar wat in de praktijk de effecten van die maatregelen zijn op het budget van verschillende groepen huishoudens. De centrale vraag van dit onderzoek luidt: Wat is het effect van landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens met een laag inkomen in de gemeente Enschede? Bekeken wordt welke groepen huishoudens in de gemeente goed profiteren van de verschillende inkomensondersteunende maatregelen en welke groepen minder goed. Ook maakt deze rapportage een eventuele armoedeval inzichtelijk. Het doel van een minima-effectrapportage is inzicht te geven in de koopkracht van de armste groepen in de gemeente en in de effecten van landelijke en gemeentelijke maatregelen daarop. De resultaten van de effectrapportage kunnen als basis dienen voor de verdere ontwikkeling van het minimabeleid van de gemeente Enschede. 1.2 Kern minima-effectrapportage In deze minima-effectrapportage wordt voor een aantal huishoudtypen de koopkracht inzichtelijk gemaakt. In overleg met de gemeente Enschede is een keuze gemaakt voor de volgende voorbeeldsituaties: 1. Een alleenstaande onder de AOW-gerechtigde leeftijd; 2. Een alleenstaande ouder met twee jonge kinderen (3 en 5 jaar); 3. Een alleenstaande ouder met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar); 4. Een paar zonder kinderen; 5. Een paar met twee jonge kinderen (3 en 5 jaar); 6. Een paar met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar). De rapportage laat zien welke effecten de landelijke en gemeentelijke maatregelen hebben op de koopkracht van de huishoudtypen bij verschillende inkomensniveaus. 9 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

10 Voor elk van de zes huishoudens worden berekeningen gemaakt bij de volgende inkomens: netto minimuminkomen (norm Participatiewet of AOW); 110 procent van het netto minimuminkomen; 120 procent van het netto minimuminkomen; Onder netto minimuminkomen verstaan we het toepasselijk minimuminkomen voor een specifiek type huishouden. Voor een alleenstaande onder de AOW-leeftijd is dit gelijk aan 70 procent van het wettelijk minimumloon. Voor een alleenstaande vanaf de AOWleeftijd is dit gelijk aan de hoogte van de AOW. Bij 110 en 120 procent van het netto minimuminkomen vermenigvuldigen we de toepasselijke bijstandsnorm met respectievelijk 1,1 en 1,2. Het kan vóórkomen dat een huishouden met een inkomen op 110 procent van het minimum hiervan minder overhoudt dan een huishouden op 100 procent van het minimum, omdat de eerste groep huishoudens buiten de regelingen voor financiële ondersteuning valt. Tegelijkertijd kunnen de uitgaven toenemen (bijvoorbeeld door werkgerelateerde kosten als iemand vanuit de bijstand uitstroomt naar werk). Dit rapport maakt dit effect, de armoedeval, inzichtelijk. Bij huishoudens boven de AOW-leeftijd wordt officieel niet gesproken van een armoedeval, omdat zij gewoonlijk niet uitstromen van een uitkering naar betaald werk. Toch kan er bij hen ook sprake zijn van een geringere bestedingsmogelijkheid bij een hoger inkomen. Voor het gemak wordt dit ook als armoedeval aangemerkt. De huur vormt in de meeste huishoudens de hoogste uitgave op de begroting. In 2015 is gerekend met huren van 389 euro voor een- en tweepersoonshuishoudens en 473 euro voor meerpersoonshuishoudens. In overleg met de gemeente worden deze huren voor deze rapportage verhoogd met de maximale huurverhoging voor 2016 (2,1 procent) en voor 2017 (2,8 procent). Daarmee komen de huren uit op 408 euro voor een- en tweepersoonshuishoudens en 496 euro voor meerpersoonshuishoudens. 1.3 Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 2 gaat in op de onderzoeksmethode. Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de lokale inkomensondersteunende regelingen die worden doorberekend in deze effectrapportage. Vervolgens geeft hoofdstuk 4 de onderzoeksresultaten. In hoofdstuk 5 staan de conclusies en aanbevelingen. Ten slotte wordt in hoofdstuk 6 een vergelijking gemaakt met de resultaten uit de MER / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

11 2. Onderzoeksmethode: begrotingen 2.1 Inleiding Om het effect van inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens te berekenen, maakt het Nibud gebruik van begrotingen. Uit deze begrotingen zijn de inkomsten en uitgaven van de huishoudens af te lezen. De begrotingen in deze rapportage zijn gemaakt voor zes verschillende huishoudtypen op drie verschillende inkomensniveaus. Hierbij gaan we ervan uit dat huishoudens in een huurwoning leven. De begrotingen zijn voor groepen van huishoudens. De bedragen in de begrotingen zijn gemiddelden; in werkelijkheid zal de financiële situatie van de individuele huishoudens er anders uitzien. De begroting laat dus niet zien in hoeverre een individueel huishouden een sluitende begroting heeft. Wel wordt duidelijk in hoeverre een groep huishoudens een sluitende begroting heeft. Bij het opstellen van de begrotingen wordt geen rekening gehouden met schulden, omdat daarover niets algemeens te zeggen valt. Schulden komen echter vaak voor onder mensen met lage inkomens. Alle begrotingen zijn maandbegrotingen, waarbij de inkomsten en uitgaven zijn omgerekend naar gemiddelde maandbedragen. In de praktijk kunnen er flinke verschillen zijn tussen de maanden van het jaar. Vakantiegeld wordt bijvoorbeeld jaarlijks uitgekeerd, maar wordt in deze rapportage uitgedrukt in een maandelijks bedrag. Het inkomen is in iedere begroting een vast gegeven. De uitgavenkant vullen we in volgens de methode van het en het. 2.2 Basispakket & Het : alle uitgaven die als noodzakelijk kunnen worden beschouwd. Het : het bedrag dat overblijft nadat alle uitgaven uit het zijn gedaan is bestemd voor de meer vrije bestedingen. De uitgaven in het worden in twee delen gesplitst: de uitgaven voor sociale participatie en de overige uitgaven. 11 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

12 In bijlage 3 staan de uitgangspunten en de samenstelling van het basis- en het beschreven. Het en het zijn op bepaalde punten verschillend voor de diverse huishoudtypen. Een alleenstaande staat immers voor andere kosten dan bijvoorbeeld een gezin met kinderen. Sociale participatie wordt door velen als noodzakelijk beschouwd en is in veel gemeenten op de een of andere manier onderdeel van het minimabeleid. De kosten van het nemen toe, naarmate het inkomen stijgt. In de eerste plaats komt dit door hogere reiskosten. Iemand met een inkomen (net) boven het sociaal minimum zal een laagbetaalde baan hebben en kosten voor woon-werkverkeer maken. Soms worden deze kosten door de werkgever vergoed, maar in deze rapportage wordt daar niet van uitgegaan. Bovendien worden de kosten voor participatie verminderd met het bedrag dat de gemeente hiervoor beschikbaar stelt. Voor de gemeente Enschede gaat het om de vergoedingen vanuit de Stichting Leergeld. Deze vergoedingen worden verstrekt tot een inkomensniveau van 120 procent. Boven dit inkomensniveau vervallen de bijdragen, waardoor de kosten van participatie hoger uitvallen en het dus duurder wordt. Naast de uitgaven zoals gespecificeerd in het pakket aan sociale participatie kunnen nog allerlei overige uitgaven als voorbeeld in het worden opgenomen. In dit onderzoek zijn dat: de kosten voor woon-werkverkeer; zakgeld voor de kinderen; de kosten voor een huisdier. Naast de noodzakelijke uitgaven van de pakketten zijn er in individuele gevallen moeilijk of niet-vermijdbare uitgaven. Dit zijn uitgaven die voor een bepaald persoon onontkoombaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer iemand een speciaal dieet moet volgen. Voor dit soort uitgaven is individuele bijzondere bijstand mogelijk. Individuele bijzondere bijstand is het vangnet door dergelijke kostenposten, maar is niet in de begrotingen opgenomen, omdat dit afhankelijk is van de persoonlijke situatie. 12 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

13 2.3 Uitgavensoorten In alle begrotingen onderscheidt het Nibud drie soorten uitgaven: VASTE LASTEN Dit zijn periodiek terugkerende uitgaven, waarbij het bedrag veelal elke periode hetzelfde is. Vaak is er een contract afgesloten voor deze uitgaven. RESERVERINGSUITGAVEN Dit zijn uitgaven die niet iedere maand terugkomen. De bedragen voor de verschillende reserveringsuitgaven zou een huishouden in principe maandelijks opzij moeten zetten om deze onregelmatige uitgaven direct te kunnen betalen. HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Dit zijn regelmatig terugkerende uitgaven, waarvan het bedrag per keer (per aankoopbeurt) verschilt. De kaders hieronder geven weer welke uitgavenposten onder elk van de categorieën (vaste lasten, reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven) vallen. Vaste lasten Huur Energie Gas Elektriciteit Water Gemeentelijke heffingen Waterschapsheffingen Telefoon, televisie, internet Verzekeringen Zorgverzekering: basis Zorgverzekering: aanvullend Overige verzekeringen Onderwijs Kinderopvang Bankkosten Vervoer Reserveringsuitgaven Kleding en schoenen Inventaris Onderhoud huis en tuin Eigen risico Eigen bijdragen Zelfzorgmedicijnen Huishoudelijke uitgaven Voeding Was- en schoonmaakmiddelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening 13 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

14 In deze rapportage wordt gerekend met minimale bedragen die huishoudens nodig hebben om deze uitgaven te kunnen betalen. Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de tarieven voor heffingen, de premie van de collectieve zorgverzekering en de kosten van de peuterspeelzaal. 2.4 Inkomsten In deze rapportage worden op drie inkomensniveaus begrotingen opgesteld voor de betreffende voorbeeldhuishoudens: het minimuminkomen (bijstand/aow -uitkering), 110 procent en 120 procent van het netto minimuminkomen. Met bijstandsniveau wordt in deze rapportage bedoeld de norm op grond van de Participatiewet, artikel 5 lid 1 sub c. Uitgangspunt in deze rapportage is het totaal besteedbaar maandinkomen. Dat inkomen bestaat uit alle inkomsten van het huishouden, zoals netto salarissen, uitkeringen, kortingen op de belasting, huurtoeslag, vakantiegeld, kinderbijslag en kindgebonden budget. In de begrotingen is geen rekening gehouden met eigen vermogen of eventuele inkomsten daaruit. In de rapportage wordt verondersteld dat de huishoudens maximaal gebruik maken van alle regelingen die op hen van toepassing zijn. 2.5 De begrotingen Volgens de methodiek die hierboven staat beschreven, worden de begrotingen opgesteld. Deze begrotingen staan in bijlage / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

15 3. Minimabeleid In dit hoofdstuk worden diverse landelijke en gemeentelijke regelingen voor inkomensondersteuning van minima beschreven. Alleen de regelingen die in de berekeningen zijn meegenomen komen in dit hoofdstuk aan bod. Paragraaf 3.1 beschrijft de landelijke regelingen; in paragraaf 3.2 komen de lokale inkomensondersteunende regelingen aan bod. Per regeling wordt een korte beschrijving gegeven van de belangrijkste kenmerken en voorwaarden. 3.1 Landelijk minimabeleid Bij het opstellen van de begrotingen worden de landelijke heffingskortingen (algemene heffingskorting, arbeidskorting, inkomensafhankelijke combinatiekorting en de [alleenstaande] ouderenkorting), landelijke toeslagen (zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag, kindgebonden budget) en de kinderbijslag in de berekeningen opgenomen. 3.2 Lokaal minimabeleid Naast de landelijke inkomensondersteunende maatregelen heeft de gemeente Enschede voor huishoudens met een laag inkomen ook een lokaal minimabeleid. De regelingen die worden opgenomen in de berekeningen komen in de volgende paragrafen aan bod Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Enschede kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Naast het vaste bedrag voor de afvalstoffenheffing, kent de gemeente een gedifferentieerd tarief per hoeveelheid restafval. Voor 240 liter restafval wordt 6,90 euro in rekening gebracht, voor 140 liter restafval is dit 4,03 euro. In deze rapportage gaan we voor gezinnen met kinderen uit van 240 liter restafval per maand en voor de huishoudens zonder kinderen 140 liter restafval. Hiermee komen gezinnen met kinderen precies aan het maximale bedrag waarvoor kwijtschelding kan worden aangevraagd. De gemeente toetst bij het vaststellen van de kwijtschelding aan 100 procent van de norm op grond van de Participatiewet. Dat wil zeggen dat afhankelijk van het vermogen, huishoudens met een inkomen op bijstandsniveau in principe geen gemeentelijke heffingen hoeven te betalen. Bij een inkomen hierboven wordt de betalingscapaciteit berekend door het inkomen te verminderen met het norminkomen. 15 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

16 Er vindt een correctie plaats voor eigen uitgaven aan huur en voor nominale ziektekostenpremies. Vanaf 2012 kunnen gemeenten bij de berekening van de kwijtschelding ook rekening houden met de kosten van kinderopvang. De gemeente Enschede maakt van deze mogelijkheid gebruik. Van de betalingscapaciteit dient 80 procent te worden aangewend voor de betaling van de gemeentelijke heffingen. Bij het waterschap is kwijtschelding mogelijk voor de zuiveringsheffing en de watersysteemheffing ingezetenen. Bij de berekening van de kwijtschelding hanteert het waterschap, net zoals de gemeente, de norm van 100 procent van de toepasselijke norm. De kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen en het waterschap wordt gezamenlijk berekend Collectieve (aanvullende) zorgverzekering Het verzekeren tegen ziektekosten is voor iedereen wettelijk verplicht. Daarom biedt de gemeente Enschede inwoners met een laag inkomen een collectieve zorgverzekering aan bij zorgverzekeraar Menzis. Menzis biedt drie verschillende gemeentepakketten aan. De collectieve zorgverzekering bestaat altijd uit een basisverzekering, een aanvullende verzekering en een tandverzekering. De gemeente biedt een bijdrage in de premie, afhankelijk van het pakket waar voor wordt gekozen. Om voor deelname aan de collectieve zorgverzekering in aanmerking te komen, hanteert de gemeente een inkomensgrens van 110 procent van de toepasselijke norm. Voor de huishoudens met een grote zorgvraag heeft de gemeente een uitgebreider pakket, waarbij het eigen risico is meeverzekerd. Voor dit pakket geldt een inkomensgrens van 120 procent. Daarnaast kent de gemeenten een tegemoetkoming eigen risico voor huishoudens met een inkomen tot 120 procent, die het eigen risico volledig hebben opgebruikt, maar die niet een Garantverzorgd 3 pakket hebben afgesloten. Deze tegemoetkoming bedraagt in euro per jaar. In dit onderzoek wordt gerekend met aanvullend pakket 3 (GarantVerzorgd 3), gecombineerd met de goedkoopste tandartsverzekering (TandVerzorgd 350). De kosten van dit pakket komen, na de automatische aftrek van de gemeentelijke bijdrage, uit op 160,50 euro per maand. Hiermee wordt de (financieel) meest ongunstige situatie 16 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

17 weergegeven, waarmee de gemeente zicht krijgt op de situatie van huishoudens die zich uitgebreider (moeten) verzekeren. In bijlage 4 is een tabel opgenomen waarbij gerekend wordt met Garantverzorgd 2, zodat ook zicht ontstaat op een situatie waarin huishoudens zich minder uitgebreid hoeven te verzekeren. In deze tabel is tevens rekening gehouden met een reservering voor het eigen risico. Deze reservering bedraagt 285 euro per jaar, wat neerkomt op 23,75 euro per maand. (Dit is het volledig eigen risico van 385 euro per jaar verminderd met de gemeentelijke tegemoetkoming van 100 euro per jaar.) Omdat Garantverzorgd 2 niet beschikbaar is voor huishoudens met een inkomen op 120 procent, wordt op dat inkomensniveau wel met Garantverzorgd 3 gerekend. De kosten voor de zorgverzekering zijn opgenomen onder de post zorgverzekering basis en aanvullend. De zorgtoeslag die huishoudens ontvangen is in de begrotingen opgenomen bij de inkomsten Individuele inkomenstoeslag De individuele inkomenstoeslag in de gemeente Enschede is bedoeld voor huishoudens tussen de 21 jaar en de AOW-gerechtigde leeftijd, die gedurende een periode van vijf jaar over een inkomen beschikken dat niet hoger is dan de geldende bijstandsnorm. Voorwaarden om voor de individuele inkomenstoeslag in aanmerking te komen zijn dat men geen eigen vermogen heeft conform de normen in de Participatiewet, dat er geen zicht op inkomensverbetering is en dat geen maatregel is opgelegd in verband met de arbeidsverplichtingen. Daarbij wordt rekening gehouden met de eigen krachten en bekwaamheden en met de eigen inspanningen om het inkomen te verbeteren. De hoogte van de individuele inkomenstoeslag bedraagt voor alleenstaanden 114 euro per jaar, voor alleenstaande ouders 145 euro per jaar en voor (echt)paren 162 euro per jaar. Bij de resultaten van deze rapportage wordt een vergelijking gemaakt tussen huishoudens die in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag en huishoudens die hier geen recht op hebben Kindpakket Huishoudens met schoolgaande kinderen met een inkomen tot 120 procent van de geldende bijstandsnorm kunnen in aanmerking komen voor een of meer vergoedingen vanuit de Stichting Leergeld. In het eerste half jaar van 2017 werden vooral vergoedingen verstrekt voor een schoolreisje, een fiets en zwemlessen. Het gemiddeld verstrekte bedrag per kind bedroeg 196 euro. 17 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

18 Naast bovengenoemde vergoedingen zijn in 2017 nieuwe producten en activiteiten aan het Kindpakket toegevoegd. Het gaat om de volgende toevoegingen: Kinderen kunnen via de Kledingbank twee keer per jaar schoenen en kleding krijgen. De Kledingbank hanteert hierbij haar eigen inkomensgrenzen. De huishoudens in dit onderzoek hebben een besteedbaar inkomen dat boven dit maximale grensbedrag ligt. Daarom is deze voorziening niet in de begrotingen doorberekend. Voor sportkleding worden vouchers van maximaal 100 euro per kind per jaar uitgegeven. Deze vergoeding is in de begrotingen verrekend met post kleding (waarin ook kosten voor sportkleding zijn opgenomen). Als tegemoetkoming in de schoolkosten wordt een (gevulde) schooltas aangeboden. Hiervoor gelden verschillende bedragen: - Brugklas: 89,10 euro - Groep 5: 42,85 euro - Groep 1: 42,85 euro Deze vergoeding wordt voor het kind op de basisschool verrekend met de post schoolkosten. De kinderen van 14 en 16 jaar hebben de brugklas al gehad en ontvangen deze vergoeding niet (meer). Het Jongerenberaad heeft geadviseerd een laptop en/ of een smartphone aan het Kindpakket toe te voegen. Hoewel dit jaar nog niet ieder kind uit een gezin met een laag inkomen van een laptop of smartphone zal zijn voorzien, maakt dit wel onderdeel uit van het pakket. Daarom zijn in de begrotingen voor gezinnen met kinderen op het voortgezet onderwijs de (afschrijvings)kosten voor een laptop en een smartphone uit de post inventaris gehaald. We rekenen met één laptop per huishouden en één smartphone per kind. De vergoeding voor sportlessen worden verhoogd van 225 euro naar 250 euro op jaarbasis. In de begrotingen is onder de post sociale participatie een bedrag opgenomen voor contributies en abonnementen (zie bijlage 3). Dit bedrag wordt voor kinderen uit de gezinnen die recht hebben op deze vergoedingen op nul gezet. De vergoeding voor schoolreizen worden verhoogd: voor kinderen in groep 7 en 8 van het basisonderwijs gaat de vergoeding van maximaal 75 euro naar 18 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

19 maximaal 100 euro en voor kinderen op het voortgezet onderwijs gaat de vergoeding van maximaal 125 euro naar maximaal 450 euro. De vergoeding van schoolreizen is in de begrotingen als volgt verwerkt: Omdat kinderen van 3 en 5 jaar (nog) niet voor deze vergoeding in aanmerking komen, is de vergoeding bij de huishoudens met jonge kinderen niet meegenomen. De kinderen op het voortgezet onderwijs (van 14 en 16 jaar) komen wel voor deze vergoeding in aanmerking. Omdat de schoolkosten die voor deze kinderen in de begroting zijn opgenomen, iets lager zijn dan de maximale vergoeding, wordt de post schoolkosten voor kinderen op het voortgezet onderwijs op nul gezet. De vergoeding voor een fiets kent twee nieuwe tarieven: - Voor kinderen in de leeftijd van 6 tot en met 11 jaar gaat de vergoeding van 100 euro naar 175,45 euro. - Voor kinderen van 12 tot en met 16 jaar gaat de vergoeding van 140 euro naar 205,70 euro. In de begrotingen worden daarom de kosten van een fiets uit de post vervoer gehaald. Naast bovengenoemde voorzieningen, is in de gemeente Enschede een vergoeding mogelijk voor jongeren van 10 tot 18 jaar van ouders met een laag inkomen die onderwijsbegeleiding/ huiswerkbegeleiding nodig hebben. Deze vergoeding is niet in de begrotingen doorgerekend, omdat ook de kosten voor dergelijke begeleiding niet in de begrotingen zijn opgenomen. Immers, niet ieder gemiddeld kind hiervan gebruik zal maken. Voor de volledigheid is wel goed deze mogelijkheid te benoemen. Voor ouders van kinderen die deze begeleiding nodig hebben zou dit zonder de vergoeding van de gemeente wel tot een extra kostenpost leiden Kinderopvang en peuterspeelzaal Op grond van de Wet kinderopvang kunnen ouders van kinderen tot twaalf jaar een tegemoetkoming toegekend krijgen voor de kosten van kinderopvang. Vervolgens resteert een eigen bijdrage voor deze kosten. Indien iemand aan het werk is of een arbeidsmarktgericht traject volgt en degene heeft kinderopvang nodig, dan kan door de gemeente Enschede een vergoeding vanuit het participatiebudget worden verstrekt. Alleenstaande ouders met een inkomen boven bijstandsniveau zullen enkele dagen per week werken en gebruik maken van de kinderopvang. Bij 110 procent van het minimuminkomen wordt gerekend met 20 uur kinderopvang per week, bij een inkomen op 120 procent wordt uitgegaan van 30 uur kinderopvang. 19 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

20 Een alleenstaande ouder met een bijstandsuitkering (die geen re-integratietraject of opleiding volgt) hoeft geen gebruik van de kinderopvang te maken; daarom zijn in de begrotingen op 100 procent geen kosten voor kinderopvang opgenomen. Wel wordt ervan uitgegaan dat twee dagdelen per week, 40 weken per jaar, gebruik wordt gemaakt van de peuterspeelzaal. Ook paren zonder werk (met een bijstandsuitkering) of paren waarvan een van beide partners werkt (met een inkomen van 110 en 120 procent van de norm), zullen geen gebruik maken van de kinderopvang, maar van de peuterspeelzaal. De kosten voor het gebruik van de peuterspeelzaal voor kinderen van ouders met een minimuminkomen zijn 212 euro op jaarbasis. Facturatie vindt over 10 maanden plaats, maar in dit onderzoek wordt het totale bedrag verdeeld over 12 maanden. De kosten voor kinderopvang en de peuterspeelzaal zijn in de begrotingen opgenomen onder de post kinderopvang. Wanneer recht is op bijzondere bijstand voor de eigen bijdrage van kinderopvang, dan is dit weer op de post kinderopvang in mindering gebracht. De kinderopvangtoeslag die de betreffende huishoudens ontvangen is in de begrotingen opgenomen bij de inkomsten Individuele bijzondere bijstand De gemeente Enschede verstrekt voor bijzondere en noodzakelijke kosten individuele bijzondere bijstand. Tot een inkomen van110 procent van de toepasselijke bijstandsnorm wordt geen draagkracht verondersteld. Van het inkomen hierboven wordt 35 procent als draagkracht aangemerkt. Het vermogen mag niet hoger zijn dan het wettelijk vrij te laten vermogen conform de Participatiewet. De individuele bijzondere bijstand wordt in dit onderzoek niet meegenomen omdat deze sterk afhankelijk is van de persoonlijke situatie. 20 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

21 4. Resultaten Dit hoofdstuk bevat de resultaten van het onderzoek. Eerst komen de verschillen tussen de huishoudtypen in de gemeente Enschede aan bod. Vervolgens worden de verschillende inkomensniveaus met elkaar vergeleken. Een en ander wordt schematisch weergegeven in tabel 1. Deze tabel geeft een overzicht van de bestedingsruimte die de onderzochte huishoudtypen hebben, nadat zij de uitgaven uit het en het hebben gedaan. In de laatste twee kolommen wordt het saldo weergegeven van huishoudens die in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag. Een negatief saldo op de maandbegroting is in rood weergegeven. Indien een hoger inkomen leidt tot minder bestedingsruimte (de zogenoemde armoedeval) dan is dit bij het betreffende inkomensniveau aangegeven met een rood pijltje. 4.1 Huishoudsamenstelling Vóór invulling van het Uit de tweede kolom ( ) blijkt dat alle onderzochte huishoudens voldoende inkomsten hebben om de noodzakelijke uitgaven uit het te betalen Na invulling van het Wanneer ook naar de bestedingen in het wordt gekeken, zijn er meerdere huishoudentypen die met tekorten op hun maandbegroting te maken krijgen: Alleenstaanden kunnen op bijstandsniveau en op 110 procent van deze norm het niet bekostigen. Ook paren kunnen niet altijd het bekostigen. Paren met jonge kinderen kunnen op bijstandsniveau het niet bekostigen, paren zonder kinderen kunnen dit ook niet bij een inkomen op 110 procent van de toepasselijke norm en paren met oudere kinderen hebben op alle onderzochte inkomensniveaus met een tekort te maken. 21 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

22 Tabel 1. Overzicht saldo inkomsten min uitgaven a. Alleenstaande inclusief inkomenstoeslag basis- en basis- en 100% % % b. alleenstaande, twee jonge kinderen (3 & 5 jaar) inclusief inkomenstoeslag basis- en basis- en 100% % % c. alleenstaande, twee oudere kinderen (14 & 16 jaar) inclusief inkomenstoeslag basis- en basis- en 100% % % d. Paar zonder kinderen inclusief inkomenstoeslag basis- en basis- en 100% % % e. paar, twee jonge kinderen (3 & 5 jaar) inclusief inkomenstoeslag basis- en basis- en 100% % % f. paar, 2 oudere kinderen (14 & 16 jaar) inclusief inkomenstoeslag basis- en basis- en 100% % % / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

23 a. Alleenstaande In Enschede heeft een alleenstaande met een bijstandsuitkering na invulling van het een tekort van 10 euro; op 110 procent van de norm komt het tekort uit op 18 euro. Vanaf 120 procent wordt het saldo positief. Alleenstaanden kunnen hun kosten niet delen met anderen en hebben dus niet de schaalvoordelen waar (eenouder)gezinnen wel van profiteren. Nadat alle noodzakelijke uitgaven uit het zijn bekostigd, houden zij te weinig inkomen over voor sociale participatie. b. Eenoudergezin met jonge kinderen (3 en 5 jaar) Het eenoudergezin met twee jonge kinderen heeft voldoende inkomsten om naast de uitgaven uit het, de uitgaven uit het te kunnen bekostigen. Op bijstandsniveau heeft dit huishouden 179 euro vrij te besteden na invulling van het. Dit saldo loopt op naar 256 euro op 120 procent van de norm. c. Eenoudergezin met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar) Ook het eenoudergezin met oudere kinderen heeft voldoende bestedingsruimte om zowel het als het te betalen. Het resterende saldo is echter wel een stuk lager dan bij eenoudergezinnen met jonge kinderen. Dit heeft te maken met het feit dat de kosten voor oudere kinderen over het algemeen hoger zijn dan voor jonge kinderen bijvoorbeeld die voor voeding, kleding, schoolkosten en zakgeld. De hogere kinderbijslag en het kindgebonden budget voor deze leeftijd kunnen dit verschil niet compenseren. d. Paar zonder kinderen Het paar zonder kinderen kan alleen met een inkomen van 120 procent het bekostigen. Een belangrijke oorzaak van de tekorten op 100 en 110 procent ligt in het feit dat een paar de kosten van twee volwassenen moet dragen, zoals de kosten van de zorgverzekering, kleding en voeding. De hogere bijstandsnorm voor een paar is veelal niet voldoende om deze extra kosten op te vangen. e. Paar met twee jonge kinderen (3 en 5 jaar) Het paar met twee jonge kinderen kan op bijstandsniveau de uitgaven uit het niet bekostigen. Vanaf een inkomen op 110 procent lukt dit wel. Evenals bij het paar zonder kinderen, zijn het vooral de kosten voor twee volwassenen die het tekort veroorzaken. Door de landelijke kindgebonden toeslagen én de vergoedingen vanuit de gemeente uit het Kindpakket kan het paar met jonge kinderen net iets beter rondkomen dan het paar zonder kinderen. 23 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

24 f. Paar met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar) Het paar met oudere kinderen kan op geen van de onderzochte inkomensniveaus de uitgaven uit het zowel het als het bekostigen. Op bijstandsniveau is er een tekort van 136 euro per maand. Op 110 procent van de norm komt dit huishouden 88 euro te kort en op 120 procent is er nog een tekort van 54 euro per maand. Zoals eerder aangegeven, weegt de hogere bijstandsnorm voor een paar niet op tegen de extra kosten van twee volwassenen. Hier bovenop komen de kosten voor twee oudere kinderen, die hoger liggen dan de uitgaven voor jonge kinderen. Deze combinatie maakt dit huishoudtype financieel zeer kwetsbaar. 4.2 Inkomensniveau Voor elk huishoudtype zijn verschillende inkomensniveaus doorgerekend. Naast het minimum inkomen zijn inkomens op 110 en 120 procent van het netto minimuminkomen gespecificeerd. Soms leidt een hoger inkomen tot een beperktere bestedingsmogelijkheid. Dit komt enerzijds doordat landelijke en gemeentelijke inkomensondersteunende maatregelen, zoals huurtoeslag en kwijtschelding van gemeentelijke heffingen, bij een hoger inkomensniveau lager worden of volledig wegvallen. Anderzijds nemen de uitgaven toe, bijvoorbeeld wanneer huishoudens vanuit een uitkering uitstromen naar betaald werk. Op dat moment nemen de kosten door werk toe en komen rechten op diverse inkomensondersteunende regelingen (gedeeltelijk) te vervallen. Wanneer een huishouden bij een hoger inkomen minder te besteden heeft, is sprake van een armoedeval Vóór invulling van het Na invulling van het (en vóór invulling van het ) hebben alle onderzochte huishoudtypen meer bestedingsruimte naarmate hun inkomen toeneemt. Hier doet zich dus nergens een armoedeval voor Na invulling van het Na invulling van het wordt wel een armoedeval zichtbaar: de alleenstaande heeft bij een inkomen op 110 procent te maken met een groter tekort dan bij een inkomen op bijstandsniveau. Deze armoedeval wordt in de eerste plaats veroorzaakt door extra reiskosten: voor alle onderzochte huishoudens met een inkomen hoger dan bijstand, gaan we ervan uit dat er sprake is van een (laagbetaalde) baan. Hierdoor zullen er ook werkgerelateerde 24 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

25 kosten zijn, zoals de kosten van woon-werkverkeer (in de begrotingen opgenomen onder de post overig ). Bij de alleenstaande resulteert dit in een (lichte) armoedeval. Bij de andere huishoudens ontstaat geen armoedeval. Dit hangt samen met de kwijtschelding van lokale lasten. De alleenstaande betaalt bij een inkomen van 110 procent bijna het volledige bedrag aan lokale heffingen (er is een gedeeltelijke kwijtschelding van acht euro). Alleenstaande ouders hebben op 110 procent recht op meer kwijtschelding: alleenstaande ouders met jonge kinderen krijgen 49 euro per maand kwijtschelding, voor alleenstaande ouders met oudere kinderen is dit 41 euro. Hierdoor ontstaat bij alleenstaande ouders geen armoedeval op 110 procent en bij alleenstaanden wel. Dat alleenstaande ouders met jonge kinderen meer kwijtschelding krijgen dan alleenstaande ouders met oudere kinderen komt doordat de kosten voor kinderopvang worden meegenomen bij de berekening van de kwijtschelding van lokale lasten. Ook paren hebben bij een inkomen op 110 procent recht op gedeeltelijke kwijtschelding, namelijk 33 euro per maand. Voor paren geldt bovendien een hogere bijstandsnorm dan voor alleenstaanden (met of zonder kinderen). Daardoor is het verschil tussen 100 procent en 110 procent voor paren in absolute zin groter dan voor alleenstaanden. Het bedrag dat wordt gerekend voor woon-werkverkeer is voor alle huishoudtypen gelijk, omdat we bij een inkomen boven bijstandsniveau uitgaan van één persoon die werkt. Het inkomen van paren neemt op 110 procent genoeg toe om de extra kosten voor woon-werkverkeer op te vangen. Hierdoor wordt ook bij paren geen armoedeval zichtbaar op 110 procent Individuele inkomenstoeslag Huishoudens tot de AOW-gerechtigde leeftijd, die langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen, kunnen in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag (IIT). In de gemeente Enschede geldt dit voor huishoudens die vijf jaar of langer moeten rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau. In tabel 1 staan in de laatste twee kolommen de saldi van de inkomsten min de uitgaven uitgewerkt waarbij ook rekening is gehouden met de IIT. Uit de tabel valt af te lezen dat een alleenstaande die IIT ontvangt, maandelijks 119 euro over houdt nadat alle uitgaven uit het zijn gedaan en 1 euro te kort komt als ook alle uitgaven uit het zijn gedaan. Hiermee is het tekort dat een alleenstaande jonger dan AOW-leeftijd had zonder IIT (van 10 euro) kleiner geworden. 25 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

26 Wel zien we dat de armoedeval op 110 procent van de norm groter wordt wanneer een alleenstaande in aanmerking komt voor IIT. Anders gezegd, een alleenstaande die naast een inkomen op bijstandsniveau in aanmerking komt voor de IIT, gaat er op 110 procent méér op achteruit dan een alleenstaande die geen IIT ontvangt. Voor de overige huishoudtypen geldt (logischerwijs) dat het inkomen op 110 procent minder toeneemt wanneer zij op bijstandsniveau IIT ontvangen. Bijvoorbeeld: een alleenstaande ouder met jonge kinderen heeft op bijstandsniveau een bestedingsruimte van 179 euro. Op 110 procent gaat de bestedingsruimte 39 euro omhoog naar 218 euro. Ontvangt deze alleenstaande ouder ook IIT dan gaat de bestedingsruimte 27 euro omhoog van 191 euro naar 218 euro. 26 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

27 5. Conclusies en aanbevelingen Dit hoofdstuk beschrijft, naar aanleiding van de resultaten in de vorige hoofdstukken, de conclusies. Daarnaast worden er verschillende adviezen gegeven voor de aanpassing van regelingen in het kader van minimabeleid van de gemeente Enschede. 5.1 Regelingen De diverse vormen van inkomensondersteuning in de gemeente Enschede hebben een positief effect op de bestedingsruimte van de inwoners. Hieronder volgt per regeling een beschrijving van dit effect. Kwijtschelding Om voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen en waterschapslasten in aanmerking te komen hanteren zowel de gemeente als het waterschap een kwijtscheldingsnorm van 100 procent. De betalingscapaciteit voor de gemeentelijke heffingen en de waterschapslasten wordt gezamenlijk berekend. Het Nibud adviseert deze berekeningsmethode te handhaven, zodat de ruimte één maal wordt ingevuld, en niet door zowel het waterschap als de gemeente wordt ingezet. Dit werkt gunstig uit voor huishoudens met een inkomen vlak boven bijstandsniveau. Vanaf 2012 kunnen gemeenten bij de berekening van de kwijtschelding ook rekening houden met de kosten van kinderopvang. Hierdoor hebben huishoudens die gebruik maken van formele kinderopvang bij een inkomen (iets) boven de bijstandsnorm mogelijk recht op kwijtschelding van gemeentelijke heffingen, terwijl zij hier voorheen, gezien hun inkomen, geen recht op hadden. De gemeente Enschede heeft deze voorziening doorgevoerd. Door gebruik te maken van deze mogelijkheid kan de koopkracht van gezinnen met kinderen die gebruik maken van kinderopvang worden vergroot. Collectieve zorgverzekering De gemeente biedt inwoners met een laag inkomen een collectieve zorgverzekering aan, waarbij de gemeente een bijdrage in de premie verstrekt. Inwoners kunnen uit drie verschillende pakketten kiezen : Garantverzorgd 1 (voor inwoners met lage zorgkosten) en het uitgebreidere Garantverzorgd 2 zijn af te sluiten door huishoudens met een inkomen tot en met 110 procent van de geldende bijstandsnorm. Het meest uitgebreide pakket, Garantverzorgd 3, is bedoeld voor inwoners met hoge zorgkosten en is beschikbaar voor huishoudens met een inkomen 27 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

28 tot en met 120 procent. Bij dit pakket is ook het eigen risico verzekerd. Voor inwoners die niet voor Garantverzorgd 3 hebben gekozen, maar die wel het eigen risico volledig hebben opgebruikt, bestaat een gemeentelijke regeling voor een tegemoetkoming in de kosten van het eigen risico. Deze tegemoetkoming bedraagt in euro per jaar. Het Nibud beoordeelt deze regeling als positief. Belangengroeperingen vangen steeds vaker signalen op dat huishoudens zorg mijden, zodat zij hun eigen risico niet hoeven aan te spreken. Dit is een onwenselijke situatie, waar de gemeente Enschede in ieder geval voor een deel aan tegemoet komt. Een andere mogelijkheid is om het eigen risico gespreid (maandelijks) te laten betalen en het aan het eind van het jaar het niet-gebruikte deel terug te betalen. Advies 1 Het Nibud adviseert de gemeente deelnemers aan de collectieve zorgverzekering de mogelijkheid te bieden om het eigen risico gespreid te betalen. Daarnaast wil het Nibud wijzen op het volgende: Voor deelnemers aan de collectieve zorgverzekering, die het eigen risico opmaken, is GarantVerzorgd 3 de goedkoopste optie. Een verzekerde die verwacht weinig zorgkosten te hebben en die daarom kiest voor GarantVerzorgd 2, maar waar desondanks het volledig eigen risico wordt opgemaakt, is maandelijks iets duurder uit, ook wanneer gebruik wordt gemaakt van de gemeentelijke regeling voor een tegemoetkoming in de kosten van het eigen risico. Het Nibud adviseert de gemeente om dit duidelijk naar de doelgroep te communiceren. Ten slotte adviseert het Nibud de gemeente de collectieve zorgverzekering actief te promoten zodat iedereen die er recht op heeft van dit dekkingsvoordeel gebruik kan maken. Het is daarbij belangrijk om in de communicatie duidelijk de verschillen tussen de verschillende pakketten aan te geven, zodat inwoners tot een weloverwogen keuze kunnen komen. Omdat Garantverzorgd 3 een relatief duur, maar uitgebreid pakket is, is dit vooral aantrekkelijk voor personen die hoge zorgkosten verwachten. Advies 2 Het Nibud adviseert de gemeente de collectieve zorgverzekering actief te promoten en in de communicatie duidelijk de verschillen tussen de verschillende pakketten aan te geven, zodat zoveel mogelijk vermeden kan worden dat personen over- of onderverzekerd zijn. 28 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

29 Kindpakket De gemeente Enschede kent verschillende regelingen voor gezinnen met kinderen, die worden uitgevoerd door de Stichting Leergeld. Hiermee creëert de gemeente extra ruimte op de begroting om deel te nemen aan de samenleving. Dit heeft een positief effect op de bestedingsruimte van huishoudens met kinderen. Omdat de bijdrage voor activiteiten wordt verstrekt per kind en niet per huishouden, werkt dit ook gunstig door in de begroting van grotere gezinnen. In het bestedingsvoorstel middelen kinderen in armoede worden voorstellen gedaan om deze regelingen te verruimen en het bereik te vergroten. De voorgestelde voorzieningen zijn, voor zover mogelijk, meegenomen in de begrotingen behorende bij deze rapportage. De diverse regelingen voor gezinnen met kinderen hebben een gunstig effect op de begroting. Bij diverse voorzieningen wordt bovendien een onderscheid gemaakt tussen jonge en oudere kinderen. Omdat de kosten voor oudere kinderen meestal hoger ligger, beoordeelt het Nibud dit als positief. Vooral onderwijskosten (voor uitjes, schoolreizen, werkweken, e.d.) liggen veel hoger voor kinderen op het voortgezet onderwijs dan voor kinderen op de basisschool. Dit komt duidelijk terug in de vergoedingen die de gemeente hiervoor beschikbaar stelt. Advies 3 Het Nibud raadt aan om de uitbreiding van het Kindpakket, zoals vastgelegd in het bestedingsvoorstel middelen kinderen in armoede te handhaven. Voor volwassenen kent de gemeente Enschede geen tegemoetkoming voor sportieve of culturele activiteiten. Uit dit onderzoek blijkt echter dat paren (ongeacht of zij kinderen hebben of niet) en alleenstaanden niet alle uitgaven uit het kunnen bekostigen. Meer ondersteuning voor volwassenen zou hier een positieve rol kunnen spelen. Met name paren, die met een bijstandsnorm van 100 procent de kosten van twee volwassenen moeten dragen, zullen veel baat hebben bij een bijdrage voor sociale participatie. Kinderopvang/ Peuterspeelzaal Voor de eigen bijdrage kinderopvang kan door de gemeente Enschede een vergoeding vanuit het participatiebudget worden verstrekt, als iemand aan het werk is of een arbeidsmartkgericht traject volgt. De kosten van kinderopvang drukken hierdoor niet op de begroting van (alleenstaande) ouders met een beperkt arbeidsinkomen. Bovendien zijn eenoudergezinnen met een inkomen vanaf 110 procent van de geldende 29 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

30 bijstandsnorm er sinds 2015 fors op vooruit gegaan. Door de alleenstaande-ouderkop op het kindgebonden budget worden alleenstaande ouders gestimuleerd om aan het werk te gaan en te blijven. Alleenstaande ouders zonder werk profiteren niet direct van de alleenstaandeouderkop, omdat voor hen de bijstandsnorm is verlaagd van 90 procent naar 70 procent van de gehuwdennorm. Echter, zij zullen ook geen gebruik maken van de van de kinderopvang, maar van de peuterspeelzaal. Dit geldt ook voor paren; we gaan ervan uit dat als een van de partners werkt de ander op de kinderen past. De kosten voor de peuterspeelzaal zijn in de gemeente Enschede inkomensafhankelijk; voor kinderen van minima geldt een tarief van 212 euro op jaarbasis. Het Nibud raadt aan deze situatie in stand te houden. Individuele inkomenstoeslag In de gemeente Enschede kunnen huishoudens (onder de AOW-leeftijd) met een inkomen op bijstandsniveau in aanmerking komen voor een individuele inkomenstoeslag. De tegemoetkoming heeft een gunstig effect op de bestedingsruimte van huishoudens die langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen. Bij de hoogte van de individuele inkomenstoeslag houdt de gemeente Enschede rekening met de gezinssamenstelling: paren krijgen een hoger bedrag dan alleenstaande ouders en alleenstaande ouders krijgen weer een hogere toeslag dan alleenstaanden. Er wordt echter geen onderscheid gemaakt tussen paren met en zonder kinderen. Ook het aantal kinderen heeft geen invloed op de hoogte van de inkomenstoeslag. In sommige gemeenten is zelfs de leeftijd van kinderen bepalend voor het te verkrijgen bedrag, omdat de kosten van oudere kinderen hoger liggen dan die van jonge kinderen. Het Nibud beoordeelt het als positief wanneer een gemeente bij het vaststellen van de hoogte van de inkomenstoeslag rekening houdt met de verschillen in kosten die verschillende huishoudtypen hebben. Aangezien de kosten van kinderen niet volledig gecompenseerd worden door kindgebonden toeslagen, adviseert het Nibud om paren met kinderen een hoger bedrag toe te kennen dan paren zonder kinderen. De gemeente zou zelfs nog een stap verder kunnen gaan door paren met oudere kinderen een nog hoger bedrag te verstrekken. De hoogte van de IIT is, in vergelijking met andere gemeenten, aan de lage kant. Anderzijds kent de gemeente Enschede een aantal gunstige minimaregelingen, waardoor de tekorten die zich bij de onderzochte huishoudens voordoen, relatief laag 30 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

31 zijn. De grootste tekorten doen zich voor bij paren met oudere kinderen. Het Nibud adviseert daarom de hoogte van de IIT in stand te houden en de IIT te verhogen met een vast bedrag voor elk ten laste komend kind tot 18 jaar. Advies 4 Het Nibud adviseert de gemeente de IIT te verhogen met een vast bedrag voor elk ten laste komend kind tot 18 jaar. Eventueel kan het bedrag voor kinderen vanaf 12 jaar hoger worden vastgesteld dan het bedrag voor jongere kinderen. De IIT voor alleenstaanden en alleenstaande ouders kan dan een gelijk bedrag zijn, waarbij alleenstaande ouders dus een verhoging krijgen bij elke ten laste komend kind. 5.2 Huishoudens Paren Paren kunnen niet op alle onderzochte inkomensniveaus het bekostigen. Paren met jonge kinderen kunnen dit niet op 100 procent, paren zonder kinderen krijgen ook op 110 procent van de bijstandsnorm de maandbegroting niet rond en paren met oudere kinderen kunnen ook op 120 procent het niet betalen. De belangrijkste oorzaak van dit tekort ligt in het feit dat paren de kosten voor twee volwassenen moeten dragen. Ter vergelijking, een eenoudergezin ontvangt 70 procent van de norm voor een paar plus de alleenstaande ouderkop vanuit het kindgebonden budget, wat samen ongeveer neerkomt op 90 procent van de norm. De extra inkomsten voor paren (van ongeveer 10 procent) ten opzichte van het eenoudergezin wegen niet op tegen de kosten voor een extra volwassene aan bijvoorbeeld voeding, kleding en de zorgverzekering. Paren met oudere kinderen hebben met nog grotere tekorten te maken. Deze kosten worden niet volledig gecompenseerd door (leeftijdsafhankelijke) kindgebonden toeslagen. Bovengenoemde factoren vinden hun oorsprong in het Rijksbeleid. Gemeenten kunnen via het eigen beleid trachten de gevolgen hiervan te repareren. De gemeente Enschede heeft al een aantal goede beleidskeuzes gemaakt om de bestedingsruimte voor paren met kinderen te verruimen, zoals alle voorzieningen vanuit het Kindpakket en een gunstige collectieve zorgverzekering (waarbij het huishouden zelf kan kiezen tussen een uitgebreid en minder uitgebreid pakket). Desondanks blijven er flinke tekorten bestaan. 31 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

32 Advies 5 Het Nibud adviseert de ondersteuning voor gezinnen met (oudere) kinderen voort te zetten en het bestaan van inkomensondersteunende regelingen voor deze doelgroep actief onder de aandacht te brengen. Ook verstrekkingen vanuit de individuele bijzondere bijstand (niet in dit onderzoek meegenomen) kunnen dergelijke gezinnen helpen om hun tekorten beperken. In dit laatste geval kunnen alleen noodzakelijke bijzondere kosten vergoed worden, maar het is zeker de moeite waard om dit extra onder de aandacht te brengen. Dat paren (en met name paren met oudere kinderen) met grote tekorten te maken hebben, ziet het Nibud ook bij andere gemeenten en het blijkt ook uit onze landelijke koopkrachtberekeningen. Inzetten op de begeleiding naar werk van tenminste een van beide partners lijkt de eerste stap op weg uit de armoede. Bovendien blijkt een klein baantje van de andere partner veel meer op te leveren dan alleen het maandelijks bruto inkomen: fiscaal houdt een stel meer over als beide partners parttime werken dan als één persoon fulltime werkt. 1 Advies 6 Het Nibud adviseert de gemeente paren goed voor te lichten over de fiscale voordelen van de verdeling van werk en zorg: twee parttime banen leveren netto (veel) meer op dan één fulltime baan. Huishoudens kunnen bij de berekening hiervan gebruik maken van de WerkZorgberekenaar. Ten slotte zou de gemeente de mogelijkheid kunnen onderzoeken om ook volwassenen een bijdrage voor sportieve en/ of sociaal-culturele activiteiten te verstrekken. De kosten voor sociale participatie van volwassenen liggen vaak hoger dan voor kinderen, maar zij ontvangen geen gemeentelijke ondersteuning op dit vlak. Het positieve effect van een dergelijke regeling telt voor paren dubbel, wat dus extra gunstig uitpakt voor de begroting. Advies 7 Het Nibud adviseert de gemeente de mogelijkheid te onderzoeken om ook een tegemoetkoming voor sportieve en/of sociaal-culturele activiteiten aan volwassenen te verstrekken. 1 Zie hiervoor de WerkZorgberekenaar: 32 / Minima-effectrapportage gemeente Enschede

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2013 De invloed

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Enschede 2015 Effecten

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016 Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Ede 2016 De invloed

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2010 De invloed van

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Hilversum 2012 De invloed

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Venlo. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Venlo. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Venlo De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Venlo 2009 De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015

Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015 Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage gemeente Gouda 2015

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Roosendaal. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Roosendaal. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Roosendaal Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minima-effectrapportage gemeente Roosendaal Minima-effectrapportage gemeente

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Maastricht De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013

Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013 Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam- Voorburg 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Leidschendam-

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Deurne De invloed van gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen

Minima-effectrapportage gemeente Deurne De invloed van gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen Minima-effectrapportage gemeente Deurne 2016 De invloed van gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen Minima-effectrapportage gemeente Deurne 2016 De invloed

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Drimmelen

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Drimmelen Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Drimmelen Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minima-effectrapportage gemeente Drimmelen Inhoud 1. INLEIDING... 5 1.1 Centrale

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Wassenaar 2013 De invloed

Nadere informatie

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Noordwijk 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Etten-Leur

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Etten-Leur Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Etten-Leur Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting 2 / Minima-effectrapportage gemeente Etten-Leur Inhoud 1. INLEIDING... 6 1.1

Nadere informatie

Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen

Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen 2017 Het Nibud stelt elk jaar begrotingen op voor huishoudens met een minimum inkomen. We gaan uit van een inkomen op het niveau van het sociaal minimum. Dit is de bijstandsuitkering.

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal 2014

Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal 2014 Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal 2014 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Veenendaal

Nadere informatie

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Moerdijk. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Moerdijk. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Rapportages Nibud ten behoeve Onderzoek Armoedebeleid gemeente Moerdijk Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Inhoud 1. INLEIDING... 4 1.1 Centrale vraag... 4 1.2 Kern minima-effectrapportage...

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente X. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente X. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente X De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente X De invloed van gemeentelijke maatregelen

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Regionale Sociale Dienst Pentasz Mergelland

Minima-effectrapportage Regionale Sociale Dienst Pentasz Mergelland Minima-effectrapportage Regionale Sociale Dienst Pentasz Mergelland De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Regionale Sociale

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn 2016

Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn 2016 Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke ondersteuning op de financiële positie van inwoners met een laag inkomen Minima-effectrapportage gemeente Apeldoorn

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Tiel 2015

Minima-effectrapportage gemeente Tiel 2015 Minima-effectrapportage gemeente Tiel 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage Gemeente Tiel / 0 Minima-effectrapportage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Veluwerand 2015

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Veluwerand 2015 Minima-effectrapportage Sociale Dienst Veluwerand 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage Sociale Dienst

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Voorschoten 2013 De

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014

Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014 Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Ede 2014 De invloed

Nadere informatie

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015

BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 BIJLAGE 5 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE NOORDWIJK 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Noordwijk 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Den Haag 2015

Minima-effectrapportage gemeente Den Haag 2015 Minima-effectrapportage gemeente Den Haag 2015 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Minima-effectrapportage gemeente Den Haag

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016

Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016 Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Utrecht 2016

Nadere informatie

Nibud minimum-voorbeeldbegrotingen 2015 / 1

Nibud minimum-voorbeeldbegrotingen 2015 / 1 Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen 2015 Het Nibud stelt elk jaar begrotingen op voor huishoudens met een minimum inkomen. We gaan uit van een inkomen op het niveau van het sociaal minimum. Dit is de uitkering

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle 2011

Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle 2011 Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle 2011 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeenten Tilburg en Goirle

Nadere informatie

EEffecten minimabeleid. Nibud Corinne van Gaalen

EEffecten minimabeleid. Nibud Corinne van Gaalen EEffecten minimabeleid Nibud Corinne van Gaalen Wat is het Nibud? Voorlichting Consumenten Professionals Onderzoek Opleiding Consumenten Professionals Nibud en onderzoek Minimum voorbeeldbegrotingen Onderzoek

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Gemeente Waalwijk De invloed van gemeentelijke

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE HATTEM Inkomens Effect Rapportage gemeente Hattem Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens en werkenden met lage

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE ARMOEDE BESTRIJDING GEMEENTE DOETINCHEM

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE ARMOEDE BESTRIJDING GEMEENTE DOETINCHEM INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE ARMOEDE BESTRIJDING GEMEENTE DOETINCHEM Een onderzoek naar de effecten van gemeentelijke inkomensondersteuning op de inkomenspositie van minimahuishoudens en werkenden met lage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Drechtsteden 2016

Minima-effectrapportage Sociale Dienst Drechtsteden 2016 Minima-effectrapportage Sociale Dienst Drechtsteden 2016 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage Sociale

Nadere informatie

Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist

Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist 2 Onderzoek Armoedeval 2016 Zeist Sociaal Raadslieden Zeist Bergweg 1 3701 JJ Zeist T 030-6923857 M sora.zeist@planet.nl I www.sociaalraadsliedenzeist.nl 3 4 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Minima Effect Rapportage Gemeente Apeldoorn Robin Stoof & Sanne Lamers Nibud

Minima Effect Rapportage Gemeente Apeldoorn Robin Stoof & Sanne Lamers Nibud Minima Effect Rapportage Gemeente Apeldoorn 2016 Robin Stoof & Sanne Lamers Nibud Wat doet het Nibud? Onderzoek Voorlichting Consumenten Professionals Opleidingen Consumenten Professionals Minima-effectrapportage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Bijlage I / 1

Minima-effectrapportage Bijlage I / 1 Tabel 1a Alleenstaande onder de 65 jaar (huur 357) WWB-uitkering 110% 120% 130% Inkomsten Netto inkomen (incl. kortingen) 920 1012 1104 1196 Kinderbijslag 0 0 0 0 Tegemoetkoming schoolkosten 0 0 0 0 Categoriale

Nadere informatie

- 1 - RAADSVOOASTEL ------- J

- 1 - RAADSVOOASTEL ------- J - 1 - N,'0 (}11) I ~~ gemeente Barneveld Is 3 0 MEI 2013 Aan het college van burgemeester IAFD.I en wethouders RAADSVOOASTEL ------- J l I Onderwerp: Evaluatie minimaregelingen Ing(iKoman stukken Raad

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012

Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012 Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Breda 2012 4 Minima-effectrapportage

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens

Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2012. De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2012 De invloed van gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Minima-effectrapportage gemeente Zaanstad 2011-2012 De invloed

Nadere informatie

Onderwerp Vaststellen Minima-effectrapportage en besluit besteding middelen

Onderwerp Vaststellen Minima-effectrapportage en besluit besteding middelen Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Vaststellen Minima-effectrapportage en besluit besteding middelen Programma / Programmanummer Werk & Inkomen / 1061 BW-nummer BW-01119 Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting

Nadere informatie

Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord

Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord Een doorrekening van voorgenomen bezuinigingen op de bestedingsruimte van een aantal voorbeeldhuishoudens Effecten van zorgmaatregelen uit het regeerakkoord

Nadere informatie

Benchmark Minimaeffectrapportages. Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten

Benchmark Minimaeffectrapportages. Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten Benchmark Minimaeffectrapportages 2012 Een vergelijking van de financiële positie van inwoners met lage inkomens in diverse gemeenten Benchmark Minimaeffectrapportages 2012 Een vergelijking van de financiële

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WAALWIJK 2014 Inkomens Effect Rapportage gemeente Waalwijk 2014 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens in de

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN

INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN INKOMENSEFFECTEN LANDELIJKE EN GEMEENTELIJKE MINIMAREGELINGEN Versie 1.2 15 maart 2015 Inkomenseffecten landelijke en gemeentelijke minimaregelingen Onderzoek naar de effecten van de landelijke en gemeentelijke

Nadere informatie

Minima-effectrapportage gemeente Eindhoven

Minima-effectrapportage gemeente Eindhoven Minima-effectrapportage gemeente Eindhoven Onderzoek naar de stapeling van inkomenseffecten van landelijke beleidswijzigingen en de impact daarvan op de koopkracht van huishoudens met een laag inkomen

Nadere informatie

Interne Memo nr. commissie MO G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in

Interne Memo nr. commissie MO G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in Interne Memo nr. Aan: commissie MO Van: G.E. Oude Kotte Datum: december 2014 Onderwerp: BOT-overleg armoedebeleid 2015 Afschrift aan: vul in Inleiding Per 1 januari 2015 wijzigen een aantal zaken binnen

Nadere informatie

Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm. Nibud, 2013

Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm. Nibud, 2013 Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm Nibud, 2013 Inhoud 1 INLEIDING... 3 2 INKOMSTEN... 4 3 MINIMALE UITGAVEN... 8 3.1 Minimum-voorbeeldbegrotingen... 8 3.2 Persoonlijk onvermijdbare uitgaven...

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden januari 2017

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden januari 2017 Koopkrachtberekeningen 2016-2017 Uitgewerkte voorbeelden januari 2017 Op Prinsjesdag 2016 heeft het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens berekend. In januari 2017 zijn ze opnieuw

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Meedoen in Deurne. Armoedepreventie en minimaregelingen Deurne Datum : 8 maart Versie : versie 2.3

Meedoen in Deurne. Armoedepreventie en minimaregelingen Deurne Datum : 8 maart Versie : versie 2.3 Meedoen in Deurne Armoedepreventie en minimaregelingen Deurne 2017 Datum : 8 maart 2017 Versie : versie 2.3 1 1.1 Inleiding Minimabeleid gericht op armoedepreventie, meedoen in de maatschappij en stimuleren

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015

Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van ouderen 2014-2015 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2014 In opdracht

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009 In opdracht van de ouderenbonden UnieKBO en PCOB Nibud, september 2009 Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 8

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 8 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 8 a. Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 926 1019 1112 Categoriale bijstand 0 0 0 Huurtoeslag 185 185 157 Zorgtoeslag 88 88 88 TOTAAL

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015. Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014

Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015. Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015 Prinsjesdag 2014 Nibud, september 2014 Koopkrachtverandering van chronisch zieken en gehandicapten 2014-2015 Prinsjesdag 2014 Nibud,

Nadere informatie

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015

Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016. Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtveranderingen voor mensen met een beperking 2015-2016 Prinsjesdag 2015 Nibud, september

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 7

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 7 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 7 a. Alleenstaande onder de 65 jaar Netto inkomen (incl. kortingen) 926 1019 1112 Huurtoeslag 201 201 173 TOTAAL INKOMSTEN 1216 1309 1373 Gas 60 60 60 Elektriciteit

Nadere informatie

Geachte leden van de Raad,

Geachte leden van de Raad, POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Langestraat 24 Aan de Gemeenteraad TELEFOON DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 15 december 2015 1500125409 J.E.M. Bannenberg UW BRIEF VAN UW KENMERK DOORKIESNUMMER

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 10

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 10 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 10 a. Alleenstaande Netto inkomen (incl. kortingen) 948 1043 1138 Zorgtoeslag 72 72 72 Huurtoeslag 146 146 120 Kinderbijslag 0 0 0 Kindgebonden budget 0 0

Nadere informatie

MEMO. Lokaal. Geachte raad,

MEMO. Lokaal. Geachte raad, MEMO Aan: De gemeenteraad Van: Het college van B&W Onderwerp: Overzicht van minimaregelingen 3 november 2015 Bijlage: bijstandsnormen hoogbijstand Afschrift aan: snor Geachte raad, Op uw verzoek, gedaan

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2015

Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2015 Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2015 Op Prinsjesdag 2015 berekent het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens. Hier staan van 5 van deze huishoudens

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag 2010 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, 6 oktober 2010 Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag

Nadere informatie

*U * *U *

*U * *U * *U15.17519* *U15.17519* Raadscommissie Samenleving Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS Verzenddatum 16 december 2015 Ons kenmerk U15.17519 Uw brief van Afdeling Economische & Maatschappelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WIJK BIJ DUURSTEDE 2015 Inkomens Effect Rapportage gemeente Wijk bij Duurstede 2015 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 9

Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 9 Nibud Minima-effectrapportage Begrotingen 1 / 9 a. Alleenstaande Netto inkomen (incl. kortingen) 948 1043 1138 Zorgtoeslag 72 72 72 Huurtoeslag 156 156 130 Kinderbijslag 0 0 0 Kindgebonden budget 0 0 0

Nadere informatie

Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013. Prinsjesdag 2012

Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013. Prinsjesdag 2012 Uitgewerkte voorbeelden koopkracht 2012-2013 Prinsjesdag 2012 Koopkrachtontwikkelingen 2012-2013 Voorbeeldberekeningen Prinsjesdag 2012 2012-2013 koopkrachtontwikkeling (bedragen netto per maand) Alle

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 2014 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2013

Koopkrachtberekeningen voor 2014 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2013 Koopkrachtberekeningen voor 2014 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2013 Op Prinsjesdag 2013 berekent het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens. Hier staan van 5 van deze huishoudens

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de NVOG Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie

Aan de leden van de raad, raadscommissies, het college, genodigden en belangstellenden

Aan de leden van de raad, raadscommissies, het college, genodigden en belangstellenden Concept agenda Aan de leden van de raad, raadscommissies, het college, genodigden en belangstellenden Namens het Presidium nodig ik u uit voor de beeldvormende avond die wordt georganiseerd op: 30 september

Nadere informatie

Informatie over minimaregelingen

Informatie over minimaregelingen Informatie over minimaregelingen 2017 DEZE FOLDER IS VOOR U Heeft u een laag inkomen en weinig vermogen? Dan is de kans groot dat het voor u soms moeilijk is om rond te komen. Een groot deel van het inkomen

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2017

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2017 Koopkrachtberekeningen 2017-2018 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2017 Het Nibud heeft de koopkrachteffecten voor 100 verschillende voorbeeldhuishoudens berekend op basis van de plannen die op Prinsjesdag

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding van de Miljoenennota 2012

Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding van de Miljoenennota 2012 Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding van de Miljoenennota 2012 Nibud, 16 september 2011 Koopkrachtberekeningen voor huishoudens met extra zorgkosten naar aanleiding

Nadere informatie

Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014. Nibud, september 2013

Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014. Nibud, september 2013 Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014 Nibud, september 2013 Verandering van de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten in 2014 Nibud, september 2013 In opdracht

Nadere informatie

Koopkracht bijstandsgerechtigden omhoog

Koopkracht bijstandsgerechtigden omhoog Koopkracht bijstandsgerechtigden omhoog Maar gemeentelijke ondersteuning blijft noodzakelijk Marcel Warnaar, Corinne van Gaalen Van alleen een bijstandsinkomen kun je niet rondkomen. Maar dat is ook niet

Nadere informatie

Budgetteringsrapport. J. van Dalen L. van Dalen- Stok

Budgetteringsrapport. J. van Dalen L. van Dalen- Stok 2015 Budgetteringsrapport J. van Dalen L. van Dalen- Stok Naw gegevens Naam J. van Dalen Burgerservicenummer Naam L. van Dalen- Stok Burgerservicenummer Adres gegevens Adres Teststraat 14 Postcode en woonplaats

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden januari 2016

Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden januari 2016 Koopkrachtberekeningen voor 2016 Uitgewerkte voorbeelden januari 2016 Op Prinsjesdag 2015 heeft het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens berekend. In januari 2016 zijn ze opnieuw

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2016

Koopkrachtberekeningen Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2016 Koopkrachtberekeningen 2016-2017 Uitgewerkte voorbeelden Prinsjesdag 2016 Op Prinsjesdag 2016 berekent het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens. Hier staan van 6 van deze huishoudens

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers 2012-2013

Koopkracht van 65-plussers 2012-2013 Koopkracht van 65-plussers 2012-2013 Berekeningen Prinsjesdag 2012 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, september 2012 Koopkracht van 65-plussers in 2013 / 1 Koopkracht van 65-plussers

Nadere informatie

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2014

INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2014 INKOMENS EFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE RIDDERKERK 2014 Inkomens Effect Rapportage gemeente Ridderkerk 2014 Een onderzoek naar de effecten van het armoedebeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens

Nadere informatie

Iedereen kan meedoen. Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen

Iedereen kan meedoen. Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Iedereen kan meedoen Financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Voor mensen met een laag inkomen en weinig vermogen is het niet altijd gemakkelijk om rond te komen. Een keer een

Nadere informatie

Begrotingen TOTAAL UITGAVEN 890 904 904

Begrotingen TOTAAL UITGAVEN 890 904 904 Tabel 1a HUUR in 366 HUISHOUDTYPE Alleenstaande jonger dan 65 jaar WWB-uitkering 112% 120% Inkomsten Netto inkomen 808 905 969 Heffingskortingen via VT 0 0 0 Kinderbijslag 0 0 0 Tegemoetkoming schoolkosten

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017

Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op basis van Regeerakkoord van het kabinet Rutte-II Nibud, 2012 Koopkrachtberekeningen voor 100 huishoudens 2012-2017 Berekeningen op

Nadere informatie

Uitwerking bijzondere bijstand inrichtingskosten en herziening beleidsregels Inkomensondersteuning

Uitwerking bijzondere bijstand inrichtingskosten en herziening beleidsregels Inkomensondersteuning Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitwerking bijzondere bijstand inrichtingskosten en herziening beleidsregels Inkomensondersteuning Programma Inkomen & Armoedebestrijding BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

Gemeentelijke heffingen 2015. Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket

Gemeentelijke heffingen 2015. Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Gemeentelijke heffingen 2015 Kwijtschelding Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Januari 2015 Mensen die weinig te besteden hebben, zoals veel mensen met een (bijstands)uitkering of alleen AOW,

Nadere informatie

Informatie over minimaregelingen

Informatie over minimaregelingen Informatie over minimaregelingen DEZE FOLDER IS VOOR U Voor iemand met een laag inkomen is het moeilijker rond komen. Een groot deel van het inkomen gaat op aan huur en huishoudgeld. Geld om uw kinderen

Nadere informatie

Begrotingen na landelijke en lokale wijzigingen 1 / 10

Begrotingen na landelijke en lokale wijzigingen 1 / 10 Begrotingen na landelijke en lokale wijzigingen 1 / 10 a. Alleenstaande Netto inkomen (incl. kortingen) 948 1043 1138 Zorgtoeslag 72 72 72 Huurtoeslag 146 146 120 Kinderbijslag 0 0 0 Kindgebonden budget

Nadere informatie

Overzicht huidige minimaregelingen

Overzicht huidige minimaregelingen Datum 10 juni 2014 1 (7) Overzicht huidige minimaregelingen Auteur Eveline Bal, Beleidsadviseur Werk & Inkomen Het huidige minimabeleid van de gemeente Nieuwegein kent verschillende instrumenten ter bestrijding

Nadere informatie

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën.

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Beschrijving van de eigen bijdrage systematiek Deze bijlage geeft een beschrijving van de wijze waarop de eigen

Nadere informatie

Minima-effectrapportage Bijlage I - hoge huur/ 1

Minima-effectrapportage Bijlage I - hoge huur/ 1 Tabel 2a Alleenstaande onder de 65 jaar (huur 537) Netto inkomen (incl. kortingen) 914 1005 1097 1188 Kinderbijslag 0 0 0 0 Huurtoeslag 276 276 242 202 Woonlastenfonds 59 0 0 0 Kindgebonden budget 0 0

Nadere informatie

Iedereen kan meedoen financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen

Iedereen kan meedoen financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Iedereen kan meedoen financieel steuntje in de rug voor inwoners met een minimaal inkomen Voor mensen met een laag inkomen en weinig vermogen is het niet altijd gemakkelijk om rond te komen. Een keer een

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2011-2012 Berekeningen Prinsjesdag 2011 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, september 2011 Koopkracht van 65-plussers 2011-2012 Berekeningen Prinsjesdag

Nadere informatie

Koopkrachtberekeningen voor 2015 Uitgewerkte voorbeelden januari 2015

Koopkrachtberekeningen voor 2015 Uitgewerkte voorbeelden januari 2015 Koopkrachtberekeningen voor 2015 Uitgewerkte voorbeelden januari 2015 In januari 2015 berekent het Nibud de koopkrachteffecten voor 100 verschillende huishoudens. Hier staan van 5 van deze huishoudens

Nadere informatie

Toekenningscriteria voor een aanvraag voor deelname aan Stichting De Vakantiebank

Toekenningscriteria voor een aanvraag voor deelname aan Stichting De Vakantiebank Toekenningscriteria voor een aanvraag voor deelname aan Stichting De Vakantiebank 1. Inleiding/Algemeen Kom ik in aanmerking voor een vakantie? Misschien heeft u net als veel andere inwoners van Nederland

Nadere informatie

Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten. Nibud, juni 2008

Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten. Nibud, juni 2008 Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten Nibud, juni 2008 Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten Nibud, juni

Nadere informatie

Bijzondere bijstand en minimaregelingen

Bijzondere bijstand en minimaregelingen Bijzondere bijstand en minimaregelingen De gemeente Duiven kent vier vormen van inkomensondersteuning. In deze folder leest u informatie over. 1. Bijzondere bijstand 2. Minimabeleid 3. Individuele inkomenstoeslag

Nadere informatie

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013

Koopkracht van ouderen 2013-2014. Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 Koopkracht van ouderen 2013-2014 Berekeningen Prinsjesdag 2013 Nibud, september 2013 In opdracht van de CSO, koepel

Nadere informatie

Gemeentelijke heffingen Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket

Gemeentelijke heffingen Kwijtschelding. Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket Gemeentelijke heffingen 2014 Kwijtschelding Regel kwijtschelding op rotterdam.nl/mijnloket juli 2014 Mensen die weinig te besteden hebben, zoals veel mensen met een (bijstands)uitkering of alleen AOW,

Nadere informatie