Afstudeerbedrijf: Movares Afdeling: Consultancy RAMS en Risicobeheer Externe mentoren: drs. G.P. Kolk ir. F.A.T. Couwenberg

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Afstudeerbedrijf: Movares Afdeling: Consultancy RAMS en Risicobeheer Externe mentoren: drs. G.P. Kolk ir. F.A.T. Couwenberg"

Transcriptie

1 Afstudeerpresentatie Eurvel Winters Graduation lab: Design & Construction Management (RE&H) Main mentor: prof. dr. ir. J.W.F. Wamelink Second mentor: prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Afstudeerbedrijf: Movares Afdeling: Consultancy RAMS en Risicobeheer Externe mentoren: drs. G.P. Kolk ir. F.A.T. Couwenberg

2 Het fenomeen 2

3 P3 presentatie Eurvel Winters het gevolg Raakvlakproblemen 3

4 Raakvlakrisico s bij nevenaanneming Praktijksituaties Kern van het onderzoek Probleemanalyse Methoden Theoretisch kader Empirisch onderzoek Fase I: Motieven en voordelen om projecten te knippen De Casussen: OV-SAAL, OV-Terminal Utrecht en Spoorzone Delft Fase II: Raakvlakrisico s en oorzaken Fase III: Preventieve maatregelen Synthese De overkoepelende maatregel: het alliantie-light model Het adviesmodel; uitgangspunten voor het contracteringsplan Eindresultaten Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 4

5 P3 presentatie Eurvel Winters Praktijksituatie 5

6 het gevolg Expression of interfaceproblems Kostenontwikkeling op het moment van uiting raakvlakproblemen (de Ridder & Noppen, 2009) 6

7 HSL-Zuid Risicoprofiel (x 1 miljoen) Planning/ vertraging Raakvlakken Contracten Voorbereiding, advies en toezicht (VAT) Indexeringstek ort Restrisico s Totaal Totaal

8 HSL-Zuid Risicoprofiel (x 1 miljoen) Planning/ vertraging Raakvlakken Contracten Voorbereiding, advies en toezicht (VAT) Indexeringstek ort Restrisico s Totaal Totaal Risicobeheersing HSL-Zuid - Algemene rekenkamer (2007) 8

9 HSL-Zuid Als de raakvlakken in de eindfase niet naadloos op elkaar aansluiten, wijzen de marktpartijen vanzelfsprekend naar de enige opdrachtgever: het Rijk."1 1: De directeur-generaal van Rijkswaterstaat, Bert -Keijts; Cobouw, 2010 over de HSL-Zuid Bron: 9

10 Er worden bewust raakvlakken gecreëerd Bron: www. Cobouw.nl 10

11 Er worden bewust raakvlakken gecreëerd Betuweroute HSL-Zuid Noord/Zuidlijn Rijksmuseum Rotterdam Centraal OV-SAAL GWW sector: Betuweroute OV Terminal Utrecht Spoorzone Delft Clusterverbod P3 presentatie Eurvel Winters 11

12 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd GWW sector: HSL-Zuid 12

13 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd GWW sector: OV-SAAL 13

14 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd B&U sector: Rijksmuseum 14

15 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd B&U/GWW sector: Noord/Zuidlijn 15

16 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd B&U/GWW sector: Rotterdam Centraal 16

17 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd B&U/GWW sector: OV-Terminal Utrecht 17

18 P3 presentatie Eurvel Winters Er worden bewust raakvlakken gecreëerd B&U/GWW sector: Spoorzone Delft 18

19 die leiden tot problemen Bron: www. Cobouw.nl 19

20 De kern van het onderzoek P3 presentatie Eurvel Winters 20

21 De probleemanalyse 21

22 De probleemstelling Er ontbreekt vooralsnog een eenduidig inzicht in het verband tussen de raakvlakken die gecreëerd worden door het contractmatig opknippen en de raakvlakrisico s die daar het gevolg van zijn. Hierdoor kunnen niet alle risico s vroegtijdig worden beheerst. Daarnaast is het tot op het heden onduidelijk hoe raakvlakrisico s middels organisatorische en contractuele maatregelen het beste voorkomen kunnen worden in een zo vroeg mogelijk stadium van een project alvorens de aanbestedings- en contracteringsfase plaatsvindt. 22

23 Doelstelling & vraagstelling Het generen van inzicht in het verband tussen de raakvlakken die gecreëerd worden door het contractmatig opknippen en de raakvlakrisico s die daar het gevolg van zijn. Het ontwikkelen van generieke maatregelen ten behoeve van het voorkomen van raakvlakrisico s tussen deelcontracten. Hoofdonderzoeksvraag: Wat zijn de oorzaken en gevolgen van het opknippen van projecten en; welke organisatorische en contractuele maatregelen moeten er worden genomen ter preventie van raakvlakrisico s? 23

24 Methodologie: onderzoeksproces 24

25 Methodologie: onderzoeksmethoden Fase 0 Fase I Fase II Fase III 5 Verkennende interviews 8 Semi-gestructureerde interviews 6 Gestructureerde interviews 3 Risicodosssiers 6 Gestructureerde interviews Fase IV 5 Validatie interviews Expert meeting 25

26 Theoretisch kader (I) : het analytisch model 26

27 Theoretisch kader (I) : het analytisch model Raakvlakniveau: Project-interne raakvlakken Project-intra raakvlakken Project-externe raakvlakken Raakvlaktypologie: Organisatorische raakvlakken Contractuele raakvlakken Fysiek-technische raakvlakken Tijd raakvlakken 27

28 Empirisch onderzoek Fase I P3 presentatie Eurvel Winters 28

29 Fase I: Motieven bij het opknippen Deelvraag 1: Deelvraag 2: Welke motieven spelen een belangrijke rol bij het opknippen van projecten? Wat zijn de voordelen van het contractmatig opknippen? 29

30 Fase I: Motieven bij het opknippen Door middel van de classificatiematrix is het mogelijk om bij de opdrachtgever: het bewustzijn te vergroten de raakvlakken vroegtijdig te identificeren een onderbouwde afwegingen te maken tactisch te sturen op het knippen of integreren Indicatie te krijgen van de kans op knip/raakvlak 30

31 Empirisch onderzoek; De casussen P3 presentatie Eurvel Winters 31

32 Fase II: De casussen 1. OV-Terminal Utrecht 32

33 Fase II: De casussen 1. OV-Terminal Utrecht 33

34 Fase II: De casussen 1. OV-Terminal Utrecht 34

35 Fase II: De casussen 2. OV-SAAL (Zuidtak) 35

36 Fase II: De casussen 2. OV-SAAL (Zuidtak) 36

37 Fase II: De casussen 3. Spoorzone Delft 37

38 Fase II: De casussen 3. Spoorzone Delft 38

39 Empirisch onderzoek Fase II P3 presentatie Eurvel Winters 39

40 Fase II: De oorzaken (analyse) Deelvraag 3: Welke raakvlakrisico s komen tot uiting tijdens de ontwerp- en uitvoeringsfase en wat zijn de oorzaken hiervan? A. B. 40

41 Fase II: De oorzaken (analyse) B. C. 41

42 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 3. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 4. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 5. Tussentijdse scopewijzigingen deelcontract 6. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 7. Problemen aanbestedingscontracteringsstrategie 8. Locatie & beeldvorming van de knip 9. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 10. Bedrijfsmatige oorzaken 11. Informatietechnische oorzaken 42

43 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 1. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 2. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 3. Tussentijdse scopewijzigingen deelcontract 4. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 5. Problemen aanbestedingscontracteringsstrategie 6. Locatie & beeldvorming van de knip 7. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 8. Bedrijfsmatige oorzaken 9. Informatietechnische oorzaken 43

44 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 44

45 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 45

46 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 46

47 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 47

48 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 48

49 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 49

50 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 50

51 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 51

52 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken 52

53 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken Deelvraag 4: Hoe verhouden de oorzaken van raakvlakrisico s zich tot de coördinatieovereenkomst, de UAV 2012 en de UAV-gc 2005? 1. Onduidelijke coördinatie verantwoordelijkheden bij nevenaanneming 2a. Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden op de raakvlakken 2b. Onduidelijke en verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden 3. Onbekende/onvoorziene raakvlakken 4. Tussentijdse scopewijzigingen van deelcontract 5. Planningswijzigingen door een ander deelcontract 6. Problemen aanbesteding 7. Locatie & beeldvorming van de knip 8. Onduidelijkheden tijdens de oplevering van deelprojecten 9. Bedrijfsmatige oorzaken 10. Informatietechnische oorzaken UAV 2012 UAV-gc

54 Empirisch onderzoek Fase III P3 presentatie Eurvel Winters 54

55 Fase III: De 25 maatregelen Deelvraag 5: Aan de hand van welke maatregelen kunnen raakvlakrisico s voorkomen dan wel beperkt worden in een zo vroeg mogelijke fase van een project? Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 55

56 Fase III: voorbeeld maatregel #4 Coördinatie bij het grootste deelcontract Toepassingsvoorwaarden: Postzegelprojecten Parallel lopende contracten Ter preventie van: onduidelijke coördinatieverantwoordelijkheden Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 56

57 Fase III: voorbeeld maatregel #8 Vermijden twee aaneensluitende UAV-gc contracten Toepassingvoorwaarden: Parallelle uitvoering deelprojecten Complexe raakvlakken Ter preventie van: Onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 57

58 De overkoepelende maatregel; alliantie-light Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 58

59 De overkoepelende maatregel; alliantie-light Het Alliantie-Light model: Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 59

60 De overkoepelende maatregel; alliantie-light De werking van het alliantie-light model Plurilaterale voorwaarden De Alliantie-light voorwaarden zijn richtinggevend Nadruk op het ontwerp Raakvlakontwerp/specificatie is richtinggevend Een bevroren raakvlakontwerp Vroegtijdige vormgeving/specificatie van het raakvlak Beide nevenopdrachtnemers zijn verantwoordelijk voor het ontwerp Risicofonds op het raakvlak Controle en toezicht in een concurrentie gerichte context door de komst van een nevenopdrachtnemer Coördinatie bij een nevenopdrachtnemer Invloed opdrachtgever vergroten op het raakvlak Het raakvlak uitwerken tot VO ontwerp Minder acceptatieprocedures door gezamenlijke betrokkenheid Meerwerk wordt extra werk Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 60

61 Empirisch onderzoek Synthese P3 presentatie Eurvel Winters 61

62 Het adviesmodel; naar een contracteringsplan Deelvraag 6: Hoe kunnen de raakvlakrisico maatregelen toegepast en vertaald worden in een adviesmodel? Fase I Fase II Fase III Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 62

63 Eindresultaten Hoofdonderzoeksvraag: Wat zijn de oorzaken en gevolgen van het opknippen van projecten en; Welke organisatorische en contractuele maatregelen moeten er worden genomen ter preventie van raakvlakrisico s? Oorzaken en gevolgen van het knippen; Verband tussen knipmotieven en de raakvlakrisico s; Vroegtijdige allocatie maatregelen; Context Kern van het onderzoek Empirisch onderzoek (Fase I II III) Synthese - Eindresultaten 63

64 Afstudeerpresentatie Eurvel Winters Graduation lab: Design & Construction Management (RE&H) Main mentor: prof. dr. ir. J.W.F. Wamelink Second mentor: prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Afstudeerbedrijf: Movares Afdeling: Consultancy RAMS en Risicobeheer Externe mentoren: drs. G.P. Kolk ir. F.A.T. Couwenberg

65 De probleemanalyse 65

66 Theoretisch kader(ii): risicomanagementproces Risicomaatregel strategieën: 1. risico vermijden; 2. risico beperken; 3. risico overdracht; 4. risico behoud. Maatregelen 66

67 Theoretisch kader (III): contracteringsproces 67

68 Fase II: Casusselectie Project Status/ gereed in Sector Aantal relevante deelcontracten Contracttype Informatie intensiteit Informatie beschikbaarheid HSL-Zuid Noord/ Zuidlijn Amsterdam NSP (station) Rotterdam Voltooid/ 2009 Onvoltooid/ 2017 Voltooid/ 2014 GWW 7 D&C, DBFM GWW 7 Traditioneel, E&C GWW+ B&U Traditioneel - - OV-SAAL Zuidtak Amsterdam Onvoltooid/ 2016 GWW 2 D&C, alliantie + ++ OV-Terminal Utrecht Onvoltooid/ 2016 GWW+ B&U 8 Traditioneel + ++ Rijksmuseum Amsterdam Voltooid/ 2013 B&U 7 Traditioneel - - Spoorzone Delft Onvoltooid/ 2017 GWW+ B&U 5 D&C, traditioneel, alliantie

69 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken Bevindingen oorzaken raakvlakrisico s in de UAV 2012 Raakvlakproblemen ten gevolge van onduidelijke coördinatieverantwoordelijkheden - Raakvlakproblemen ten gevolge van onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden -Kleinere kans op raakvlakproblemen door explicietere uitwerking. -Zowel architect als aannemer voelen zich niet verantwoordelijk voor het ontwerp van een raakvlak. Raakvlakproblemen ten gevolge van onduidelijke en/of verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden -Op grond van redelijkheid en billijkheid kan er niet worden verwacht dat niet toebedeelde raakvlakken worden uitgevoerd. -Ongedefinieerde raakvlakken resulteren meestal in meerwerk. -Verkeerde uitvoeringsverantwoordelijkheden in het bestek. Raakvlakproblemen ten gevolge van planningswijzigingen door een ander deelcontract - Afzonderlijke opleveringstermijnen. -Expliciete omschrijving termijnverlenging en bijbetaling. -Termijnverlenging als gevolg van planningswijziging in ander deelcontract. -De korting op de aanneemsom dekt niet de bijbetalingen. Raakvlakproblemen ten gevolge van onbekende raakvlakken -De opdrachtgever draagt het risico voor de hoger uitvallende uitvoeringskosten op het raakvlak. -Onbekende raakvlakken als kostenverhogende omstandigheden. -Tijdig beschikbaar stellen tekeningen. -Opdrachtgevers bewust maken van hoger uitvallende stelposten en meerwerk. Raakvlakproblemen ten gevolge van tussentijdse scopewijzigingen bij nevenaanneming -Bestekswijzigingen vallen onder het risico van de opdrachtgever. -Aannemers hebben weinig zicht op eventuele bestekswijzigingen van het aansluitend deelcontract. 69

70 Fase II: Generieke raakvlakrisico oorzaken Bevindingen oorzaken raakvlakrisico s in de UAV 2012 Raakvlakproblemen ten gevolge van onduidelijke coördinatieverantwoordelijkheden - Raakvlakproblemen ten gevolge van onduidelijke ontwerpverantwoordelijkheden -Kleinere kans op raakvlakproblemen door explicietere uitwerking. -Zowel architect als aannemer voelen zich niet verantwoordelijk voor het ontwerp van een raakvlak. Raakvlakproblemen ten gevolge van onduidelijke en/of verkeerde toebedeling uitvoeringsverantwoordelijkheden -Op grond van redelijkheid en billijkheid kan er niet worden verwacht dat niet toebedeelde raakvlakken worden uitgevoerd. -Ongedefinieerde raakvlakken resulteren meestal in meerwerk. -Verkeerde uitvoeringsverantwoordelijkheden in het bestek. Raakvlakproblemen ten gevolge van planningswijzigingen door een ander deelcontract - Afzonderlijke opleveringstermijnen. -Expliciete omschrijving termijnverlenging en bijbetaling. -Termijnverlenging als gevolg van planningswijziging in ander deelcontract. -De korting op de aanneemsom dekt niet de bijbetalingen. Raakvlakproblemen ten gevolge van onbekende raakvlakken -De opdrachtgever draagt het risico voor de hoger uitvallende uitvoeringskosten op het raakvlak. -Onbekende raakvlakken als kostenverhogende omstandigheden. -Tijdig beschikbaar stellen tekeningen. -Opdrachtgevers bewust maken van hoger uitvallende stelposten en meerwerk. Raakvlakproblemen ten gevolge van tussentijdse scopewijzigingen bij nevenaanneming -Bestekswijzigingen vallen onder het risico van de opdrachtgever. -Aannemers hebben weinig zicht op eventuele bestekswijzigingen van het aansluitend deelcontract. 70

Contractering bij infra-projecten

Contractering bij infra-projecten Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen

Nadere informatie

Inhoudsopgave Woord vooraf 5 Afkortingen 7 Bijzondere terminologie 9 De meest gebruikte contractvormen en algemene voorwaarden in de bouw 11

Inhoudsopgave Woord vooraf 5 Afkortingen 7 Bijzondere terminologie 9 De meest gebruikte contractvormen en algemene voorwaarden in de bouw 11 13 Inhoudsopgave Woord vooraf 5 Afkortingen 7 Bijzondere terminologie 9 De meest gebruikte contractvormen en algemene voorwaarden in de bouw 11 1 Inleiding 19 1.1 Gejuridiseerde samenleving 19 1.2 Verzekeringsaspecten

Nadere informatie

10/09/2013. 4 Maatregelen Nederrijn. Wie zijn we. Wat doen we. Wat doen we anders. Waarom doen we dit? Rijkswaterstaat Boskalis.

10/09/2013. 4 Maatregelen Nederrijn. Wie zijn we. Wat doen we. Wat doen we anders. Waarom doen we dit? Rijkswaterstaat Boskalis. Nederland efficiënter beschermen tegen hoogwater 4 Maatregelen Nederrijn 10 september 2013 Waterschap Rivierenland, Tiel Dirk-Jan Zwemmer (PM Boskalis) Jeroen Eikholt (CM ) Wie zijn we Wat doen we Wat

Nadere informatie

Innovatief aanbesteden is niet eng

Innovatief aanbesteden is niet eng Nationaal Sportvelden Congres 22 november 2012 Innovatief aanbesteden is niet eng Raymond Schuurkes i.s.m. Annette Biesboer en Thidder Fimerius Onderwerpen vandaag Een stukje historie en ontwikkelingen

Nadere informatie

NAP/DACE 17 maart 2005, Soest Ger van der Wal ProRail, Utrecht

NAP/DACE 17 maart 2005, Soest Ger van der Wal ProRail, Utrecht NAP/DACE Ervaringen van ProRail met Design & Construct contractvormen 17 maart 2005, Soest Ger van der Wal Hoofd Aanbestedingszaken, kostenmanagement en inkoop ProRail, Utrecht Van techneut naar exploitant

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten Checklist Informatievoorziening Grote Projecten Najaar 2010 Rekenkamercommissie Berkelland, Bronckhorst, Lochem, Montferland 1. Inleiding De uitvoering van grote projecten in Nederland heeft nogal eens

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden van Vliet Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten April 2011 7 april 2009 2 April 2011 - Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden 3 April 2011

Nadere informatie

IS HET WEL SNELLER EN HOE METEN WE DAT?

IS HET WEL SNELLER EN HOE METEN WE DAT? IS HET WEL SNELLER EN HOE METEN WE DAT? Een kwantitatief onderzoek naar de effecten van geïntegreerde contractvormen op de tijdsaspecten in het ontwikkeltraject. Bahar Akbarian P5 presentatie vrijdag 27

Nadere informatie

UAV Uneto-Vni. Mr. Sjoerd J.H. Rutten. 20 januari 2012

UAV Uneto-Vni. Mr. Sjoerd J.H. Rutten. 20 januari 2012 UAV 2012 Uneto-Vni Mr. Sjoerd J.H. Rutten 20 januari 2012 UAV 2012 (I) Onderwerpen Doelstelling aanpassingen UAV 1989 Belangrijkste aanpassingen 2 / Doc ID: L_LIVE_EMEA2:6022883v1 UAV 2012 (II) Doelstelling

Nadere informatie

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9A Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438 In D&H: 22-01-2013 Steller: Drs. J.L.P.A. Dankaart

Nadere informatie

EMVI. Stadsbeheer Den Haag. 9 juni 2015 Versie

EMVI. Stadsbeheer Den Haag. 9 juni 2015 Versie EMVI Stadsbeheer Den Haag Wat biedt EMVI? Voor opdrachtgever: Middel tot het verkrijgen van meerwaarde op contracteisen. Gunnen op beste prijs/kwaliteit-verhouding i.p.v. op laagste prijs. Voor aannemer:

Nadere informatie

22-9-2014. Onderwerp: Realisatie van een sportzaal en sporthal te Bladel. Amersfoort, 12 september 2014. Agenda. 1. Stand van zaken februari 2013

22-9-2014. Onderwerp: Realisatie van een sportzaal en sporthal te Bladel. Amersfoort, 12 september 2014. Agenda. 1. Stand van zaken februari 2013 Onderwerp: Realisatie van een sportzaal en sporthal te Bladel Amersfoort, 12 september 2014 M.A.J. (Marcel) Stuijts MSc, Directeur J.M.A. (Jolanda) van Grinsven BBA, Concern inkoper Agenda 1. Stand van

Nadere informatie

Allianties bij ProRail mr.ir. H. Plantinga (AKI) Onderwerpen

Allianties bij ProRail mr.ir. H. Plantinga (AKI) Onderwerpen Allianties bij ProRail mr.ir. H. Plantinga (AKI) Onderwerpen Waarom wil ProRail allianties? Hoe functioneert de ProRail-alliantie? Welke rollen kunnen marktpartijen invullen bij allianties? 1 Belangen

Nadere informatie

Een praktisch boek over contracteren en aanbesteden

Een praktisch boek over contracteren en aanbesteden 1 Introductie Een praktisch boek over contracteren en aanbesteden Dit boek gaat over het contracteren en aanbesteden van bouw- en infrastructurele projecten. Over wat er nodig is om op een doordachte en

Nadere informatie

VMX Architects onderschrijft het uitgangspunt Je kunt net zo vernieuwend zijn in het proces als met het project.

VMX Architects onderschrijft het uitgangspunt Je kunt net zo vernieuwend zijn in het proces als met het project. vmx bouwt Inleiding VMX Architects onderschrijft het uitgangspunt Je kunt net zo vernieuwend zijn in het proces als met het project. Traditioneel zorgt de initiatiefnemer in een bouwproces voor een locatie,

Nadere informatie

Innovatieve samenwerking alliantie Museumpark - Vertrouwen contractueel geborgd -

Innovatieve samenwerking alliantie Museumpark - Vertrouwen contractueel geborgd - Innovatieve samenwerking alliantie Museumpark - Vertrouwen contractueel geborgd - 25 juni 2009 Bas Oosterom (Gemeentewerken Rotterdam) Ruud Hendriks (Strukton Civiel) Martin Mostert (Gemeentewerken Rotterdam)

Nadere informatie

New Engineering Contract

New Engineering Contract New Engineering Contract Sprekers Paul Fondse Projectmanager namens ICC Bart van Eijk Projectmanager Courtys New Engineering Contract NEC3 in het kort Toepassing op project ICC Permanent Premises NEC3

Nadere informatie

Academie voor de Rechtspraktijk 1

Academie voor de Rechtspraktijk 1 WEBINAR AEDES/NEPROM MODEL ARCHITECTENOVEREENKOMST' D.D. 27 SEPTEMBER 2013 DE HEER MR. M.R. DE BOER DE HEER MR. S. ENGELS AEDES/NEPROM-MODEL ARCHITECTENOVEREENKOMST Inleiding Aanleiding totstandkoming

Nadere informatie

Inzake de bouw van (1) 1...(2) gevestigd te.. (3) nader te noemen de opdrachtgever. gevestigd te (17) nader te noemen de aannemer van de:. (6) 3..

Inzake de bouw van (1) 1...(2) gevestigd te.. (3) nader te noemen de opdrachtgever. gevestigd te (17) nader te noemen de aannemer van de:. (6) 3.. COÖRDINATIE-OVEREENKOMST (MODEL) Coördinatie-overeenkomst met schadevergoedingsregeling. Inzake de bouw van (1) Verklaren: 1...(2) gevestigd te.. (3) nader te noemen de opdrachtgever. 2. (4) gevestigd

Nadere informatie

ERVARING 3 jaar Ingenieursbureau Evers & Partners 1990-1993. 3 jaar 2 Architectenbureaus in Noordwijk 1994-1997

ERVARING 3 jaar Ingenieursbureau Evers & Partners 1990-1993. 3 jaar 2 Architectenbureaus in Noordwijk 1994-1997 ERVARING 3 jaar Ingenieursbureau Evers & Partners 1990-1993 1 e tekenaar, projectleider: Cursus(sen) AutoCAD, diverse m.b.t. intern management, middenkader. Divers bouwkundig werk in de utiliteit. Enige

Nadere informatie

Coördinatieovereenkomst Centrumvernieuwing Emmen

Coördinatieovereenkomst Centrumvernieuwing Emmen Coördinatieovereenkomst Centrumvernieuwing Emmen Met betrekking tot de uitvoering van werken in het kader van Centrumvernieuwing Emmen gelden de volgende voorwaarden met betrekking tot de coördinatie van

Nadere informatie

Aanbesteding en contracteren van asbestsaneringen

Aanbesteding en contracteren van asbestsaneringen Aanbesteding en contracteren van asbestsaneringen Door: ir. Ingmar Scheiberlich Bij de aanbesteding en contractering van een asbestsanering gaat het om het vastleggen van voor alle partijen duidelijke

Nadere informatie

EEN SUCCESVOL BOUWPROCES VRAAGT EEN SPECIFIEKE AANPAK

EEN SUCCESVOL BOUWPROCES VRAAGT EEN SPECIFIEKE AANPAK 01 ONTWERPPROCES EEN SUCCESVOL BOUWPROCES VRAAGT EEN SPECIFIEKE AANPAK Een succesvol bouwproces, van beleidsvisie tot realisatie en dus tot beleving, vraagt een specifieke aanpak. Er bestaat dan ook geen

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

Aanleg en onderhoud in de rimboe

Aanleg en onderhoud in de rimboe Aanleg en onderhoud in de rimboe Veranderende rollen Seth van der Wielen KYBYS 26 november 2015 Agenda Over de veranderende rollen: > Afwegingen > Groene velden heerlijk vertrouwd > De verandering > De

Nadere informatie

2 februari 2015. Aan Kadaster Ruimte en Advies

2 februari 2015. Aan Kadaster Ruimte en Advies 2 februari 2015 Aan Kadaster Ruimte en Advies OPBOUW PRESENTATIE Willemien Berkers, Projectleider SGA 1. FlorijnAs 2. Stationsgebied Assen en de deelprojecten 3. Architectenselectie Stationsgebouw: samenwerking

Nadere informatie

Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel?

Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel? Strategisch samenwerken in het bouwproces stichting bouwresearch Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel? Opdrachtgevers.. en organisatiemodellen Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel?

Nadere informatie

Keuzes bij contractering. Ir. Remco M. Hoeboer MBA Coördinerend Projectmanager grote Stationsprojecten

Keuzes bij contractering. Ir. Remco M. Hoeboer MBA Coördinerend Projectmanager grote Stationsprojecten Keuzes bij contractering Ir. Remco M. Hoeboer MBA Coördinerend Projectmanager grote Stationsprojecten Inhoud Grote stationsprojecten van ProRail Project Spoorzone Delft Karakteristieke vraagstukken Bepalende

Nadere informatie

Innovatief opdrachtgeverschap

Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief opdrachtgeverschap CBZ Bouwdag Verpleging en Verzorging Bussum, 6 maart 2008 Inhoud TNO en innovatief opdrachtgeverschap Waarom geïntegreerd contract? Wat kunnen we leren uit andere sectoren?

Nadere informatie

Apeldoorn, de meest vernieuwende opdrachtgever

Apeldoorn, de meest vernieuwende opdrachtgever Apeldoorn, de meest vernieuwende opdrachtgever Sander Lubberhuizen Jos van Nuenen Teamleiders afdeling Ingenieursbureau Keuze voor nieuwe contractvormen Projectspecifieke omstandigheden Geen systematische

Nadere informatie

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Prof.dr.ir. Marleen Hermans Leerstoel Publiek opdrachtgeverschap in de bouw, TU Delft Managing Partner, Brink Management & Advies mede mogelijk

Nadere informatie

De opdrachtgever van DBFM(O)

De opdrachtgever van DBFM(O) De opdrachtgever van DBFM(O) Rob Peters DACE contactbijeenkomst Soest Innovatieve contractvormen DBFM(O) Innovatief aanbesteden Life cycle Fysieke beschikbaarheid Operationele beschikbaarheid Bezettingsgraad

Nadere informatie

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Management Advies Automatisering Bouw Huisvesting Vastgoed @brinkgroep NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Als u zoekt naar samenwerking en vertrouwen Specialisten geïntegreerde contracten en

Nadere informatie

WELKOM. Businesscase Spoorzone Presentatie voor TOP, 26 november 2014. Isidoor Hermans, directeur OBS

WELKOM. Businesscase Spoorzone Presentatie voor TOP, 26 november 2014. Isidoor Hermans, directeur OBS WELKOM Businesscase Spoorzone Presentatie voor TOP, 26 november 2014 Isidoor Hermans, directeur OBS Inhoud 1. Financiering project 2. Opzet van de businesscase 3. Aanleiding voor stresstest 4. Resultaten

Nadere informatie

presentatie VNconstructeurs Staalbouwdag 2012 04-10-2012

presentatie VNconstructeurs Staalbouwdag 2012 04-10-2012 1 Constructieve Veiligheid - Staalbouwdag 2012 Johan Galjaard - voorzitter 2 construeren is een geweldig vak!! STAAL gaat het maken 3 van idee 4 ..door ontwerp. 5 presentatie VNconstructeurs Staalbouwdag

Nadere informatie

Uitdagingen in Crowd Engineering

Uitdagingen in Crowd Engineering Uitdagingen in Crowd Engineering Naar een veilig en efficient gebruik van loopinfrastructuur Prof. Dr. ir. Serge Hoogendoorn, Transport & Planning, TU Delft Loveparade Duisburg 2010 Wat ging er mis? Systematische

Nadere informatie

NAP contactbijeenkomst 15 februari 2007, Zeist Gerard Filé adviesgroep Kosten- en RisicoManagement DHV Management Consultants

NAP contactbijeenkomst 15 februari 2007, Zeist Gerard Filé adviesgroep Kosten- en RisicoManagement DHV Management Consultants Kostenmanagement in de GWW-sector NAP contactbijeenkomst 15 februari 2007, Zeist Gerard Filé adviesgroep Kosten- en RisicoManagement DHV Management Consultants Programma - Introductie (DHV) - Achtergrond

Nadere informatie

Wat heeft Com-eet Consultancy u te bieden?

Wat heeft Com-eet Consultancy u te bieden? Wat heeft Com-eet Consultancy u te bieden? Com-eet Consultancy is gespecialiseerd in contractmanagement en projectmanagement van grote infrastructurele (nieuwbouw) projecten. Dit doen wij voor zowel opdrachtgevers

Nadere informatie

Risicomanagement in de bouwpraktijk

Risicomanagement in de bouwpraktijk 1 Risicomanagement in de bouwpraktijk In de bouwpraktijk - zowel in de ontwerp- en voorbereidingsfase als tijdens de uitvoeringsfase worden er veel vermijdbare kosten gemaakt. Wie Cobouw leest vindt er

Nadere informatie

raadgevend ingenieurs

raadgevend ingenieurs BIRDS PUBLICATIE Deelbestekken, nevenbestekken en coördinatie auteur: Ir. S.W. Wierda datum: 4 september 2006 (herzien 26 maart 2009) gepubliceerd: STABU Bulletin oktober 2006 aantal bladen: 8 bestandsnaam:

Nadere informatie

fysieke werkelijkheid digitaal wordt gesimuleerd. BOUWEN MET INFORMATIE MANAGEMENT SYSTEMEN, WHAT S NEW?

fysieke werkelijkheid digitaal wordt gesimuleerd. BOUWEN MET INFORMATIE MANAGEMENT SYSTEMEN, WHAT S NEW? BOUWEN MET INFORMATIE MANAGEMENT SYSTEMEN, WHAT S NEW? Enkele jaren geleden is de markt bekend geraakt met bouwen met BIM. Destijds leken er uit juridisch oogpunt geen bijzonderheden te verwachten te zijn

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Voorsprong door gebundelde kennis

Voorsprong door gebundelde kennis Advies- en ingenieursbureau dhv.nl Voorsprong door gebundelde kennis samenwerking bij complexe mobiliteitsprojecten Altijd een oplossing verder Een opdrachtgever met raad en daad bijstaan betekent meer

Nadere informatie

BIM: van hype naar praktijkintegratie. René Dorleijn

BIM: van hype naar praktijkintegratie. René Dorleijn BIM: van hype naar praktijkintegratie René Dorleijn DACE contactbijeenkomst 25 november 2010 Agenda 1. Introductie Movares 2. Hypecycle 3. BIM in de Bouw- & Infrasector 4. Wat is BIM? 5. Waarom BIM? 6.

Nadere informatie

Excellent Opdrachtgeverschap? Ombouw Amstelveenlijn

Excellent Opdrachtgeverschap? Ombouw Amstelveenlijn Excellent Opdrachtgeverschap? Ombouw Amstelveenlijn Karin Sweering Stadsregio Amsterdam k.sweering@stadsregioamsterdam.nl Tatjana Stenfert Kroese ViNU Consult stenfert@vinuconsult.nl Bijdrage aan het Colloquium

Nadere informatie

LEAN MANAGEMENT TOOLS ARBEIDSPRODUCTIVITEIT

LEAN MANAGEMENT TOOLS ARBEIDSPRODUCTIVITEIT LEAN MANAGEMENT TOOLS ARBEIDSPRODUCTIVITEIT HOE LEAN MANAGEMENT TOOLS ARBEIDSPRODUCTIVITEIT OP DE BOUWPLAATS KUNNEN VERHOGEN N i c k y S a r g e n t i n i Design & Construction Management Real Estate &

Nadere informatie

Beheren van bouwwerken met BIM

Beheren van bouwwerken met BIM Beheren van bouwwerken met BIM Afstudeerpresenta9e Arnold Bosch 31 Januari 2014 Hoofdmentor: Dr. Ir. A. (Alexander) Koutamanis Mentor: Dr. Ir. L. (Leentje) Volker Afstudeerbedrijf: Brink Groep Ir. O. (Onno)

Nadere informatie

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Nieuwe invulling opdrachtgeversrol reduceert stichtingskosten en lifecycle costs en leidt tot het verdwijnen van de onrendabele top 1 Traditionele

Nadere informatie

Contractvormen op golfbanen en sportvelden

Contractvormen op golfbanen en sportvelden Contractvormen op golfbanen en sportvelden Bij de landelijke aannemers komen steeds vaker vragen binnen over de toepasbaarheid van verschillende contractvormen voor de realisatie en eventueel onderhoud

Nadere informatie

De algemene probleemstelling van dit afstudeeronderzoek heb ik als volgt geformuleerd:

De algemene probleemstelling van dit afstudeeronderzoek heb ik als volgt geformuleerd: Inleiding Mijn afstudeeronderzoek richt zich op het bepalen van de juiste sourcingadvies per IT-proces van een organisatie. Voorlopig hanteer ik de definitie van Yang en Huang (2000) met betrekking tot

Nadere informatie

Ruimte delen. De impact van mobiliteit op de binnenstad. Sebastiaan de Wilde Directeur Ontwikkeling/Vastgoed & Ontwikkeling 7 oktober 2015

Ruimte delen. De impact van mobiliteit op de binnenstad. Sebastiaan de Wilde Directeur Ontwikkeling/Vastgoed & Ontwikkeling 7 oktober 2015 De impact van mobiliteit op de binnenstad Sebastiaan de Wilde Directeur Ontwikkeling/Vastgoed & Ontwikkeling 7 oktober 2015 Het landschap midden jaren 70 Zelf nog niet geboren Geloof in de auto Alle mensen

Nadere informatie

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009 Projectbeheersing door Risicomanagement en Systems Engineering Utrecht, 22 april 2009 1 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 2 Projectbeheersing door Risicomanagement en Systems Engineering Risicomanagement

Nadere informatie

Platform WOW en PIANOo Resultaten onderzoek aanbieders (GWW) inkoopopleidingen

Platform WOW en PIANOo Resultaten onderzoek aanbieders (GWW) inkoopopleidingen Platform WOW en PIANOo Resultaten onderzoek aanbieders (GWW) inkoopopleidingen Drs. Lydia Vunderink en dr. ir. Fredo Schotanus (fredo.schotanus@significant.nl) 10 december 2013 Is er behoefte is aan een

Nadere informatie

Workshop de aanbestedingswet 1 jaar later!!!! Herinrichting binnenstad Harderwijk

Workshop de aanbestedingswet 1 jaar later!!!! Herinrichting binnenstad Harderwijk Workshop de aanbestedingswet 1 jaar later!!!! Herinrichting binnenstad Harderwijk Wie zijn wij? Erik Hamelink Projectleider gemeente Harderwijk Afdeling Inrichting Openbare Ruimte. Arjan Wicherson Projectleider

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN HET HELLEND DAK VOOR DE ZAKELIJKE MARKT Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nr. 40411895

ALGEMENE VOORWAARDEN HET HELLEND DAK VOOR DE ZAKELIJKE MARKT Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nr. 40411895 ALGEMENE VOORWAARDEN HET HELLEND DAK VOOR DE ZAKELIJKE MARKT Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nr. 40411895 1. WERKINGSSFEER Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN

TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN Dr. Mascha Enthoven, Prof. dr. Ron Oostdam, dr. Bert van Veldhuizen, Kenniscentrum

Nadere informatie

Randstadspoor/Lunetten COINS Praktijkproject

Randstadspoor/Lunetten COINS Praktijkproject Randstadspoor/Lunetten COINS Praktijkproject Ton Schillemans Stand van zaken september 2007 Agenda 1. Doelstelling COINS 2. Project Randstadspoor / Lunetten 3. Doelstelling COINS praktijkproject 4. Stand

Nadere informatie

Zeetoegang IJmond. Rijkswaterstaat Noord-Holland. Beter Benutten Brabant. Programmateam Beter Benutten Brabant. Oktober 2012 - heden

Zeetoegang IJmond. Rijkswaterstaat Noord-Holland. Beter Benutten Brabant. Programmateam Beter Benutten Brabant. Oktober 2012 - heden Zeetoegang IJmond Vormgeving en aansturing van risicomanagement ter voorbereiding op aanbesteding en realisatie van nieuwe zeesluis bij IJmuiden in een DBFM-contract, met toepassing van parallelle procedures

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen: van visie naar opleidingspraktijk door studentevaluaties

Betekenisvol Leren Onderwijzen: van visie naar opleidingspraktijk door studentevaluaties Betekenisvol Leren Onderwijzen: van visie naar opleidingspraktijk door studentevaluaties Helmond, september 2015 Verine Vissers, WO-student Universiteit Utrecht, Onderzoeker in opleiding KOC dr. Louise

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

Ontstaansgeschiedenis UAV 2012

Ontstaansgeschiedenis UAV 2012 Ontstaansgeschiedenis UAV 2012 Ontstaansgeschiedenis UAV 2012 Onder redactie van: prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis mr. H.P.C.W. Strang mr. L. de Ruijter Eerste druk s-gravenhage - 2012 Het ordenen van

Nadere informatie

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad; Regeling van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 2015, nr. , tot instelling van het tijdelijk Bureau ICT-toetsing (Instellingsbesluit tijdelijk Bureau ICT-toetsing) Handelend

Nadere informatie

Coördinatieovereenkomst 2005

Coördinatieovereenkomst 2005 Coördinatieovereenkomst 2005 Binnen het bouwproces treden steeds meer specialismen op. Niet alleen schakelt de aannemer onderaannemers in aan wie hij specifieke taken overdraagt. Ook de opdrachtgever zal,

Nadere informatie

Biobased Tandartspraktijk

Biobased Tandartspraktijk Biobased Tandartspraktijk Ontwerp: Opdrachtgever: Oplevering: Ir. Daan Bruggink Mondzorg Middenmeer December 2013 Moderne ecologische architectuur in de nieuwe economie Healing environment De biobased

Nadere informatie

24 januari 2012 Corr.nr. 2012-02542, VB Nummer 2/2012 Zaaknr. 374832

24 januari 2012 Corr.nr. 2012-02542, VB Nummer 2/2012 Zaaknr. 374832 fmff^ groningen Pifypiordrac h t 24 januari 2012 Corr.nr. 2012-02542, VB Nummer 2/2012 Zaaknr. 374832 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen voor het realiseren van de

Nadere informatie

Raakvlakmanagement. Database helpt bij afstemming deelcontracten in groot project

Raakvlakmanagement. Database helpt bij afstemming deelcontracten in groot project Database helpt bij afstemming deelcontracten in groot project Raakvlakmanagement Het opknippen van grote infraprojecten in meerdere uitvoeringscontracten brengt het risico met zich mee dat de projectdelen

Nadere informatie

Tevredenheid en productiviteit op de radiologie afdeling

Tevredenheid en productiviteit op de radiologie afdeling Tevredenheid en productiviteit op de radiologie afdeling De invloed van fysieke omgevingsfactoren Adding value by Corporate Real Estate Anne-Marie Lommerse Technische Universiteit Januari 2015 Technische

Nadere informatie

Francis Nauman Clusterleider TIOR en omgevingsmanager

Francis Nauman Clusterleider TIOR en omgevingsmanager WELKOM Francis Nauman Clusterleider TIOR en omgevingsmanager Opbouw van presentatie 1. Het Project: a. Situatie vroeger; b. toelichting (tot standkoming) van het project; c. de toekomst (artist impressions);

Nadere informatie

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P notitie Van project onderwerp opgemaakt door Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen status datum opmaak 20-7-2012 bijlagen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

Nadere informatie

Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Resultaten van een onderzoek in opdracht van STEM

Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Resultaten van een onderzoek in opdracht van STEM Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Resultaten van een onderzoek in opdracht van STEM Doelstelling Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Welke segmenten zijn te onderscheiden?

Nadere informatie

SCB in de praktijk. Ervaringen met S.C.B. In de uitvoering van UAV GC werken. GWW Advies 1

SCB in de praktijk. Ervaringen met S.C.B. In de uitvoering van UAV GC werken. GWW Advies 1 SCB in de praktijk Ervaringen met S.C.B. In de uitvoering van UAV GC werken GWW Advies 1 Inhoud presentatie Achtergronden SCB Praktijk werking Verbeteringen GWW Advies 2 Herkomst SCB gedachte SCB is vervolg

Nadere informatie

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad; Besluit van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 10 juli 2015, nr. 0000373449, tot instelling van het tijdelijk Bureau ICT-toetsing (Instellingsbesluit tijdelijk Bureau ICT-toetsing) De Minister voor

Nadere informatie

Projectmanagers zijn net mensen

Projectmanagers zijn net mensen Projectmanagers zijn net mensen De noodzaak van objectief project performance management Joost Claerhoudt Earned Value Management Enkele menselijke eigenschappen De mens is van nature een optimist Mensen

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel.

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. BIJLAGE Bijlage nr. 2 Gunningsverslag 1 INLEIDING 1.1 Aanbestedende overheid Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. 1.2 Diensten De opdracht

Nadere informatie

Directie Zeeland. Doorkiesnummer 0118-686480. Bijlage(n). Uw kenmerk

Directie Zeeland. Doorkiesnummer 0118-686480. Bijlage(n). Uw kenmerk » Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat -Generaal Rijkswaterstaat Directie Zeeland 1 2 NOV 1999 Aan het hoofd van de hoofdafdeling Waterhuishouding en Waterkeringen van Directoraat-Generaal

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Omgevingsmanagement. Liesbeth Verhage Willemijn Oosterwijk

Omgevingsmanagement. Liesbeth Verhage Willemijn Oosterwijk Omgevingsmanagement Liesbeth Verhage Willemijn Oosterwijk Doel van deze workshop Delen van ervaringen bij Katwijk op gebied van stakeholdermanagement, conditionering en communicatie In gesprek over jullie

Nadere informatie

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005 Handreiking D&C Contracten 26 September 2005 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat BIBLIOTHEEK RIJKSWATERSTAAT UTRECHT NR Z4Z).5...qo& RWS bibliotheek locatie Utrecht Postbus 20.000 3502

Nadere informatie

ECSD/U201600868 Lbr. 16/042

ECSD/U201600868 Lbr. 16/042 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Wmo-uitspraken Centrale Raad van Beroep 18 mei 2016 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201600868 Lbr.

Nadere informatie

Plan van aanpak overweg(en)naam i.h.k.v. het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen

Plan van aanpak overweg(en)naam i.h.k.v. het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen Plan van aanpak overweg(en)naam i.h.k.v. het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen Datum 13 mei 2015 Status Definitief Handreiking opbouw voor een door een wegbeheerder in te dienen initieel Plan van Aanpak;

Nadere informatie

Rijkswaterstaat op weg naar nieuwe aanbestedingsvormen

Rijkswaterstaat op weg naar nieuwe aanbestedingsvormen Rijkswaterstaat op weg naar nieuwe aanbestedingsvormen Een economische evaluatie van het project Renovatie Ring Zuid Groningen S. Goudriaan Samenvatting Rijkswaterstaat op weg naar nieuwe aanbestedingsvormen

Nadere informatie

opzet quick scan financiële risico s decentralisatie jeugdzorg

opzet quick scan financiële risico s decentralisatie jeugdzorg opzet quick scan financiële risico s decentralisatie jeugdzorg 1 inleiding aanleiding voor de quick scan In het regeerakkoord heeft het kabinet aangekondigd dat de jeugdzorg wordt gedecentraliseerd naar

Nadere informatie

Master of Business in Rail systems maakt het verschil: integratie van business, techniek, wetenschap en praktijk

Master of Business in Rail systems maakt het verschil: integratie van business, techniek, wetenschap en praktijk Master of Business in Rail systems maakt het verschil: integratie van business, techniek, wetenschap en praktijk Jan Lemmens j.m.m.lemmens@tudelft.nl 06-2042 7302 24 mei 2011 LOGO 2 LOGO 1 Beginsituatie

Nadere informatie

Spoorzone Delft Aanpak integrale veiligheid in de gebruiksfase en samenwerking met OHD

Spoorzone Delft Aanpak integrale veiligheid in de gebruiksfase en samenwerking met OHD Spoorzone Delft Aanpak integrale veiligheid in de gebruiksfase en samenwerking met OHD Presentatie voor het platform veiligheid en veiligheidsbeleving door Alain Kooiman 18 maart 2014 1 2 Inhoud Even voorstellen

Nadere informatie

Faalkosten. Faalkosten en preventiekosten. Uiting van faalkosten. Oorzaken van faalkosten. Uiting, oorzaken, preventie en remedies

Faalkosten. Faalkosten en preventiekosten. Uiting van faalkosten. Oorzaken van faalkosten. Uiting, oorzaken, preventie en remedies Faalkosten Uiting, oorzaken, preventie en remedies Hoge faalkosten zijn een probleem voor de bouwsector. Vooral in tijden van laagconjunctuur en krappe marges. In de breedste zin van het woord omvat de

Nadere informatie

Francis Nauman Clusterleider TIOR en omgevingsmanager

Francis Nauman Clusterleider TIOR en omgevingsmanager WELKOM Francis Nauman Clusterleider TIOR en omgevingsmanager Opbouw van presentatie 1. Het Project: a. Wat gaan we bouwen; b. planning en wanden dak-methode; c. hoe zien deze werkzaamheden eruit; d. de

Nadere informatie

2. Projectresultaat Realisatie van nieuw gemeentehuis inclusief ondergrondse parkeergarage

2. Projectresultaat Realisatie van nieuw gemeentehuis inclusief ondergrondse parkeergarage Voortgangsrapportage Gemeenteraad Projectnaam Bestemd Gemeenteraad Periode 6 april 2012 tot 11 mei 2012 voor Status Openbaar Datum 15 mei 2012 1. Organisatie a) bestuurlijk Gemeenteraad Weert opdrachtgever

Nadere informatie

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v Aanbesteden voor dummies 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aanbestedingsvormen 3. Contractvormen 4. Zorg voor een goede opdrachtnemer 5. Vraag

Nadere informatie

BACHELOR RECHTSGELEERDHEID AFSTUDEERRICHTING JURIDISCHE BESTUURSKUNDE. Bestuurskundig onderzoeksproject

BACHELOR RECHTSGELEERDHEID AFSTUDEERRICHTING JURIDISCHE BESTUURSKUNDE. Bestuurskundig onderzoeksproject Rijksuniversiteit Groningen Vakgroep Staatsrecht, Bestuursrecht en Bestuurskunde BACHELOR RECHTSGELEERDHEID AFSTUDEERRICHTING JURIDISCHE BESTUURSKUNDE Bestuurskundig onderzoeksproject Versie september

Nadere informatie

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Opgericht 2010 Ervaring >10 jaar Expertise Forensisch gegevensonderzoek Anomalie detectie Behavioral profiling SBIR Partners TNO Texar Data

Nadere informatie

Inzake de bouw van (1) 1...(2) gevestigd te (17) gevestigd te.(5) nader te noemen de aannemer van de:. (6)

Inzake de bouw van (1) 1...(2) gevestigd te (17) gevestigd te.(5) nader te noemen de aannemer van de:. (6) COÖRDINATIE-OVEREENKOMST (MODEL) Coördinatie-overeenkomst zonder schadevergoedingsregeling. Inzake de bouw van (1) Verklaren: 1...(2) gevestigd te (3) nader te noemen de opdrachtgever. 2. (4) gevestigd

Nadere informatie

: Audit Vertraging Tunnelcontract A73-Zuid

: Audit Vertraging Tunnelcontract A73-Zuid Vertraging Tunnelcontract A73-Zuid Bespreking van het auditrapport van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2008) door Arno Eversdijk & Arno Korsten 1 Titel rapport : Audit Vertraging Tunnelcontract

Nadere informatie

De vastgoedgevolgen van e-commerce voor supermarkten. Afstudeerpresentatie Thomas Gorczynski Delft, 4 juli 2013

De vastgoedgevolgen van e-commerce voor supermarkten. Afstudeerpresentatie Thomas Gorczynski Delft, 4 juli 2013 De vastgoedgevolgen van e-commerce voor supermarkten Afstudeerpresentatie Thomas Gorczynski Delft, 4 juli 2013 De vastgoedgevolgen van e-commerce voor supermarkten Student: T.J. (Thomas) Gorczynski Studentnummer:

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

Risicomanagement Transities

Risicomanagement Transities Risicomanagement Transities 1. Inleiding In deze rapportage worden de risico s en de mogelijke beheersmaatregelen benoemd die verband houden met de te realiseren transities rondom Jeugdzorg, Participatie

Nadere informatie

Onderzoek naar: Inhoud De impact van BIM op de rol van de projectmanager

Onderzoek naar: Inhoud De impact van BIM op de rol van de projectmanager Onderzoek naar: De impact van BIM op de rol van de projectmanager P5 presentatie Annieke Smith Inhoud Waarom? Hoe? Resultaten Theorie Resultaten Praktijk Conclusie Aanbevelingen Aanbevelingen Stevens Van

Nadere informatie