1 Inleiding bestuursrecht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Inleiding bestuursrecht"

Transcriptie

1 1 Inleiding bestuursrecht 1.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft een algemene inleiding in het bestuursrecht. Daarbij wordt ingegaan op wat bestuursrecht is en wat het belang, de plaats en de kenmerken van het bestuursrecht zijn. 1.2 Bestuursrecht Het bestuursrecht bevat de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen besturen en de regels die de burger nodig heeft om tegen dit besturen te kunnen optreden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het algemeen en bijzonder bestuursrecht. Het algemeen bestuursrecht wordt in de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) behandeld. In deze wet worden algemene regels gegeven over de rechtsbescherming, handhaving en bijvoorbeeld de begrippen bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en beschikking. De Awb kent een aantal doelen: meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving, de bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen en ten slotte normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld codificeren (= opnemen in een wet). 15 Het bijzonder bestuursrecht richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht. Het vreemdelingenrecht, belastingrecht, milieurecht en het ruimtelijk bestuursrecht zijn voorbeelden van onderwerpen die in speciale (bijzondere) bestuursrechtelijke wetten worden geregeld.

2 Bestuursrecht 1.3 De plaats van het bestuursrecht Je kunt recht onderscheiden in privaatrecht en publiekrecht. Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling. Met burger wordt zowel een natuurlijk persoon als een rechtspersoon bedoeld. Een natuurlijk persoon is een mens. Een rechtspersoon wordt met een natuurlijk persoon gelijkgesteld (art. 2:5 BW). Voorbeelden van een rechtspersoon zijn een stichting en een bv. Voorbeeld van privaatrecht Je koopt een boek in een boekhandel. Als je ontevreden bent over het boek omdat er een aantal pagina s ontbreekt, vind je in het privaatrecht regels over wat je in een dergelijk geval kunt doen. Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de burger. De overheid is dan machtspersoon (heeft dan een exclusieve bevoegdheid). 16 Voorbeeld van publiekrecht Als je studiefinanciering wilt hebben, moet je deze aanvragen bij de overheid. De overheid bepaalt dan (als machtig orgaan) of je wel of niet voor studiefinanciering in aanmerking komt. Het publiekrecht kun je onderverdelen in: 1. het strafrecht; 2. het staatsrecht; 3. het bestuursrecht. Figuur 1 geeft het onderscheid tussen de verschillende rechtsgebieden aan. privaatrecht recht publiekrecht strafrecht staatsrecht bestuursrecht algemeen bestuursrecht bijzonder bestuursrecht Figuur 1 Verschillende rechtsgebieden

3 1 Inleiding bestuursrecht 1.4 Materieel en formeel bestuursrecht Het materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of verplichtingen zijn opgenomen. Een voorbeeld van materieel bestuursrecht is een bepaling in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, waarin de voorwaarden staan waaraan een aanvraag voor een omgevingsvergunning moet worden getoetst. Onder formeel bestuursrecht verstaat men de procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het optreden van de overheid iets te onder nemen. Een voorbeeld van formeel bestuursrecht is de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen de afwijzing van een omgevingsvergunning. 1.5 Bronnen van bestuursrecht Het bestuursrecht kun je vinden in het internationale recht, de nationale wetgeving, jurisprudentie en het ongeschreven bestuursrecht. Het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM) is een voorbeeld van een rechtsbron van internationaal recht. Artikel 6 van dit verdrag speelt een grote rol in procedures voor de nationale bestuursrechter. De burger kan zich beroepen op partijdigheid van de bestuursrechter of schending van een redelijke termijn. 17 De nationale wetgeving bestaat uit een groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin (dit zijn wetten die door de regering en de Staten-Generaal worden vastgesteld (art. 81 Grondwet)). Bijvoorbeeld: de Gemeentewet, de Grondwet en de Wet op de Raad van State. Bij wetten die zijn vastgesteld door de lagere (decentrale) wetgevers kan worden gedacht aan: de gemeentelijke verordeningen, zoals de APV en de bouwverordening, provinciale verordeningen en keuren van waterschappen. Door rechterlijke uitspraken worden soms nieuwe regels gevormd. Met die nieuwe regels moeten burger en overheid voortaan rekening houden. Het ongeschreven (bestuurs)recht wordt ook wel gewoonterecht genoemd. Het vertrouwensbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel zijn ongeschreven beginselen waar de overheid rekening mee moet houden en waarop de burger een beroep kan doen.

4 Bestuursrecht 1.6 Kenmerken van het bestuursrecht Een van de kenmerken van het bestuursrecht is dat voor overheidsoptreden het legaliteitsbeginsel van toepassing is. Dit beginsel houdt in dat de bevoegdheid van de overheid om op te treden in de wet is terug te vinden. De bevoegdheid om als overheid te handelen mag slechts voor zover de wettelijke regels en rechtsbeginselen dit toestaan. De overheid heeft veel macht. De overheid kan bijvoorbeeld een boete opleggen voor te hard rijden, de burger dwingen om belasting af te dragen en als de overheid het wil een zonder vergunning gebouwde schuur slopen. Instrumenten die de overheid heeft om gebruik te maken van die macht staan in een op democratische wijze tot stand gekomen wet. De overheid die de burger verplichtingen kan opleggen, is daartoe alleen in staat als de bevoegdheid in een wet in formele zin is opgenomen. Het verbod of gebod mag vervolgens alleen door de lagere wetgever worden opgenomen indien de grondslag is terug te vinden in een wet in formele zin. 18 Voorbeeld De bevoegdheid om bestuursdwang toe te passen, is opgenomen in artikel 125 van de Gemeentewet. Met bestuursdwang wordt een onrechtmatige toestand hersteld. De Gemeentewet is een wet in formele zin. In lokale noodsituaties kan de burgemeester alle bevelen geven die hij noodzakelijk acht ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar. Zo kan de burgemeester in een noodverordening (een gemeentelijke wet) een bepaling opnemen dat er met bestuursdwang wordt opgetreden. Een ander kenmerk van het bestuursrecht is het specialiteitsbeginsel. De overheid behartigt vele algemene belangen. Het algemeen belang is een ruim begrip. Om te voorkomen dat de overheid te gemakkelijk zich kan beroepen op het dienen van het algemeen belang, wordt in de wet telkens het specifiek belang aangegeven. De bevoegdheden om het specifiek belang te behartigen, worden in de wet nauwkeurig omschreven. De overheid mag bij het gebruik van een bevoegdheid, alleen het belang behartigen waarvoor die regeling speciaal is bedoeld. Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de bevoegdheid van de overheid alleen kan worden aangewend voor het specifieke doel waarvoor die wet is bedoeld. Dat doel is meteen ook de grens voor de bevoegdheidsuitoefening. Indien de overheid zijn bevoegdheid voor een ander doel aanwendt, is er sprake van détournement de pouvoir (zie par. 9.5). In het voorbeeld hierna zie je een voorbeeld van het specialiteitsbeginsel.

5 1 Inleiding bestuursrecht Voorbeeld specialiteitsbeginsel Artikel 2.2.2, eerste lid, van de APV bepaalt dat het verboden is zonder vergunning van de burgemeester een evenement te organiseren. In het tweede lid van dit artikel is bepaald dat een vergunning kan worden geweigerd in het belang van: a. de openbare orde; b. het voorkomen of beperken van overlast; c. de verkeersveiligheid of veiligheid van personen of goederen; d. de zedelijkheid of de gezondheid. Op grond van dit artikel verlenen burgemeester en wethouders een vergunning voor een dancefestival aan een organisatie. Ze verbinden aan de vergunning de voorwaarde dat de organisator betaalt aan de gemeente. Dat doen ze puur en alleen om de gemeentelijke kas te spekken. Gelet op het specialiteitsbeginsel is dat niet mogelijk. Voorwaarden mogen wel gesteld worden. Die voorwaarden moeten wel te maken hebben met de belangen die door het vergunningensysteem worden behartigd. Dat is bijvoorbeeld de openbare orde, het voorkomen of beperken van overlast, enzovoort. 1.7 Gelede normstelling 19 Regelgeving komt op verschillende bestuurlijke niveaus tot stand, waarbij een lagere regeling niet in strijd mag komen met een hogere. In figuur 2 vind je een overzicht van de regelgeving op de verschillende niveaus. Verdragen Statuut Grondwet Wetten in formele zin KB s die regels bevatten (zoals AmvB s) Ministeriële regelingen (verordeningen) Provinciale verordeningen Gemeentelijke verordeningen en waterschapsverordeningen Beleidsregels Vergunningsvoorschriften Figuur 2 Overzicht regelgeving

6 Bestuursrecht Met gelede normstelling wordt bedoeld dat de toepasselijkheid van een rechtsregel niet zomaar in één wet is te vinden, maar in een combinatie van met elkaar samenhangende regelingen. Voorbeeld Een burger die een omgevingsvergunning aanvraagt voor de bouw van een woning krijgt te maken met bepalingen (regels) op verschillende niveaus. De norm voor het bouwen is opgenomen in artikel 2.1 lid 1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. In dat artikel staat dat het verboden is een bouwwerk te bouwen zonder vergunning. Tevens geldt dat het bouwwerk onder andere dient te voldoen aan de normen van het bestemmingsplan, de beheersverordening en het Bouwbesluit. 1.8 Openbare lichamen 20 Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidsmacht is verspreid over verschillende niveaus. Op elk van deze niveaus treffen we openbare lichamen aan: de Staat, de provincies, de waterschappen, de gemeenten en de lichamen waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is verleend. Deze openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid (art. 2:1 BW). Deze openbare lichamen bestaan uit bestuursorganen. Bij de Staat zijn dat bijvoorbeeld de ministers en de regering. De provincie wordt bestuurd door provinciale staten, gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning (art. 7 Provinciewet). Gemeenten worden bestuurd door de gemeenteraad, burgemeester en het college van burgemeester en wethouders (art. 6 Gemeentewet). De Sociaal-Economische Raad (SER) en de product- en bedrijfschappen (PBO-schappen) zijn openbare lichamen die ten aanzien van personen publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen. Hierna zie je een voorbeeld van een advies dat aan de SER wordt gevraagd.

7 1 Inleiding bestuursrecht Asscher wil advies SER over financiering WW Bewerkt door: redactie 12/06/13, 10:52 bron: ANP ANP. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Lodewijk Asscher Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken wil van de Sociaal-Economische Raad (SER) advies over een andere financiering van de WW, waarbij werkgevers als werknemers allebei de helft van de premie betalen. Op dit moment betalen alleen werkgevers WW-premie. De sociale partners hebben zelf laten weten allebei te willen gaan meebetalen aan de WW. Asscher vindt dat goed, op voorwaarde dat het niet nadelig uitpakt voor de koopkracht, zo heeft hij woensdag aan de Tweede Kamer geschreven. De SER, het belangrijkste sociaal economische adviesorgaan van het kabinet, moet zijn licht laten schijnen over de nieuwe opzet. De SER bestaat uit sociale partners en onafhankelijke deskundigen. Een WW-uitkering duurt nu nog maximaal 38 maanden. In het sociaal akkoord dat het kabinet in april met bonden en werkgevers heeft gesloten, staat dat dat teruggaat naar 24 maanden. De sociale partners zijn van plan via cao-afspraken de uitkering toch weer aan te vullen tot 38 maanden. Asscher heeft de SER ook gevraagd over een nieuwe verdeling van verantwoordelijkheid tussen overheid en sociale partners op de arbeidsmarkt. Hij wil dat de nadruk komt te liggen op het voorkomen van werkloosheid. Dat kan door mensen beter naar een andere baan te begeleiden als ze hun werk dreigen kwijt te raken Overheid en privaatrecht De openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid. De overheid staat gelijk met een natuurlijk persoon (art. 2:5 BW). De overheid kan allerlei overeenkomsten aangaan en bijvoorbeeld eigenaar zijn van roerende en onroerende zaken. Wanneer de overheid privaatrechtelijk handelt, moet zij rekening houden met het feit dat zij handelt in het algemeen belang. Geldverspilling is in strijd met de eisen van het behartigen van het algemeen belang.

8 Bestuursrecht In het krantenartikel hierna vind je een voorbeeld van een overheid die de onderhandelingen betreffende de verkoop van een onroerende zaak stopzet. In het kader van het behartigen van het algemeen belang wil de overheid niet verder met een potentiële koper die geen financiële zekerheid kan geven. Streep door deal Huize de Kamp 22 dinsdag 19 april :21 Laatst bijgewerkt op: dinsdag 19 april :59 Tubantia De Needse havezate Huize De Kamp. Archieffoto Frans Nikkels NEEDE Het Berkellandse college van B en W heeft een streep gezet door de deal die over Huize de Kamp was gesloten met het bedrijf Neconet. Het afblazen van de eerder gesloten deal is geen verrassing: nadat de gemeenteraad van Berkelland duidelijkheid eiste over onder meer de financiële gegoedheid van het bedrijf, gaf het bedrijf die niet. Na het verstrijken van het ultimatum voor de aanlevering van de gevraagde ge gevens en antwoorden, heeft Berkelland Neconet de afgelopen dagen schriftelijk laten weten de stekker uit de overeenkomst te trekken. Het college heeft ondertussen de selectiecommissie voor Huize de Kamp per ingelicht. De overheid die als burger optreedt, moet rekening houden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (art. 3:1 lid 2 Awb en art. 3:14 Burgerlijk Wetboek (hierna: BW)). Hierna zie je een voorbeeld van een overheid die privaatrechtelijk handelt en bij dit handelen rekening moet houden met het gelijkheidsbeginsel. Voorbeeld Als de overheid als verhuurder van kantoorpanden wel optreedt tegen huurder A omdat deze de huur niet betaalt, maar niet optreedt tegen huurder B die de huur ook niet betaalt, dan handelt de overheid in strijd met het gelijkheidsbeginsel (het gelijkheidsbeginsel is een algemeen beginsel van behoorlijk bestuur).

9 1 Inleiding bestuursrecht Het komt voor dat naast de publiekrechtelijke bevoegdheid de overheid gebruik kan maken van een privaatrechtelijke bevoegdheid. Voorbeeld Het gemeentebestuur kan tegen een huurder optreden door een last onder dwangsom op te leggen (publiekrechtelijk instrument) als de huurder gebruik maakt van een woning op een wijze die in strijd is met het bestemmingsplan. Als de gemeente tevens verhuurder is van de woning, kan de gemeente de illegale situatie ook beëindigen op grond van het feit dat de huurder zijn verplichtingen uit de huurovereenkomst niet nakomt. De gemeente maakt dan gebruik van privaatrechtelijke bevoegdheden en rechten. De leer dat, indien een publiekrechtelijke bevoegdheid bestaat, ook gebruik mag worden gemaakt van een privaatrechtelijke bevoegdheid, noem je de tweewegenleer. In het Windmill-arrest wordt aangegeven in hoeverre de overheid kan kiezen voor de publiekrechtelijke dan wel de privaatrechtelijke weg. Wanneer de betrokken publiekrechtelijke regeling daarin niet voorziet, is voor de beantwoording van de vraag of gebruik van de privaatrechtelijke bevoegdheden is toegestaan beslissend of de publiekrechtelijke regeling op onaanvaardbare wijze wordt doorkruist. 23 Bij de toetsing of van een onaanvaardbare doorkruising sprake is, moet onder meer worden gelet op: 1. inhoud en strekking van de regeling; 2. de wijze waarop en de mate waarin in het kader van die regeling de belangen van de burgers zijn beschermd, een en ander tegen de achtergrond van de overige geschreven en ongeschreven regels van publiekrecht; 3. en voorts of de overheid door gebruikmaking van de publiekrechtelijke regeling een vergelijkbaar resultaat kan bereiken als door gebruikmaking van de privaatrechtelijke bevoegdheid, omdat, zo zulks het geval is, dit een belangrijke aanwijzing is dat geen plaats is voor de privaatrechtelijke weg. De tweewegenleer geeft aan dat als de publiekrechtelijke weg openstaat, de privaat rechtelijke weg in beginsel is afgesloten. Maar als in de wet niet duidelijk wordt aangegeven dat het om een exclusief publiekrechtelijke bevoegdheid gaat, kan op dit beginsel een uitzondering worden gemaakt.

10 Bestuursrecht 1.10 Samenvatting Het bestuursrecht geeft regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen besturen en de regels die de burger nodig heeft om tegen dit besturen te kunnen optreden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het algemeen, bijzonder, materieel en formeel bestuursrecht. Bestuursrecht vind je in het internationale recht, de nationale wetgeving, jurisprudentie en het ongeschreven bestuursrecht. Kenmerken van het bestuursrecht zijn het legaliteitsbeginsel en het specialiteitsbeginsel. Met gelede normstelling wordt bedoeld dat er in verschillende regelingen normen staan die van toepassing zijn voor een bepaald geval. De Staat, de provincies, de waterschappen, de gemeenten en de lichamen waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is verleend, zijn open bare lichamen. Deze openbare lichamen bestaan uit bestuursorganen. 24 De overheid heeft als rechtspersoon privaatrechtelijke bevoegdheden en rechten. De overheid moet altijd rekening houden met het behartigen van het algemeen belang. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur spelen bij elk overheidsoptreden een rol. De leer dat indien een publiekrechtelijke bevoegdheid bestaat, ook gebruik mag worden gemaakt van een privaatrechtelijke bevoegdheid, noem je de tweewegenleer. Deze leer wordt ook wel de leer van de onaanvaardbare doorkruising genoemd Kennisvragen 1. Wat is bestuursrecht? 2. Leg uit wat onder formeel bestuursrecht wordt verstaan. 3. Leg uit wat onder materieel bestuursrecht wordt verstaan. 4. Leg uit wat onder algemeen bestuursrecht wordt verstaan. 5. Leg uit wat onder bijzonder bestuursrecht wordt verstaan. 6. In welke bronnen vind je bestuursrecht?

11 1 Inleiding bestuursrecht 7. Wat houdt het legaliteitsbeginsel in? 8. Wat houdt het specialiteitsbeginsel in? 9. Welke openbare lichamen zijn er? 10. Wat houdt de tweewegenleer in? 1.12 Open vragen Lees het volgende krantenartikel en beantwoord dan de vragen. Pastoor mag luide kerkklok niet vroeg luiden ANP 20/10/10, 13:52 Trouw TILBURG (ANP) De Tilburgse pastoor Harm Schilder mag de klok van zijn Margarita Maria kerk niet elke werkdag om uur luiden voor het vroege gebed. De bestuursrechter in Breda heeft dat woensdagmiddag bepaald in de zaak die de pastoor tegen de gemeente Tilburg had aangespannen. De strijd tussen de pastoor enerzijds en de omwonenden en de gemeente. anderzijds duurt inmiddels vier jaar. Een eerdere procedure werd door de pastoor gewonnen. Vorig jaar heeft de Tilburgse gemeenteraad de regels aangescherpt en gezegd dat het luiden van de klok tot uur niet harder mag zijn dan 80 decibel. De gemeente raad was volgens de rechtbank bevoegd om regels te maken over het geluidsniveau. De pastoor heeft de regels overtreden en het college heeft terecht opgetreden, aldus de uitspraak. 25 Vragen: 1. Welke rol speelt het legaliteitsbeginsel? 2. De gemeente heeft om de overlast te bestrijden zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke instrumenten ter beschikking. Van welk instrument heeft de gemeente in het gegeven geval gebruikgemaakt? Motiveer je antwoord. 3. Is de gemeenteraad een openbaar lichaam?

12 Bestuursrecht 1.13 Meerkeuzevragen 1. Het bestuursrecht maakt deel uit van het publiekrecht. 2. Een van de doelstellingen van de Awb is het bevorderen van verscheidenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving. 3. Het openbaar bestuur heeft tot taak het algemeen belang te behartigen. Dit houdt in dat het openbaar bestuur geen belangen van individuele burgers mag treffen Het openbaar bestuur heeft tot taak het algemeen belang te behartigen. Dit houdt in dat het openbaar bestuur gericht moet zijn op datgene wat in ieders belang is. 5. Het publiekrecht regelt onder andere de verhouding tussen de overheid en de burger. 6. De Algemene wet bestuursrecht behoort tot het bijzonder bestuursrecht. 7. Het legaliteitsbeginsel houdt in dat de overheid alleen dan de burger iets kan gebieden of verbieden als de wet dat uitdrukkelijk toelaat.

13 1 Inleiding bestuursrecht 8. Beginselen van behoorlijk bestuur gelden alleen als de overheid gebruikmaakt van de door de wet toegekende publiekrechtelijke bevoegdheden. 9. De Sociaal-Economische Raad is een openbaar lichaam. 10. Om inzicht te krijgen in de vraag in hoeverre de overheid kan kiezen voor de publiek- dan wel privaatrechtelijke weg, speelt het Windmill-arrest een belangrijke rol. 11. Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de bevoegdheid van de overheid alleen kan worden aangewend voor het specifieke doel waarvoor die wet is bedoeld Wanneer de betrokken publiekrechtelijke regeling daarin niet voorziet, is voor de beantwoording van de vraag of gebruik van de privaatrechtelijke bevoegdheden is toegestaan beslissend of de publiekrechtelijke regeling op onaanvaardbare wijze wordt doorkruist. Bij de toetsing of van een onaanvaardbare doorkruising sprake is, moet onder meer worden gelet op de inhoud en strekking van de regeling. 13. Jan vraagt een omgevingsvergunning aan bij het college van burgemeester en wethouders in zijn woonplaats Arnhem. Hij wil namelijk zijn huis drastisch verbouwen, omdat hij de woonkamer en de slaapkamers in verband

14 Bestuursrecht met gezinsuitbreiding te klein vindt. Zijn buurman Klaas is woedend en gaat over tot actie. Deze casus ligt op het terrein van het: a. bestuursrecht. b. huurrecht. c. strafrecht. d. burenrecht. 14. Een auto van de gemeentelijke plantsoenendienst veroorzaakt een ongeluk. De gemeente besluit een schadevergoeding toe te kennen aan de gedupeerden. De gemeente handelt op basis van het: a. strafrecht. b. bestuursrecht. c. burgerlijk recht Wanneer de gemeente Doetinchem een aantal nieuwe computers aanschaft om op het gemeentehuis de oude computers te vervangen, is er sprake van een: a. privaatrechtelijke rechtshandeling. b. publiekrechtelijke rechtshandeling. c. besluit. d. feitelijke handeling. 16. Het bestuursrecht maakt deel uit van het: a. publiekrecht. b. staatsrecht. c. strafrecht. d. privaatrecht. 17. Wat is de betekenis van het specialiteitsbeginsel? a. Dat de overheid haar bevoegdheden niet mag misbruiken om daarmee oneigenlijke doeleinden na te streven. b. Dat de overheid alleen haar bevoegdheden mag gebruiken om die belangen te behartigen waarvoor de regeling waarop de bevoegdheid berust is vastgesteld. c. Dat de overheid de bijzondere belangen van burgers in haar besluitvorming dient mee te wegen. d. Dat de overheid haar bevoegdheden slechts mag gebruiken na het doorlopen van de speciale, op het besluit toegespitste besluitvormingsprocedures die de Awb voorschrijft.

Introductie in het recht

Introductie in het recht Introductie in het recht mr. A.J. Wierenga Introductie in het recht Hoofdstuk 1 Recht in het algemeen Programma Actualiteiten Rechtsbronnen Rechtsgebieden Indelingen 1 Wortels in de maatschappij Acties

Nadere informatie

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht Inleiding tot Recht Uit Praktisch Burgerlijk Recht 1. Wat is recht? Een exacte definitie is niet te geven. Elke klassieke definitie bevat vier elementen: Gedragsregels, normen Doel = maatschappelijk leven

Nadere informatie

Staats- en bestuursrecht

Staats- en bestuursrecht F.C.M.A. Michiels (red.) Staats- en bestuursrecht Tekst en materiaal Met bijdragen van Gio ten Berge Leonard Besselink Henk Kummeling Lex Michiels Rob Widdershoven KLUWER J ^ Deventer - 2003 Thema 1 -

Nadere informatie

Mandaat en delegatie. mr. M.C. de Voogd

Mandaat en delegatie. mr. M.C. de Voogd Mandaat en delegatie mr. M.C. de Voogd Artikel 1:1 Awb 1. Onder bestuursorgaan wordt verstaan: a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld, of b. een ander persoon of college,

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

Universiteit Twente, Faculteit MB Vakgroep Bestuurskunde

Universiteit Twente, Faculteit MB Vakgroep Bestuurskunde Universiteit Twente, Faculteit MB Vakgroep Bestuurskunde Tentamen Recht Markt en Innovatie en Bestuursrecht Minor recht Datum: 12 april 2013 Duur: max. 3 u Docent: Harmsen Dit tentamen bestaat uit 40 mc-vragen

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Mandaatbesluit OD NZKG 2015 provincie Utrecht en de bijlage

PROVINCIAAL BLAD. Mandaatbesluit OD NZKG 2015 provincie Utrecht en de bijlage PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Utrecht. Nr. 60 2 oktober 201 Mandaatbesluit OD NZKG 201 provincie Utrecht en de bijlage Besluit van het college van gedeputeerde staten van Utrecht van

Nadere informatie

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT ALGEMENE WET BESTUURSRECHT Besluitvorming Toezicht Sancties Rechtsgebied bestuursrecht oktober 2011 Rechtsgebied bestuursrecht Verhoudingen tussen bestuursorgaan/belanghebbende - stelt het bestuur is staat

Nadere informatie

Beginselen van de democratische rechtsstaat

Beginselen van de democratische rechtsstaat Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse

Nadere informatie

Formeel belastingrecht -- Deel 1

Formeel belastingrecht -- Deel 1 formeel belastingrecht (FE) les 1 programma privaatrecht versus publiekrecht gedencentraliseerde eenheidsstaat bevoegdheden, attributie, delegatie en mandaat Algemene beginselen behoorlijk bestuur Algemene

Nadere informatie

Toezicht & Handhaving in de Gemeente Meerssen

Toezicht & Handhaving in de Gemeente Meerssen Toezicht & Handhaving in de Gemeente Meerssen INLEIDING De meeste mensen willen graag wonen in een gemeente die veilig is en er netjes en verzorgd uitziet. Maar we willen ook wel eens iets aan de omgeving

Nadere informatie

A26a Overheidsprivaatrecht

A26a Overheidsprivaatrecht MONOGRAFIEËN BW A26a Overheidsprivaatrecht Algemeen deel Mr. G. Snijders Raadsheer in de Hoge Raad, Staatsraad in buitengewone dienst Tweede druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2011 INHOUD

Nadere informatie

CVDR. Nr. CVDR601483_1

CVDR. Nr. CVDR601483_1 CVDR Officiële uitgave van Groningen. Nr. CVDR601483_1 2 februari 2017 Besluit van Gedeputeerde Staten en de Commissaris van de Koning van de Provincie Groningen houdende regels omtrent mandaat Algemeen

Nadere informatie

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar

Wetboek van Strafrecht in het algemeen. Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Wetboek van Strafrecht in het algemeen Hoofdstuk 15 Lesboek Basisbekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar Casus Een Belgische passagier aan boord van een Nederlands vrachtschip, haalt uit de koffer

Nadere informatie

Privaatrechtelijk kostenverhaal door de wegbeheerder

Privaatrechtelijk kostenverhaal door de wegbeheerder Privaatrechtelijk kostenverhaal door de wegbeheerder De Hoge Raad schept duidelijkheid over verhaal van kosten voor opruimwerkzaamheden na een ongeval Hoge Raad van 12 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3594

Nadere informatie

1. Indeling van het recht

1. Indeling van het recht H E S R o t t e r d a m I n s t i t u u t v o o r F i n a n c i e e l M a n a g e m e n t 1. Indeling van het recht Wij kunnen het recht op verschillende manieren in groepen verdelen. Een heel gebruikelijke

Nadere informatie

Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Deel II: Soorten regelgeving

Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Deel II: Soorten regelgeving Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving Deel II: Soorten regelgeving IPM Decentrale Regelgeving Versie 4.0, Augustus 2008 ICTU / Overheid heeft Antwoord Wilhelmina van Pruisenweg 104 2595 AN Den

Nadere informatie

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud Nationaal internationaal Soevereiniteit elke land heeft de macht om te bepalen wat er gebeurt EU-verdrag Europese Unie verdrag EVRM Europese Verdrag Rechten van de Mens Monistisch systeem Formeel materieel

Nadere informatie

Register bij het Ondermandaatbesluit Wabo-bevoegdheden stadsdeelsecretaris Nieuw-West

Register bij het Ondermandaatbesluit Wabo-bevoegdheden stadsdeelsecretaris Nieuw-West Register bij het Ondermandaatbesluit Wabo-bevoegdheden stadsdeelsecretaris Nieuw-West Grondslag voor de bevoegdheden: Collegebesluit d.d. 21 juli 2015 (Nr. BD2015-010563), verlenging van het tijdelijk

Nadere informatie

De nieuwe Omgevingswet. Molenadviesraad Amersfoort Mark Ravesloot, senior adviseur molens

De nieuwe Omgevingswet. Molenadviesraad Amersfoort Mark Ravesloot, senior adviseur molens De nieuwe Omgevingswet Molenadviesraad 7-4-2017 Amersfoort Mark Ravesloot, senior adviseur molens Uitgangspunten Omgevingswet Vormt basis voor het nieuwe stelsel van regelgeving voor de fysieke leefomgeving

Nadere informatie

Voetbalwet - de maatregelen: Gebiedsontzegging (max jaar) Groepsverbod Meldingsplicht. Bevoegdheid van burgemeester en OvJ

Voetbalwet - de maatregelen: Gebiedsontzegging (max jaar) Groepsverbod Meldingsplicht. Bevoegdheid van burgemeester en OvJ Voetbalwet Voetbalwet Parool Mei 2008 - Na vijftien jaar heen en weer praten is het langverbeide voetbalwetje bedoeld om relschoppers uit de omgeving van stadions te weren vrijdag door het kabinet goedgekeurd.

Nadere informatie

DEEL III. Het bestuursprocesrecht

DEEL III. Het bestuursprocesrecht DEEL III Het bestuursprocesrecht Inleiding op deel III In het voorgaande deel is het regelsysteem van art. 48 (oud) Rv besproken voor zover dit relevant was voor art. 8:69 lid 2 en 3 Awb. In dit deel

Nadere informatie

Burgemeester en wethouders onderscheidenlijk de burgemeester van Hoogeveen;

Burgemeester en wethouders onderscheidenlijk de burgemeester van Hoogeveen; Burgemeester en wethouders onderscheidenlijk de burgemeester van Hoogeveen; Burgemeester en wethouders onderscheidenlijk de burgemeester van De Wolden; Het dagelijks bestuur onderscheidenlijk de voorzitter

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08191) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: november 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

VMR Actualiteitendag 2015

VMR Actualiteitendag 2015 Datum 19-03-2015 1 VMR Actualiteitendag 2015 Actualiteiten bestuurs(proces)recht Prof. mr. K.J. (Kars) de Graaf k.j.de.graaf@rug.nl www.rug.nl/staff/k.j.de.graaf Datum 19-03-2015 2 Inhoud Bestuursorgaan

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb Inhoud Lijst van afkortingen 15 Inleiding 17 Begrip bestuursrecht 17 Doelstellingen, opzet en indeling Awb 18 Opbouw boek 21 Website 22 Deel A Verhouding tot bestuursorganen 23 1 Kernbegrippen Awb 25 Leerdoelen

Nadere informatie

Onderwerp: Beantwoording reacties Mandaatbesluit Norbert de Blaay en Erik Hilbink Datum: 2 november 2016

Onderwerp: Beantwoording reacties Mandaatbesluit Norbert de Blaay en Erik Hilbink Datum: 2 november 2016 Onderwerp: Beantwoording reacties Mandaatbesluit Opsteller: Norbert de Blaay en Erik Hilbink Datum: 2 november 2016 Opmerkingen Verwerkt Toelichting/Reden Hoogezand Sappemeer 1. Artikel 5 lid 1: is onduidelijk.

Nadere informatie

Mandaatbesluit Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)

Mandaatbesluit Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) Mandaatbesluit Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) 1. Het college verleent aan de Directie van de OMWB de bevoegdheid tot het nemen van alle besluiten (zoals vermeld in onderstaande bevoegdheidsgrondslag)

Nadere informatie

Gemeenteblad van Zaltbommel 2010 Nr. 3.4

Gemeenteblad van Zaltbommel 2010 Nr. 3.4 Gemeenteblad van Zaltbommel 2010 Nr. 3.4 verordening tot tweede wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening 2008 Status In werking Algemene informatie Met deze verordening wordt de Algemene Plaatselijke

Nadere informatie

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht Prof.mr. A.D. Belinfante Mr. J.L. de Reede Beginselen van het Nederlands Staatsrecht druk Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1997 VOORWOORD II AFKORTINGEN 13 I INLEIDING 15 1. Benadering van

Nadere informatie

Particulier onderzoeker Wettelijke kaders

Particulier onderzoeker Wettelijke kaders Particulier onderzoeker Wettelijke kaders ex:pla n smart educational tools Mannelijk/vrouwelijk Er bestaat in Nederland een dilemma als het gaat over het gebruik van woorden die als mannelijk en vrouwelijk

Nadere informatie

Toezicht & Handhaving (TH)

Toezicht & Handhaving (TH) (TH) Het wijzen van hem ondergeschikte personen als toezichthouder voor het houden van toezicht op de naleving van algemeen verbindende voorschriften, geboden en verboden alsmede de op de in die wet- en

Nadere informatie

0 ALGEMENE REGELS TEN AANZIEN VAN MANDAAT

0 ALGEMENE REGELS TEN AANZIEN VAN MANDAAT ALGEMENE REGELS 0 ALGEMENE REGELS TEN AANZIEN VAN MANDAAT In dit hoofdstuk wordt in het eerste onderdeel nader ingegaan op de wettelijke voorschriften met betrekking tot mandaat. In het tweede gedeelte

Nadere informatie

Basisbegrippen in het burgerlijk recht

Basisbegrippen in het burgerlijk recht Hoofdstuk 1 Basisbegrippen in het burgerlijk recht Na dit hoofdstuk kun je: beschrijven welke rechtsrelaties in het burgerlijk recht worden geregeld; het verschil tussen het publiekrecht en het privaatrecht

Nadere informatie

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1 Inhoudsopgave Hoofdlijnen Nederlands Recht Prof. mr. C.J. Loonstra Inleiding 1 Terreinverkenning 1.1 Is recht saai? 1.2 Waarom recht? 1.3 Waar vinden we het recht? 1.3.1 De wet 1.3.2 Het verdrag 1.3.3

Nadere informatie

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31.

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31. Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Visscher, Y.M. (2012). Praktisch Bestuursrecht. Groningen:

Nadere informatie

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra Monisme en het waterschapsbestel 27 oktober 2014 Mr.dr. G.S.A. Dijkstra De aanleiding tot deze notitie wordt gevormd door vragen van leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland

Nadere informatie

Omgevingswet Procedureel

Omgevingswet Procedureel Omgevingswet Procedureel Jan van der Grinten 11 oktober 2016 jan.van.der.grinten@kvdl.com Inhoudsopgave Systematiek Omgevingswet (1 wet, 4 AMvB s) Kerninstrumenten van de Omgevingswet Uitgangspunten procedureregels

Nadere informatie

Raadsvergadering. Onderwerp Wijziging Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Bunnik 2012 in verband met Wet aanpak woonoverlast

Raadsvergadering. Onderwerp Wijziging Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Bunnik 2012 in verband met Wet aanpak woonoverlast RAADSVOORSTEL Raadsvergadering Nummer 22 juni 2017 17-046 Onderwerp Wijziging APV in verband met Wet aanpak woonoverlast Aan de raad, Onderwerp Wijziging Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Bunnik

Nadere informatie

Cultureel Erfgoed en de Omgevingswet

Cultureel Erfgoed en de Omgevingswet Cultureel Erfgoed en de Omgevingswet In de zomer van 2013 heeft het kabinet ingestemd met het wetsvoorstel voor een nieuwe Omgevingswet. Doel van de nieuwe Omgevingswet is om de bestaande regelgeving te

Nadere informatie

Privaatrechtelijke instrumenten en publieke belangen: mogelijkheden en grenzen

Privaatrechtelijke instrumenten en publieke belangen: mogelijkheden en grenzen Privaatrechtelijke instrumenten en publieke belangen: mogelijkheden en grenzen Mr. P.J. (Pim) Huisman Universitair docent staats- en bestuursrecht VU Amsterdam 1. Algemeen kader Inhoud van deze deelsessie

Nadere informatie

gelet op het bepaalde in de artikelen 147 lid 1 en 149 van de Gemeentewet en artikel 3.30 van de Wet ruimtelijke ordening;

gelet op het bepaalde in de artikelen 147 lid 1 en 149 van de Gemeentewet en artikel 3.30 van de Wet ruimtelijke ordening; De raad van de gemeente Haarlemmermeer; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 mei 2016; gelet op het bepaalde in de artikelen 147 lid 1 en 149 van de Gemeentewet en artikel 3.30 van

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2008 2009 31 354 Wijziging van de Mededingingswet ter invoering van regels inzake ondernemingen die deel uitmaken van een publiekrechtelijke rechtspersoon

Nadere informatie

MANDAATREGELING 2013, afdeling Informatievoorziening en Vastgoed

MANDAATREGELING 2013, afdeling Informatievoorziening en Vastgoed KRIMPEN AAN DEN IJSSEL MANDAATREGELING 2013, afdeling Informatievoorziening en Vastgoed Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Krimpen aan den I Jssel en de burgemeester van de gemeente

Nadere informatie

Sector Concernbeleid, Ondersteuning en Advies. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 september 2010, kenmerk ;

Sector Concernbeleid, Ondersteuning en Advies. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 september 2010, kenmerk ; Gemeenteraad V.R. nummer: 2010/89 Sector Concernbeleid, Ondersteuning en Advies Ede, De raad van de gemeente Ede: gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 september 2010, kenmerk 636692;

Nadere informatie

Beleidsregels gemeente Druten: intrekken omgevingsvergunning voor

Beleidsregels gemeente Druten: intrekken omgevingsvergunning voor Beleidsregels gemeente Druten: intrekken omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen 1. Inleiding De gemeente Druten verleent jaarlijks veel omgevingsvergunningen. Verreweg het grootste deel van die

Nadere informatie

ECLI:NL:RBARN:2006:AV7682

ECLI:NL:RBARN:2006:AV7682 ECLI:NL:RBARN:2006:AV7682 Instantie Rechtbank Arnhem Datum uitspraak 09-03-2006 Datum publicatie 30-03-2006 Zaaknummer AWB 05/4258 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Ambtenarenrecht Eerste

Nadere informatie

Het college van gedeputeerde staten van Utrecht;

Het college van gedeputeerde staten van Utrecht; ISSN 0920-105X Provinciaal blad 2013 / 40 Besluit van het college van gedeputeerde staten van Utrecht houdende de verlening van mandaat, volmacht en machtiging aan de directeur van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Nadere informatie

Wijziging tarieventabel leges

Wijziging tarieventabel leges Wijziging tarieventabel leges Tarieventabel, behorende bij de Eerste Wijziging Legesverordening 2010 (Aan de bij de Legesverordening 2010 behorende tarieventabel wordt onderstaande titel 2 toegevoegd)

Nadere informatie

Besluit mandaat, volmacht en machtiging Handhavingsdienst Zuidwest Drenthe

Besluit mandaat, volmacht en machtiging Handhavingsdienst Zuidwest Drenthe Besluit mandaat, volmacht en machtiging Handhavingsdienst Zuidwest Drenthe Het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester van de deelnemende gemeenten in het samenwerkingsverband Handhavingsdienst

Nadere informatie

b e s l u i t : Pagina 1 van 7 Nr: De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr.

b e s l u i t : Pagina 1 van 7 Nr: De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. Nr: 13-13 De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 13-13; gelet op artikel 3.30 Wet ruimtelijke ordening (Wro); b e s l u i t : vast te stellen de volgende:

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief. De gemeenteraad van Albrandswaard. Betreft: Mandatering afdoening planschade Buijtenland aan provincie. Geachte raadsleden,

Raadsinformatiebrief. De gemeenteraad van Albrandswaard. Betreft: Mandatering afdoening planschade Buijtenland aan provincie. Geachte raadsleden, Raadsinformatiebrief De gemeenteraad van Albrandswaard Uw brief van: Ons kenmerk: 1080545 Uw kenmerk: Contact: Ir. P. Wunderink Bijlage(n): Doorkiesnummer: 0105061742 E-mailadres: p.wunderink@albrandswaard.nl

Nadere informatie

De burgemeester en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Boxtel;

De burgemeester en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Boxtel; Mandaatbesluit Omgevingsdienst Brabant Noord 2014 De burgemeester en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Boxtel; gelet op afdeling 10.1.1. van de Algemene wet bestuursrecht; overwegende

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Vergadering: 25 januari 2010 Voorstel: Zaaknummer:

RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Vergadering: 25 januari 2010 Voorstel: Zaaknummer: RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Vergadering: 25 januari 2010 Voorstel: Zaaknummer: Onderwerp: Wijziging van de Huisvestingsverordening, de Afvalstoffenverordening en de Algemene Plaatselijke

Nadere informatie

Beleidsregel. Toepassing bestuursdwang bij huisuitzettingen

Beleidsregel. Toepassing bestuursdwang bij huisuitzettingen Beleidsregel Toepassing bestuursdwang bij huisuitzettingen 1 Inleiding Zoals in veel gemeenten het geval is, vinden er in de gemeente Woensdrecht met enige regelmaat huisuitzettingen of andere executies

Nadere informatie

Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een

Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een Wat is rechtspraak? 2 Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Participatiewet gemeente Midden- Delfland 2015

Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Participatiewet gemeente Midden- Delfland 2015 Registratienummer : 2015-00722 / 15Z.000072 Onderwerp : conceptverordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Participatiewet Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Participatiewet

Nadere informatie

2. Advies commissie bezwaarschriften. 3. Uitspraak rechtbank Noord-Nederland. 4. Uittreksel bestemmingsplan Komplan Haren

2. Advies commissie bezwaarschriften. 3. Uitspraak rechtbank Noord-Nederland. 4. Uittreksel bestemmingsplan Komplan Haren Voorstel aan : Gemeenteraad van 29 juni 2015 Door tussenkomst van : Raadscommissie van 15 juni 2015 Nummer : 31 Onderwerp : Verklaring van geen bedenkingen voor het bouwplan Horecagelegenheid Vondellaan

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT

BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT Laatstelijk vastgesteld door: Gedeputeerde Staten bij besluit van 16-12-2014 kenmerk 2014/0337622 Commissaris van de Koning bij besluit van 16-12-2014

Nadere informatie

Inleiding. 1 Strafrecht

Inleiding. 1 Strafrecht Inleiding 1 Strafrecht Plaats van het strafrecht Het strafrecht is, net als bijvoorbeeld het staatsrecht en het bestuursrecht, onderdeel van het publiekrecht. Het publiekrecht regelt de betrekkingen tussen

Nadere informatie

Bestuursrecht. Bronnenboek. Mr. Lydia Janssen en mr. Willie Elferink. Serienummer: Licentie:

Bestuursrecht. Bronnenboek. Mr. Lydia Janssen en mr. Willie Elferink. Serienummer: Licentie: Bestuursrecht Bronnenboek Mr. Lydia Janssen en mr. Willie Elferink Serienummer: Licentie: Voor het activeren van de licentie kijk op pagina 6 van dit boek. Te activeren tot: Colofon Uitgeverij: Edu Actief

Nadere informatie

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (incl. wijzigingen Invoeringswet)

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (incl. wijzigingen Invoeringswet) Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (incl. wijzigingen Invoeringswet) HOOFDSTUK 1. BEGRIPSBEPALINGEN Artikel 1.1 1. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: activiteit: activiteit

Nadere informatie

Onderwerp Categorieën van gevallen waarvoor afgeven verklaring van geen bedenkingen niet vereist is (Wabo)

Onderwerp Categorieën van gevallen waarvoor afgeven verklaring van geen bedenkingen niet vereist is (Wabo) Zaaknummer: OLOGMM11-01 Collegevoorstel Inleiding Op 1 oktober 2010 is de Wet algemene bepalingen omgevingrecht (Wabo) in werking getreden. Hiermee zijn enkele ruimtelijke instrumenten en bevoegdheden

Nadere informatie

Toelichting op de Coördinatieverordening

Toelichting op de Coördinatieverordening Toelichting op de Coördinatieverordening Hoofdstuk 1: Algemene toelichting 1. Coördinatieregeling ex artikel 3.30 Wro Afdeling 3.6 Wro bevat verschillende coördinatieregelingen voor Rijk, provincie en

Nadere informatie

OMGEVINGSVERGUNNING Datum: 11 november 2014

OMGEVINGSVERGUNNING Datum: 11 november 2014 OMGEVINGSVERGUNNING Datum: 11 november 2014 Burgemeester en wethouders hebben op 14 januari 2013 een aanvraag voor een omgevingsvergunning ontvangen voor het legaliseren van appartementen. De aanvraag

Nadere informatie

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) 29 Wet van 6 november 2008, houdende regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied

Nadere informatie

Voorstel voor de gemeenteraad Voorstelnummer RAAD/ Behandelend ambtenaar L. Wignand Postreg.nr. Tel.nr Datum:

Voorstel voor de gemeenteraad Voorstelnummer RAAD/ Behandelend ambtenaar L. Wignand Postreg.nr. Tel.nr Datum: Voorstel voor de gemeenteraad Voorstelnummer RAAD/10-00291 Behandelend ambtenaar L. Wignand Postreg.nr. Tel.nr 0345-636286 Datum: 31-01-10 ONDERWERP: Aanpassing APV aan de Wabo Vertrouwelijk Openbaar besluit

Nadere informatie

ECLI:NL:RBNHO:2014:3840

ECLI:NL:RBNHO:2014:3840 ECLI:NL:RBNHO:2014:3840 Instantie Datum uitspraak 28-04-2014 Datum publicatie 13-05-2014 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Rechtbank Noord-Holland AWB-14_1317 bz Bestuursrecht

Nadere informatie

CVDR. Nr. CVDR367404_1. Coördinatieverordening gemeente Maastricht. 14 maart Officiële uitgave van Maastricht.

CVDR. Nr. CVDR367404_1. Coördinatieverordening gemeente Maastricht. 14 maart Officiële uitgave van Maastricht. CVDR Officiële uitgave van Maastricht. Nr. CVDR367404_1 14 maart 2017 Coördinatieverordening gemeente Maastricht Hoofdstuk 1 Artikel 1 Begripsomschrijvingen Deze verordening verstaat onder: d. e. f. g.

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders van Moerdijk, in haar vergadering van 26 juli 2005;

Het college van burgemeester en wethouders van Moerdijk, in haar vergadering van 26 juli 2005; Het college van burgemeester en wethouders van Moerdijk, in haar vergadering van 26 juli 2005; gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht, de artikelen 1, tweede lid, en 29a, tweede lid, van

Nadere informatie

gelezen het voorstel van het College van burgemeester en wethouders van 10 april 2012;

gelezen het voorstel van het College van burgemeester en wethouders van 10 april 2012; De Raad van de gemeente Sint Anthonis; gelezen het voorstel van het College van burgemeester en wethouders van 10 april 2012; gelet op artikel 147 van de Gemeentewet en de bepalingen van de algemene wet

Nadere informatie

Onderwerp Categorieën van gevallen waarvoor afgeven verklaring van geen bedenkingen niet vereist is (Wabo)

Onderwerp Categorieën van gevallen waarvoor afgeven verklaring van geen bedenkingen niet vereist is (Wabo) Raadsvoorstel Inleiding Op 1 oktober 2010 is de Wet algemene bepalingen omgevingrecht (Wabo) in werking getreden. Hiermee zijn enkele ruimtelijke instrumenten en bevoegdheden anders vormgegeven. Veel procedures

Nadere informatie

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen 2.1.1 Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder: 2.1.1.1 aanlegkosten: de

Nadere informatie

mevr. C de Boer De Feart NT DRACHTSTERCOMPAGNIE

mevr. C de Boer De Feart NT DRACHTSTERCOMPAGNIE Aan mevr. C de Boer De Feart 49 9222 NT DRACHTSTERCOMPAGNIE Drachten, Kenmerk Zaaknummer Behandeld door 20 december 2016 15-0458/cor Z1492129 Alexander van der Veen OLO 2404587 D1830905 0512 581234 al.van.der.veen@smallingerland.nl

Nadere informatie

Leidraad voor het nakijken van de toets

Leidraad voor het nakijken van de toets Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 17 JUNI 2011 (Uit het antwoord moet blijken dat de cursist de stof heeft begrepen en juist heeft toegepast; een enkel ja of nee is niet voldoende)

Nadere informatie

Omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning wordt verleend overeenkomstig de bij dit besluit behorende en als zodanig gewaarmerkte documenten.

Omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning wordt verleend overeenkomstig de bij dit besluit behorende en als zodanig gewaarmerkte documenten. Omgevingsvergunning Poststuknummer: DA00079369 Burgemeester en wethouders hebben op 30 juni 2016 een aanvraag omgevingsvergunning ontvangen en in behandeling genomen voor het bouwen van 14 woningen op

Nadere informatie

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter & de wijzigingen in de Awb Introductie Dit document is een bijlage bij de presentatie over Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. Hierin bespreek ik

Nadere informatie

Bestuursrechtelijke rechtsbescherming Opmerkingen

Bestuursrechtelijke rechtsbescherming Opmerkingen Factsheet: rechtsbescherming tegen besluiten op grond van de Omgevingswet Bij het vormgeven van de rechtsbescherming onder de Omgevingswet is aangesloten bij het bestaande wettelijke stelsel. Onderstaande

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

ECLI:NL:RBGEL:2016:2558

ECLI:NL:RBGEL:2016:2558 ECLI:NL:RBGEL:2016:2558 Instantie Rechtbank Gelderland Datum uitspraak 12-05-2016 Datum publicatie 19-05-2016 Zaaknummer AWB - 15 _ 7447 Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie

Nadere informatie

Wetsvoorstel algemene bepalingen omgevingsrecht

Wetsvoorstel algemene bepalingen omgevingsrecht Projectgroep Wettelijk Kader Omgevingsvergunning Wetsvoorstel algemene bepalingen omgevingsrecht Rijnstraat 8 Postbus 30945 2500 GX Den Haag Interne postcode 660 vrom.vergunning@minvrom.nl www.vrom.nl

Nadere informatie

RUD UTRECHT. Besluit: vast te stellen navolgend Mandaatbesluit RUD Utrecht provincie Utrecht/gemeente )

RUD UTRECHT. Besluit: vast te stellen navolgend Mandaatbesluit RUD Utrecht provincie Utrecht/gemeente ) Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente PM/het college van gedeputeerde staten van Utrecht houdende de verlening van mandaat, volmacht en machtiging aan de directeur van

Nadere informatie

Mandaatbesluit FUMO. Vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van de FUMO d.d. 16 september Mandaatbesluit FUMO

Mandaatbesluit FUMO. Vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van de FUMO d.d. 16 september Mandaatbesluit FUMO Vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van de FUMO d.d. 16 september 2013 BESLUIT MANDAAT, VOLMACHT EN MACHTIGING FUMO Het dagelijks bestuur en de voorzitter van het openbaar lichaam gemeenschappelijke

Nadere informatie

Omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning wordt verleend overeenkomstig de bij dit besluit behorende en als zodanig gewaarmerkte documenten.

Omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning wordt verleend overeenkomstig de bij dit besluit behorende en als zodanig gewaarmerkte documenten. Omgevingsvergunning Poststuknummer: DA00085026 Burgemeester en wethouders hebben op 8 december 2016 een aanvraag omgevingsvergunning ontvangen en in behandeling genomen voor het gedeeltelijk verleggen

Nadere informatie

(ONTWERP) OMGEVINGSVERGUNNING

(ONTWERP) OMGEVINGSVERGUNNING (ONTWERP) OMGEVINGSVERGUNNING Burgemeester en wethouders van Moerdijk hebben op 19 december 2013 een aanvraag om een omgevingsvergunning als bedoeld in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

Nadere informatie

Algemeen juridische beroepsvorming 4 ALGEMEEN JURIDISCHE BEROEPSVORMING 4 (CJU01.4/CREBO:50109)

Algemeen juridische beroepsvorming 4 ALGEMEEN JURIDISCHE BEROEPSVORMING 4 (CJU01.4/CREBO:50109) ALGEMEEN JURIDISCHE BEROEPSVORMING 4 (CJU01.4/CREBO:50109) sd.cju01.4.v3 ECABO, Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of gepubliceerd in

Nadere informatie

Beleidsregels Snippergroen (Vastgesteld bij besluit van 15 juli 2014 en gewijzigd bij besluit van 3 februari 2015)

Beleidsregels Snippergroen (Vastgesteld bij besluit van 15 juli 2014 en gewijzigd bij besluit van 3 februari 2015) Beleidsregels Snippergroen (Vastgesteld bij besluit van 15 juli 2014 en gewijzigd bij besluit van 3 februari 2015) 2 1. Inleiding 1.1 Aanleiding beleidsregels snippergroen Deze beleidsregels zijn opgesteld

Nadere informatie

Onder besluit worden verstaan: beslissingen inhoudende publiekrechtelijke rechtshandelingen (zie artikel 1:3 Awb).

Onder besluit worden verstaan: beslissingen inhoudende publiekrechtelijke rechtshandelingen (zie artikel 1:3 Awb). Besluit mandaat, volmacht en machtiging Artikelsgewijze toelichting Algemeen Onder mandaat moet volgens de Algemene wet bestuursrecht (Awb) worden verstaan: de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan

Nadere informatie

Besluit volmachtverlening waterschap Vechtstromen

Besluit volmachtverlening waterschap Vechtstromen CVDR Officiële uitgave van Waterschap Vechtstromen. Nr. CVDR325909_2 6 juni 2017 Besluit volmachtverlening waterschap Vechtstromen Kenmerk: WVS Bestuur - 3 De interim-watergraaf van het waterschap Vechtstromen;

Nadere informatie

* *

* * ontwerp omgevingsvergunning brandveilig gebruiken van een school brandveilig gebruiken van een school Beschikking 265718 *16.151899* 16.151899 ONTWERP-OMGEVINGSVERGUNNING nr. 265718 Uitgebreide procedure

Nadere informatie

Happy Italy Amsterdam D.J.L. de Blok Postbus CD Dordrecht. Betreft: Omgevingsvergunning

Happy Italy Amsterdam D.J.L. de Blok Postbus CD Dordrecht. Betreft: Omgevingsvergunning Bezoekadres Ebbehout 31 1507 EA Zaandam Happy Italy Amsterdam D.J.L. de Blok Postbus 8166 3301 CD Dordrecht Postbus 209 1500 EE Zaandam www.odnzkg.nl Betreft: Omgevingsvergunning Datum aanvraag: 14 februari

Nadere informatie

Inhoud 1 Recht Indelingen in het recht 3 Rechtsbronnen

Inhoud 1 Recht Indelingen in het recht 3 Rechtsbronnen Inhoud 1 Recht 21 1 Rechtsregels 21 2 Rechtsregels en andere sociale regels 22 3 Rechtssysteem 23 3.1 Functies van het rechtssysteem 23 3.2 Functies van staatsorganen 23 4 Soorten rechtsregels 24 4.1 Gedragsnormen

Nadere informatie

Inleiding in het NEDERLANDSE RECHT

Inleiding in het NEDERLANDSE RECHT Mr.J.W.P. Verheugt Inleiding in het NEDERLANDSE RECHT TWAALFDE DRUK Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Lijst van ajkortingen XV Recht in het algemeen 1 1 2 3 4 5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 6 7 8 2 1 2 2.1

Nadere informatie

Dit voorblad dient u, voorzien van uw gegevens en handtekening, tezamen met uw tentamenwerk in te leveren.

Dit voorblad dient u, voorzien van uw gegevens en handtekening, tezamen met uw tentamenwerk in te leveren. Cursus Inleiding Bestuursrecht (R08181 Tentamennummer 09010029 Datum Tijd 19.00 22.00 uur Dit voorblad dient u, voorzien van uw gegevens en handtekening, tezamen met uw tentamenwerk in te leveren. Naam

Nadere informatie

Constitutioneel recht

Constitutioneel recht Constitutioneel recht Prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Bewerkt door Prof. mr. P.P.T. Broeksteeg Prof. mr. B.P. Vermeulen Mr. C.N.J. Kortmann Zevende druk Kluwer a Wotters Kluwer business INHOUD AFKORTINGEN

Nadere informatie

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Hoofdstuk 5. Bestuursrechtelijke handhaving Algemene bepalingen

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Hoofdstuk 5. Bestuursrechtelijke handhaving Algemene bepalingen Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Hoofdstuk 5. Bestuursrechtelijke handhaving 5.1. Algemene bepalingen Artikel 5.1 Dit hoofdstuk is van toepassing met betrekking tot de handhaving van het bij of krachtens

Nadere informatie

Artikel 13b Opiumwet (de wet Damocles) is het juridische instrument om bestuurlijk op te treden tegen illegale verkooppunten van verdovende middelen.

Artikel 13b Opiumwet (de wet Damocles) is het juridische instrument om bestuurlijk op te treden tegen illegale verkooppunten van verdovende middelen. STAPPENPLAN 13b OPIUMWET Artikel 13b Opiumwet (de wet Damocles) is het juridische instrument om bestuurlijk op te treden tegen illegale verkooppunten van verdovende middelen. Artikel 13b is toepasbaar

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2017:1481

ECLI:NL:RVS:2017:1481 ECLI:NL:RVS:2017:1481 Instantie Raad van State Datum uitspraak 07-06-2017 Datum publicatie 07-06-2017 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201604831/1/A1 Eerste

Nadere informatie