Studenten Industrieel Ontwerpen ondervinden zelf samenhang tussen theorie en ontwerppraktijk De vissenkom als grote integrator

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studenten Industrieel Ontwerpen ondervinden zelf samenhang tussen theorie en ontwerppraktijk De vissenkom als grote integrator"

Transcriptie

1 Studenten Industrieel Ontwerpen ondervinden zelf samenhang tussen theorie en ontwerppraktijk De vissenkom als grote integrator Op 21 september hield Frido Smulders, universitair docent bij de sectie Management en Organisatie aan de faculteit Industrieel l Ontwerpen, een presentatie over de derdejaarscluster Bedrijfs- en Marktgerichte Productontwikkeling in de BSc- opleiding IO. Hierin is op basis van het Experiential Learning Model van Kolb een effectieve en efficiënte onderwijsvorm ontwikkeld om in een groep van ca. 250 studenten tot een goede integratie te komen van bedrijfskundige theorieën en de ontwerppraktijk. De opkomst voor het derde lunchseminar over activerend onderwijs was onverwacht groot (circa 70 bezoekers), zodat er om de binnenste ring van tafels en stoelen extra stoelen moesten worden bijgezet. De setting leek daardoor, onbedoeld maar heel toepasselijk, op de zogenaamde Fish Bowl, een concept dat in de presentatie van Frido Smulders een grote rol speelde. Smulders voordracht was gewijd aan de onderwijskundige opzet van de derdejaarscluster Bedrijfs- en Marktgerichte Productontwikkeling in de BSc-opleiding Industrieel Ontwerpen. Doel van deze cluster is om in een groep van ca. 250 studenten te komen tot een goede integratie van bedrijfskundige theorieën en de ontwerppraktijk, zonder dat dit tot extra onderwijsbelasting van de docenten leidt. Samenstelling cluster De cluster Bedrijfs- en Marktgerichte Productontwikkeling is samengesteld uit twee theoretische vakken van elk 160 uur en een ontwerpoefening van 120 uur (tezamen 440 studiebelastingsuren). In het vak Bedrijfskunde van de Productontwikkeling worden theorieën behandeld uit de domeinen bedrijfsstrategie, organisatieleer en economie; in het vak Markt & Consument komen theorieën aan de orde uit de domeinen marketing, consumentengedrag en productontwerpen. In de ontwerpoefening (de vijfde in de opleiding) moeten de studenten, voor de eerste maal, ontwerpen in een bedrijfsgerichte context. De opdracht, een realistische bedrijfscase, heeft de vorm van een rollenspel, waarin een groep studenten de rol van een ontwerpbureau speelt en een docent de rol van een directeur van een bedrijf. De disciplinevakken en de ontwerpoefening zijn door middel van groepsopdrachten met elkaar verbonden. De groepsopdrachten ondersteunen de verschillende stadia van het ontwerpproces en stimuleren studenten om bij hun ontwerp gebruik te maken van de in de vakken aangeboden theorieën. Bij de cluster zijn in totaal vijf docenten en acht ontwerpbegeleiders betrokken. Leercyclus van Kolb Het didactisch plan voor de cluster is o.a. gebaseerd op het Experiential Learning Model van David Kolb (1984), waarin leren door ondervinding centraal staat. Volgens Kolb zijn in het leerproces vier fasen te onderscheiden: concrete ervaring, reflectie, abstracte conceptualisering en experiment. Deze fasen volgen elkaar logisch op en zijn cyclisch geordend. Smulders legt dit uit met een huis-tuin-en- 1

2 keuken-voorbeeld: Stel, je loopt per ongeluk tegen een lantaarnpaal op, een concretere ervaring kun je je bijna niet voorstellen. Op die gebeurtenis volgt de reflectie: je vraagt je af hoe dit heeft kunnen gebeuren? Door je ervaring in abstracte termen te veralgemeniseren, kom je tot begripsvorming rond de oorzaak. Om het incident in de toekomst te voorkomen, kun je dan een nieuw concept bedenken waarvan je de bruikbaarheid experimenteel vaststelt. Je hebt bijvoorbeeld geconcludeerd dat je op straat beter recht voor je uit kunt kijken. Als je deze aanpak uittest, kan dat weer tot een nieuwe ervaring leiden, bijvoorbeeld dat je struikelt over een losse stoeptegel. Deze concrete gebeurtenis kan dan de start vormen van een volgende leercyclus. [zie ook het schema onder het verslag] Leerstijlen Het voordeel van het leermodel van Kolb is, aldus Smulders, dat het cognitieve ontwikkeling en gedragsverandering integreert. Door kennis en kunde, weten en doen te combineren ontstaat een nieuw mentaal model, een samenhangend interpretatiekader, dat onontbeerlijk is voor het kweken van begrip. Zonder zo n mentaal model kan kennis niet succesvol worden toegepast. Hij is het daarom eens met Kolb dat in een ideaal leerproces alle vier de fasen worden doorlopen. Als een van de fasen wordt overgeslagen of niet goed uit de verf komt, daalt het leerrendement. Dit komt in de praktijk vaak voor. Studenten blijken een voorkeur te hebben voor bepaalde fasen uit de cyclus, oftewel: iedereen heeft zijn eigen favoriete leerstijl. De doener leert het best uit concrete ervaringen, de dromer of bezinner wil kunnen reflecteren op ervaringen, de denker wordt graag op een abstract niveau uitgedaagd en de beslisser trekt het meeste leerprofijt van het bedenken van experimenten of toepassingen. Combinatie van passief en actief leren De vier leerstijlen zijn op twee manieren te onderscheiden Doeners en beslissers leren vooral als ze actief bezig zijn, dromers en denkers steken het meeste op van passief hoofdwerk [zie schema: linkerhelft versus rechterhelft van de cirkel]. Verder zijn doeners en dromers graag met concrete zaken bezig (het opdoen van ervaringen of het reflecteren daarop), terwijl denkers en beslissers meer de neiging hebben tot abstraheren (ten behoeve van begripsvorming of het nemen van besluiten) [zie schema: bovenkant versus onderkant van de cirkel]. Volgens Smulders zijn studenten Industrieel Ontwerpen praktische en creatieve mensen. De dominante leerstijlen van deze groep zijn die van de doener en die van de dromer. Deze studenten leren dus het beste als ze de theorie kunnen relateren aan concrete ervaringen. Derdejaarsstudenten hebben echter nog weinig beleefd op het gebied van productontwikkeling voor bedrijven, gaat hij verder, daarom besteden we in de cluster zowel aandacht aan de passieve kant van de leercyclus van Kolb als aan de actieve kant. Wij bieden de studenten, naast theorie, ook concrete ervaringen aan waarop ze hun kennis kunnen toepassen. Zo leren ze door ondervinding in welke situaties ze gebruik kunnen maken van theoretische concepten als strategie, kerncompetentie, sterkte-zwakteanalyse, marktsegmentering, consumentengedrag of economie van innovatie. Fish Bowl Sessies 2

3 Al het onderwijs in de cluster vindt tijdens een aaneengesloten periode van twee kwartalen plaats. Er wordt gestart met de theorievakken. De studenten volgen hoorcolleges, maar voeren gelijktijdig elke week een groepsopdracht uit die samenhangt met de besproken stof (in totaal vijf). De uitwerking moet op vrijdag worden ingeleverd, waarna er op maandag een zogenaamde Fish Bowl Sessie wordt gehouden. Na drie à vier weken start de ontwerpoefening. De studenten hebben dan inmiddels door de groepsopdrachten en de Fish Bowls voldoende ervaring opgedaan om de aangeboden theorie in het ontwerpproces te kunnen toepassen. Het begrip Fish Bowl vergt enige uitleg. Smulders: De vissenkom is een modern woord voor een fenomeen dat al langer bestaat, namelijk de publieke tribune. Het gaat om een discussie met twee typen deelnemers: de participanten en de toeschouwers die er omheen zitten. In de kom discussiëren twee groepen en een docent over de verschillende uitwerkingen van de opdracht in relatie tot de theorie. De overige studenten zitten er als kritische toehoorders omheen, maar worden aangemoedigd zich in de discussie te mengen. Doordat alle groepen voorafgaand aan de Fish Bowl een antwoord hebben moeten inleveren, is de betrokkenheid heel groot. De studenten krijgen de kans om op basis van de uitkomst van de discussie hun antwoord te herzien. Als ze bij hun eerste antwoord blijven, moeten ze motiveren waarom. De 2 leercycli van de groepsopdracht Tijdens de groepsopdracht doorlopen de studenten de leercyclus van Kolb tweemaal, vertelt Smulders. In de eerste ronde worden ze geconfronteerd met de concrete vraagstelling (stap 1), waar ze op reflecteren en hun voorlopige ideeën over spuien (stap 2). Op basis van de bestudering van relevante literatuur, formuleren ze vervolgens theoretische oplossingen (stap 3), die worden getest op robuustheid (stap 4). Tot slot worden de concrete oplossingen verwerkt in de eerste versie van het rapport. De tweede leercyclus start met de presentatie van het rapport in de Fish Bowl (stap 1). De fase van de reflectie vindt plaats tijdens en onder invloed van de discussie met de andere participanten, de docenten en de toeschouwers (stap 2). Na afloop trekken de groepen zich terug om de gepresenteerde alternatieven met hun eigen antwoord te vergelijken en na te denken over de in de discussie opgevoerde argumenten (stap 3). Vervolgens worden er voorstellen voor verbeteringen geformuleerd (stap 4), waarna het herziene rapport, voorzien van een motivatie voor de wijzigingen, bij de docent wordt ingeleverd. De beoordeling vindt als volgt plaats: de eerste versie van het rapport wordt vergeleken met de tweede. In één keer goed levert de meeste punten op, maar ook een met goede argumenten omklede verbetering wordt hoog gewaardeerd. Volharden in een fout antwoord leidt tot de laagste score. De leercyclus in de ontwerpoefening Ook de ontwerpoefening zelf verloopt cyclisch. Smulders: Nadat de studenten zich de case hebben eigen gemaakt, de situatie van het bedrijf hebben ingeschat en een plan van aanpak hebben gemaakt, volgt de presentatie aan de directeur van het bedrijf. De rol van de directeur wordt door ontwerpbegeleiders gespeeld. Dit is een concrete ervaring waarin ze worden geconfronteerd met kritisch commentaar van de 3

4 opdrachtgever. Naar aanleiding daarvan volgt de stap van de reflectie op het eigen werk en ontstaan er ideeën over het vervolgtraject. In de conceptuele fase (stap 3) identificeren de studenten nieuwe activiteiten. Zij moeten zelf bepalen welke, in de theorievakken behandelde, abstracte concepten daarop van toepassing zijn. Door hun ervaring in de groepsopdrachten, die voornamelijk over theoretische en procesissues gaan, en de discussies in de Fish Bowls moeten zij daar inmiddels toe in staat zijn. De nieuwe activiteiten worden vervolgens gepland (stap 4) en uitgevoerd. De volgende presentatie aan de directeur luidt weer een nieuwe cyclus in. Voorbeelden van groepsopdrachten Het voornaamste doel van de groepsopdrachten is dat studenten de theorie geschikt leren maken voor toepassing. De vijf opdrachten gaan respectievelijk over innovatieprocessen, strategische (analyse-)tools, de financiële insteek, marktintroductiestrategieën en het business- & implementatieplan. Smulders geeft een beschrijving van de opdracht over innovatieprocessen. In de eerste helft moeten de groepen studenten verschillende innovatiemodellen uit verschillende toepassingsvelden met elkaar vergelijken. Wat zijn de overeenkomsten en verschillen? Welke elementen zitten er in het ene model wel en in het andere niet? Wie zijn de gebruikers? Met het aldus verkregen inzicht gaan ze vervolgens aan de slag met een kleine praktijkopdracht. Ze krijgen een microcase, een beschrijving van een bepaald type bedrijf dat een probleem heeft met het ontwikkelen van nieuwe producten. Aan hen de taak een offerte te maken voor een innovatieadvies. Hoe zouden zij dit bedrijf adviseren te innoveren? Ze moeten een stappenplan maken, inclusief een schatting van de benodigde menskracht en een begroting. Vooral dat laatste punt blijkt altijd een moeilijke opgave te zijn. In de Fish Bowl wordt dan heftig gediscussieerd over bedragen die variëren van tot Een ander voorbeeld is de krantenknipselopdracht, waarin studenten artikeltjes over praktijkvoorbeelden uit het vakgebied moeten relateren aan de relevante theorieën. Goede evaluatie van studenten Uit evaluaties is gebleken dat de didactische opzet van de cluster Bedrijfs- en Marktgerichte Productontwikkeling door de studenten zeer wordt gewaardeerd. Respondenten merken op dat de vakken inhoudelijk goed op elkaar aansluiten en dat ze geleerd hebben te ontwerpen in de context van een bedrijf. Het doel van de cluster, het inpassen van bedrijfskundige theorieën in het ontwerpproces, wordt duidelijk gevonden. De studenten geven aan dat ze door de verweving van theorie en praktijk met plezier gebruik hebben gemaakt van de theoretische concepten. Het onderdeel Fish Bowl wordt over het algemeen leuk en leerzaam gevonden. Studenten waarderen de interactieve terugkoppeling en de mogelijkheid om na de discussie het eigen werk te verbeteren. Door kennis te nemen van de oplossingen van anderen zeggen ze op nieuwe ideeën te komen. Zij geven aan dat zij op deze manier veel meer van de stof leren dan door alleen een boek te bestuderen. Ontwerpersvalkuilen De conclusie luidt dat het leerproces in de cluster Bedrijfs- en Marktgerichte Productontwikkeling zodanig is gestructureerd dat er zoveel mogelijk rendement uit 4

5 wordt gehaald. De studenten worden gestimuleerd alle fasen uit het Experiential Learning Model van Kolb te doorlopen, ook al zijn het qua persoonlijkheidstypes voornamelijk doeners en dromers. Tot slot behandelt Smulders een aantal valkuilen waar mensen met een te eenzijdig gerichte leerattitude in terecht kunnen komen. De dromers dreigen te blijven hangen in mooie verhalen, de denkers bijten zich vast in de academische discussie, de beslissers kunnen zo oplossingsgericht zijn dat ze de oorspronkelijke vraagstelling vergeten, en de doeners lopen het risico zich te verliezen in ondoordachte acties. Twee typische ontwerpersvalkuilen zijn het eindeloos blijven bedenken van steeds mooiere ontwerpconcepten (de valkuil van de dromer ) en een te sterke hang naar de probeer-maar-wat-methode (de valkuil van de doener ). En dan volgt de moraal van het verhaal: Mensen zijn allemaal anders, ze hebben verschillende kwaliteiten. De ene kwaliteit is niet beter dan de andere, hoogstens kun je zeggen dat in bepaalde situaties een bepaalde aanpak beter werkt. Bij leerprocessen is het echter van belang om aandacht te besteden aan alle leerfasen, ook degene waar je minder goed in bent. Alleen dan is er sprake van leren op niveau, alleen dan kunnen we met recht spreken over een academische leercirkel. Temming Tekstproducties, Delft, september 2005 Experiential Learning Model van Kolb, 1984 Concreet Concrete Ervaring Actief Experiment Doener Beslisser Dromer Denker Reflectieve Observatie Abstract Actief Abstract Concept Passief 5

Integratie theorie & praktijk met 250 studenten. Frido Smulders Industrial Design Engineering Delft University of Technology

Integratie theorie & praktijk met 250 studenten. Frido Smulders Industrial Design Engineering Delft University of Technology Integratie theorie & praktijk met 250 studenten Industrial Design Engineering Delft University of Technology Uitgangspunten curriculum Ondere andere: Grotere leseenheden => clusters (± 400 uur) Betere

Nadere informatie

Brochure studenten vaardigheidstrainingen

Brochure studenten vaardigheidstrainingen Brochure studenten vaardigheidstrainingen LEERSTIJLTEST 1. Inleiding Mensen ontwikkelen in hun leven een stijl van handelen die past bij hun persoonlijkheid. Die eigen stijl komt tot uiting in de manier

Nadere informatie

David Kolb en de leerstijlen

David Kolb en de leerstijlen Hoezo leerstijlen? David Kolb en de leerstijlen De toepassing van de leerstijlen theorie van Kolb, het leerproces en de vier leerstijlen, kan bij leren en scholing activerend werken. Iedereen die wil leren

Nadere informatie

Ieder mens heeft een favoriete leerstijl. Grofweg gezegd bestaan er 4 manieren van leren;

Ieder mens heeft een favoriete leerstijl. Grofweg gezegd bestaan er 4 manieren van leren; KOLB-test Het is belangrijk voor de praktijkopleider om inzicht te hebben in de favoriete leerstijl van de leerling en van zichzelf, zodat hij hier met zijn begeleiding rekening mee kan houden. Leerfasen

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3 N W Fase B O Z Entree Leerstijlen Versie 0.1: januari 20]3 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Indeling 4 Strategie 6 Leerstijl Ieder mens heeft zijn eigen leerstijl. Deze natuurlijke

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Motivatie, faalangst en leerstijlen. Samenvatting tbv Algemene Didactiek

Motivatie, faalangst en leerstijlen. Samenvatting tbv Algemene Didactiek Motivatie, faalangst en leerstijlen Samenvatting tbv Algemene Didactiek Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 28 oktober, 2007 Samenvatting Geen. Versie

Nadere informatie

Een blik op leerstijlen

Een blik op leerstijlen Een blik op leerstijlen Mijn jongste dochter kreeg tijdens de kerst een digitale fotocamera kado. Bij het uitpakken bleken er gebruiksaanwijzingen in vele talen aanwezig, behalve in het Nederlands. Ik

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

DE ADVISEURS ADVIES SCHOLING DIENSTEN. Corpus Sanum 2013 VOOR WERKEND NEDERLAND. www.corpussanum.com

DE ADVISEURS ADVIES SCHOLING DIENSTEN. Corpus Sanum 2013 VOOR WERKEND NEDERLAND. www.corpussanum.com DE ADVISEURS VOOR WERKEND NEDERLAND ADVIES DIENSTEN SCHOLING We onderzoeken arbeidsrisico's en adviseren over preventieve maatregelen Samen met u en onze diensten en producten zorgen we voor een gezonde

Nadere informatie

Jongeren verschillen in leerstijl. leerstijlen. Leerstijlen. Wat is differentiatie? Leen Pil 01-02-2013

Jongeren verschillen in leerstijl. leerstijlen. Leerstijlen. Wat is differentiatie? Leen Pil 01-02-2013 Jongeren verschillen in leerstijl leerstijlen Leen Pil 01-02-2013 Leerstijlen = de manier waarop iemand gewoonlijk een leertaak of probleem aanpakt = veranderbaar Leerstijlen 1. Leercirkel van Kolb 2.

Nadere informatie

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5 Leerstijlen Leren volgens Kolb Kolb vat leren op als een proces dat, steeds weer, vier stadia doorloopt: fase 1: concreet ervaren fase 2: waarnemen en overdenken (reflecteren) fase 3: abstracte begripsvorming

Nadere informatie

Kennisdag docenten paard

Kennisdag docenten paard Kennisdag docenten paard Trainen en overtrainen Workshop Aan de slag met (studenten)opdrachten Even voorstellen... Sandra van Iwaarden MBO - BSc - MSc Docent Hogeschool VHL Doel workshop Terugblik voorbereidende

Nadere informatie

Zelf Management & communicatie. Alle Opdrachten

Zelf Management & communicatie. Alle Opdrachten Zelf Management & communicatie Alle Opdrachten Door: Tim Janssen Klas: GDD1A Datum 01 12 2014 Beschrijf jouw streven op een s.m.a.r.t. manier ik wil voor het einde van de opleiding mijn eigen spel uitgeven.

Nadere informatie

Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets. Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede. Modulecode: 13 februari 2014 2

Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets. Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede. Modulecode: 13 februari 2014 2 Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede Modulecode: 13 februari 2014 2 Wendy Braat Wendy.braat@innofun.nll @wendyinnofun Marc Hoornick

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-cultureel werk. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-cultureel werk. Lestijden 40 ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Graduaat

Nadere informatie

A c e! Z e l f t e s t L e e r s t i j l e n v a n K o l b

A c e! Z e l f t e s t L e e r s t i j l e n v a n K o l b Training Coaching Consulting Interim Management Den Haag Amsterdam Den Bosch Rotterdam Zwolle Utrecht Arnhem Amersfoort Breda Eindhoven Maastricht Brussel Antwerpen A c e! Z e l f t e s t L e e r s t i

Nadere informatie

HOE-boek voor de trainer

HOE-boek voor de trainer HOE-boek voor de trainer Een complete gids over leren, ontwerpen, begeleiden en zelfreflectie Marcolien Huybers Thema, uitgeverij van Schouten & Nelissen 1 Leren en trainen Leren overkomt iemand niet af

Nadere informatie

Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Culture Organization and Management -

Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Culture Organization and Management - Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - - P Culture Organization and Management - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Culture Organization and Management - 2013-2014

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management Beschrijving van de leeractiviteit Voor de volgende opdracht zullen de studenten plannen* hoe ze gedurende een week ijs gaan

Nadere informatie

Leerstijl-test van Kolb en Juch

Leerstijl-test van Kolb en Juch Leerstijl-test van Kolb en Juch Leerstijlen Mensen leren op verschillende manieren. Door de psycholoog Kolb zijn vier verschillende leerstijlen onderscheiden. Een leerstijl is de manier waarop iemand leert.

Nadere informatie

Leeratelier: Hoe maak ik een planning?

Leeratelier: Hoe maak ik een planning? Leeratelier: Hoe maak ik een planning? Hoe maak ik een planning De paradox: Je hebt bergen werk te verzetten en veel te weinig tijd Toch is het belangrijk eerst stil te staan bij wat je eigenlijk moet

Nadere informatie

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment MBO en HBO studenten 3 de en 4 de jaars, HBO studenten verkorte opleiding en cursisten vervolgopleidingen Jeroen Bosch Ziekenhuis 1 Juni 2014, Jeroen

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Leerstijlentest van David Kolb Davy Jacobs, GDD1B

Leerstijlentest van David Kolb Davy Jacobs, GDD1B Leerstijlentest van David Kolb Davy Jacobs, GDD1B Inleiding Mensen, studenten dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Als je dat weet, begrijp je beter waarom een student iets aanpakt,

Nadere informatie

Gelderland. Dit is een uitgave van de samenwerkingsverbanden. Gelderland en Oost-Overijssel/Twente en is mede mogelijk gemaakt door BKK.

Gelderland. Dit is een uitgave van de samenwerkingsverbanden. Gelderland en Oost-Overijssel/Twente en is mede mogelijk gemaakt door BKK. samenwerkingsverband kinderopvang beroepsonderwijs Gelderland Colofon Februari 2014 Dit is een uitgave van de samenwerkingsverbanden Kinderopvang-Beroepsonderwijs Gelderland en Oost-Overijssel/Twente en

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten deze module een kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting

Nadere informatie

Het organiseren van een proefvisitatie

Het organiseren van een proefvisitatie Het organiseren van een proefvisitatie Bij de voorbereidingen op de visitatie is een proefvisitatie aan te bevelen. Binnen de 3TU s zijn daar inmiddels goede ervaringen mee. Door een proefvisitatie kan

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Verwachting, waardering en leerwinst van de Workshop Nieuws Laura Gil Castillo en Eva Mulder, januari 2009 Universiteit

Nadere informatie

Leerstijlen en e-leren

Leerstijlen en e-leren Leerstijlen en e-leren Studiedag MBO Taalcoach Academie 3 februari 2012 Marga Tubbing Dromers, denkers, doeners Een hoger leerrendement met e-learning, dat rekening houdt met leerstijlen en leerstrategieën??

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

leren in en tussen organisaties: perspectieven, barrières en praktijk

leren in en tussen organisaties: perspectieven, barrières en praktijk leren in en tussen organisaties: perspectieven, barrières en praktijk peter van der knaap algemene rekenkamer lerende organisatie A golden concept, everone is for it! (googlelab resultaten organisational

Nadere informatie

Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs)

Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs) Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs) Opbouw van de stageleerlijn We schreven in onze visie op de opleiding dat we enerzijds willen vertrekken vanuit de student en

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Sociaal-Cultureel Werk. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Sociaal-Cultureel Werk Module Educatief werk Code Bc3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 50 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Training is voor een groot deel verspilde energie! Dat was de boodschap van een kort artikel dat ik onlangs vertaalde voor de Nieuwsbrief van de

Nadere informatie

Inhoud. Klaar voor de start? 11

Inhoud. Klaar voor de start? 11 Inhoud Klaar voor de start? 11 1 Bouwen op een fundament 16 A De praktijk 16 B Zelfreflectie 17 C De theorie 18 1.1 Ontwikkelen van onderwijs 18 1.2 De elementen van het onderwijsontwikkelmodel 20 D Toepassen

Nadere informatie

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics ALGEMEEN Het inrichten van een ICT Beheerorganisatie is een complexe en tijdrovende aangelegenheid. Het resultaat is afhankelijk van veel aspecten.

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

De leergang LHBM start bij voldoende belangstelling (minimaal acht deelnemers). Het streven is de leergang minimaal één maal per jaar te houden.

De leergang LHBM start bij voldoende belangstelling (minimaal acht deelnemers). Het streven is de leergang minimaal één maal per jaar te houden. Deelnemers aan deze leergang verbreden hun kennis op verschillende bedrijfskundige domeinen en passen deze direct toe in hun eigen werkomgeving. Aan het eind van de leergang zijn de kosten van de opleiding

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

VERMOEIDHEID na een CVA

VERMOEIDHEID na een CVA Vermoeidheidsrichtlijn in CVA-richtlijn 2 voorbeelden na een CVA De richtlijn Vermoeidheid in de praktijk Ernst Evenhuis & Isaline Eijssen Werk, p 100 Effectieve behandelmethoden voor het omgaan met de

Nadere informatie

4. Controle van het leerproces

4. Controle van het leerproces 51 4. Controle van het leerproces De controle van een leerproces is een belangrijk onderdeel van het lesgeven. Zowel voor de docent als voor de cursist is het belangrijk om te weten of de overdracht van

Nadere informatie

Human Potential Management een helder concept

Human Potential Management een helder concept B/40 Management Consultants BV Gasthuisvest 9 A, 2011 ET Haarlem T: 023 544 02 03, M: 065 394 84 28 W: www.b40mc.nl, E: mblessing@b40mc.nl Human Potential Management een helder concept 2006, M.L.A. Blessing,

Nadere informatie

Verantwoording. Inleiding. Opbouw Communicatie in het bedrijfsleven

Verantwoording. Inleiding. Opbouw Communicatie in het bedrijfsleven Verantwoording Inleiding Communicatie in het bedrijfsleven is specifiek gemaakt voor gebruik in het hbo op opleidingen Economie, zoals de opleiding Bedrijfseconomie, Commerciële Economie en Management,

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: Identificeren van doelgroepen en hun behoeften Stap 2: Samenstellen multidisciplinaire projectgroep

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Faculteit Geesteswetenschappen BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Onderstaand formulier betreft de beoordeling van het stageverslag en het onderzoeksverslag. Deze wordt door de begeleidende

Nadere informatie

DRAAIBOEK BRAINSTORM WORKSHOP GEROPACK

DRAAIBOEK BRAINSTORM WORKSHOP GEROPACK DRAAIBOEK BRAINSTORM WORKSHOP GEROPACK Student: Bart Soeters Student#: 2033839 Student: Cas Degen Student#: 2032089 Bedrijf: Geropack B.V. Docent: Lara de Hoogd 1. ORGANISATIE Geropack is een full service

Nadere informatie

ONDERZOEKSGERICHT LEREN

ONDERZOEKSGERICHT LEREN Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") ONDERZOEKSGERICHT LEREN Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars.

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. Auteur: Anneke Lucassen Zelfevaluatie begeleiden bij zelfstandig

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelings Plan

Persoonlijk Ontwikkelings Plan Persoonlijk Ontwikkelings Plan Communication & Multimedia Design Multimediaal Reclamebureau Semester 2 2014 Inhoudsopgave Competentieprofiel Blz. 4 Research & Innovation Blz. 5 Concepting Blz. 7 Multimedia

Nadere informatie

Uit het resultaat van mijn test kwamen voornamelijk de doener en beslisser naar voren.

Uit het resultaat van mijn test kwamen voornamelijk de doener en beslisser naar voren. Metawerk Fedor. Semester 1a Opdracht 1. Ik heb voor opdracht 1 de leerstijlentest van Kolb gemaakt. Deze test heeft als doel om te kijken op wat voor manier je het beste informatie kunt opnemen en verwerken.

Nadere informatie

VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO

VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO April 2014 Kenschets 1963 Ons onderwijsbestel 1963 (opmaat voor Mammoetwet ) Van Mammoet 1968 Industriële vormgeving: lineair

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

Denken als een jurist. Jan Struiksma

Denken als een jurist. Jan Struiksma Denken als een jurist Jan Struiksma VU-alumni 2013 Welke jurist? Advocaat Notaris Bedrijfsjurist Rechter Docent Onderzoeker Student Privaatrecht Strafrecht Staatsrecht Bestuursrecht Denken en rechtsvinding

Nadere informatie

EVALUATIE EN PLANNING

EVALUATIE EN PLANNING EVALUATIE EN PLANNING Introductie Versie januari 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije

Nadere informatie

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap Opleiding: Media, Informatie en Communicatie Marketing NIMA-B Modulehandleiding Specialisatie Mediaondernemerschap studiejaar 2015-2016 Blok 1 + 2 Docenten:, Eric de, Willem Buffing, Marcel van der Lugt

Nadere informatie

2. WERKWIJZE IN SUPERVISIE

2. WERKWIJZE IN SUPERVISIE SUPERVISIEGIDS 1. INLEIDING Supervisie is een praktijkgebonden leermethode. In kleine groepen wordt onder begeleiding van een supervisor gewerkt aan persoonlijke leerdoelen die voortkomen uit de werkervaringen

Nadere informatie

Docentenhandleiding PO Schoolkamp

Docentenhandleiding PO Schoolkamp Docentenhandleiding PO Schoolkamp Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat maakt deze opdracht 21 e eeuws?... 1 2.1 Lesdoelstellingen... 2 2.2 Leerdoelen... 2 3 Opzet van de opdracht... 2 3.1 Indeling van

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2010-2011

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2010-2011 Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2010-2011 I De premasteropleiding duurt maximaal één jaar en is bestemd voor

Nadere informatie

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs

Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs VELON/VELOV CONFERENTIE Brussel, 4-5 februari 2016 Omgaan met Bumpy Moments in de context van Technisch Beroepsonderwijs Fontys Hogescholen, Eindhoven Dr. E. Klatter, Dr. K. Vloet, Dr. S. Janssen & MEd

Nadere informatie

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 I nhoud Voorwoord 5 Inleiding 15 Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 1 Het leerproces van studenten 21 1.1 Waarom het leerproces van studenten? 21 1.2 Het leerproces volgens Biggs 22 1.3 Leeractiviteiten

Nadere informatie

Informatievaardigheden

Informatievaardigheden Informatievaardigheden (in het onderwijs) Jaap Walhout & Saskia Brand-Gruwel Overzicht Introductie Opdracht Nabespreken opdracht Informatievaardigheden & 10 jaar onderzoek Discussie Vooruitblik & huiswerk

Nadere informatie

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek COACHINGSVAARDIGHEDEN Maarten Van de Broek Effect op gecoachte bevestiging groei Ondersteuning status quo Effect bedreiging uitdaging Ondersteuning door actief luisteren Met je lichaam Open houding, oogcontact,

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

TRAINEN MET ZIEL EN ZAKELIJKHEID Opleiding Vakinhoudelijk trainen

TRAINEN MET ZIEL EN ZAKELIJKHEID Opleiding Vakinhoudelijk trainen TRAINEN MET ZIEL EN ZAKELIJKHEID Opleiding Vakinhoudelijk trainen Van focus op inhoud naar werken met de groep Hoe kun je als trainer je theorie enthousiast overbrengen zonder dat je groep passief wordt?

Nadere informatie

Leren bedrijfseconomische problemen op te lossen door het maken van vakspecifieke schema s

Leren bedrijfseconomische problemen op te lossen door het maken van vakspecifieke schema s Leren bedrijfseconomische problemen op te lossen door het maken van vakspecifieke schema s Bert Slof, Gijsbert Erkens & Paul A. Kirschner Als docenten zien wij graag dat leerlingen zich niet alleen de

Nadere informatie

Opleiding DIFERENCI TRAINER FACILITATOR

Opleiding DIFERENCI TRAINER FACILITATOR Opleiding DIFERENCI J RINER FCILIOR rainen/facilitaten is een vak, een ambacht. Dat doe je met heel je hebben en houwen als je het tenminste een uitdaging vindt om mensen in beweging te brengen Dit ambacht

Nadere informatie

Shaking up the Cost Benefit Analysis process. Issues and directions for improvement when assessing integrated spatial transport plans through a cost

Shaking up the Cost Benefit Analysis process. Issues and directions for improvement when assessing integrated spatial transport plans through a cost Shaking up the Cost Benefit Analysis process. Issues and directions for improvement when assessing integrated spatial transport plans through a cost benefit analysis E. Beukers Samenvatting Het maatschappelijke

Nadere informatie

In 8 stappen een succesvol (online) plan schrijven

In 8 stappen een succesvol (online) plan schrijven In 8 stappen een succesvol (online) plan schrijven Met stappenplan Direct toepasbaar www.idmk.nl Het succesvol schrijven van (online) plannen Het schrijven van een plan is een activiteit die door elke

Nadere informatie

Hoe leer ik kinderen rekenen in groep 3 en 4? Weekschema PABWJ314X1 2015-2016

Hoe leer ik kinderen rekenen in groep 3 en 4? Weekschema PABWJ314X1 2015-2016 Hoe leer ik kinderen rekenen in groep 3 en 4? Weekschema PABWJ314X1 2015-2016 Cursusdoelen 1. De student heeft kennis van getalfuncties, inzicht in de telrij, (structuur van) getallen en getalrelaties

Nadere informatie

Een persoonlijk opleidingsplan. voor de bedrijfsarts. Een persoonlijk opleidingsplan. voor de bedrijfsarts. Effectief gebruik maken van uw nascholing

Een persoonlijk opleidingsplan. voor de bedrijfsarts. Een persoonlijk opleidingsplan. voor de bedrijfsarts. Effectief gebruik maken van uw nascholing Een persoonlijk opleidingsplan voor de bedrijfsarts Effectief gebruik maken van uw nascholing Een persoonlijk opleidingsplan voor de bedrijfsarts Een persoonlijk opleidingsplan voor de bedrijfsarts Inhoud

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

Leerthema 1: De Intern Begeleider / Zorgcoördinator als spil in het onderwijs

Leerthema 1: De Intern Begeleider / Zorgcoördinator als spil in het onderwijs Leerthema 1: De Intern Begeleider / Zorgcoördinator als spil in het onderwijs STUDENTENHANDLEIDING Niveau: Post-HBO Leerthemabeschrijving Leerthema 1 is gericht op de competenties, de rollen en persoonskenmerken

Nadere informatie

Talent Ontwikkelingsplan (TOP) E-Fase voorjaar 2012 Advanced Business Creation. Nick Kuijpers

Talent Ontwikkelingsplan (TOP) E-Fase voorjaar 2012 Advanced Business Creation. Nick Kuijpers Talent Ontwikkelingsplan (TOP) E-Fase voorjaar 2012 Advanced Business Creation Nick Kuijpers Inhoudsopgave Business School... 3 Leerdoel... 3 Te behalen competenties... 3 Leeractiviteiten + deadlines...

Nadere informatie

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop Internationale leerresultaten in het curriculum Workshop Structuur van de sessie 1. Overlopen lijst competenties en deze koppelen aan een concrete opleiding 2. Het meten van draagvlak bij docenten: de

Nadere informatie

Een CPD Handboek voor leraren beroepsonderwijs. Handboek nr. 2in serie. www.epathways.eu

Een CPD Handboek voor leraren beroepsonderwijs. Handboek nr. 2in serie. www.epathways.eu Een CPD Handboek voor leraren beroepsonderwijs Handboek nr. 2in serie www.epathways.eu Wat is de Flipped Classroom? De flipped classroom (letterlijk vertaald: het omgedraaide klaslokaal) kreeg zijn naam

Nadere informatie

Gaan we vergaderen? Of zullen we eens wat anders doen. Werkvormen die helpen bij nieuw veranderen juni 2015 Yvette Paludanus

Gaan we vergaderen? Of zullen we eens wat anders doen. Werkvormen die helpen bij nieuw veranderen juni 2015 Yvette Paludanus Gaan we vergaderen? Of zullen we eens wat anders doen Werkvormen die helpen bij nieuw veranderen juni 2015 Yvette Paludanus Hoe werkt het en waarom: theorie Theoretische achtergronden Zelforganisatie Systeemdenken

Nadere informatie

Lesvoorbereidingsformulier

Lesvoorbereidingsformulier UC Leuven Limburg Lerarenopleiding kleuter- en lager onderwijs Lesvoorbereidingsformulier Het mentaal en schriftelijk voorbereiden van een les is iets anders dan het invullen van een lesvoorbereidingsformulier.

Nadere informatie

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs In deze leerlingprofielen wordt per onderwijsniveau een beschrijving gegeven van kenmerken en eigenschappen van leerlingen die passen bij dat onderwijsniveau.

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hoger beroepsonderwijs. HBO-Monitor 2007. G.W.M. Ramaekers

De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hoger beroepsonderwijs. HBO-Monitor 2007. G.W.M. Ramaekers De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hoger beroepsonderwijs HBO-Monitor 2007 G.W.M. Ramaekers Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Nadere informatie

Action learning als retentiemaatregel voor high potentials (2)

Action learning als retentiemaatregel voor high potentials (2) Action learning als retentiemaatregel voor high potentials (2) In onze vorige nieuwsbrief beschreven wij de waarde van action learning als retentiemaatregel voor high potentials. Meer bepaald verduidelijkten

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie