APS voortgezet onderwijs. Aanbod APS-talen Schooljaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "APS voortgezet onderwijs. Aanbod APS-talen Schooljaar 2014-2015. www.aps.nl/talen"

Transcriptie

1 APS voortgezet onderwijs Aanbod APS-talen Schooljaar

2 Voorwoord APS-talen begeleidt ook in het schooljaar schoolleiders en docenten bij de realisatie van goed, motiverend en effectief taalonderwijs. U kunt daarbij denken aan invoering en implementatie van taalbeleid of werken aan didactische samenhang, gericht op het motiveren en presteren van leerlingen. Naast de begeleiding op de scholen organiseren we conferenties, cursussen en studiedagen. Deze brochure biedt u een overzicht van onze activiteiten in het schooljaar U treft eerst beknopte informatie aan over wat APS-talen doet. Daarna volgt een overzicht van onze activiteiten. Actuele berichtgeving over ons aanbod kunt u vinden op Wij wensen u een inspirerend schooljaar toe! Geppie Bootsma Projectleider APS-talen Kijk hier voor het complete APS-talenaanbod.

3 Inhoudsopgave APS-talen APS-talen 5 Maatwerk 7 en informatie 8 Nederlands en moderne vreemde talen 9 1. Jaarlijkse conferenties Cursus Alle leerlingen actief in de taalles. Door kleine ingrepen grote effecten Cursus Leidinggeven aan de ontwikkeling in een talensectie 13 Nederlands en taalbeleid Studiemiddag De praktijk van dyslexie in de klas Studiedag Het extra uur taal: wat en hoe? Cursus Taalcoördinator Studiedag Referentieniveaus en het kernvak Nederlands Netwerk taalcoördinatoren Studiedag Werken met laptop of tablet/ipad bij Nederlands Studiedag Leesaanpakken voor zwakke lezers Studiedag Schrijven en minder nakijken Studiedag Alle vaardigheden op één dag Studiedag Examentraining Nederlands: als elk tiende punt telt Studiedag Taalverzorging en taalbeschouwing: eigen doelen en eigentijdse aanpakken Studiedag Hoe betrek je collega s bij het taalbeleid? Studiedag Investeren in fictie: de kracht van lezen in het vmbo Studiedag Spreken en luisteren van 1F naar 4F Studiedag Begrijpend lezen en woordenschat bij Nederlands en andere vakken 30 Moderne vreemde talen NetwERK Cursus Taal leren met laptop of tablet/ipad Cursus Differentiëren in de taalles Cursus Leesvaardigheid: beter lezen, beter scoren! Cursus Met 30 leerlingen tegelijk aan het spreken: hoe doe je dat? Studiedag Engels als kernvak Studiedag Taaldorp voor alle taalvaardigheden Studiedag Literatuur mvt, van brugklas tot eindexamen Studiedag Actief kijken en luisteren Studiedag Examentraining Engels: als elk tiende punt telt Studiedag Examentraining Frans: als elk tiende punt telt Studiedag Examentraining Duits: als elk tiende punt telt Studiedag Leer ze woorden leren! Studiedag Actief taal leren met nieuwe media Studiedag De leerling aan zet: motiverend taalonderwijs Studiedag Schrijfvaardigheid in een doorlopende leerlijn Studiedag De praktijk van dyslexie in de klas Studiedag De doeltaal spreken in de les. Hoe houden we het vol? 51 Aanmelden 52 APS-talen werkt met scholen aan goed taalonderwijs in de lessen Nederlands en moderne vreemde talen en begeleidt scholen bij taalbeleid. Onze basis: ervaring in het voortgezet onderwijs en ontwikkelen met alle betrokkenen in de school De medewerkers van APS-talen hebben allemaal lange tijd voor de klas gestaan in het voortgezet onderwijs. We werken wekelijks met docenten en leerlingen en zijn gesprekspartner voor schoolleiders en andere betrokkenen bij veranderingen en professionalisering in de school. APS-talen biedt doorleefde kennis en ervaring. De kern van ons werk Het grootste deel van ons werk bestaat uit ondersteuning op maat van docenten en schoolleiders. Daarnaast organiseren we conferenties, cursussen en studiedagen. Die vindt u in deze brochure. Vrijwel alle onderwerpen uit ons aanbod van dit jaar voeren wij tevens als maatwerk op scholen uit. Nederlands Op het gebied van Nederlands zijn we gespecialiseerd in: doorlopende leerlijnen taal en het ontwikkelen van sectiebeleid; implementatie van de referentieniveaus taal; activerende en motiverende didactiek bij alle domeinen van het vak Nederlands lezen van zakelijke teksten, literatuur- en fictieonderwijs, schrijven, mondelinge taalvaardigheid, taalverzorging en taalbeschouwing (spelling en grammatica) en daarbij meer recht doen aan verschillen tussen leerlingen; ICT en interactieve media; examentraining en toetsen, met een goede verhouding tussen onthouden en begrijpen enerzijds en integreren en toepassen anderzijds; het vak Nederlands en taalbeleid in de school. Taalbeleid Verbeteren van taal- en rekenvaardigheid is beleidsprioriteit nummer één. APS-talen begeleidt scholen bij het ontwikkelen en invoeren van duurzaam taalbeleid. Bij taalbeleid gaat het om taalbewuste vakdocenten en taalgericht vakonderwijs, waarbij aandacht voor taal in alle lessen het actief leren ondersteunt. Bij taalbeleid zijn alle niveaus in de school betrokken: schoolleiding, taalcoördinatoren (taalwerkgroep, taalcoaches), docenten Nederlands en docenten van andere vakken. Bij de realisatie van taalbeleid gaat het erom dat taalbewust lesgeven zichtbaar is in de klas. We werken opbrengstgericht, dus taalbeleid op de school moet aantoonbaar tot betere resultaten leiden. Moderne vreemde talen: Frans, Duits, Engels en Spaans APS-talen beschikt over een scala aan mogelijkheden om het onderwijs van moderne vreemde talen te verbeteren, met als uitgangspunt: kleine ingrepen, grote effecten. Zo werken we op scholen onder meer aan: het toepassen van activerende en motiverende werkvormen en samenwerkend leren; meer recht doen aan verschillen tussen leerlingen in de les mvt; werken met het Europees Referentiekader (ERK) bij het opstellen van vaardigheidslijnen (spreek-, gespreks-, schrijf-, lees- en luistervaardigheid); toetsen, met een goede verhouding tussen onthouden en begrijpen enerzijds en integreren en toepassen anderzijds; het verbeteren van (de doorlopende leerlijn) leesvaardigheid en het opzetten van een effectieve en motiverende examentraining; het ontwikkelen van motiverend fictieen literatuuronderwijs, van brugklas tot eindexamen; het opzetten van een Taaldorp of Taalstad; vormen van taakgericht taal leren: het Hele-Taak-Eerst-principe, Tabasco en taalleerarrangementen; ICT en interactieve media in de les. 4 APS-talen 5

4 Maatwerk Ik weet nu hoe ik mijn collega s kan betrekken bij ons taalbeleid. De medewerkers van APS-talen verzorgen veel maatwerk op scholen. Maatwerk is afgestemd op de scholingsbehoefte en specifieke ondersteuning van de sectie(s) of de individuele docent. Vrijwel alle onderwerpen die tijdens studiedagen en conferenties aan de orde komen, kunnen als maatwerk op een school worden uitgevoerd. Een maatwerktraject start met een intakegesprek voor een goede analyse van de situatie en een bespreking van de gewenste begeleiding. Omdat elke school eigen behoeften heeft, stellen we samen met betrokken docenten (en vaak ook met de schoolleiding) de opzet en inhoud van de training vast. Het programma wordt vervolgens in overleg vastgesteld. Daarna krijgt de school een offerte met prijzen en afspraken. Echt maatwerk, dus. In het schooljaar werkte APS-talen op meer dan 80 scholen aan maatwerk. Voorbeelden van maatwerktrajecten bij moderne vreemde talen: Spreek- en gespreksvaardigheid in klassen van 30 leerlingen Recht doen aan/munt slaan uit verschillen tussen leerlingen Leesvaardigheidsonderwijs in een doorlopende leerlijn Examentraining effectief en motiverend maken Woordverwerving binnen en buiten het lokaal Motivatie en prestatie verhogen met het ERK Draai de boel eens om: werken volgens het Hele-Taak-Eerst-principe Kijk- en luisteronderwijs met verschillende media Het digibord in de taalles Taal leren met apps en tablet of ipad Doeltaal = voertaal Voorbeelden van maatwerktrajecten bij Nederlands: Taalbeleid: van plan in de la naar taalgerichte vaklessen (werkgroep taalbeleid) Leesvaardigheid in de school (werkgroep taalbeleid) Aandacht voor taalverzorging (correct schrijven) Doorlopende leerlijn begrijpend lezen en fictie (sectie Nederlands) Opleiden taalcoaches Doorlopende leerlijn schrijven (sectie Nederlands) De rol van de sectie Nederlands bij schoolbreed taalbeleid De referentieniveaus taal (sectie Nederlands) Vrij lezen in de school ter versterking van leesvaardigheid (Nederlands) Examentraining Nederlands Maatwerk 7

5 en informatie De kosten van maatwerk bedragen per dagdeel 650,- of 750,-, inclusief materiaal en reiskosten van de begeleider. De voorbereidingskosten zijn respectievelijk 325,- en 375,- per dagdeel; btw is niet verschuldigd. APS hanteert verschillende tarieven voor medewerkers: het professional tarief en het experttarief. De kosten voor de school zijn afhankelijk van de medewerker die de scholing verzorgt. Voor maatwerk kunt u contact opnemen met het secretariaat van APS Academie, te bereiken via of Voor inhoudelijke vragen kunt u terecht bij Geppie Bootsma, via of Nederlands en moderne vreemde talen 8

6 Jaarlijkse conferenties Conferentie havo/vwo Differentiatie bij alle taalvaardigheden Goed en motiverend talenonderwijs in de school neerzetten zorgt voor hogere opbrengsten, zowel schoolbreed als bij individuele leerlingen. Maar hoe bedient u de individuele leerling? Dit vraagt om een gedifferentieerde aanpak. Maar dat is niet altijd even makkelijk in de vaak grote klassen. Tijdens deze conferentie laten we vanuit de vier taalvaardigheden (lezen, schrijven, spreken en luisteren) zien hoe u een meer gedifferentieerde aanpak vorm kunt geven. We bieden u mogelijkheden aan om leerlingen gedifferentieerd aan opdrachten bij de verschillende vaardigheden te laten werken om zo de leeropbrengsten te vergroten. Na een plenaire inleiding kunt u in elke ronde één workshop volgen: Ronde 1 Differentiëren bij lezen Nederlands Differentiëren bij lezen mvt Leren door reflecteren Nederlands + mvt Docenten Nederlands, Frans, Duits, Engels en Spaans. Dinsdag 30 september 2014 De thema s van de workshops worden ook als maatwerk aangeboden. Conferentie vmbo Talen op het vmbo: differentiëren en motiveren We sturen alle scholen een aparte flyer met informatie over deze conferentie. Conferentie Literatuuronderwijs Tijdens de jaarlijkse conferentie Literatuuronderwijs voor docenten Nederlands, Frans, Duits, Engels en Spaans in de Tweede Fase gaan we in op mogelijkheden om leerlingen te laten kennismaken met de wereld van de literatuur op een manier die diepgang aanbrengt en tegelijkertijd motiverend is, voor docenten én leerlingen. We sturen alle scholen een aparte flyer met informatie over deze conferentie. Dinsdag 28 oktober 2014 Woensdag 15 april 2015 Ronde 2 Differentiëren bij schrijven Nederlands Differentiëren bij schrijven mvt Feedback geven Nederlands + mvt Ronde 3 Differentiëren bij spreken en luisteren Nederlands Differentiëren bij spreken en luisteren mvt Kleine ingrepen, grote effecten Nederlands + mvt 10 Nederlands en moderne vreemde talen 11

7 Cursus Alle leerlingen actief in de taalles. Door kleine ingrepen grote effecten Cursus Leidinggeven aan de ontwikkeling in een talensectie Leerlingen zijn soms moeilijk aan het werk te krijgen en de resultaten stellen vaak teleur. In deze cursus gaan we aan de slag met ingrepen en werkvormen die de motivatie van leerlingen verhogen, de werkhouding verbeteren en mogelijkheden bieden voor afwisselende en spannende lessen met uiteindelijk betere leerresultaten. De cursus levert u uitdagende nieuwe werkvormen op voor alle taalvaardigheden. Ook analyseren we uw eigen les om te kijken hoe het met uw activiteit en die van uw leerlingen gesteld is. Tevens vertellen we u wat u kunt doen om uw leerlingen meer op het puntje van hun stoel te krijgen en te houden. De eerste dag gaan we aan de slag met vragen als: Hoe start ik een goede taalles? Wie is er actief in de les? Hoe motiveer ik leerlingen? En: Wat maakt dat een leerling door een werkvorm wordt uitgedaagd? Hoe borg ik wat er geleerd is? Het antwoord vindt u door voortdurend van rol te wisselen: in de rol van leerling ervaart u een werkvorm, in de rol van docent reflecteert u op de werkvorm en ontdekt u de mogelijkheden voor de eigen praktijk. Docenten Nederlands, Frans, Duits, Engels en Spaans. Data, tijd en plaats Dinsdag 20 januari en donderdag 19 maart 2015 van uur in Aristo, 545,- inclusief materiaal Deze cursus wordt ook Het ontwikkelen van het talenonderwijs op een school en het leidinggeven aan een sectie vragen specifieke kwaliteiten: visie en koers kunnen uitzetten, kunnen organiseren, leiderschap kunnen tonen. In deze cursus gaan we in op de volgende aspecten: het ontwikkelen van een koers en een visie op het talenonderwijs van de sectie of de cluster talen; leidinggeven aan de talensectie(s). De verschillende onderdelen van de cursus richten zich op het vergroten van kennis, inzicht en vaardigheden op het gebied van: het samen uitzetten van de koers van het talenonderwijs, hoe doe je dat? de sectiebijeenkomst: vergadering of werkbespreking? omgaan met problemen in de sectie; contacten met de schoolleiding; onderwijskundig en persoonlijk leiderschap; werken in een professionele cultuur. Sectieleiders Nederlands, Frans, Duits, Engels en Spaans. Data, tijd en plaats Donderdag 22 januari en donderdag 12 maart ,- inclusief materiaal Deze cursus wordt ook Na de eerste cursusdag probeert u werkvormen uit in de klas. Tijdens de tweede dag worden de klassenexperimenten nabesproken en besteden we aandacht aan uw rol als docent. Vervolgens komen dan complexere werkvormen, zoals het leerarrangement en het circuitmodel, aan de orde. In deze cursus verbinden we praktisch-theoretische modellen aan de bestaande schoolwerkelijkheid van de deelnemers. Van daaruit wordt gezocht naar een manier waarop effectieve interventies kunnen worden gepleegd. We gaan na welke kwaliteiten van belang zijn bij het leidinggeven aan ontwikkelprocessen en hoe je die als sectieleider of LC-docent kunt inzetten. 12 Nederlands en moderne vreemde talen 13

8 Zeer leerzaam en praktisch. Ik kan er meteen mee aan de slag. Nederlands en taalbeleid 14

9 Studiemiddag De praktijk van dyslexie in de klas Studiedag Het extra uur taal: wat en hoe? Alle docenten hebben te maken met leerlingen die in meer of mindere mate dyslectisch zijn. Bij het lezen en schrijven van teksten, maar ook bij andere talige taken ervaren zij problemen. Ook vallen deze leerlingen vaak gedragsmatig op door bijvoorbeeld gebrekkige concentratie, een laag zelfbeeld of faalangstig gedrag. De begeleiding in de klas blijft vaak beperkt tot een grotere print bij een proefwerk en meer tijd bij het maken ervan. Deze studiemiddag is bedoeld om, binnen de bestaande praktijk, het repertoire van de docent op dit terrein uit te breiden. Het is een praktische middag, waarin kort de nodige informatie over dyslexie wordt gegeven. Het grootste deel van de middag gaat over direct toepasbare interventies in de (vak)les waarvan leerlingen direct profijt hebben en waardoor de resultaten van het vak verbeteren. We presenteren tevens een speciaal ontwikkelde bureaulegger, die gemaakt is om vroegtijdig problemen rondom dyslexie te signaleren en waarop nuttige tips zijn verzameld. Docenten Nederlands en taalcoördinatoren. Data, tijd en plaats Woensdag 17 september en dinsdag 30 september 2014 van uur in Aristo, 160,- inclusief materiaal. Elke tweede en volgende deelnemer van dezelfde school betaalt 125,-. Deze studiemiddag wordt ook Veel scholen hebben bij het verschijnen van het Referentiekader taal naast de reguliere uren Nederlands in de onderbouw een of meer extra uren taal ingevoerd. Ze organiseren die extra taaluren om leerlingen op niveau te krijgen voor de taaltoetsen en om ze op belangrijke taalvaardigheden als schrijven, lezen en taalverzorging extra te ondersteunen. De uren komen in veel verschillende vormen op het rooster. Er zijn bovendien allerlei programma s en materialen om die extra lessen te vullen. Het is voor scholen niet eenvoudig daar een goede keuze uit te maken. Ook is het niet gemakkelijk om dit taaluur te verbinden met wat leerlingen bij Nederlands en de andere vakken nodig hebben. Deze studiedag biedt inspiratie bij het effectief en realistisch invullen van het extra uur taal. Aan de orde komen: doelen en uitgangspunten: waarom zou je het doen, een extra taaluur? materialen en werkwijzen voor gedifferentieerd werken aan het versterken van taalvaardigheid; motiveren: de leerling betrekken bij zijn eigen ontwikkeling; voortgang in beeld: weten wat de extra inspanningen opleveren; digitale mogelijkheden; het extra uur taal en het vak Nederlands; het extra uur taal en het taalbeleid van de school; wat heeft de docent van andere vakken nodig om zo n extra uur te kunnen begeleiden? Verantwoordelijken voor het programma van het extra uur taal in de onderbouw van vmbo, havo en vwo: docenten Nederlands, remedial teachers en taalcoördinatoren. Donderdag 25 september Nederlands en taalbeleid 17

10 Cursus Taalcoördinator Studiedag Referentieniveaus en het kernvak Nederlands Als taalcoördinator of taalcoach bent u verantwoordelijk voor de ontwikkeling en implementatie van het taalbeleid. U formuleert samen met de schoolleiding visie en uitgangspunten en voert in de school activiteiten uit die gericht zijn op de verbetering van de taalvaardigheid van de leerlingen en op het halen van de referentieniveaus taal. Om dat te kunnen moet u beschikken over kennis en expertise op het gebied van taalonderwijs en de referentieniveaus taal. Maar ook kennis van het werken aan veranderingen, het implementeren van taalbeleid en het betrekken van collega s is nodig voor het boeken van zichtbare resultaten. Deze tweedaagse cursus geeft informatie die direct toepasbaar is in de concrete situatie op uw school en biedt u een stevige basis voor uw werk als taalcoördinator. We besteden aandacht aan: het ontwikkelen en formuleren van een visie op taal en taalbeleid en de vertaling van die visie naar concrete activiteiten; kansen voor taalbeleid: wat blijkt te werken op scholen? de referentieniveaus taal en schoolbreed taalbeleid; motiveren en activeren van collega s voor taalgericht vakonderwijs; opbrengstgericht werken aan taal in de hele school. Taalcoördinatoren/taalcoaches in het voortgezet onderwijs. Data, tijd en plaats Donderdag 2 oktober en dinsdag 9 december ,- inclusief materiaal De thema s van deze cursus worden ook als maatwerk aangeboden. Taal is een kernvak en de referentieniveaus zijn een belangrijk instrument om taalvaardigheid de aandacht te geven die het verdient. Voor het halen van de referentieniveaus taal is de sectie Nederlands de spil in de school. Zij moet zorgen voor een stevige doorlopende leerlijn in de lessen Nederlands en kan met haar deskundigheid een belangrijke rol spelen in concreet taalbeleid in de school. Deze studiedag biedt een frisse blik op de doorlopende leerlijn taal en wat u als docent Nederlands daarbij kunt inzetten. U maakt kennis met de nieuwste inzichten, met praktische voorbeelden en bruikbare materialen. Aan de orde komen onder andere: een doorlopende leerlijn taal ontwerpen met de sectie Nederlands doe je zó! de doorlopende leerlijn lezen; de doorlopende leerlijn schrijven; concreet opbrengstgericht werken aan taal in de lessen Nederlands en in de school; methode-onafhankelijke toetsen: mogelijkheden voor gebruik; het schoolexamen afstemmen op de referentieniveaus; aanleren en vervolgens doen: het vak Nederlands en taalbeleid. Docenten Nederlands in vwo, havo en vmbo. Woensdag 8 oktober Nederlands en taalbeleid 19

11 Netwerk taalcoördinatoren Studiedag Werken met laptop of tablet/ipad bij Nederlands Steeds meer scholen werken met een taalcoördinator om het taalbeleid op de school in de praktijk vorm te geven. Al die taalcoördinatoren hebben min of meer dezelfde werkzaamheden en komen in de praktijk ook dezelfde problemen tegen. In dit netwerk ontmoeten taalcoördinatoren elkaar om zo het taalbeleid op de scholen levend te houden. In het netwerk kunnen inhoudelijke en procesmatige onderwerpen aan de orde komen, zoals: de stand van zaken met toetsen en volgsystemen; aandacht voor begrijpend lezen en de rol van fictie lezen hierbij; schrijfvaardigheid in de hele school op de kaart zetten; de rol in de schoolleiding: tussen schoolleiding en docenten in; leidinggeven aan een taalbeleidsgroep; het proces in de school gaande houden; de collega s meekrijgen: hoe doen andere scholen dat? De onderwerpen worden voorafgaand aan de bijeenkomsten door de deelnemers ingebracht. Taalcoördinatoren. Donderdag 30 oktober 2014 Vervolgmiddagen: dinsdagmiddag 20 januari en dinsdagmiddag 14 april 2015 van uur in Aristo, 395,- inclusief materiaal en lunch. Elke tweede en volgende deelnemer van dezelfde school betaalt 365,-. Laptops en tablets/ipads zijn niet meer weg te denken in het dagelijks leven van onze leerlingen. Inmiddels hebben ze ook in de klas op veel scholen hun intrede gedaan. Leerlingen gaan ermee om alsof ze ermee geboren zijn, docenten hebben er vaak wat meer problemen mee. Tijdens deze studiedag maakt u kennis met de ongekende en vaak nog onbekende mogelijkheden die laptops en tablets/ipads bieden voor het vak Nederlands. U hoeft geen IT-expert te zijn om aan deze dag deel te nemen, we werken met eenvoudig te bedienen applicaties. Tijdens deze dag maakt u kennis met zeer verschillende apps en webtools die inzetbaar zijn bij leeractiviteiten van de verschillende vaardigheden, zowel in als buiten uw les. Opbrengsten: U leert werken met een aantal apps en webtools voor Nederlands, die niet in uw repertoire mogen ontbreken. U weet welke inhoud eraan gekoppeld kan worden. U leert de laptop of tablet/ipad beter in te zetten voor interactieve opdrachten. U hebt kant-en-klare lesideeën. U ervaart hoe motivatieverhogend het gebruik van deze apps en webtools kan zijn in lesactiviteiten en bij huiswerktaken. Docenten Nederlands. Maandag 10 november Nederlands en taalbeleid 21

12 Studiedag Leesaanpakken voor zwakke lezers Studiedag Schrijven en minder nakijken Als je kunt lezen, kun je leren. De uitdagende opdracht van de school om alle leerlingen gemotiveerd te laten lezen, kan slagen. In het vmbo en het praktijkonderwijs stromen veel leerlingen binnen met een grote achterstand op het gebied van begrijpend en technisch lezen. Deze leerlingen hebben daardoor ook veel moeite met het begrijpen van teksten bij andere vakken dan Nederlands. Vaak hebben ze ook een hekel aan het lezen van fictie: waar je veel moeite mee hebt, dat doe je ook niet graag. Gelukkig zijn er de laatste jaren veel materialen en werkwijzen ontwikkeld om het lezen aantoonbaar te verbeteren en het leesplezier te vergroten. Over die mogelijkheden tot succes gaat deze studiedag. Aan de orde komen onder andere: een beproefde aanpak voor zwakke lezers: rolwisselend lezen; de aanpak van o.a. Nieuwsbegrip : begrijpend leren lezen aan de hand van actuele teksten; verbeteren van technisch lezen met de RALFI-methode; manieren om plezier in lezen te vergroten, zoals interactief voorlezen; vorderingen volgen en meten: resultaatgericht werken aan tekstbegrip; leerlingen betrekken bij hun leesontwikkeling. Docenten Nederlands in het vmbo-bbl/kbl en het praktijkonderwijs. Donderdag 20 november 2014 Schrijven is een belangrijke vaardigheid. Met een goed geschreven tekst over een onderwerp laat een leerling zien dat hij de inhoud in de vingers heeft. Schrijven helpt om kennis en inzichten te verhelderen en voor anderen zichtbaar te maken. Aan de andere kant is echt werk maken van schrijfvaardigheid in de les Nederlands lastig. Het vele nakijken dat dit met zich meebrengt is vervelend en tijdrovend. Bovendien is het de vraag wat het effect van al dat nakijken is op de ontwikkeling van het schrijven van leerlingen. Deze studiedag gaat over hoe je de lessen zo organiseert, dat leerlingen niet alleen veel schrijven, maar ook bewust en gericht werken aan hun schrijfvaardigheid. En niet te vergeten, hoe je de leerlingen hiertoe kunt motiveren. Wij presenteren succesvolle werkwijzen van verschillende scholen. U kunt met de aangereikte tips en adviezen aan de slag om in uw eigen praktijk het schrijfonderwijs een positieve stimulans te geven. Aan de orde komen: praktische adviezen naar aanleiding van recent onderzoek naar schrijfdidactiek; de opbouw van een inhoudelijk doorlopende leerlijn: schrijfvaardigheid van 1F naar 4F; minder nakijken door ruim baan voor feedback en revisie; beoordeling van schrijfproducten op een haalbare manier. Docenten Nederlands. Datum, tijd, plaats Dinsdag 25 november 2014 Tijdens deze dag krijgt u informatie, oefent u zelf met een aanpak en bekijkt u lesfragmenten. 22 Nederlands en taalbeleid 23

13 Studiedag Alle vaardigheden op één dag Studiedag Examentraining Nederlands: als elk tiende punt telt Het schoolvak Nederlands gaat over de vaardigheden lezen, schrijven en taalverzorging, spreken/luisteren, fictie en literatuur. Over al deze vaardigheden is onderzoek beschikbaar en er zijn goede praktijken ontwikkeld. Tijdens deze studiedag zetten we op een rij wat er bekend is over hoe leerlingen deze vaardigheden leren en hoe je de vaardigheden kunt opbouwen in een doorlopende leerlijn. We gaan niet diep in op theorie en onderzoek. De vaardigheden komen langs in korte presentaties, waarna we u bij elke vaardigheid een werkvorm of mogelijke lesactiviteit laten ervaren. Tot slot werkt u per vaardigheid aan een aanzet tot een doorlopende leerlijn voor uw sectie. Zo heeft u in een dag alles op een rij. Het programma voor de dag is: Per vaardigheid: wat is er bekend over hoe leerlingen die vaardigheid leren en hoe ziet succesvolle praktijk eruit? Opzetten van een doorlopende leerlijn. Daarbij maken we gebruik van een deels ingevuld format, dat iedere school eenvoudig kan aanpassen naar eigen wens en behoefte. Om de opbrengst van deze dag voor uw sectie te optimaliseren, is het handig om met twee collega s te komen, eventueel iemand uit de onderbouw en iemand uit de bovenbouw. Docenten Nederlands. Donderdag 27 november 2014 De (vernieuwde) examens komen eraan. Hoe bereidt u uw leerlingen voor? Deze studiedag levert u concrete voorbeelden en werkvormen om van de examentraining een maatwerktraject te maken voor uw leerlingen. Zo vergroot u de kans op een beter cijfer. Tijdens de laatste fase van het examenjaar, na de laatste SE-periode, intensiveert de examentraining. Docenten laten leerlingen examens maken, die vervolgens klassikaal worden besproken. Niet altijd even efficiënt en zeker niet altijd voor alle leerlingen motiverend. Niet alle leerlingen ervaren namelijk dezelfde problemen. De ene leerling heeft moeite met structuurvragen, terwijl de andere leerling graag wil oefenen met argumentatiestructuren. Als u wilt dat ze echt beter gaan scoren tijdens het CE hebben uw leerlingen meer aan maatwerk. Tijdens deze studiedag maakt u kennis met het vijfstappenplan van APS: 1. Een motiverende start 2. Een sterkte-zwakteanalyse maken: verschillende mogelijkheden, zowel digitaal als op papier 3. Deelvaardigheden oefenen: volledige instructies rond probleemgebieden 4. Een proefexamen maken: niet alleen nog een keer oefenen 5. Het eindexamen Docenten Nederlands. Dinsdag 2 december 2014 Hierbij krijgt u mogelijkheden en werkvormen gepresenteerd om de examentraining voor leerlingen effectief en uitdagend te maken. 24 Nederlands en taalbeleid 25

14 Studiedag Taalverzorging en taalbeschouwing: eigen doelen en eigentijdse aanpakken Studiedag Hoe betrek je collega s bij het taalbeleid? Leerlingen gaan beter spellen door andere aanpakken dan de oefeningen uit het boek. In het Referentiekader taal wordt in domein 4 Begrippenlijst en Taalverzorging het basisniveau voor spelling, grammatica en taalbeschouwing aangegeven. In de praktijk besteden nogal wat docenten in het voortgezet onderwijs naar verhouding veel tijd aan spelling, grammatica en stijl. Ze zien daarvan echter in de opbrengsten van hun inspanningen (en die van de leerlingen!) te weinig terug. De grote vraag is: hoe krijgen we leerlingen zover dat ze niet alleen weten hoe ze verzorgde teksten moeten schrijven, maar dat ook willen? Daarvoor zijn eigentijdse en vaak ook eigenwijze aanpakken nodig. Deze dag gaat over de volgende thema s: Wat zegt het referentieniveau over het basisniveau voor taalverzorging en taalbeschouwing? Wat zegt onderzoek over onderwijs in spelling? Correct schrijven is niet meer vanzelfsprekend. Wat is er aan de hand? Hoe maak je onderwijs in spelling, grammatica en stijl betekenisvol voor leerlingen, zodat ze het geleerde echt gaan gebruiken? Welk grammaticaonderwijs is nodig? Wat zijn effectieve aanpakken en welke andere bronnen naast de methode zijn daarbij goed in te zetten? Aandacht voor spelling in de school. Docenten Nederlands in het vmbo en de onderbouw havo/ vwo. Dinsdag 27 januari 2015 De meeste scholen hebben inmiddels een taalbeleidsplan. Een belangrijke pijler van het taalbeleid is de aandacht voor taal in alle vakken. De grote vraag voor veel taalcoördinatoren is daarbij hoe je collega s bij het taalbeleid kunt betrekken. Tijdens deze studiedag laten we zien hoe je in een schoolorganisatie tot een succesvolle en duurzame implementatie van het taalbeleid kunt komen en wat de valkuilen daarbij zijn. Daarnaast bekijken we verschillende mogelijkheden om bij alle vakken aandacht aan taal te besteden. Daarbij maakt u steeds de koppeling met uw eigen praktijk: wat kunt u hiervan gebruiken op uw school? Ook laten we u activiteiten zien en ervaren die u op school kunt inzetten om collega s te motiveren voor het taalbeleid. We maken daarbij gebruik van succesvoorbeelden uit onze jarenlange ervaring met de ontwikkeling van taalbeleid op verschillende scholen. We gaan praktisch te werk, zodat u het geleerde direct kunt koppelen aan uw eigen taalbeleid en uw eigen schoolsituatie. Docenten Nederlands en taalcoördinatoren. Maandag 2 februari Nederlands en taalbeleid 27

15 Studiedag Investeren in fictie: de kracht van lezen in het vmbo Studiedag Spreken en luisteren van 1F naar 4F Lezen voor je plezier is vaak niet het eerste waar de docent Nederlands aan denkt als het om zijn vmbo-leerlingen gaat. Alle kinderen van de basisschool houden van een goed verhaal, maar op het vmbo lijkt het plezier in het lezen van boeken bij veel leerlingen verdwenen. Recent onderzoek toont aan dat het lezen van boeken een enorme stimulans voor de taalontwikkeling van leerlingen kan zijn. Lezen van fictie en goed presteren op school kunnen niet zonder elkaar. Het Referentiekader taal stelt bovendien het lezen van fictionele en literaire teksten op alle schoolsoorten in het voortgezet onderwijs verplicht. Redenen genoeg dus om lekker lezen op het vmbo te stimuleren. Tijdens deze studiedag komen de volgende thema s aan de orde: Waar ben je op uit met het lezen van fictie op het vmbo? Motiverende aanpakken: hoe krijg je leerlingen zover dat ze zin hebben in een verhaal? Good practices, zoals schoolbrede leesmomenten voor iedereen, interactief voorlezen, leeslounges, lezen verbinden met creatief taalgebruik, voorlezen als stage-opdracht. Lees- of fictiedossier: wel of niet? Wel: hoe dan? Docenten Nederlands in het vmbo. Donderdag 5 februari 2015 De referentieniveaus taal geven aan wat het niveau van mondelinge taalvaardigheid is als de leerlingen beginnen aan hun schoolloopbaan en wat hun eindniveau aan het eind van vmbo-4 (2F), havo-5 (3F) en vwo-6 (4F) moet zijn. Tijdens deze studiedag, waar een doorlopende leerlijn spreken en gesprekken voeren centraal staat, komen vragen aan de orde als: Hoe werk je als sectie aan een goed opgebouwd curriculum door de jaren heen? Welke didactische principes passen bij goed onderwijs in mondelinge taalvaardigheid? Welke spreek- en luistertaken doe je per leerjaar en wat leren de leerlingen daarvan? Hoe beoordeel je de voortgang en hoe worden leerlingen zich bewust van hun eigen voortgang? Daarbij komt ook aan bod op welke wijze je spreken en gesprekken voeren schoolbreed, dus ook bij andere vakken, kunt toepassen. Het presenteren van het sectorwerkstuk of profielwerkstuk voor bijvoorbeeld ouders kan daarbij de ultieme meesterproef presenteren zijn, die beoordeeld kan worden door zowel docenten Nederlands als docenten van andere vakken. We werken met beproefde en concrete aanpakken en voorbeelden van uitdagende en motiverende opdrachten. Docenten Nederlands. Dinsdag 10 februari Nederlands en taalbeleid 29

16 Studiedag Begrijpend lezen en woordenschat bij Nederlands en andere vakken Leerlingen beter laten lezen en met meer plezier: het kan. Goede lezers leren beter. Goede lezers bouwen al lezend kennis op en breiden hun woordenschat spelenderwijs uit. Uit allerlei onderzoek blijkt echter dat het leesniveau van nogal wat leerlingen niet toereikend is om het onderwijs met succes te kunnen volgen. Dat speelt uiteraard niet alleen bij Nederlands, maar bij alle vakken. Scholen kunnen veel doen om leerlingen beter te laten worden in begrijpend lezen. Uiteraard moeten leerlingen ervaring opdoen met de tekst met vragen en uiteindelijk met de leesteksten voor het examen. Maar de basis voor een actieve en wendbare leesvaardigheid wordt gelegd door het maken van flink wat leeskilometers. Als lezen dan in een rijke en motiverende context geplaatst wordt, samen met echte aandacht voor de leeshouding van iedere leerling, ontstaat er een kansrijk leesklimaat. Tijdens deze studiedag krijgt u te horen wat er allemaal mogelijk is en wat een goede kans op succes geeft. Docenten Nederlands en andere vakken en taalcoördinatoren in de onderbouw havo/vwo en in het vmbo. Dinsdag 17 maart 2015 Aan de orde komen: Hoe hangen begrijpend lezen, woordenschatverwerving en leren met elkaar samen? Wat werkt en is motiverend voor leerlingen? Onderzoek en praktijkervaring. De rol van fictie lezen bij begrijpend lezen. Verschillende voorbeelden van een activerende leesdidactiek met een rijke context. Uitbreiding van de woordenschat: wat werkt? De doorlopende leerlijn lezen. Prettig al die werkvormen voor lezen. Dat haalt de saaiheid uit mijn lessen. 30

17 Ik ga nu echt meer de doeltaal gebruiken. Heb daar nu goede handvatten voor. Moderne vreemde talen 32

18 NetwERK Cursus Taal leren met laptop of tablet/ipad NetwERK is een landelijk opererend netwerk van scholen die willen werken aan de verbetering van de kwaliteit van hun vreemdetalenonderwijs. Een instrument om aan die verbetering te werken is het Europees Referentiekader (ERK). Het netwerk is bedoeld voor scholen die al (enige) ervaring met het ERK hebben. De leden nemen namens de school deel en koppelen terug naar hun collega s. Naast drie bijeenkomsten voor docenten wordt jaarlijks één aparte bijeenkomst voor schoolleiders van de deelnemende scholen georganiseerd. Als NetwERK-school krijgt u: Drie praktisch gerichte bijeenkomsten per jaar voor docenten, waarbij naast uitwisseling van ervaringen en materialen door de deelnemers ook inhoudelijke input wordt gegeven vanuit APS. Eén bijeenkomst voor de schoolleiders van de deelnemende scholen. NetwERK levert hun informatie over de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van talenonderwijs en van het ERK die van invloed (kunnen) zijn op het beleid van de scholen. De onderwerpen worden voorafgaand aan de bijeenkomsten door de deelnemers ingebracht. Docenten mvt die reeds ervaring hebben met het werken met het ERK. Data, tijd en plaats De bijeenkomsten vinden plaats van uur op een van de NetwERK-scholen. De eerste bijeenkomst is op dinsdag 7 oktober 2014 op het Gymnasium Felisenum in Velsen-Zuid. 950,- per school per schooljaar. Hiervoor kunnen drie docenten en één lid van de schoolleiding aan de bijeenkomsten deelnemen. U wordt als school lid van NetwERK, niet als individuele docent(en). Laptops en tablets/ipads zijn niet meer weg te denken in het dagelijks leven van onze leerlingen en ze hebben ook in de klas inmiddels hun intrede gedaan. Leerlingen gaan ermee om alsof ze ermee geboren zijn, docenten hebben er vaak wat meer problemen mee. Tijdens deze cursus maakt u kennis met de ongekende en vaak nog onbekende mogelijkheden die laptops en tablets/ ipads bieden bij het leren van een vreemde taal. U hoeft geen IT-expert te zijn om aan deze cursus deel te nemen, we werken met eenvoudig te bedienen applicaties. Tijdens deze cursus maakt u kennis met zeer verschillende apps die inzetbaar zijn bij leeractiviteiten van de verschillende taalvaardigheden, zowel in als buiten uw les. Ook besteden we aandacht aan klassenmanagement en gaan we aan de slag met de motiverende start van de les, welke werkvormen zet ik wanneer in en hoe organiseer ik die, en het creëren van een taalrijke leeromgeving. Opbrengsten: U leert werken met vijftien verschillende apps en webtools voor taal leren, die niet in uw repertoire mogen ontbreken. U weet welke inhoud eraan gekoppeld kan worden. U leert de laptop of tablet/ipad beter in te zetten voor interactieve opdrachten. U hebt kant-en-klare lesideeën. U weet hoe u creativiteit en het samenwerken van leerlingen kunt stimuleren. U ervaart hoe motivatieverhogend het gebruik van apps en webtools kan zijn in lesactiviteiten en bij huiswerktaken. Docenten Frans, Duits, Engels en Spaans. Data, tijd en plaats Woensdag 8 oktober en maandag 15 december ,- inclusief materiaal Deze cursus wordt ook 34 Moderne vreemde talen 35

19 Cursus Differentiëren in de taalles Cursus Leesvaardigheid: beter lezen, beter scoren! Tijdens deze tweedaagse cursus leert en ervaart u hoe u bij de verschillende vaardigheden lesstof op verschillende manieren kunt aanbieden en verwerkingsopdrachten kunt ontwerpen die meer leerlingen in dezelfde klas tot hun recht laten komen. In elke klas hebben we te maken met verschillen: verschillen tussen jongens en meisjes, en verschillen in leerstijl, intelligentie, tempo, interesse en niveau. Tijdens deze cursus bieden we u praktische handreikingen om meer leerlingen te bereiken en te motiveren door meer recht te doen aan die verschillen: een van de speerpunten van overheidsbeleid. Bijvoorbeeld: Leerlingen binnen dezelfde les verschillende activiteiten laten uitvoeren: hoe organiseer je dat? Hoe maken we een lessenserie waarin afgestemd wordt op verschillen? Kennismaken met het circuitmodel en het leerarrangement. Jongens en meisjes: wat onderscheidt hen en hoe doen we recht aan beide groepen bij de verschillende vaardigheden? Hoe kunnen we voor verschillende intelligentiegebieden en leerstijlen motiverende opdrachten bedenken? Werken met volledige instructies bij zelfsturende opdrachten: hoe ga je om met verschil in tempo en niveau? Tijdens de cursus worden lesactiviteiten ontwikkeld die tussen de bijeenkomsten door in de eigen praktijk worden uitgeprobeerd. Docenten Frans, Duits, Engels en Spaans. Data, tijd en plaats Donderdag 20 november 2014 en dinsdag 27 januari ,- inclusief materiaal Deze cursus wordt ook Aan het eind van deze cursus bent u in staat een doorlopende leeslijn te ontwikkelen van onder- naar bovenbouw en kunt u op een effectieve en motiverende manier invulling geven aan de examentraining voor het centraal examen. In deze cursus nemen we allerlei aspecten rondom leesvaardigheid onder de loep om na te gaan hoe we leerlingen leren om: met motivatie aan teksten te werken; te reflecteren op hun eigen leesgedrag; een breed leesrepertoire te ontwikkelen en met aantrekkelijke, gevarieerde werkvormen aan de slag te gaan. De ochtend van de eerste dag gaat het om: het bevorderen van het leesplezier en de leesmotivatie bij leerlingen, door afwisselende werkvormen, integratie van vaardigheden en recht doen aan verschillen; het ontwerpen van een doorlopende leerlijn lezen van onder- naar bovenbouw. Op de middag van de eerste dag en op de tweede dag gaan we in op de mogelijkheden om examentraining voor leerlingen effectief en uitdagend te maken, met als thema s: Hoe besteed je expliciet aandacht aan woordenschat? Hoe pak je eindexamentraining systematisch aan? Welke werkvormen kun je daarvoor inzetten en welke deelvaardigheden en strategieën oefen je met leerlingen? Docenten Frans, Duits, Engels en Spaans. Data, tijd en plaats Maandag 8 december 2014 en donderdag 5 februari ,- inclusief materiaal Deze cursus wordt ook als maatwerk aangeboden. 36 Moderne vreemde talen 37

20 Cursus Met 30 leerlingen tegelijk aan het spreken: hoe doe je dat? Studiedag Engels als kernvak Deze cursus levert u concrete voorbeelden op van spreeken gespreksoefeningen met 30 leerlingen die u de volgende dag kunt inzetten in uw eigen praktijk. Tijdens de cursus worden lesactiviteiten ontwikkeld die tussen de bijeenkomsten door in de eigen praktijk worden uitgeprobeerd. Spreek- en gespreksvaardigheid vinden we als docenten moderne vreemde talen belangrijke, zo niet de belangrijkste vaardigheden. Toch blijft het spreken en gesprekken voeren in de praktijk vaak de sluitpost in de lessen. Als belangrijkste obstakel wordt genoemd: Hoe kan ik spreken en gesprekken voeren oefenen en beoordelen met 30 leerlingen tegelijk? Tijdens deze cursus werken we onder andere aan: het uitbreiden van uw docentrepertoire door kennismaken met en oefenen van goede, uitdagende en leerzame werkvormen, waarbij 30 leerlingen tegelijkertijd in de vreemde taal spreken; kennismaken en werken met nieuwe beoordelingsmodellen, gebaseerd op het ERK; het in kaart brengen van kenmerken van en succesfactoren bij levensechte en speelse spreek- en gespreksopdrachten; het verbinden van spreek- en gespreksvaardigheid met theorieën over hoe leerlingen leren; het oefenen met leerlingen in actief luisteren en het ontwikkelen van een communicatieve houding, in samenwerken en reflecteren; het inzetten van de doeltaal en het ontdekken van het belang daarvan; het inzetten van nieuwe sociale media en gratis webtools in de spreeklessen; het gebruikmaken van andere vaardigheden om gespreksvaardigheid te versterken; het opzetten van een doorlopende leerlijn spreek- en gespreksvaardigheid. Docenten Frans, Duits, Engels en Spaans. Data, tijd en plaats Donderdag 29 januari en dinsdag 10 maart ,- inclusief materiaal Deze cursus wordt ook als maatwerk aangeboden. Het vak Engels is net als de vakken Nederlands en wiskunde een kernvak. Dat wil zeggen dat op het eindexamen voor slechts één van deze vakken het cijfer 5 mag worden gehaald. Door deze exameneis staan we samen met de leerlingen, het team, de afdeling voor de uitdaging de leerlingen te motiveren en ze aan te zetten tot het leveren van hogere prestaties. Het bewust werken aan een doorlopende leerlijn van brugklas tot eindexamen helpt. Ook helpt het om leerlingen time and again bewust te maken van het belang van Engels: bij vervolgstudies is Engels inmiddels zo belangrijk geworden dat een goede beheersing van deze taal vanzelfsprekend geworden is. Na het volgen van deze studiedag heeft u instrumenten en materiaal in handen om samen met de leerlingen aan hun motivatie te werken en in de school een doorlopende leerlijn Engels op te zetten. Ook besteden we aandacht aan allerlei zaken die vallen onder regelgeving : het vakleerplan, het leerlingvolgsysteem en de diagnostische toetsen. Tijdens deze studiedag komen de volgende vragen aan de orde: Hoe motiveer ik mijn leerlingen? Wat kunnen leerlingen zelf doen om tot hogere prestaties te komen? Hoe ontwikkel je plezier in Engels leren? Hoe maak je leerlingen verantwoordelijk voor hun eigen leren? Hoe zet je een doorlopende leerlijn op voor het vak Engels? Welke zaken zijn van belang als het gaat over regelgeving? Docenten Engels. Dinsdag 7 oktober 2014 van uur bij Aristo, 38 Moderne vreemde talen 39

APS voortgezet onderwijs. Aanbod APS-talen Schooljaar 2015-2016. www.aps.nl

APS voortgezet onderwijs. Aanbod APS-talen Schooljaar 2015-2016. www.aps.nl APS voortgezet onderwijs Aanbod APS-talen Schooljaar 2015-2016 www.aps.nl Voorwoord APS-talen begeleidt ook in het schooljaar 2015-2016 schoolleiders en docenten bij de realisatie van goed taalonderwijs.

Nadere informatie

APS beroepsonderwijs. Aanbod Mbo-taal Schooljaar 2014-2015. www.aps.nl/mbo

APS beroepsonderwijs. Aanbod Mbo-taal Schooljaar 2014-2015. www.aps.nl/mbo APS beroepsonderwijs Aanbod Mbo-taal Schooljaar 2014-2015 www.aps.nl/mbo Voorwoord Mbo-talen begeleidt ook in het schooljaar 2014-2015 docenten en teamleiders in het mbo bij de realisatie van goed, motiverend

Nadere informatie

APS beroepsonderwijs. Aanbod APS-talen mbo Schooljaar 2015-2016. www.aps.nl/mbo

APS beroepsonderwijs. Aanbod APS-talen mbo Schooljaar 2015-2016. www.aps.nl/mbo APS beroepsonderwijs Aanbod APS-talen mbo Schooljaar 2015-2016 www.aps.nl/mbo Voorwoord APS-talen mbo begeleidt ook in het schooljaar 2015-2016 docenten en teamleiders in het mbo bij de realisatie van

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma

Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas. Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma Van beleidsplan naar docentgedrag in de klas Etalageconferentie 7 februari 2013 Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Opzet lezing Taalbeleidsplan in de school Taalbewust gedrag in de les Onderzoek naar taal

Nadere informatie

Een doorlopende leeslijn voor elke leerling. Alle facetten van leesontwikkeling in het voortgezet onderwijs belicht

Een doorlopende leeslijn voor elke leerling. Alle facetten van leesontwikkeling in het voortgezet onderwijs belicht 2. Taalonderwijs van 12-18 Ronde 5 Regine Bots CED-Groep, Unit VO-BVE, Rotterdam Contact: r.bots@cedgroep.nl 2 Een doorlopende leeslijn voor elke leerling. Alle facetten van leesontwikkeling in het voortgezet

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

Voorstel taal- en rekenbeleid [school]

Voorstel taal- en rekenbeleid [school] Inleiding Landelijk Op 27 april 2010 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel 'Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen' aangenomen. Het wetsvoorstel treedt op 1 augustus 2010 in werking. De kern van

Nadere informatie

De Referentieniveaus Taal. BAVO Eemlanden 14 maart 2012

De Referentieniveaus Taal. BAVO Eemlanden 14 maart 2012 De Referentieniveaus Taal BAVO Eemlanden 14 maart 2012 2 Wat komt aan de orde? Aanleiding tot de referentieniveaus Wat zijn referentieniveaus? Status en ontwikkelingen rond de referentieniveaus Referentieniveaus

Nadere informatie

Scores en referentieniveaus.. Scores per leerjaar per toets.. Streefscores klas 1 blz.3. Streefscores klas 2 blz.5. Streefscores klas 3 blz.

Scores en referentieniveaus.. Scores per leerjaar per toets.. Streefscores klas 1 blz.3. Streefscores klas 2 blz.5. Streefscores klas 3 blz. Diataal- leeswijzer Scores en referentieniveaus.. Scores per leerjaar per toets.. blz.2 blz.3 Streefscores klas 1 blz.3 Streefscores klas 2 blz.5 Streefscores klas 3 blz.6 Verband tussen streefscore en

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO Brochure MBO Toetsing Figuur 4, toetsing Door de nieuwe aanpak en de goede mix van digitaal lesmateriaal en boeken geeft Taalblokken Engels mij de ruimte om les te geven zoals ik wil. Verleg je grenzen!

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

Dyslectische leerlingen richting het eindexamen: de rol van de docent

Dyslectische leerlingen richting het eindexamen: de rol van de docent Dyslectische leerlingen richting het eindexamen: de rol van de docent www.masterplandyslexie.nl Protocol Dyslexie VO Vakkaternen Interventieprogramma s Toetsen en Interventies in het VO. Technische maatjes

Nadere informatie

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1 9. Taalbeleid en -screening Ronde 4 Tiba Bolle & Inge van Meelis ITTA Contact: Tiba.bolle@itta.uva.nl Inge.vanmeelis@itta.uva.nl Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek

Nadere informatie

Beroepsstandaarden docent Nederlands

Beroepsstandaarden docent Nederlands De Beroepsstandaarden en Registratie in het Talenonderwijs (BiT) zijn ontwikkeld in opdracht van Levende Talen en in afstemming met het SBL. De beroepsstandaarden in dit document zijn uitgewerkt door een

Nadere informatie

Conferenties en trainingen 2015 Voortgezet onderwijs

Conferenties en trainingen 2015 Voortgezet onderwijs CPS Academie Conferenties en trainingen 2015 Voortgezet onderwijs Meer informatie en aanmelden: www.cps.nl/academie Conferenties en trainingen 2015 Voortgezet onderwijs Excellente leraar 05-02-15 Effectief

Nadere informatie

Etalage conferentie 7 februari 2013. Op weg naar succes! Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS

Etalage conferentie 7 februari 2013. Op weg naar succes! Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS Etalage conferentie 7 februari 2013 Op weg naar succes! Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS Op weg naar succes! Van de theorie naar de praktijk. Opbrengstgericht werken en de referentieniveaus.

Nadere informatie

Taal-en rekenbeleid in de schoolpraktijk. Els Zaalberg conrector onderwijs

Taal-en rekenbeleid in de schoolpraktijk. Els Zaalberg conrector onderwijs Taal-en rekenbeleid in de schoolpraktijk Els Zaalberg conrector onderwijs Jaren 90: Beleid 1 Brugklas: taal- en rekentoetsen, hulplessen lezen, spellen, rekenen Rond 2000: Vakoverstijgende aanpak van taal

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Beroepsstandaarden Talendocent

Beroepsstandaarden Talendocent De Beroepsstandaarden en Registratie in het Talenonderwijs (BiT) zijn ontwikkeld in opdracht van Levende Talen en in afstemming met het SBL. De beroepsstandaarden in dit document zijn uitgewerkt door een

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE PROTOCOL DYSLEXIE en DYSCALCULIE Vastgesteld 10 februari 2014 Inleiding In dit protocol zet het Montessori College Eindhoven in grote lijnen uiteen: - hoe leerlingen met leerstoornissen als dyslexie en

Nadere informatie

Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs

Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs 1. Naam: 25 2. School: 25 3. Welk(e) vak(ken) doceert u momenteel? Engels 60,0% 15 Frans 24,0% 6 Duits 12,0% 3 Spaans 4,0% 1 1 of 14 4. Welke graad

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte 10/5/10 1 Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte NDN-lenteconferentie 2010: Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen, Antwerpen, 7 mei 2010 Kees de Glopper Expertisecentrum

Nadere informatie

5-stappenplan verbetering examenresultaten op sectieniveau

5-stappenplan verbetering examenresultaten op sectieniveau 5-stappenplan verbetering examenresultaten op sectieniveau Aanbod dbp-onderwijs 2012 Ritzema Boskade 7 2101 GL Heemstede 023 5314459 info@dbp-onderwijs.nl www.dbp-onderwijs.nl Overzicht in één pagina dbp-onderwijs

Nadere informatie

Laat u inspireren door de Taalconsulent!

Laat u inspireren door de Taalconsulent! Laat u inspireren door de Taalconsulent! Een koffer vol inspiratie De deskundige Taalconsulent stelt uw wensen centraal. De Taalconsulent biedt u een unieke selectie uit het volledige aanbod van kennis

Nadere informatie

Scores en referentieniveaus... 3 Scores per leerjaar per toets... 3 Streefscores klas 1... 4 Streefscores klas 2... 6 Streefscores klas 3...

Scores en referentieniveaus... 3 Scores per leerjaar per toets... 3 Streefscores klas 1... 4 Streefscores klas 2... 6 Streefscores klas 3... Scores en referentieniveaus... 3 Scores per leerjaar per toets... 3 Streefscores klas 1... 4 Streefscores klas 2... 6 Streefscores klas 3... 8 Streefscores klas 4... 9 Verband tussen streefscore en referentieniveau...

Nadere informatie

[DIA MET TITEL+COVER HIER]

[DIA MET TITEL+COVER HIER] [DIA MET TITEL+COVER HIER] Bijeenkomst 1 Beter schrijven in alle vakken Programma Aanleiding Schrijven in fasen Oriëntatiefase Opdrachtfase Schrijffase Revisiefase en publicatiefase (bijeenkomst 2) Voorwerk

Nadere informatie

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe!

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! JENAPLAN Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! BUITENGEWOON JENA een andere, succesvolle aanpak In Heerenveen kunnen leerlingen sinds 1997 in de onderbouw van Jenaplan-onderwijs volgen in heterogene klassen:

Nadere informatie

My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool.

My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool. My name is Tom is een methode Engels voor alle groepen van de basisschool. My name is Tom biedt een doorlopende leerlijn Engels voor alle groepen van de basisschool. Met My name is Tom leren de kinderen

Nadere informatie

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les.

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. activeren en differentiëren Havo Congres Ede 5 februari 2015 Johan Keijzer j.keijzer@aps.nl Naam Datum Aandacht voor het volgende. De start van de les

Nadere informatie

Examentrainingen 2013. Alle informatie op een rij. Bijles Maas en Waal

Examentrainingen 2013. Alle informatie op een rij. Bijles Maas en Waal Examentrainingen 2013 Alle informatie op een rij Bijles Maas en Waal Inhoudsopgave Wat is een examentraining?... 3 Informatieavond voor examenkandidaten... 4 Studiebegeleiding voor examenkandidaten...

Nadere informatie

Taalbeleid en talenbeleid

Taalbeleid en talenbeleid Taalbeleid en talenbeleid februari 2011 Geppie Bootsma g.bootsma@aps.nl Iris Keij i.keij@aps.nl Programma Startopdracht Taalbeleid en talenbeleid Inhoud Nederlands en MVT Meekrijgen van collega s Fasen

Nadere informatie

Studiesucces met dyslexie en dyscalculie mbo. Juni 2012

Studiesucces met dyslexie en dyscalculie mbo. Juni 2012 Studiesucces met dyslexie en dyscalculie mbo Bert de Vos Marga Kemper - b.devos@aps.nl - mkemper@cinop.nl Juni 2012 Vraag bij binnenkomst Wat zie je in de klas, waarbij je denkt: dit zou door dyslexie

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8 Informatiegids Inhoudsopgave: Even voorstellen 5 Waar staan we voor 7 Ons onderwijs 7 Boeiend onderwijs: 8 Kwaliteit bewaken 8 Veiligheid door respect en regels 9 Open voor vernieuwingen 9 Engels en Frans

Nadere informatie

User Centered Design. Personas ontwikkelen

User Centered Design. Personas ontwikkelen User Centered Design Personas ontwikkelen Persona: Wat is een persona? Een model gebaseerd op realistisch gedrag, motivatie, houding, vaardigheden en behoeften Gefilterd uit het observeren van echte mensen.

Nadere informatie

ENGELS. Zijn er nog vragen?

ENGELS. Zijn er nog vragen? ENGELS Zijn er nog vragen? Als begeleider talen krijgen we dagelijks vragen en bedenkingen rond leerplannen, ondersteunende documenten, extra informatie over het vak, evaluatie, didactiek, zorg en taalpedagogiek.

Nadere informatie

Studiesucces met dyslexie mbo

Studiesucces met dyslexie mbo Studiesucces met dyslexie mbo Karin Lukassen, APS Marga Kemper, Cinop Oktober 2012 Wat is dyslexie? Wat is dyslexie? Definitie en kenmerken Vaardigheidsniveau Criterium van de didactische resistentie Criterium

Nadere informatie

Evaluatie scholingsplan 2011-2012 Scholingsplan 2012-2013

Evaluatie scholingsplan 2011-2012 Scholingsplan 2012-2013 Evaluatie scholingsplan 2011-2012 Scholingsplan 2012-2013 1 Evaluatie scholingsplan Mencia de Mendoza schooljaar 2011-2012 1. Individuele scholing op basis scholingswensen POP s en anderszins Door verschillende

Nadere informatie

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/)

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) SLO oktober 2009 filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) Achtergrond Nederland heeft een goed onderwijssysteem. Maar, er is maatschappelijke zorg over de kwaliteit van het reken- en taalonderwijs.

Nadere informatie

Taal- en rekenbeleid op het Valuascollege

Taal- en rekenbeleid op het Valuascollege Taal- en rekenbeleid op het Valuascollege 1 Meer aandacht voor taal en rekenen 2 Invoering referentieniveaus 2.1 Referentiekader 2.2 Voordelen van het werken met referentieniveaus 2.3 Overzicht eindniveaus

Nadere informatie

Schooljaarplan 2015-2016 Koning Willem-Alexander

Schooljaarplan 2015-2016 Koning Willem-Alexander Schooljaarplan -2016 Koning Willem-Alexander 1 e kolom: (S.)ignaal, (M.)eetbaar, (A.)cceptabel, 2 e kolom (R.)ealisatie, (T.)ijd Onderwerp (S.M.A.) Datum agendapunt (R.T.) Klaar? (T) Borging VCPO-NG scholen

Nadere informatie

Taalbeleid op de rails

Taalbeleid op de rails Taalbeleid op de rails In het kader van haar masteropleiding Professioneel Meesterschap ontwikkelde Anne- Marie Westdorp taalbeleid voor haar school, Revius Wijk in Wijk bij Duurstede. Na een aarzelende

Nadere informatie

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016 Academy4learning Aan de slag met Academy4learning Welkom bij Academy4learning! Met praktijkgerichte trainingen en workshops ondersteunen we docenten en medewerkers bij de invoering en het gebruik van digitaal

Nadere informatie

Uit: Jaarplan en Begroting 2014 Het Hogeland College Schoolbestuur Lauwers & Eems, Voortgezet Onderwijs

Uit: Jaarplan en Begroting 2014 Het Hogeland College Schoolbestuur Lauwers & Eems, Voortgezet Onderwijs Uit: Jaarplan en Begroting 2014 Het Hogeland College Schoolbestuur Lauwers & Eems, Voortgezet Onderwijs Inleiding In 2014 gaan wij voor het eerst werken op basis van het nieuwe Koersplan van schoolbestuur

Nadere informatie

Nascholingsaanbod 2015/2016. www.leerkracht.nu. Jolanda Roelfsema (MA)

Nascholingsaanbod 2015/2016. www.leerkracht.nu. Jolanda Roelfsema (MA) Nascholingsaanbod 2015/2016 Jolanda Roelfsema (MA) www.leerkracht.nu NASCHOLINGSAANBOD 2015/2016 Welkom bij Leerkracht.nu! In deze brochure leest u meer over het nascholingsaanbod van Leerkracht.nu! Dit

Nadere informatie

Verantwoording gebruik leerlijnen

Verantwoording gebruik leerlijnen Verantwoording gebruik leerlijnen In de praktijk blijkt dat er onder de deelnemers van Samenscholing.nu die direct met elkaar te maken hebben behoefte bestaat om de ontwikkeling van de beroepsvaardigheden

Nadere informatie

Met 30 leerlingen tegelijk aan het spreken!

Met 30 leerlingen tegelijk aan het spreken! Met 30 leerlingen tegelijk aan het spreken! 19 maart 2016 Johan Keijzer info@johankeijzer.nl Naam Datum Programma: Repertoire aan werkvormen uitbreiden uitvoeren +reflectie Spreek- /Gespreksvaardigheid:

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Deviant methode leer/werkboek VIA vooraf op weg naar 1F. De 8 thema s in het boek hebben terugkerende

Nadere informatie

Voor SE-3 (in de derde SE-periode van het jaar) schrijf je een uiteenzetting aan de hand van documentatie die door de docent is gebundeld.

Voor SE-3 (in de derde SE-periode van het jaar) schrijf je een uiteenzetting aan de hand van documentatie die door de docent is gebundeld. PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 2015-2018 Vak: Nederlandse taal en literatuur 2 f vwo Inleiding Voor het vak Nederlands ben je bezig met de onderdelen taalvaardigheid, taalkunde en literatuuronderwijs.

Nadere informatie

Verplicht toetsen en bijspijkeren of eigen verantwoordelijkheid? De basisvaardigheden Nederlands van eerstejaars VU-studenten

Verplicht toetsen en bijspijkeren of eigen verantwoordelijkheid? De basisvaardigheden Nederlands van eerstejaars VU-studenten 7.Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 8 Marloes van Beersum & Eline van Straalen Taalcentrum-VU, Vrije Universiteit Amsterdam Contact: mvanbeersum@taalcentrum-vu.nl evanstraalen@taalcentrum-vu.nl Verplicht

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM!

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! De andere route naar het hbo! WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! Binnenkort ga jij naar het voortgezet onderwijs. Een grote stap! Kun je goed leren, maar ben je ook praktisch ingesteld? Dan past het Groene Lyceum

Nadere informatie

Meedoen met de Monitor

Meedoen met de Monitor Meedoen met de Monitor Een school die deelneemt aan de Monitor de Bibliotheek op school wil doelgericht samenwerken met de bibliotheek om de taalontwikkeling van de leerlingen te stimuleren. Dat gebeurt

Nadere informatie

Referentieniveaus Nederlandse taal

Referentieniveaus Nederlandse taal Referentieniveaus Nederlandse taal Congres ThiemeMeulenhoff Ede 2 februari 2012 Zorg over taal en rekenen Pabo-studenten: onvoldoende taal- en rekenvaardig Internationale onderzoeken: voorzichtige neerwaartse

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

RT Praktijk Hengelo. Trainingen, workshops en lezingen 2015-2016

RT Praktijk Hengelo. Trainingen, workshops en lezingen 2015-2016 RT Praktijk Hengelo Trainingen, workshops en lezingen 2015-2016 Voorwoord In deze brochure kunt u het trainingsaanbod van RT Praktijk Hengelo lezen. RT Praktijk Hengelo wil leerkrachten handvatten geven

Nadere informatie

Ronde 8. Referentiekader taal: hoe werkt dat? 1. Inleiding. 2. Wat is het Referentiekader taal?

Ronde 8. Referentiekader taal: hoe werkt dat? 1. Inleiding. 2. Wat is het Referentiekader taal? Ronde 8 Theun Meestringa & Bart van der Leeuw SLO, Enschede Contact: t.meestringa@slo.nl b.vanderleeuw@slo.nl Referentiekader taal: hoe werkt dat? 1. Inleiding Het Nederlandse Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Coevorden, mei 2014 Wat is dyslexie? De definitie voor dyslexie is: "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen of spellen

Nadere informatie

Referentieniveaus en VVE: wat moet je ermee?

Referentieniveaus en VVE: wat moet je ermee? Referentieniveaus en VVE: wat moet je ermee? 20 november 2012 Els Loman en Aafke Bouwman 2 Inhoud workshop 1. Waarom Referentieniveaus? 2. Wat zijn Referentieniveaus? 3. Wat zijn de actuele ontwikkelingen?

Nadere informatie

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO Betsy Ooms Opzet Doel leesonderwijs (en spellingonderwijs) Doorgaande lijn Kenmerken goed leesonderwijs Extra aandacht voor monitoring, als belangrijk

Nadere informatie

READER 2015/2016 TALENCENTRUM Deel A

READER 2015/2016 TALENCENTRUM Deel A READER 2015/2016 TALENCENTRUM Deel A naam opleiding e-mail 2 INHOUD DEEL A Algemene informatie 1 Startpagina... 3 2 Hoe je leert bij het Talencentrum... 4 3 Examen doen in het Talencentrum....5 4 Dyslexie?...

Nadere informatie

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak.

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Doelgroepen Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Tumult Bijeenkomsten op school

Tumult Bijeenkomsten op school Tumult Bijeenkomsten op school Wil jij weten hoe je het meeste haalt uit het Tumult lesmateriaal? Ben je op zoek naar een inspirerende sessie met je mentorenteam? Boek dan een Tumult bijeenkomst! Onze

Nadere informatie

Open huis. Verrassend nieuw onderwijs voor vmbo-t/havo leerlingen

Open huis. Verrassend nieuw onderwijs voor vmbo-t/havo leerlingen Open huis zaterdag 16 januari 10.00-13.00 uur Verrassend nieuw onderwijs voor vmbo-t/havo leerlingen Gaat uw kind vanaf augustus 2016 naar het voortgezet onderwijs? Kies dan voor de Nieuwe Thermen, een

Nadere informatie

KENMERKEN VAN EN KEUZES VOOR REKENBELEID. Martin van Reeuwijk 25 april 2013

KENMERKEN VAN EN KEUZES VOOR REKENBELEID. Martin van Reeuwijk 25 april 2013 KENMERKEN VAN EN KEUZES VOOR REKENBELEID Martin van Reeuwijk 25 april 2013 REKEN- (EN TAAL) BELEID IN PRAKTIJK Onderzoek rekenen in VO, 303 scholen Niveaus en rollen binnen de school Visie en kenmerken

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl De leerlingen in route 3 uitstroomprofiel vmbo k/gl/t worden voorbereid op instroom in de onderbouw van het vmbo (kader, gemengde

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Voorjaar 2013 www.zorgbelang-brabant.nl

academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Voorjaar 2013 www.zorgbelang-brabant.nl academie Leren en doen! Trainingen en bijeenkomsten Voorjaar 2013 www.zorgbelang-brabant.nl Academie Zorgbelang Brabant Trainingen Welkom! Voor u ligt de brochure van Academie Zorgbelang Brabant voor het

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen?

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Een veel voorkomende vraag van ouders bij het zoeken naar een geschikte vorm van voortgezet onderwijs, betreft de begeleiding van

Nadere informatie

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen.

EEN WERELD SCHOOL. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo. vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen. lyceum (h)tl vakcolleges (b/k) lwoo EEN WERELD SCHOOL vmbo theoretische leerweg HTL-route voor leerlingen die naar de havo willen Gemini (H)TL Gemini (H)TL, iets voor jou! De HTL- route Je hebt advies

Nadere informatie

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL Kom naar het groene lyceum WWW.GROENEWELLE.NL SCHOOLJAAR 15/16 DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO Ondernemend onderwijs voor slimme doeners in een groene omgeving. Dat is Het Groene Lyceum van De Groene Welle.

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Cursus Rekenspecialist. Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012

Cursus Rekenspecialist. Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012 Cursus Rekenspecialist Amarantis derde bijeenkomst 22 mei 2012 programma Vier middagen De kaders De rekendidactiek De praktijk Verdiepingsonderwerp en/of rekenbeleid TERUGBLIK Opbouw cijferen PROGRAMMA

Nadere informatie

Didactische verantwoording. Allemaal taal. Taal en communicatie voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en op de peuterspeelzaal

Didactische verantwoording. Allemaal taal. Taal en communicatie voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en op de peuterspeelzaal Didactische verantwoording Allemaal taal Taal en communicatie voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en op de peuterspeelzaal Jenny van der Ende Taalondersteuning bij kinderen Naast behoefte aan

Nadere informatie

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO Aan de hand van deze checklist kunnen school en schoolbestuur vaststellen in hoeverre

Nadere informatie

Producten en prijzen 2016 GPS Engels

Producten en prijzen 2016 GPS Engels Volwassen en Eigentijds Producten en prijzen 2016 Volwassen en Eigentijds 1 Mei 2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Maak kennis met... 3 Opbouw en inhoud van... 4 Gebruik voor de docent... 6 Lineair

Nadere informatie

Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015

Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015 EVEN KENNIS MAKEN Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015 De eerste jaren werken we vooral nog in thema s en met het spreekwoord van onze school: Willen, worden en zijn. Maar in latere jaren werken

Nadere informatie

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT.

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. Het protocol bevat afspraken m.b.t. leerlingen met dyslexie en is onderdeel van het zorgplan. Doelgroep Dispenserende en compenserende maatregelen

Nadere informatie

Referentieniveaus taal en rekenen Primair onderwijs

Referentieniveaus taal en rekenen Primair onderwijs Referentieniveaus taal en rekenen Primair onderwijs Overeenkomsten OGW - HGW Cyclisch ambitieuze doelen stellen en evalueren: Welke leerlijnen liggen er onder jullie onderwijs? Doorgaande leerlijnen? Uitgaan

Nadere informatie

Toets 0 t/m 3. Voortgang in beeld. Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus

Toets 0 t/m 3. Voortgang in beeld. Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus Voortgezet onderwijs Cito Volgsysteem Toets 0 t/m 3 Voortgang in beeld Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus Cito Volgsysteem voortgezet onderwijs Toets 0 t/m

Nadere informatie

EVEN KENNIS MAKEN. Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016

EVEN KENNIS MAKEN. Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016 EVEN KENNIS MAKEN Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016 De eerste jaren werken we vooral nog in thema s en met het spreekwoord van onze school: Willen, worden en zijn. Maar in latere jaren werken

Nadere informatie

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003:

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: Dyslexiebeleid op de SSGN (versie januari 2015) 1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: "Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VISIEONTWIKKELING OP LEESONDERWIJS

GEMEENSCHAPPELIJKE VISIEONTWIKKELING OP LEESONDERWIJS AANSLUITING PO-VO ONTWIKKELING/ DIFFERENTIATIE GEMEENSCHAPPELIJKE VISIEONTWIKKELING OP LEESONDERWIJS Dit document bevat de procesbeschrijving van de leergemeenschap taal uit de ketenverbinding van Openbaar

Nadere informatie

Lesgeven aan groep 7 en 8

Lesgeven aan groep 7 en 8 Lesgeven aan groep 7 en 8 Heeft u uw ervaring in de onder- of bovenbouw van de basisschool en gaat u nu (of binnenkort) lesgeven aan groep 7 of 8, dan zult u zich wellicht verbazen over de manier waarop

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie