Zuivere en speculatieve risico s

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zuivere en speculatieve risico s"

Transcriptie

1 Risicobeheersing en -controle volgens de Zorgbrede Governancecode Bij risico s in de zorg wordt vaak gedacht aan patiënten, waarbij in de behandeling iets mis gaat. Risico s kleven echter ook aan allerlei andere gebeurtenissen en handelingen. Zo zullen fouten in de administratie van een ziekenhuis kunnen leiden tot een geldelijk verlies voor de instelling. Het onvoldoende naleven van hygiëne eisen kunnen het infectierisico verhogen. Zorginstellingen worden geconfronteerd met steeds hogere eisen. Politiek, burgers en media bemoeien zich in toenemende mate met de zorg. Als aan verwachtingen niet voldaan wordt loopt men het risico van een schadeclaim, imagoschade en/of worden bestuurders persoonlijk aangesproken. Marktwerking, vraagsturing en ondernemerschap worden geëist naast toegankelijkheid, doelmatigheid en voldoende kwaliteit. Gevoed door schandalen rond bedrijven en in de publieke dienstverlening ontstaat de roep om beheersing van risico s die in de sfeer liggen van het ondernemerschap en van controle op bestuurders. In de Verenigde Staten geldt de Sarbanes Oxley wet ook de standaard voor organisaties in de zorg. In Nederland kennen we de Code Tabaksblatt en in de zorg de Zorgbrede Governancecode. Al deze voorschriften en codes zijn bedoeld om risico s te verminderen en de controle op bestuurders te verbeteren. De Zorgbrede Governancecode spreekt van een risicobeheersing- en controlesysteem en stelt de eis dat dit systeem onderwerp van gesprek is tussen Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wat echter een risicobeheersingsysteem is blijkt niet uit de code. Zuivere en speculatieve risico s In de risicoliteratuur wordt onderscheid gemaakt tussen zuivere risico s en speculatieve risico s. Onder zuivere risico s verstaat men die risico s waarvan altijd een negatief gevolg verwacht mag worden. Zuivere risico s Speculatieve risico s beheersmatige risicogebieden Beheersprocessen Planning & control Kosten en prijzen HRM Productie Automatisering Juridische zaken Fiscale aspecten Governance Imago primaire risicogebieden Persoonsschade risico s Uitvoering behandeling Werkprocessen zorg Materiele voorzieningen HACCP uitvoering Verandering van omgeving en regelgeving Markt risico s en regelgeving Aanbesteden DBC s ZBC s Concurrentie Investeringen Arbeidsmarkt Figuur 1: Risicospectrum Aan alle processen in het beheer van een instelling kleven risico s. Het ontbreken van een goede planning- en controlecyclus kan leiden tot slecht beleid en achterblijvende ontwikkeling. Een onjuiste kostprijsberekening en budgettering dragen het risico in zich van financieel verlies. De wijzigingen in wetgeving en ziektekostenstelsel stellen steeds hogere eisen aan de administratieve organisatie en de

2 daarmee samenhangende werkprocessen. Ook met betrekking tot de risico s die patiënten of cliënten lopen in de zorg zijn in de laatste jaren grote veranderingen opgetreden. Door de toename van medische mogelijkheden is het aantal potentiële risico s groter geworden, hoewel er geen reden is om aan te nemen dat de hoeveelheid schade door foutief handelen naar verhouding is toegenomen. Wel hebben cliënten en patiënten andere verwachtingen dan vroeger. Bijvoorbeeld over de compensatie van letselschade. Niet alleen fouten in de behandeling kunnen leiden tot persoonsschade, maar ook fouten in de uitvoering van facilitaire processen. Fouten in de uitvoering van HACCP normen in de instellingskeuken zorgen voor aanzienlijke risico s. Aangezien veel instellingen groter zijn geworden, kunnen de mogelijke gevolgen numeriek ook groter zijn. Risico s die ofwel positief ofwel een negatief gevolg kunnen hebben noemt men speculatief. Het spel in een casino is speculatief, maar ook het doen van een investering, het aanschaffen van een MRI of het starten van een zelfstandig behandelcentrum. De betreffende handelingen kunnen een positief gevolg hebben -winst opleveren-, of een schadepost betekenen als het balletje niet op het gekozen nummer valt, of als er onvoldoende patiënten van de voorziening gebruik maken. Veranderingen die speculatieve risico s met zich meebrengen kunnen de processen die verbonden zijn aan zuivere risico s in hoge mate beïnvloeden. Binnen de gezondheidszorg in Nederland vinden grote veranderingen plaats: wijziging van het ziektekostenverzekeringsstelsel, opheffen van de verplichte contractering, invoering van DBC s, toelating van winst beogende instellingen en dergelijke. De daaruit voortvloeiende risico s verhogen de eisen die worden gesteld aan de processen in de beheersmatige en primaire risicogebieden. Zo stelt de kaderregeling AO/IC hogere eisen aan de administratieve verwerking van de geleverde zorg dan voorheen. Ook de automatisering is een veel belangrijker onderdeel geworden. De opname van de huisvestingslasten in de prijzen van DBC s zullen ziekenhuizen dwingen tot strakker beheer van hun gebouwen en investeringsbeslissingen zullen voor de strategie van de organisatie veel zwaarder gaan wegen. Kans en omvang Een risico is een potentiële mogelijkheid op een tijdelijke of blijvende gebeurtenis met niet bedoelde negatieve gevolgen. Die tijdelijke of blijvende niet bedoelde negatieve gevolgen, kunnen samengevat worden met het begrip schade. Risico s hebben te maken met onzekere voorvallen in de toekomst en met de mogelijkheid dat, bij het onverhoopt plaatsvinden van die voorvallen, schade wordt geleden. Schade is het negatieve gevolg van een bepaalde gebeurtenis. Of een bepaalde gebeurtenis zal plaatsvinden, valt veelal niet met zekerheid te voorspellen. Ook mogelijke directe effecten en eventuele andere gevolgen zijn onzeker. In de omgang met risico s bedienen we ons daarom van scenario s. Mensen doen dat veelvuldig voor bijna alle beslissingen waarvan in de toekomst effect verwacht wordt. Voor de meeste beslissingen (en dus risico s) doet men dat impliciet. Expliciete risicoscenario s zien we in bedrijven of bij beleidsbeslissingen van overheden. Risicoscenario s hebben altijd twee componenten. De kans ofwel de ingeschatte frequentie waarmee een bepaalde gebeurtenis zou kunnen voorkomen. De omvang ofwel de hoeveelheid ingeschatte eventuele schade. Schade wordt gedefinieerd als tijdelijk of blijvend niet bedoeld negatief gevolg. Schade bij een patiënt kan allerlei vormen hebben. Blijvende of tijdelijke vermindering van een bepaalde lichaamsfunctie, pijn en zelfs overlijden. Deze gevolgen kunnen op hun beurt weer verdere gevolgen hebben zoals verlies van arbeidsvermogen, verlies van inkomsten, kosten voor herstel, verlies van levensvreugd etcetera. Niet alleen de patiënt kan schade ondervinden als er in de behandeling iets fout gaat. Ook voor de behandelende arts kunnen aan de gebeurtenis negatieve gevolgen kleven, zoals aansprakelijkheid voor de schade, klacht bij het tuchtcollege of vermindering van aanzien onder collega s. Ook het ziekenhuis of de instelling kan door een fout in de behandeling schade lijden. Als de kwestie de kranten haalt leidt een en ander tot kleinere of grotere imagoschade. Op zijn beurt kan daaruit weer een afname van het aantal cliënten volgen. Het risico op een fout in de behandeling wordt beïnvloed door een reeks aan factoren. Onvoldoende opleiding, werkafspraken, toelevering van materiaal of het ontbreken van patiëntbesprekingen kunnen allemaal bijdragen aan een verhoogd risico. Een bepaalde gebeurtenis kan dus leiden tot een diversiteit aan risico s en daarmee tot diverse schaden voor verschillende actoren. Een toenemend risico op het ontstaan van schade komt veelal

3 voort uit een reeks gebeurtenissen en omstandigheden, die samen een negatief effect kunnen veroorzaken. Risico Foutenboom Gevolgenboom Figuur 2 : Een risico kent veelal meerdere oorzaken en meerdere mogelijke gevolgen Allerlei omstandigheden en gebeurtenissen spelen een rol in het ontstaan van schade of in de blootstelling aan risico s. Om schade zo veel mogelijk te voorkomen proberen we de veroorzakende omstandigheden en gebeurtenissen te beïnvloeden. Doorgaans vindt dit plaats doordat we bijvoorbeeld aan ons handelen of aan gebruikte materialen bepaalde eisen stellen. Zo stellen we eisen aan de opleiding van diverse functionarissen, hanteren we protocollen, maken we werkafspraken of voeren we een kwaliteitssysteem in. Niet alle eisen die wij kennen zijn expliciet op schrift gesteld. Men denke bijvoorbeeld aan de algemene norm dat medische behandelingen uitgevoerd behoren te worden volgens de heersende stand van de wetenschap. Als bepaalde handelingen of gebeurtenissen niet aan redelijke eisen voldoen, spreekt men van een fout. Lang niet elke fout leidt tot schade. Het feit dat vele omstandigheden en gebeurtenissen een rol spelen bij het ontstaan van schade, gecombineerd met de inspanningen om fouten en schaden te voorkomen, laat zien dat fouten en kleine schaden over het algemeen veel voorkomen en grotere schaden weinig. Een situatie waaruit schade voorkomt ontstaat veelal omdat er verschillende gebeurtenissen samenkomen. Het optreden van het negatieve gevolg kan op zijn beurt weer verdere negatieve effecten met zich mee brengen. We zouden dus in principe risico s beheersbaar moeten kunnen maken door op tijd in bepaalde gebeurtenissen of oorzaken in te grijpen. Zowel ten aanzien van de gebeurtenissen die leiden tot de oorspronkelijke schade, als bij de omstandigheden rond verdere negatieve gevolgen, lijken op vele plaatsen mogelijkheden te liggen om maatregelen te nemen. (zie figuur 2). Risicobeheersing- en controlesystemen Een risicobeheersing- en controlesysteem bestaat in feite uit een methode om risico s in kaart te brengen op basis waarvan maatregelen genomen kunnen worden om de risico s te vermijden of om eventuele schade te verminderen.

4 De onderdelen van een risicobeheersingsysteem A. In kaart brengen van risico s (analyse) Identificatie ; welke risico s zijn er voor mijn organisatie(deel) en waar worden zij door veroorzaakt? Classificatie; hoe zwaar zijn de verschillende risico s? B. In kaart brengen van de mogelijkheden om de risico s verminderen; Afweging kosten en baten Doelstelling (in mate van risicoacceptatie) Ontwerp feitelijke maatregelen C. Het uitvoeren van maatregelen. D. Controle op de uitvoering en hernieuwde analyse en evaluatie Het systeem kan in verschillende gedaanten voorkomen. Uitgebreide risicomanagement systemen vinden we bij grote organisaties in de industrie of bij omvangrijke infrastructurele werken. Het systeem kan dienen om de risico s van een bepaald project te beheersen of kan als permanent cyclisch handelingssysteem worden ingevoerd. Bij grote bedrijven zal men daarvoor speciale risicomanagers in dienst nemen. Risicomanagement komt voor in vele soorten en maten. Bij banken richt men zich onder andere op het bepalen van de omvang van financiële risico s bij bepaalde transacties en de daartegenover staande zekerheden in de vorm van borgstellingen of hypotheken. Verzekeraars kennen voor hun risicobeheer uitgebreide methoden van kansberekening. ARBO zorg is een risicobeheersingsysteem voor een bepaald aspect binnen de organisatorische context. In de industrie zien we vaak per productieproces specifiek opgezet risicomanagement. Van oorzaak naar effect Al staat het begrip risicomanagement in de zorg nog in de kinderschoenen toch kennen we al vele vormen van beheersingsystemen waarmee we proberen fouten te voorkomen. Verschillende systemen zijn meer of minder breed in zorgorganisaties ingevoerd. De ARBO risico-inventarisatie is waarschijnlijk het meest bekend. Voor de uitvoering van behandelingen en zorg bestaan diverse vormen in verschillende aandachtsgebieden; FONA of MIP registratie en evaluatie, incidenten evaluatie, decubitus model stuursysteem, medicatiefouten registratie en vele andere. Al deze systemen zijn er op gericht om in de keten van oorzaak naar gevolg de diverse beïnvloedende factoren en handelingen te onderscheiden. Daarmee kunnen dan negatieve uitkomsten voorkomen worden. Protocollering van de individuele handelingen en de afstemming onderling speelt bij alle onderwerpen de belangrijkste rol. Wij gaan er hierbij stilzwijgend vanuit dat risico s altijd in verband kunnen worden gebracht met oorzaken. Die oorzaken vallen meestal te achterhalen en voor zover dat niet het geval is, kan er onderzoek naar gedaan worden. Ook al zijn soms niet alle causaliteiten bekend, men kan wel proberen te handelen op basis van het beste bewijsmateriaal. Medische behandeling volgens evidence based richtlijnen is daarvan een voorbeeld. Naarmate het aantal causale verbanden toeneemt, en de mate van invloed van de verschillende oorzakelijke factoren onbekender is, neemt de onzekerheid over de kans van optreden van de risico gebeurtenis en de omvang van het eventuele effect, toe. Als verplegend personeel veel zware patiënten moet tillen wordt de kans op ziekteverzuim door rugklachten groter. Een protocol waarin het gebruik van tilapparatuur en de methode van tillen wordt voorgeschreven, zal het ziekteverzuim door rugklachten verminderen. Bij uitgebreide medische ingrepen hangt de kans op overlijden af van het handelen van de professionals, de toestand van de patiënt en de medisch technische mogelijkheden. Het aantal oorzakelijke verbanden dat in ogenschouw genomen wordt om de kans op het overlijden van een patiënt in kaart te brengen en te verminderen, is vele malen groter dan in het eerste voorbeeld. Toch kan men ook hier van de meeste handelingen nog wel stroomschema s maken, onderzoek doen naar de beste methode, protocollen opstellen en onderling afstemmen. Dat gebeurt in de zorg veelvuldig door opleiding, richtlijnen, protocollen, voorschriften, werkoverleg etc.

5 Vragen rond oorzakelijke verbanden bij strategische beslissingen zijn lastiger in kaart te brengen. Of een ziekenhuis moet fuseren en welk risico s daarbij worden gelopen, hangt af van de concurrentiepositie, de cultuur en houding van de medische staf, marktontwikkelingen, overheidsbeleid, wetgeving, financiële positie en vele andere factoren. Elk van de genoemde items herbergt een scala aan oorzaken en gevolgen die elkaar onderling beïnvloeden, maar waarvan de relatie niet eenduidig is vast te stellen. Toepasbaarheid van risicomanagement. We zien dus dat bij uitvoerende processen in de organisatie in meer of mindere mate risico s in kaart gebracht kunnen worden. Een klassiek risicomanagement systeem is daar toepasbaar. Het zal veel kenmerken bezitten van een kwaliteitssysteem. Het grote verschil zit in het feit dat kwaliteitsmanagement start met het in kaart brengen van processen en uitkomsten, terwijl risicobeheersing begint met de beschrijving van mogelijke risico s en daarna de betrokken handelingen in kaart brengt. Besturingsprocessen spelen zich af rond de beheersing van HRM, financiën, ICT, planning en control, management, productie, kosten en prijzen. Het zijn de processen die zich bezig houden met de inrichting en beheersing van de organisatie. Door hun aard zitten zij ingeklemd tussen de uitvoerende activiteiten en de strategische processen. Op dit niveau zijn verschillende risicoanalyses en risicomanagement methoden bekend. De meest bekende zijn de risicoanalyse van de accountant en het Enterprise Riskmanagement. Alle methoden en analyses zijn gestoeld op de opsomming van een aantal risicogebieden. Die gebieden zijn ontleend aan organisatie inrichtingsmodellen zoals INK, HKZ of Balanced Scorecard. Per risicogebied worden dan risico s benoemd en maatregelen omschreven. Van deze methoden wordt wel geclaimd dat zij alle risico s van een organisatie beheersbaar maken. Uiteraard is dat onmogelijk. De methoden laten zien of de te beschouwen beheersprocessen behoorlijk zijn ingericht en naar de regels worden uitgevoerd. Inzicht in diepere risico-oorzaken door gedrag, strategische positie, markt en leiderschap, geven zij echter niet. Risico s van strategische keuzen laten zich wel benoemen, maar de oorzaak-gevolg relaties worden gekenmerkt door een grote mate van onzekerheid. Die onzekerheid kunnen we proberen terug te dringen door het doen van marktonderzoek, strategische analyses, scenario analyses, of diverse andere vormen van organisatieonderzoek. Toch zullen we altijd tot de conclusie komen dat er onzekerheid blijft bestaan over de kans op succes of de mogelijkheid van falen. Strategische kansen en risico s worden in hoge mate bepaald door de wijze waarop er met de aanwezige onzekerheid wordt omgegaan. Risicoanalyse voor strategische vraagstukken vereist een heel andere aanpak. Er bestaat een speciale methodische aanpak. In die onderzoeksopzet worden de handelingsalternatieven onderzocht in verhouding tot de heersende onzekerheid. Het voordeel van deze methode is dat de verschillende alternatieven ten opzichte van elkaar in kaart worden gebracht en afgewogen. Klassieke onderzoeksmethodes zoals marktonderzoek en scenario analyse voorzien daar niet in. De methode bestaat uit een negental analyse punten gebaseerd op karakterisering van het risicobegrip vanuit verschillende disciplines. Zowel economische, psychologische als juridische invalshoeken spelen daarbij een rol. Risicoanalyse voor strategische vraagstukken, zoals veranderingsvraagstukken, investeringen, bouw, contract onderhandelingen, bestuurscrisis, dreigende tekorten, overname, fusie, vormen van samenwerking en de invloed van overheidsregels. 9 analysepunten. Herkenning van risico s en kansen met betrekking tot het betreffende vraagstuk. Vormen van onzekerheid. (risk, uncertainty, indetermanacy, ignorance) Interne en externe bedrijfspositiebepaling afgezet tegen de mate van onzekerheid. Juridische context. Institutionele en normatieve opvattingen en handelwijzen. (gedragsalternatieven van externe en interne instituties) Vertekeningen, ervaring, interpretatie en emotie. Risico- en kanssituaties. Omgaan met onzekerheid. Handelingsalternatieven.

6 Inrichten van risicomanagement. In goed opgebouwd risicomanagement houdt men dus rekening met de verschillende bedrijfsprocessen. Ten aanzien van de uitvoerende processen zijn in de zorg diverse methodieken bekend voor het beheersen van risico s. We zien uiteenlopende methoden voor een diversiteit aan handelingen. Bedacht moet worden dat specifiek risicomanagement per aandachtsgebied wordt ingericht. Er bestaat een veelheid aan benaderingsmogelijkheden onder diverse namen voor diverse gebieden. De overkoepelende risicomanagement systemen liggen op het niveau van de besturingsprocessen. De inrichting daarvan vereist een speciale opzet en implementatie. Het aanstellen van een risicomanager is voor het beheren en coördineren van alle risicobeheersinginitiatieven meestal noodzakelijk. Vooral de aansluiting bij reeds bestaande kwaliteitssystemen en aanwezige risicoanalyses vergt aparte implementatie en begeleiding. In de Nederlandse zorgorganisaties is nog weinig ervaring opgedaan met risicomanagement. De implementatie van risicomanagement start dan ook doorgaans met opleiding en training. Strategische keuzen Risicoanalysemethode strategische beslissingen Bestuurs processen Uitvoerings processen Health care risk management Enterprise Risk management Risman methode / Prestatiesturing Risicoanalyse accountant RAIview (care) Move your DOT (Patientveiligheid) Trigger tool en statusonderzoek ARBO risico-inventrisatie Incident reconstructie en evaluatie PRISMA methode Modelsysteem voor decubitus Figuur 3 Sommige accountants hanteren een risicosystematiek gekoppeld aan de jaarlijkse controle en managementletter. In de beoordeling wordt een overzicht gegeven van onder meer planning en control, treasury, governance, fiscaliteit, ict, productie en kosten. Gecombineerd met een stramien uit Enterprise Riskmanagement of andere methoden op het vlak van bestuurlijke processen, is een en ander voldoende voor de beoordeling van risico s door een Raad van Toezicht en Raad van Bestuur voor zover het de lopende activiteiten betreft. Voorliggende strategische vraagstukken vereisen echter nadere analyse. Het risico- en beheersingsysteem uit de Zorgbrede Governancecode is dus niet een eenduidig pakket aan controle punten voor Raad van Toezicht en Raad van Bestuur, maar eist vooreerst begrip over welke methode voor welke risico s en kansen geschikt is. Mr. A.L.K.(Leo) Blokland MPM Leo Blokland was eerder advocaat in Amsterdam. Hij werkte daarna 16 jaar als voorzitter Raad van Bestuur in de gezondheidszorg. Hij is gespecialiseerd in strategische risicoanalyses en risicobeheersing.

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus FM in de zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer UMC Utrecht, GGZ ingeest en Domus Medica.

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist

Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist 1. Inleiding De RvC van de R.K. Woningbouwvereniging Zeist heeft drie taken: - toezicht houden op het bestuur en op de gang van zaken

Nadere informatie

Digitale Walvisgeluiden najaar 2010

Digitale Walvisgeluiden najaar 2010 Hoe maken we interne audits effectiever? Er gaat best wat tijd en energie zitten in interne kwaliteitsaudits. Je mag dus verwachten dat het ook wat oplevert. Gelukkig is dat vaak ook wel zo, zeker in de

Nadere informatie

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen

Belangrijke wijzigingen HKZ-normen Belangrijke wijzigingen HKZ-normen door wijzigingen in ISO 9001:2015 Belangrijke wijzigingen HKZ-normen Op 15 september 2015 is de nieuwe ISO 9001:2015 gepubliceerd. Een groot aantal HKZ-normen is ISO-compatibel.

Nadere informatie

Bij de voorbereiding op de 3D s hoort ook aandacht voor risicomanagement. Maar hoe neem je de raad daarin mee?

Bij de voorbereiding op de 3D s hoort ook aandacht voor risicomanagement. Maar hoe neem je de raad daarin mee? Bij de voorbereiding op de 3D s hoort ook aandacht voor risicomanagement. Maar hoe neem je de raad daarin mee? Hoe voorkom je dat straks bij elk incident de wethouder naar huis wordt gestuurd? Welke risico

Nadere informatie

Integraal risicomanagement

Integraal risicomanagement Samenvatting Integraal risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen Inhoud Inleiding 3 Onderzoeksvragen 3 Integraal risicomanagement onvoldoende beschreven 4 Aanbevelingen 5 Over VvAA 7 2 VvAA Risicomanagement

Nadere informatie

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern Programma 13.30 uur Opening 13.40 uur Risicomanagement in het onderwijs door Marien Rozendaal RA 14.30 uur Pauze 15.00 uur Risicomanagement

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inspectie voor de Gezondheidszorg Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht OMS, NVZ St. Jacobsstraat 16 3511 OS Utrecht Postbus 2680 3500 GR Utrecht T

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Veiligheid in gezondheidszorg.nl

Veiligheid in gezondheidszorg.nl Kwaliteit Veiligheid Risico ii Gidano B.V. Lead Auditors kundigen ICT deskundigen d Diensten Gidano Risico Kwaliteits Patiëntveiligheid Lead Auditting Incidentonderzoek coördinatie ICT Analyse Inhoud Inzicht

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 7 Ten geleide 9 1 Inleiding 11 2 De risicoanalyse 25 3 Uitvoeren van de risicoanalyse 65 4 Risicomanagement 77 5 Uitvoeren van risicomanagement 85 6 Implementatie van risicomanagement

Nadere informatie

Focus op Risico s en Kansen. HKZ 10 november 2015

Focus op Risico s en Kansen. HKZ 10 november 2015 Focus op Risico s en Kansen HKZ 10 november 2015 Wie ik ben: adviseur/trainer/ondernemer begeleiden bij kwaliteitsmanagement en certificering Qarebase advies/training moderne webapplicatie Qarebase Lead

Nadere informatie

Corporaties In Control

Corporaties In Control Corporaties In Control D A T U M : 3 0 M E I 2 0 1 3 Leonie van Meel & Frank Bieleman Agenda 1. Speelveld 2. Risicomanagement / Governancecode 3. Projectfasering ICS 4. Onafhankelijke rol / verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen?

Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen? Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen? ZKN Congres, 5 juni 2013 drs. F.H. (Erik) Drenth, directeur VvAA Risicomanagement voor de gezondheidszorg Inhoud 1. VvAA in het kort 2. De sector in de media:

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Geen verbouwing zonder PRI

Geen verbouwing zonder PRI Geen verbouwing zonder PRI Symposium Luchtbehandeling Operatiekamer Drs. G. Gerritsen Manager Kwaliteit Rijnstate Arnhem Risicomanagement = Welke risico s heeft het totale ziekenhuis op schade? (= risicoprofiel

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

TWEE LEDEN RAAD VAN TOEZICHT (PROFIEL BEDRIJFSVOERING EN PROFIEL POLITIEK BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN)

TWEE LEDEN RAAD VAN TOEZICHT (PROFIEL BEDRIJFSVOERING EN PROFIEL POLITIEK BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN) TWEE LEDEN RAAD VAN TOEZICHT (PROFIEL BEDRIJFSVOERING EN PROFIEL POLITIEK BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN) 7 november 2014 DE ORGANISATIE RIBW Kennemerland / Amstelland en de Meerlanden De Regionale Instelling

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Governance: toezicht houden op veiligheid. Makkelijker gezegd dan gedaan.

Governance: toezicht houden op veiligheid. Makkelijker gezegd dan gedaan. Governance: toezicht houden op veiligheid. Makkelijker gezegd dan gedaan. Open Universiteit Faculteit Managementwetenschappen Thema: governance in de zorgsector s-hertogenbosch, 11 oktober 2013 Bastiën

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Voorkomen is beter. De opzet van een VMS: Veiligheids Management Systeem. 08 april 2014 HKZ kwaliteitsdag 2014 - workshop opzetten VMS

Voorkomen is beter. De opzet van een VMS: Veiligheids Management Systeem. 08 april 2014 HKZ kwaliteitsdag 2014 - workshop opzetten VMS Voorkomen is beter De opzet van een VMS: Veiligheids Management Systeem 2 VMS normen Safety and Quality Assessment System SQAS VGM-Checklist Aannemers VCA 2000 OHSAS18001 / BS8800 / NPR5001 ISO27001 /

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM 25 april 2012 pagina 2 Artikel 1 Doelstelling De Auditcommissie maakt onderdeel uit van de Raad van Commissarissen van de Stichting

Nadere informatie

Profielschets leden Raad van Toezicht. November 2015. Profielschets leden raad van toezicht Novadic-Kentron

Profielschets leden Raad van Toezicht. November 2015. Profielschets leden raad van toezicht Novadic-Kentron Profielschets leden Raad van Toezicht November 2015 1 Organisatie is dè gespecialiseerde instelling voor verslavingszorg in Brabant. ondersteunt iedereen die last heeft van een verslaving, of vragen heeft

Nadere informatie

Administratie en interne controle borgen

Administratie en interne controle borgen Administratie en interne controle borgen Opdrachtgever: Instelling in de geestelijke gezondheidszorg met een omzet van 65 miljoen Uitgangssituatie De zorginstelling heeft de plicht jaarlijks de administratieve

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 1 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatiesector Auteur Drs. Frank van Egeraat RC. Frank

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Rapportage Risicomanagement

Rapportage Risicomanagement Rapportage Risicomanagement Nederlands Adviesbureau Risicomanagement Ervaar zelf de voordelen van NARIS Gratis demo Neem direct contact met ons op! 1 Maak zelf ook kennis met NARIS Risicomanagement Deze

Nadere informatie

Enterprise risicomanagement. Bart Bolwijn

Enterprise risicomanagement. Bart Bolwijn Enterprise risicomanagement Bart Bolwijn Inhoud presentatie Enterprise risicomanagement (ERM); Implementatie ERM: voorbeeld Ziekenhuis; Randvoorwaarden Proces ERM ondersteund door irisk; Vragen. Definities

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

VEILIGE ZORG BEGINT BIJ Q-ACADEMY! Trainingen veiligheids- en risicomanagement

VEILIGE ZORG BEGINT BIJ Q-ACADEMY! Trainingen veiligheids- en risicomanagement VEILIGE ZORG BEGINT BIJ Q-ACADEMY! Trainingen veiligheids- en risicomanagement Veilige zorg Met de trainingen van Q-Academy Veilige zorg voor cliënten en patiënten wordt steeds belangrijker. Bewustwording

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

De effectieve directie

De effectieve directie Studiedag - Journée d études De interne audit en het auditcomité Walgraeve M. Hoofd interne audit NVSM 17.10.2008 Verslag over: De effectieve directie - Financiële, operationele en strategische risico

Nadere informatie

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken Leiderschap 1. De directie heeft vastgelegd en is eindverantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

In dit hoofdstuk van de Modelaanpak Evenementen wordt een beschrijving gegeven van het maken van een risicoanalyse.

In dit hoofdstuk van de Modelaanpak Evenementen wordt een beschrijving gegeven van het maken van een risicoanalyse. Risicoanalyse Inleiding Risico s analyseren is een manier om vooruit te kijken, niet een manier om achteraf te beoordelen wat er mis is gegaan. Een risicoanalyse is een methode waarbij nader benoemde risico

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012 Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen 7 mei 2012 Voorwoord Onderwerp: resultaten onderzoek Controle en Vertrouwen Geachte heer, mevrouw, Hartelijk dank voor uw medewerking aan het onderzoek naar

Nadere informatie

Informatieprotocol. Datum: 27 april 2010 Raad van toezicht Raad van bestuur

Informatieprotocol. Datum: 27 april 2010 Raad van toezicht Raad van bestuur Informatieprotocol Datum: 27 april 2010 Aan: Raad van toezicht Van: Raad van bestuur Kenmerk: II-1.1/10.78.1n 1. Inleiding De RvT en de RvB van de St. Anna Zorggroep achten het van belang dat de RvT tijdig

Nadere informatie

Efficiënt werken met DOT

Efficiënt werken met DOT Efficiënt werken met DOT Haal meer uit uw DOT-kwartaalrapportages De Zorgspecials van Cure4 Haal meer uit uw DOT-kwartaalrapportages Procesoptimalisatie met DOT-managementinformatie Voor u het weet staan

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

Whitepaper. Omgaan met risico s in vastgoedportefeuilles van zorginstellingen. bbn adviseurs 2013. www.bbn.nl info@bbn.nl

Whitepaper. Omgaan met risico s in vastgoedportefeuilles van zorginstellingen. bbn adviseurs 2013. www.bbn.nl info@bbn.nl Whitepaper Omgaan met risico s in vastgoedportefeuilles van zorginstellingen bbn adviseurs 2013 www.bbn.nl info@bbn.nl Risico s in vastgoedportefeuille Marktwerking, zorgzwaartepakketten, normatieve huisvestingscomponent

Nadere informatie

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015

Kennismaking met Risico-analyses. HKZ 18 juni 2015 Kennismaking met Risico-analyses HKZ 18 juni 2015 kwaliteit en veiligheid zorg-en welzijnssector HKZ, ISO, ZKN 18 jaar ervaring Willy Limpens, adviseur en gekwalificeerd Lead Auditor, o.a. HKZ VMS Agenda

Nadere informatie

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem PART zorg 13 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 5 Introductie VMS - huiswerkopdracht Introductie VIM Casus en gespreksoefening Taken VIM-team Discussie + afsluiting Plaats

Nadere informatie

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg.

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg. ISO 9001 voor de zorg: een bewuste keuze ir.drs. A. van der Star MSHE Normcommissie ISO 9001 Zorg NEN 1 februari 2011 Bijdragen: H. Dekker: Certificatie in de Zorg Onderwerpen Perspectief van kwaliteit

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Kennismaken risicoanalyse

Kennismaken risicoanalyse Datum 30 oktober 2014 Kennismaken risicoanalyse workshop 4 dia: 1 Even voorstellen Jelle ten Wolde AdCase, adviseur gezondheidszorg Beleid en Kwaliteit Corne Adriaansen AdCase, adviseur gezondheidszorg

Nadere informatie

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september)

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september) TAKEN EN BEVOEGDHEDEN RAAD VAN TOEZICHT ALERIMUS 1. Taak en werkwijze: De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair)

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Groot Hoogwaak levert een professionele bijdrage aan het aanbod van woon-, zorg-, en welzijnsvoorzieningen voor ouderen in Noordwijk. Dit aanbod

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Prospectieve Risico- Inventarisatie Patiëntveiligheid

Prospectieve Risico- Inventarisatie Patiëntveiligheid Methodiek voor RAV-en Prospectieve Risico- Inventarisatie Patiëntveiligheid Inhoudsopgave Inleiding 4 Prospectieve risico-inventarisatie 5 Methodiek PRI 5 SAFER 5 BOW-tie 5 Werkwijze 6 Uitwerking prospectieve

Nadere informatie

Qmus 11februari 2010. = veranderenverbeteren. Context en balans

Qmus 11februari 2010. = veranderenverbeteren. Context en balans Qmus 11februari 2010 = veranderenverbeteren Context en balans HET INK MODEL Management van medewerkers Medewerkers Leiderschap Strategie en beleid Management van processen Klanten en Partners Bestuur en

Nadere informatie

Risicomanagement Ons overkomt het niet. delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, Juni 2011

Risicomanagement Ons overkomt het niet. delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, Juni 2011 Risicomanagement Ons overkomt het niet delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, Juni 2011 Ons overkomt het niet 2 Ons overkomt het niet Waarom nemen risico s in logistiek toe? Welke

Nadere informatie

Vragenlijst ten behoeve van opstellen continuïteitsplan

Vragenlijst ten behoeve van opstellen continuïteitsplan Vragenlijst ten behoeve van opstellen continuïteitsplan Soorten risico s Data (digitaal of op papier) zijn voor langere tijd niet beschikbaar Applicaties (software) zijn voor langere tijd niet beschikbaar

Nadere informatie

Profiel raad van toezicht Jeroen Bosch Ziekenhuis

Profiel raad van toezicht Jeroen Bosch Ziekenhuis BIJLAGE A Profiel raad van toezicht Jeroen Bosch Ziekenhuis Dit profiel is vastgesteld op 28 mei 2013 op grond van het bepaalde in artikel 3.1 van het reglement van de raad van toezicht. 1. Profiel raad

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Berry Kok. Navara Risk Advisory

Berry Kok. Navara Risk Advisory Berry Kok Navara Risk Advisory Topics Informatiebeveiliging in het nieuws Annual Benchmark on Patient Privacy & Data Security Informatiebeveiliging in de zorg Extra uitdaging: mobiel Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang:

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang: Profiel Bestuur Uitgangspunten Het algemene belang van stichting SOM staat bij de leden voorop De leden onderschrijven de visie en de missie van stichting SOM De leden onderschrijven de grondslag en de

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

!" # $ % "!&' # ( # " &" & 0112!! $ % &)0113 # & #& & 4! & %!#( & #

! # $ % !&' # ( #  & & 0112!! $ % &)0113 # & #& & 4! & %!#( & # !" # $ "!' # ( # " " )*!+, -!+./)* 0112!! $ )0113 # # 4! #" 56 # ( # #'7!#( # '7 ( 8 # 9 8 * # # #" " (! ! " #! ( 9! (! " (! 4 : " ( ; " $ " " # : 9!# " #"! " # ( " 8 + 0 7 ( + ; + < : + 2 8 + 3 9 0 +

Nadere informatie

Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2016 -

Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2016 - Financiële Zorgthermometer - 1 e kwartaal 2016 - Dit onderzoek kan worden overgenomen met bronvermelding. Toezending Utrecht, maart 2016 Agenda Managementsamenvatting Generieke resultaten Sectorresultaten:

Nadere informatie

Goed risicomanagement voor optimale zorg

Goed risicomanagement voor optimale zorg Goed risicomanagement voor optimale zorg Goed risicomanagement voor optimale zorg Marktwerking, grote investeringstrajecten, kritische zorgverzekeraars en mondige consumenten maken de dagelijkse zorgpraktijk

Nadere informatie

MediRisk. Samen alert op veiligheid. Sterilisatie Vereniging Nederland 9 maart 2012. Bart Jongbloed preventiemanager

MediRisk. Samen alert op veiligheid. Sterilisatie Vereniging Nederland 9 maart 2012. Bart Jongbloed preventiemanager MediRisk Samen alert op veiligheid Sterilisatie Vereniging Nederland 9 maart 2012 Bart Jongbloed preventiemanager CSA: de veiligste afdeling van het ziekenhuis! of: CSA: de veiligste afdeling van het ziekenhuis?

Nadere informatie

Praktijkadvies incidenten melden aan de CMR (inclusief handleiding)

Praktijkadvies incidenten melden aan de CMR (inclusief handleiding) Praktijkadvies incidenten melden aan de CMR (inclusief handleiding) Stichting Patiënt- en Medicatieveiligheid / CMR - juli 2012 Inhoudsopgave: 1. Quickstart - 3-2. Introductie - 5-3. Waarom incidenten

Nadere informatie

Visie op duurzaam Veranderen

Visie op duurzaam Veranderen Visie op duurzaam Veranderen Ruysdael Ruysdael is een gerenommeerd bureau dat zich sinds haar oprichting in 1994 heeft gespecialiseerd in het managen van veranderingen. Onze dienstverlening kent talloze

Nadere informatie

Informatiebeveiliging. Gezondheidszorg

Informatiebeveiliging. Gezondheidszorg IBGZ Informatiebeveiliging Gezondheidszorg Fabels en feiten over informatiebeveiliging Med. Drs. Hossein Nabavi Drs. Jaap van der Kamp CISSP Er bestaan heel wat misverstanden over informatiebeveiliging

Nadere informatie

Investeringsstatuut Wonen Midden-Delfland

Investeringsstatuut Wonen Midden-Delfland Investeringsstatuut Wonen Midden-Delfland September 2015 1 Inhoud 1 Inleiding 1.1 Algemeen 1.2 Wettelijk kader investeringsstatuut 1.3 Doel investeringsstatuut 1.4 Governance 1.5 Vaststelling, goedkeuring

Nadere informatie

HKZ Kwaliteitsdag. Werken aan patiëntveiligheid in relatie tot kwaliteit. Richard Raaphorst - Principal Lead Auditor DNV

HKZ Kwaliteitsdag. Werken aan patiëntveiligheid in relatie tot kwaliteit. Richard Raaphorst - Principal Lead Auditor DNV HKZ Kwaliteitsdag Werken aan patiëntveiligheid in relatie tot kwaliteit Richard Raaphorst - Principal Lead Auditor DNV HKZ Kwaliteitsdag 21 maart 2013 Even voorstellen.. Richard Raaphorst Functie: Principal

Nadere informatie

Is uw instelling klaar voor de overgang. Deze whitepaper biedt een samenvatting van de veranderingen die de

Is uw instelling klaar voor de overgang. Deze whitepaper biedt een samenvatting van de veranderingen die de Is uw instelling klaar voor de overgang naar volledige prestatiebekostiging in 2015? Deze whitepaper biedt een samenvatting van de veranderingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden binnen de geneeskundige

Nadere informatie

TRAININGEN VEILIGHEIDS- EN RISICOMANAGEMENT. Veilige zorg begint bij Q-Academy!

TRAININGEN VEILIGHEIDS- EN RISICOMANAGEMENT. Veilige zorg begint bij Q-Academy! TRAININGEN VEILIGHEIDS- EN RISICOMANAGEMENT Veilige zorg begint bij Q-Academy! Veilige zorg met de trainingen van Q-Academy Veilige zorg voor cliënten en patiënten wordt steeds belangrijker. Bewustwording

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe?

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe? RISICOMANAGEMENT Risicomanagement ondersteunt op een gestructureerde manier het behalen van doelstellingen en het opleveren van projectresultaten. Dit kan door risico s expliciet te maken, beheersmaatregelen

Nadere informatie

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN VOORBEELD VEILIGHEIDSPLAN EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN Hieronder ziet u de hoofdstukken en paragrafen van het veiligheidsplan. Per paragraaf ziet u welke informatie u moet geven.

Nadere informatie

Vastgoed en zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

Vastgoed en zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus Vastgoed en zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief artikelen over strategisch vastgoedbeleid in de zorg, investeren in zorgvastgoed

Nadere informatie

Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig!

Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig! Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig! Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Leadership Entrepreneurship Stewardship 2 Agenda 1. Een introductie 2. Enkele

Nadere informatie

Overleven in zwaar weer Jaarcongres 2012 van het vakblad Management Kinderopvang

Overleven in zwaar weer Jaarcongres 2012 van het vakblad Management Kinderopvang Overleven in zwaar weer Jaarcongres 2012 van het vakblad Management Kinderopvang Workshop 1 Managementinformatie voor een nieuwe koers Tony Weggemans Directeur AYIT Consultancy en coördinator Netwerk Professionals

Nadere informatie

Een meld- en leersysteem: stand van zaken

Een meld- en leersysteem: stand van zaken 1 Een meld- en leersysteem: stand van zaken M. Haelterman DG1 FOD VVVL margareta.haelterman@health.fgov.be 2 overzicht kort overzicht strategische beleidsnota participatie contract coördinatie kwaliteit

Nadere informatie

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied intensive

Nadere informatie

van budget naar prestatie

van budget naar prestatie Management accounting & control Transparantie in bekostiging: proces van budget naar prestatie De maatschappij vraagt steeds meer transparantie van organisaties, zeker in de non-profit sector en de gezondheidszorg.

Nadere informatie

ZorgService Centrum brengt Zorg op Maat én Goedkopere Gezondheidszorg dichterbij!

ZorgService Centrum brengt Zorg op Maat én Goedkopere Gezondheidszorg dichterbij! ZorgService Centrum brengt Zorg op Maat én Goedkopere Gezondheidszorg dichterbij! Ontwikkelingen Klant/Consument: - mondiger/eigen verantwoordelijkheid - Regie (o.a. via PGB) - maatwerk - één loket (gemak,

Nadere informatie

HealthRatio Integrated Planning

HealthRatio Integrated Planning HealthRatio Integrated Planning HIP is de alles in één oplossing voor uw besturing: Begroten, plannen, prognosticeren en rapportage Financieel, Productie en Middelen (FTE, OK, Bedden) Geïntegreerde kostprijscalculatie

Nadere informatie

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Whitepaper Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Een whitepaper van UNIT4 Accountancy 2013 Inleiding Accountantskantoren leveren vandaag de dag

Nadere informatie

Corporate governance. (werktitel) Startconferentie RVZ 7 februari 2013

Corporate governance. (werktitel) Startconferentie RVZ 7 februari 2013 Corporate governance (werktitel) Startconferentie RVZ 7 februari 2013 Voorstel om de adviesaanvraag in twee delen te splitsen: 1. Governancescan zorginstellingen 2. Governance van zorgverzekeraars February

Nadere informatie

De wettelijk verankerde regels van goede corporate governance en de Governance Code Verzekeraars;

De wettelijk verankerde regels van goede corporate governance en de Governance Code Verzekeraars; Algemene profielschets Raad van Bestuur Menzis maart 2014 1. Algemeen De Coöperatie Menzis U.A. (Menzis) omvat onder andere de drie zorgverzekeraars Menzis, Anderzorg en Azivo, en het Zorgkantoor dat in

Nadere informatie

Workshop agressie. Omgaan met agressie Een integrale aanpak. RadarVertige Training & Opleiding

Workshop agressie. Omgaan met agressie Een integrale aanpak. RadarVertige Training & Opleiding Workshop agressie Omgaan met agressie Een integrale aanpak RadarVertige Training & Opleiding maandag 14 oktober 2013 Wie spreekt hier Bart Verhagen (Directeur RadarVertige) Bureau voor sociale vraagstukken

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14 Inhoud Inleiding 14 Deel 1 Wat is een bedrijf? 17 1 Bedrijf en bedrijfskunde 19 1.1 Het bedrijf 20 1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20 1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 22 1.1.3 De eenvoudige

Nadere informatie

Risicomanagement Nederlandse zorginstellingen nog in ontwikkeling

Risicomanagement Nederlandse zorginstellingen nog in ontwikkeling Risicomanagement Nederlandse zorginstellingen nog in ontwikkeling Nederlandse zorginstellingen hebben hun risicomanagement nog onvoldoende, inefficiënt en te oppervlakkig georganiseerd. Slechts zo n tien

Nadere informatie

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Themabijeenkomsten raad 3 D s Aanleiding 3 bijeenkomsten voor de hele raad 1. Juni: Risico s en meicirculaire 2. Augustus: Uitleg over de toegang,

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

Positionering in de onderwijssector

Positionering in de onderwijssector Positionering in de onderwijssector INHOUDSOPGAVE 1. Strategie en ambitie... 3 2. Succesfactor... 4 2.1. Algemeen... 4 2.2. Betrokken aanpak... 4 2.3. Deskundigheid... 5 2.4. Vaste teams... 5 3. Kennis

Nadere informatie

veel gestelde vragen en antwoorden

veel gestelde vragen en antwoorden De (NEN-EN 15224): veel gestelde vragen en antwoorden Wat is de? Wat beschrijft de? Wat zijn de voordelen van de? Voor wie is de geschikt? De verschillende normen voor zorg en welzijn vergeleken Bent u

Nadere informatie