Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk"

Transcriptie

1 Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

2 Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade AP ROTTERDAM Tel: (088) Fax: (088) December 2012 Deloitte The Netherlands

3 Handboek Woningcorporaties 2012 Redactie: drs. Ronald van Dijk RA Frank van Kuijck RA RO EMIA drs. Ruud van Moll RA Auteurs: Ronald Brouwer Mr. dr. Gerda Groeneveld-Louwerse Mr. Ben Janssen Ernst-Jan Jungheim Lennert Ketner Msc Frank de Koeijer RA drs. Gert-Jan de Ruiter drs. Katie Zwetsloot-de Bruijn RA De auteurs zijn allen werkzaam bij Deloitte. De auteurs zijn zich volledig bewust van hun taak een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor onvolledigheden en/of onjuistheden die eventueel in deze uitgave voorkomen. Alle rechten zijn voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Deloitte, december 2012 VI

4 6 Het bepalen van de historische kostprijs 6.1 INLEIDING Het kostprijsmodel kan bij de waardering van onroerende zaken in exploitatie van een woningcorporatie volgens RJ worden toegepast op zowel het sociaal vastgoed als het commercieel vastgoed. In dit hoofdstuk behandelen wij een aantal aspecten die een rol spelen bij de waardering van het woningbezit tegen historische kostprijs. Wij behandelen in dit hoofdstuk deze bepalingen, toegespitst op het bezit van woningcorporaties. 6.2 WELKE UITGAVEN BEHOREN TOT DE HISTORISCHE KOSTPRIJS VAN ONROERENDE ZAKEN? De kostprijs van onroerende zaken bestaat uit de verkrijgingsprijs- of vervaardigingsprijs en overige kosten om het actief in de staat te krijgen noodzakelijk voor het beoogde gebruik (RJ ). De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijbehorende kosten, zoals de notariskosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten die rechtstreeks aan de bouw kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen daarnaast worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten en de rente op schulden over het tijdvak van de vervaardiging (art. 2:388, lid 1 BW). Dit is dus geen verplichting. De indirecte kosten die in de vervaardigingsprijs kunnen worden opgenomen betreffen indirecte fabricagekosten (dus geen overheadkosten). Indien grond is gekocht met opstallen met de intentie tot sloop of tenietgaan van de opstallen en tot het realiseren van nieuwbouw, dan maken de eventuele boekwaarde van de opstallen en de gemaakte sloopkosten deel uit van de verkrijgingsprijs van de grond (RJ ) Directe kosten en indirecte fabricagekosten Voorbeelden van vervaardigings- en overige rechtstreeks toerekenbare kosten zijn (ontleend aan RJ ): personeelskosten die rechtstreeks toerekenbaar zijn aan de bouw van de woningen; kosten voor het bouwrijp maken van het terrein; saneringskosten van de bouwgrond; sloopkosten van de oude woningen; verhuiskostenvergoedingen; aanneemsom en uitgaven voor meer- en minderwerk; honoraria van architecten. 69

5 Kosten die niet in de kostprijs kunnen worden verwerkt zijn (ontleend aan RJ en ): kosten om nieuwe woningen onder de aandacht van potentiële huurders en kopers te brengen (met inbegrip van advertentie- en promotiekosten); en verliezen door leegstand; administratie- en andere algemene overheadkosten. De vervaardiging of de ontwikkeling van woningen kan aanleiding geven tot bedrijfsactiviteiten die niet noodzakelijk zijn om het actief in de staat te brengen voor de beoogde wijze van functioneren. Deze incidentele bedrijfsactiviteiten kunnen vóór of gedurende de vervaardiging of ontwikkelingsactiviteiten plaatsvinden. Een bouwterrein kan bijvoorbeeld tijdelijk opbrengsten genereren door dit als parkeerterrein te gebruiken totdat de bouw van start gaat. De opbrengsten en de daaraan gerelateerde kosten worden in de winst-en-verliesrekening verwerkt. Dergelijke incidentele bedrijfsactiviteiten zijn niet noodzakelijk om het bouwterrein in de staat te brengen voor de beoogde wijze van functioneren (RJ ) Activering uitgaven na eerste verwerking Na eerste verwerking (verkrijging) zullen gedurende de gebruiksduur eveneens uitgaven aan het materieel vast actief worden gedaan. Bij deze uitgaven is van belang of sprake is van activeerbare kosten. Er dient dus een onderscheid te worden gemaakt tussen investeringsuitgaven en onderhoudskosten. Ook op laatstgenoemde uitgaven zijn dus de algemene activeringscriteria volgens RJ (waarschijnlijkheid van economische voordelen) van toepassing. Volgens RJ 212 dient er voor de activering sprake te zijn van een verhoging van het prestatievermogen. Onder verhoging van het prestatievermogen wordt gerekend, levensduurverlengingen, huurverhogingen maar ook kosten met een (groot) onderhoudskarakter (dat wil zeggen instandhouding van het actief, bestemd om het - resterend - prestatievermogen te handhaven) kunnen in specifieke omstandigheden worden geactiveerd (RJ : 'kosten gemaakt om bestanddelen te vervangen of om het actief te onderhouden'). Dit past bij de componentenbenadering (het activeren en afschrijven van belangrijke onderdelen van het actief; zie hierna paragraaf 6.3.1) waarbij ook uitgaven die voor handhaving van het oorspronkelijke prestatievermogen zorgen, voor activering in aanmerking komen. Derhalve is de componentenbenadering (zie paragraaf 6.3.1) ook van toepassing op geactiveerde uitgaven na eerste verwerking. Bij uitgaven na eerste verwerking ter vervanging van bepaalde componenten dient volgens RJ de boekwaarde van de te vervangen componenten ineens ten laste van de winst-en-verliesrekening te komen. Normaliter, bij een juiste inschatting van de levensduur van een component, zal de resterende boekwaarde van de component die vervangen wordt gering zijn. Ten aanzien van de soort van uitgaven bij woningcorporaties geldt het volgende onderscheid naar investeringsuitgaven en onderhoudskosten: 70

6 6 Het bepalen van de historische kostprijs Klachten- en mutatieonderhoud: conform RJ zijn dit regelmatig voorkomende onderhoudskosten die niet verwerkt worden in de boekwaarde van het actief (m.a.w. niet geactiveerd worden) of niet in een onderhoudsvoorziening worden opgenomen, maar ten laste van de winst-en-verliesrekening worden gebracht wanneer zij gemaakt worden. Groot onderhoud: dit is onderhoud dat telkens na een langere gebruiksperiode wordt uitgevoerd. De verwerking vindt als volgt plaats: in de boekwaarde van het actief (af te schrijven als afzonderlijke component), indien wordt voldaan aan de algemene activeringsvereisten, anders via een onderhoudsvoorziening dan wel rechtstreeks ten laste van de winst-en-verliesrekening. Na-investeringen welke voldoen aan de algemene activeringscriteria volgens RJ worden - indien relevant onder toepassing van de componentenbenadering - geactiveerd, bijvoorbeeld renovaties die leiden tot hogere huuropbrengsten en kwaliteitsverbetering met gebruiksduurverlenging Activering van rente In de vervaardigingsprijs kan een redelijk deel van de rente op schulden over het tijdvak van de vervaardiging worden opgenomen (art. 2:388, lid 2 BW). Dit is dus geen verplichting. Het voordeel van het activeren van de rente op schulden die aan een bouwproject kunnen worden toegerekend, is dat zodoende de integrale kostprijs van het project zichtbaar wordt gemaakt. Het opnemen van rente in de vervaardigingsprijs is slechts aanvaardbaar voor kwalificerende activa. Dit zijn activa waarvoor noodzakelijkerwijs een aanmerkelijke hoeveelheid tijd benodigd is om ze gebruiksklaar te maken (RJ ). De te activeren rente wordt berekend op basis van de verschuldigde rente over de specifiek voor de vervaardiging opgenomen leningen over het tijdvak dat aan de vervaardiging van het actief kan worden toegerekend. Op de verschuldigde rente worden eventuele beleggingsopbrengsten die met tijdelijke beleggingen van deze opgenomen leningen zijn verkregen, in mindering gebracht. Als geen specifieke financiering is aangetrokken wordt de te activeren rente berekend op basis van een gewogen gemiddelde rentevoet van de op dat moment aanwezige financieringen (RJ ). De renteactivering vangt aan op het moment dat voor het eerst uitgaven worden gedaan voor de bouw van de woningen. De renteactivering eindigt als de woningen gereed zijn voor gebruik (RJ ). In het algemeen zal dit zijn op het moment van eerste oplevering. Indien gedurende langere tijd geen vervaardigingactiviteiten plaatsvinden wordt de renteactivering tijdelijk onderbroken. Wanneer de onderbreking van de vervaardiging noodzakelijk is om het actief (bijvoorbeeld grond) bouwrijp te maken of als er gedurende de periode van onderbreking belangrijk technisch en organisatorisch werk wordt verricht, wordt de renteactivering niet onderbroken (RJ ). Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als het bouwrijp maken van de grond wordt onderbroken wegens verplicht onderzoek naar bodemverontreiniging. De woningcorporatie moet een vaste gedragslijn volgen voor het activeren van rentekosten voor kwalificerende activa (RJ ). 71

7 6.3 WELKE ELEMENTEN SPELEN EEN ROL BIJ HET BEPALEN VAN DE AFSCHRIJVINGEN? Componentenbenadering De Raad voor de Jaarverslaggeving bepaalt in RJ dat materiële vaste activa met een beperkte gebruiksduur dienen te worden afgeschreven. Wanneer een materieel vast actief kan worden gesplitst in afzonderlijke bestanddelen met een verschillende verwachte gebruiksduur, moeten deze bestanddelen afzonderlijk worden afgeschreven (RJ ). Het afzonderlijk afschrijven van belangrijke bestanddelen van een materieel vast actief wordt aangemerkt als de componentenbenadering. Bij woningcorporaties kan worden gedacht aan de situatie dat het toepassen van een andere afschrijvingsduur op belangrijke onderdelen van complexen leidt tot een materieel effect op de totale afschrijvingslast. Volgens de RJ zijn voor woningcorporaties de volgende belangrijke, te onderscheiden componenten van toepassing. Hierbij worden de afschrijvingstermijnen vermeld die daarbij doorgaans van toepassing zijn: grond: geen afschrijvingen (niet-slijtend actief); casco (buitenschil): 50 jaar; installaties (cv-installatie, elektrische installatie, mechanische ventilatie e.d): 20 tot 25 jaar; inrichting (keuken, badkamer, toilet e.d.): afschrijving 10 tot 15 jaar. Materaliteitsbeginsel Bij de toepassing van de componentenbenadering ten aanzien van het onderscheid naar casco, installaties en inrichting is het van belang het materialiteitsbeginsel in aanmerking te nemen. Hierbij kunnen volgens de Handreiking voor het toepassen van RJ 645 (2011) de volgende stelregels als leidraad worden gehanteerd: 1. Financiële omvang van de component: Als de financiële omvang van één van de genoemde componenten niet meer dan indicatief 10% uitmaakt van de totale kosten van de woning, kan een onderscheid naar die betreffende component achterwege blijven. In de praktijk zal het casco in financiële zin de grootste component zijn en is daarmee in materieel opzicht een belangrijk te onderscheiden component. De componenten installaties en inrichting kunnen elk afzonderlijk minder dan 10% van de totale investering bedragen. Indien de beide componenten samen de 10%-drempel overschrijden, worden zij samengevoegd tot één component waarop een gewogen gemiddelde afschrijvingstermijn op basis van de beide componenten wordt toegepast. Blijven de beide componenten onder de 10%-drempel dan worden deze componenten bij het casco gevoegd en als één geheel afgeschreven. 2. Financiële omvang van de afschrijving inzake de componenten installaties en inrichting: Indien het verschil tussen: de afschrijving op basis van de volgens punt a benoemde componenten (hetzij installaties en inrichting elk als afzonderlijke component, hetzij beide samengevoegd tot één component); en de afschrijving van deze componenten op basis van de gebruiksduur van het casco bijvoorbeeld 50 jaar (in het geval de componentenbenadering niet wordt toegepast) 72

8 6 Het bepalen van de historische kostprijs niet meer is dan indicatief 10%, kan toepassing van de componentenbenadering op installaties en inrichting achterwege worden gelaten. Bij het toepassen van de componentenbenadering en het 10%-criterium daarbij verdient het aanbeveling aan te sluiten bij het niveau van de kasstroomgenererende eenheid (complex). Voor een huurwoning (i.c. sociaal vastgoed als bedrijfsmiddel/vastgoedbelegging en commercieel vastgoed) is het aannemelijk dat installaties en inrichting ieder als afzonderlijke hoofdcomponent binnen het 10%-criterium zullen blijven, zodat een onderscheid naar deze afzonderlijke componenten achterwege kan blijven. Samengevoegd kunnen zij wel het 10%-criterium overschrijden, waarmee de beide (sub)componenten tot één (hoofd)component moeten worden onderscheiden. Voor appartementen met liftinstallaties en maatschappelijk vastgoed zoals een woonzorgcomplex met bijzondere voorzieningen, zal het 10%-criterium op installaties of inrichting waarschijnlijk worden overschreden, waardoor afschrijving naar deze componenten van toepassing is. Daarnaast wordt activering van groot onderhoud aangemerkt als afzonderlijke component (RJ ). Hierbij kan ook gebruik worden gemaakt van de hiervoor genoemde stelregels. Van groot onderhoud is geen sprake indien een specifieke component van het actief wordt vervangen (RJ ) Afschrijvingsmethode De afschrijvingsmethode wordt gebaseerd op het verwachte gebruikspatroon van de activa (RJ ). Een belangrijke wijziging van het verwachte gebruikspatroon leidt tot een aanpassing van de afschrijvingsmethode. Een aanpassing van de afschrijvingsmethode moet in de jaarrekening worden verwerkt als een schattingswijziging (zie hoofdstuk 3). De Raad voor de Jaarverslaggeving schrijft niet één bepaalde afschrijvingsmethode voor maar noemt daarentegen verschillende mogelijke systemen zoals lineaire afschrijving, degressieve afschrijving (bijvoorbeeld op boekwaarde) of afschrijving afhankelijk van de intensiteit van het gebruik. Voor de keuze van de methode is slechts relevant dat de vermindering van het verbruikte prestatievermogen van het actief zo goed mogelijk wordt benaderd. Deze keuze moet daarom voor gelijksoortige activa eenduidig zijn. Een progressief afschrijvingssysteem (bijvoorbeeld annuïtaire afschrijving) zal, gezien het gebruikspatroon, vrijwel nooit passend zijn. De woningcorporaties konden op grond van vroegere regelgeving in een groot aantal gevallen de annuïtaire afschrijvingsmethode hanteren. Toepassing van RJ 212 Materiële vaste activa heeft tot gevolg dat een annuïtaire afschrijvingsmethode vrijwel nooit passend is voor het vaststellen van het verwachte verbruikspatroon (RJ ). De periodieke afschrijvingskosten dienen verwerkt te worden in de winst-en-verliesrekening Aanvangen en beëindigen van afschrijven Wanneer de woning beschikbaar is voor de verhuur wordt gestart met de afschrijving. Het is dus niet relevant of de woning verhuurd is op dat moment. De afschrijving wordt beëindigd bij buitengebruikstelling of wanneer de woning is gedesinvesteerd (RJ ). 73

9 6.3.4 Wijziging gebruiksduur en restwaarde Onder de gebruiksduur wordt verstaan (RJ ): de periode gedurende welke een woning naar verwachting beschikbaar is voor gebruik; of het aantal jaren dat de woningcorporatie verwacht opbrengsten uit de verhuur van de woningen te verkrijgen. De restwaarde van een woning is het bedrag dat een corporatie nu voor de woning zou ontvangen bij vervreemding, na aftrek van de geschatte vervreemdingskosten, ervan uitgaande dat de woning reeds de verwachte ouderdom zou hebben en in de staat zou verkeren die aan het einde van de gebruiksduur wordt verwacht (RJ ). Bij woningcorporaties is bij doorexploitatie de restwaarde van het casco als onderdeel van het materieel vast actief aan het einde van de gebruiksduur in principe nihil (uitgezonderd zijn wellicht monumenten). De restwaarde van sociaal vastgoed als bedrijfsmiddel (gewaardeerd volgens het kostprijsmodel) met verkoopbestemming (waarvan de verkoopopbrengst in de bedrijfswaarde voor de eerstkomende vijf jaar wordt ingerekend) zal vermoedelijk hoger zijn dan de boekwaarde van het actief. In dat geval zijn de afschrijvingskosten nihil omdat de restwaarde reeds bereikt is. De woningcorporatie kan de gebruiksduur en restwaarde van een woning alleen aanpassen wanneer zich wijzigingen in de omstandigheden voordoen of nieuwe informatie beschikbaar komt ten aanzien van de resterende gebruiksduur of de restwaarde van de woning (RJ ). Zo kan de constatering van constructiefouten of betonrot leiden tot een verkorting van de resterende gebruiksduur. Bij het bepalen van de gebruiksduur moet ook rekening worden gehouden met factoren anders dan alleen het gebruik (RJ ). Bij de bepaling van de gebruiksduur van woningen worden onder meer de volgende factoren in aanmerking genomen: het verwachte gebruik (meer of minder intensief); de verwachte fysieke slijtage; de technische of economische veroudering van de huurwoningen. Indien de gebruiksduurverwachting of de restwaarde van huurwoningen wijzigt is sprake van een schattingswijziging. Deze mag niet retrospectief (ineens met terugwerkende kracht) worden verwerkt. De wijziging in gebruiksduur of restwaarde kan uitsluitend effect hebben op de afschrijvingen van het lopende jaar en de resterende gebruiksduur. Wel kan de kortere economische levensduur een indicatie zijn van een bijzondere waardevermindering (RJ 121) en zal in voorkomende gevallen een bijzonder waardeverminderingsverlies worden verantwoord. Indien sprake is van een bijzonder waardeverminderingsverlies, dient dit verlies direct als last te worden verantwoord in de winst-en-verliesrekening. Het toerekenen van een bijzonder waardeverminderingsverlies aan toekomstige perioden is niet toegestaan. In de bijlage wordt aan de hand van casus 7 aangegeven hoe een schattingswijziging als gevolg van het aanpassen van de afschrijvingsduur in de jaarrekening wordt verwerkt. 74

10 Handboek Woningcorporaties 2012 Woningcorporaties spelen een belangrijke rol in ons maatschappelijk bestel. Gezien de vele recente ontwikkelingen is actuele kennis op het gebied van de jaarverslaggeving, de fiscaliteit en andere relevante wetgeving voor bestuurders, commissarissen, controllers en accountants van woningcorporaties van belang. In het Handboek Woningcorporaties 2012 brengen wij u onder meer op de hoogte van alle wetenswaardigheden op het gebied van de verwerking en waardering van onroerende zaken in de jaarrekening en van voor woningcorporaties relevante belastingen. Het handboek bestaat uit drie delen In deel A van het Handboek Woningcorporaties 2012 stellen wij de jaarverslaggeving aan de orde. Uiteraard gaan wij in dit deel uitgebreid in op de nieuwe Richtlijn 645 welke met ingang van 1 januari 2012 verplicht moet worden toegepast. Wij behandelen de classificaties en kwalificaties (sociaal versus commercieel vastgoed en bedrijfsmiddel versus vastgoedbelegging) van het vastgoed en gaan in op het kostprijsmodel en het actuele waarde-model. Daarnaast behandelen we onderwerpen die in de praktijk soms vragen oproepen. Zo gaan wij in op de verwerking van financiële instrumenten (derivaten), de verwerking van vennootschapsbelasting in de jaarrekening en het kasstroomoverzicht. In deel B gaan wij in op andere relevante wetgeving. Wij behandelen de informatievereisten die voortvloeien uit de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens en gaan in op ontwikkelingen op het gebied van staatssteunactiviteiten. Deel C is gewijd aan de fiscale problematiek waarmee woningcorporaties te maken hebben. Wij behandelen de belangrijkste onderwerpen en actualiteiten op het gebied van de vennootschapsbelasting, de omzetbelasting, de overdrachtsbelasting en de loonheffing. Verder zijn diverse casussen opgenomen die een nadere verduidelijking en verdieping geven van de betreffende teksten uit de handleiding. Om u te faciliteren bij het opmaken van uw jaarrekening, kunt u via onze website de Deloittechecklist jaarverslaggeving Woningcorporaties 2012 aanvragen. Kijk op en ga naar Branches/Publieke Sector/Wonen en Ruimte. Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee, and its network of member firms, each of which is a legally separate and independent entity. Please see for a detailed description of the legal structure of Deloitte Touche Tohmatsu Limited and its member firms. Deloitte provides audit, tax, consulting, and financial advisory services to public and private clients spanning multiple industries. With a globally connected network of member firms in more than 150 countries, Deloitte brings world-class capabilities and high-quality service to clients, delivering the insights they need to address their most complex business challenges. Deloitte s approximately 195,000 professionals are committed to becoming the standard of excellence. This publication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms, or their related entities (collectively, the Deloitte Network ) is, by means of this publication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte Network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this publication Deloitte The Netherlands

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Piet Klop RA MGA Rotterdam, maandag 28 november 2011 De Rotterdamse havenbaron en politicus Lodewijk Pincoffs speelde een belangrijke

Nadere informatie

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V.

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Dit reglement is op 3 april 2013 door de Raad van Commissarissen vastgesteld. Achtergrond en inleiding De

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Update IASB publiceert Improvements to IFRSs

Update IASB publiceert Improvements to IFRSs Update IASB publiceert Improvements to IFRSs Number 9, April 2015 IASB publiceert Improvements to IFRSs In september 2014 zijn wijzigingen gepubliceerd in IFRS ( Annual Improvements to IFRSs 2012-2014

Nadere informatie

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Den Haag, 28 juni 2012 Schriftelijke communicatie over de accountantscontrole - Voortgangsrapportage accountantscontrole

Nadere informatie

Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen

Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen NVRD Themadag Actualiteit in bedrijfsvoering Mr. drs. R.P. (Reinder) Wiersma Mr. G.J. (Ruud) de Jong, 18 februari 2016 Onderwerpen Hoofdlijn wettelijke

Nadere informatie

De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs

De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs De impact van automatisering op het Nederlandse onderwijs Een verkenning op basis van data-analyse Amsterdam, september 2016 Leiden we op tot werkloosheid? De impact van automatisering op het onderwijs

Nadere informatie

Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State

Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State Den Haag 28 maart 2017 State of the State - Presentatie Taxlab 1 plancapaciteit hebben dan de veronderstelde huishoudensgroei. State

Nadere informatie

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist!

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist! FAS/REA Utrecht Governance en risicomanagement bij corporaties Actieve rol van de RvC vereist! Gerda Groeneveld, Rotterdam, 16 02 2012 Onderwerpen Veranderde rol van de commissaris Uitgangspunten voor

Nadere informatie

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering Drs. Jolanda van Elst Drs. Jeroen Dungelmann Deloitte FAS ABN Amro Juli 2013 Agenda Algemeen Afsplitsing activa/passiva naar Overgangs-BV: juridische

Nadere informatie

Tax Directors Forum. Na de hoogtij van Horizontaal Toezicht nu een klimaat waarin boetes veel dichterbij gekomen zijn? Rotterdam, 12 februari 2015

Tax Directors Forum. Na de hoogtij van Horizontaal Toezicht nu een klimaat waarin boetes veel dichterbij gekomen zijn? Rotterdam, 12 februari 2015 Tax Directors Forum Na de hoogtij van Horizontaal Toezicht nu een klimaat waarin boetes veel dichterbij gekomen zijn? Rotterdam, 12 februari 2015 Agenda 16.00 16.05 uur Welkom en opening Frits Barnard

Nadere informatie

GES Alert Wooncorporaties

GES Alert Wooncorporaties The Netherlands Tax, Global Employer Services Inhoud Inleiding Controle overzichten UWV Eigenrisicodrager ZWflex? Herverzekeren of niet? Optimaliseren ziekteverzuimbeleid Projectplan GES Alert Wooncorporaties

Nadere informatie

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Number 11, May 2015 IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Het alloceren van de transactieprijs aan de afzonderlijke prestatieverplichtingen in een

Nadere informatie

Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) (0)

Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) (0) IFRS 15 Garanties Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department +31

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Agenda Inleiding Huidige visie Nederlandse belastingdienst Uitspraak HvJ zaak C-44/11 Deutsche Bank Gevolgen

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Deloitte onderschrijft de uitgangspunten en bepalingen van de Code voor Accountantsorganisaties en heeft zich verbonden om deze te implementeren

Nadere informatie

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht Private Client Services Uw vermogen onze aandacht It s business, it s personal Het kunnen beschikken over vermogen maakt veel zaken gemakkelijker maar brengt ook vaak vragen met zich mee. Fiscale vragen

Nadere informatie

IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten

IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

Een rol van (publiek) belang. Thema-sessie 5: Het perspectief vanuit de overheid - kosten. Doorn, 6 november 2014

Een rol van (publiek) belang. Thema-sessie 5: Het perspectief vanuit de overheid - kosten. Doorn, 6 november 2014 Een rol van (publiek) belang Thema-sessie 5: Het perspectief vanuit de overheid - kosten Doorn, 6 november 2014 AGENDA I. Kostenontwikkeling Nederlandse gezondheidszorg II. III. Kostenbeheersing en marktwerking:

Nadere informatie

Stand van Zaken Computer Forensics. Johan ten Houten, Senior Manager Deloitte Risk Services. IB Opleidingsmarkt 2015, Fontys Hogeschool Eindhoven

Stand van Zaken Computer Forensics. Johan ten Houten, Senior Manager Deloitte Risk Services. IB Opleidingsmarkt 2015, Fontys Hogeschool Eindhoven Stand van Zaken Computer Forensics Johan ten Houten, Senior Manager Deloitte Risk Services IB Opleidingsmarkt 2015, Fontys Hogeschool Eindhoven 2015 Deloitte The Netherlands 1 Introductie Johan ten Houten

Nadere informatie

IFRS 15 Balanspresentatie

IFRS 15 Balanspresentatie IFRS 15 Balanspresentatie Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department

Nadere informatie

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence Woningcorporaties zien zich geconfronteerd met veel veranderingen die invloed hebben op de

Nadere informatie

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Professional Practice Department Nummer 8, november 2014 Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Wijzigingen Richtlijnen voor

Nadere informatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Channa Minke Apeldoorn, 24 april 2012 Programma Inhoudelijke toelichting op samenhang en innovatie (15 min) Workshop innovatieve

Nadere informatie

IFRS 15 Terugkoopovereenkomsten

IFRS 15 Terugkoopovereenkomsten IFRS 15 Terugkoopovereenkomsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

IIA Congres Prof. Dr. Sylvie C. Bleker-van Eyk & Roel van Rijsewijk. Zeist, 10 juni 2016

IIA Congres Prof. Dr. Sylvie C. Bleker-van Eyk & Roel van Rijsewijk. Zeist, 10 juni 2016 IIA Congres Prof. Dr. Sylvie C. Bleker-van Eyk & Roel van Rijsewijk Zeist, 10 juni 2016 Financial Economic Crime Financial investigation: Het gaat over meer dan je zou denken: Ontdek de weg die het geld

Nadere informatie

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij Supermarkten Omzet, het fundament Paul Op Heij Dinsdag, 28 januari 2014 Onderwerpen Omzet, het fundament Winkellandschap Impact crisis op consumentengedrag Vernieuwing in de branche zet door Rapport Deloitte

Nadere informatie

De impact van automatisering op onderwijs en arbeidsmarkt in Rotterdam. Rotterdam, Oktober 2016

De impact van automatisering op onderwijs en arbeidsmarkt in Rotterdam. Rotterdam, Oktober 2016 De impact van automatisering op onderwijs en arbeidsmarkt in Rotterdam Rotterdam, Oktober 2016 Robotisering en automatisering hebben fundamenteel invloed op ons dagelijkse leven en de toekomst van het

Nadere informatie

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nummer 8, december 2014 Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nieuwe regels zijn door de IASB gepubliceerd voor

Nadere informatie

Een financieel beeld. Gemeente Albrandswaard. Portugaal 7 april 2014 Rein-Aart van Vugt

Een financieel beeld. Gemeente Albrandswaard. Portugaal 7 april 2014 Rein-Aart van Vugt Een financieel beeld Gemeente Albrandswaard Portugaal 7 april 2014 Rein-Aart van Vugt Database lokaal- en middenbestuur Database met jaarrekeningen van alle provincies, gemeenten en waterschappen over

Nadere informatie

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Number 12, May 2015 Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Het onderscheiden van prestatieverplichtingen is een belangrijke stap

Nadere informatie

Capital at Risk model Meten van projectrisico s

Capital at Risk model Meten van projectrisico s Capital at Risk model Meten van projectrisico s Amsterdam, 14 oktober 2011 Risicomodel voor projectrisico s Overzicht Doeleinden risicomodel Inzicht verschaffen in het risico van een project; Rekening

Nadere informatie

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd!

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Nederland GES April 2016 GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Inhoudsopgave 1. Aanpassingen Wet werk en zekerheid 2. Aanpassingen Wet aanpak schijnconstructies 3. Knelpunten loonbetaling

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014 Update Afscheiden van embedded derivaten Afscheiden van embedded derivaten: Inleiding Onlangs zijn in RJ 290 Financiële instrumenten diverse wijzigingen

Nadere informatie

Taxlab Fiscaliteit en bouw in de publieke sector. Taxlab Four Faces of Tax. 28 maart 2017

Taxlab Fiscaliteit en bouw in de publieke sector. Taxlab Four Faces of Tax. 28 maart 2017 Taxlab 2017 Fiscaliteit en bouw in de publieke sector Taxlab 2017 Four Faces of Tax 28 maart 2017 Taxlab 2017 Agenda 1. Welkom en introductie 2. Casus aankoop en verbouw van bestaand vastgoed 3. Gevolgen

Nadere informatie

Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014

Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014 Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014 Aanscherping vereisten accountantscontrole: korte uitleg Aanscherping vereisten accountantscontrole: kwaliteit is het sleutelbegrip! Hoe ziet aanscherping

Nadere informatie

Persoonlijk Budget Levensfase Juiste verantwoording van de verplichting in de jaarrekening 2011

Persoonlijk Budget Levensfase Juiste verantwoording van de verplichting in de jaarrekening 2011 Persoonlijk Budget Levensfase Juiste verantwoording van de verplichting in de jaarrekening 2011 Utrecht, 6 maart 2012 Inhoud Persoonlijk Budget Levensfase CAO gehandicaptenzorg 2011 2014 3 Wet- en regelgeving

Nadere informatie

2011 Deloitte The Netherlands

2011 Deloitte The Netherlands Herziene Richtlijn Jaarverslaggeving (RJ) 645 Vergadering Raad van Commissarissen Inhoudsopgave Aanleiding De nieuwe RJ-645: de belangrijkste wijzigingen De nieuwe RJ-645:

Nadere informatie

IFRS 15 Identificeren van prestatieverplichtingen

IFRS 15 Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 Identificeren van prestatieverplichtingen Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional

Nadere informatie

Big Data in opsporing

Big Data in opsporing Big Data in opsporing Inge Philips-Bryan 20 september 2016 Essentie big data voor opsporing Van reconstructie achteraf naar real-time interventie Datavolume neemt toe Gat in penetratievermogen overheid-burger/crimineel

Nadere informatie

FW: HERINNERING UITNODIGING Masterclass: Update Wet Normering Topinkomens

FW: HERINNERING UITNODIGING Masterclass: Update Wet Normering Topinkomens A.van Beerendonk Van: Gemeente Verzonden: woensdag 6 januari 2016 9:33 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: HERINNERING UITNODIGING Masterclass: Update Wet Normering Topinkomens Bestemd voor digitale leeszaal

Nadere informatie

IFRS 15 Nieuwe regels verwerken opbrengsten

IFRS 15 Nieuwe regels verwerken opbrengsten IFRS 15 Nieuwe regels verwerken opbrengsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional

Nadere informatie

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Presentatoren: Stephen Brunner Hans Pijl Start webinar 08:30 uur Vragen Voor het stellen van vragen tijdens het webinar zijn er twee mogelijkheden. Inbellen

Nadere informatie

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade 1 3072 AP ROTTERDAM Tel: (088) 288 18 02 Fax: (088) 288 99 24 www.deloitte.nl December

Nadere informatie

Marktwaarde WOCO 2016 Vanuit het perspectief van de externe controle

Marktwaarde WOCO 2016 Vanuit het perspectief van de externe controle Marktwaarde WOCO 2016 Vanuit het perspectief van de externe controle F.A.J. van Kuijck RA RO EMIA Partner Deloitte voorzitter RJ 645 Utrecht 21 december 2016 De opdracht 1. Aan welke standaarden is de

Nadere informatie

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade 1 3072 AP ROTTERDAM Tel: (088) 288 18 02 Fax: (088) 288 99 24 www.deloitte.nl December

Nadere informatie

Decentralisaties sociaal domein

Decentralisaties sociaal domein Decentralisaties sociaal domein Landelijke ontwikkelingen, controleaanpak en aandachtspunten Gemeenten Land van Cuijk 24 maart 2016 Drs. Erwin Hollanders Drs. Patrick Jussen RA Drs. Arjan Schutgens RA

Nadere informatie

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Agenda Rollen in de gemeente Kadersstellen Financiële verordening 212 Begroting en paragrafen

Nadere informatie

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Nummer 2, oktober 2014 Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Vanaf boekjaar 2014 mag in de jaarrekening de voorziening

Nadere informatie

Taxlab Alles over het BEPS Multilateraal Instrument. Hans Mooij & Bert van der Klok, 28 maart 2017

Taxlab Alles over het BEPS Multilateraal Instrument. Hans Mooij & Bert van der Klok, 28 maart 2017 Taxlab 2017 Alles over het BEPS Multilateraal Instrument Hans Mooij & Bert van der Klok, 28 maart 2017 Alles over het BEPS Multilateraal Instrument Stellingen (1) Er kan niet op worden vertrouwd dat autoriteiten

Nadere informatie

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam)

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam) A.van Beerendonk Van: Griffie Verzonden: dinsdag 1 december 2015 13:17 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: Cursus van BBV naar Vpb 18 januari 2016 Bijlagen: image013.wmz Digitale leeszaal Van: Hoogendoorn,

Nadere informatie

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 Introductie Janko Lindenbergh Director Real Estate Advisory Finance & Transactions Deloitte Financial Advisory

Nadere informatie

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015 Ranking Verloningsoptimalisaties Februari 2015 Loonsverhoging - Brutoloonsverhoging werknemer (op jaarbasis) 1.000,00 - RSZ werkgever (35%) + 350,00 - Brutokostprijs werkgever 1.350,00 - Belastingbesparing

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Professional Practice Department Nummer 6, november 2014 Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting:

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW Ivan Massin Senior Director 26 november 2015 Inhoud Schoolgebouwen 5 Sociale woningen privé-initiatief 8 Renovatie woningen 11 Overige topics Infrastructuur

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Risicomanagement@gemeente Doetinchem

Risicomanagement@gemeente Doetinchem Risicomanagement@gemeente Doetinchem Ruimte voor elkaar: risico-inventarisatie Wmo en Wwb + Wsw drs. Laudy Konings Doetinchem, 18 oktober 2012 Inhoudsopgave Context van risicomanagement Aanleiding voor

Nadere informatie

Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW

Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW Professional Practice Department Januari 2016 Wijzigingen

Nadere informatie

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst Inhoudsopgave Een duurzame toekomst 3 Belang duurzaamheid 5 Toetsing 8 Corporate governance code 9 De rol van accountants en consultants

Nadere informatie

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen 2de editie - Oktober 2013 Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen Inhoud Inleiding 3 Nederlandse fiscus erg coulant met uitstel 4 De fiscus vult

Nadere informatie

Uitkomsten eerste deel interim controle Beknopte managementletter

Uitkomsten eerste deel interim controle Beknopte managementletter Uitkomsten eerste deel interim controle Beknopte managementletter Den Haag, 19 juni 2014 Inhoudsopgave Inleiding 2 Actuele ontwikkelingen 3 Rechtmatigheid 4 Controlebevindingen 5 Overige aandachtspunten

Nadere informatie

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Oktober 2012 Agenda Inleiding Btw-ondernemerschap voor de toezichthouder per 1 januari 2013 Mogelijkheden om btw te voorkomen Mogelijkheden voor btw-aftrek

Nadere informatie

IFRS 15 Rechten op retour

IFRS 15 Rechten op retour IFRS 15 Rechten op retour Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department

Nadere informatie

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen Number 10, April 2015 Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De Nederlandsche Bank (DNB) heeft aangekondigd vanaf 1 januari

Nadere informatie

Bevindingen interimcontrole 2015 Metropoolregio Eindhoven. Eindhoven, 11 Januari 2016

Bevindingen interimcontrole 2015 Metropoolregio Eindhoven. Eindhoven, 11 Januari 2016 Bevindingen interimcontrole 2015 Metropoolregio Eindhoven Eindhoven, 11 Januari 2016 Ontwikkelingen in het accountantsberoep en impact op de controle Op 25 september 2014 zijn de plannen van de NBA bekend

Nadere informatie

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden 2 Introductie Deloitte ACS kan je cashflow en werkkapitaal verstevigen in deze onzekere tijden

Nadere informatie

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Dit is Laura 1 2015 Deloitte The Netherlands Laura & trends in onderwijs,

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat Optimaliseer het samenwerkingsportfolio van uw lokaal bestuur Context Samenwerking tussen lokale besturen in Vlaanderen is vandaag al een

Nadere informatie

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over uitdagende thema s, zoals de kwaliteit van uw frauderisicoanalyse en professionele

Nadere informatie

Fiscale Monitoring HT, CAB steekproef en andere vormen van monitoring. David Savenije / Franklin Soetens

Fiscale Monitoring HT, CAB steekproef en andere vormen van monitoring. David Savenije / Franklin Soetens Fiscale Monitoring HT, CAB steekproef en andere vormen van monitoring David Savenije / Franklin Soetens 13 oktober 2016 Wat willen we vanmiddag toelichten? Introductie: De weg omhoog in de ogen van de

Nadere informatie

Handreiking voor het toepassen van RJ 645 (2011)

Handreiking voor het toepassen van RJ 645 (2011) Handreiking voor het toepassen van RJ 645 (2011) Handreiking voor het toepassen van RJ645 (2011) INHOUDSOPGAVE HANDREIKING VOOR HET TOEPASSEN VAN RJ 645 (2011) DOOR TOEGELATEN INSTELLINGEN VOLKSHUISVESTING

Nadere informatie

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen Marly Kiewik 25 september 2014 Proeftuin Gerichte Preventie: preventie succesvol in de praktijk borgen door een gerichte

Nadere informatie

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Nummer 1, oktober 2014 Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten 20 juni 2013 publiceerde de International Accounting Standards

Nadere informatie

VNG-Congres gemeentefinanciën Interne controle, rechtmatigheid en de accountants. Nieuwegein 6 december 2016 Rein-Aart van Vugt

VNG-Congres gemeentefinanciën Interne controle, rechtmatigheid en de accountants. Nieuwegein 6 december 2016 Rein-Aart van Vugt VNG-Congres gemeentefinanciën Interne controle, rechtmatigheid en de accountants Nieuwegein 6 december 2016 Rein-Aart van Vugt Rechtmatigheid Getrouwe beeld Rechtmatigheid NORM Besluit begroting en verantwoording

Nadere informatie

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR 2 maart 2015 David Savenije dsavenije@deloitte.nl 06 83555226 Een kort overzicht van de WKR Schematisch overzicht werkkostenregeling

Nadere informatie

Fiscale monitoring in de publieke sector

Fiscale monitoring in de publieke sector Franklin Soetens (06-1234 28 58) Hans Willemsen (06-1234 44 50) Jeroen van der Meer (06-1099 92 92) Gerwin Volkerink (06-1234 27 03) Donderdag 26 maart 2015 Introductie Wat verstaan we onder fiscale monitoring?

Nadere informatie

GES Alert Belastingdienst informeert eigenrisicodragers over

GES Alert Belastingdienst informeert eigenrisicodragers over A.van Beerendonk Van: Gemeente Verzonden: maandag 4 juli 2016 17:07 Aan: HRM; P Otten; M Wolfs Onderwerp: FW: GES Alert Brief Belastingdienst-Zorg ( LMB) deel 1 Bijlagen: Brief overheidswerkgevers.pdf

Nadere informatie

Financial Crime Analytics Zoeken naar het onbekende IBO 39. Johan ten Houten, 10 September 2014

Financial Crime Analytics Zoeken naar het onbekende IBO 39. Johan ten Houten, 10 September 2014 Financial Crime Analytics Zoeken naar het onbekende IBO 39 Johan ten Houten, 10 September 2014 Introductie Johan ten Houten 52 jaar oud, getrouwd, 3 kinderen, 1 hond Wild van skiën, wijn en koken Grote

Nadere informatie

IFRS 15 Variabele vergoedingen

IFRS 15 Variabele vergoedingen IFRS 15 Variabele vergoedingen Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

Stresstest 2013 Een financieel beeld van de gemeente Dordrecht begroting 2015

Stresstest 2013 Een financieel beeld van de gemeente Dordrecht begroting 2015 Stresstest 2013 Een financieel beeld van de gemeente Dordrecht begroting 2015 Waar draait het om? Lokale lasten Financiële positie Voorzieningenniveau 2 Overall overzicht. INDICATOR Zeer Gunstig Gunstig

Nadere informatie

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Zijn de Vlaamse lokale besturen klaar voor de integratie van de OCMW s in de gemeenten? Deloitte stelt de resultaten van haar Gereedheidsscan voor. Context

Nadere informatie

Accountantscontrole 2015 gemeente Westvoorne Plan van aanpak en de relevante ontwikkelingen. Commissie Bestuurlijke Zaken en Middelen 5 oktober 2015

Accountantscontrole 2015 gemeente Westvoorne Plan van aanpak en de relevante ontwikkelingen. Commissie Bestuurlijke Zaken en Middelen 5 oktober 2015 Accountantscontrole 2015 gemeente Westvoorne Plan van aanpak en de relevante ontwikkelingen Commissie Bestuurlijke Zaken en Middelen 5 oktober 2015 Aanscherping vereisten accountantscontrole: korte uitleg

Nadere informatie

Professional Practice Department Januari 2016

Professional Practice Department Januari 2016 Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor grote en middelgrote rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW Professional Practice Department Januari

Nadere informatie

Professional Practice Department Audit Function. Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde

Professional Practice Department Audit Function. Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde Professional Practice Department Audit Function Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over een uitdagend thema: de kwaliteit van (in)schattingen

Nadere informatie

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad.

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Voorwoord Geachte lezer, Eumedion en de VEB hebben in de afgelopen tijd aandacht

Nadere informatie

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording De impact en gevolgen op het jaarverslag Met de recente aanpassing van de Regeling Verslaggeving WTZi (RVW) komt

Nadere informatie

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Drs.ing. Marcel Noordhuis Promovendus Nyenrode Business Universiteit Director Deloitte Real Estate

Nadere informatie

JAN Gemeente Oostzaan. Behandeld door

JAN Gemeente Oostzaan. Behandeld door Deloitte BINNENGEKOMEN r 3 1 JAN. 2013 Gemeente Oostzaan T.a.v. de heer S. Plooijer Postbus 20 1530 AA WORMER G 3 1 JAN. 2013 Gemeente Oostzaan I Deloitte Consulting B.V. Schenkkade 47 2595 AR Den Haag

Nadere informatie

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Samenwerken met de meest efficiënte accountant ooit 2 Inhoud 3 U zoekt meer dan

Nadere informatie

IFRS 15 Contract kosten

IFRS 15 Contract kosten IFRS 15 Contract kosten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice Department

Nadere informatie

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie Koen Dessens Financial Risk Management 1 veel voorkomende plain vanilla derivaten 2 veel voorkomende exotics derivaten 3 invloed renteveranderingen

Nadere informatie

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Graag wisselen wij met u van gedachte over uitdagende thema s, zoals corporate compliance, waaronder

Nadere informatie

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade 1 3072 AP ROTTERDAM Tel: (088) 288 18 02 Fax: (088) 288 99 24 www.deloitte.nl December

Nadere informatie

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing?

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Information Managing Day, 8 Mei 2015 Even kennismaken Werk Aan resultaten en uitdagingen bij de UvA, CGEY, Novius,

Nadere informatie