adelante actueel maart 2013 nummer 13

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "adelante actueel maart 2013 nummer 13"

Transcriptie

1 adelante actueel maart 2013 nummer 13

2 Inhoud en colofon 6 10 Extra prijzen tijdens de bijzondere bijzonder Onderzoeker met een zorghart Elektronisch kniegewricht verbetert functioneren Behandelprogramma voor kinderen met chronische pijn Het is inspirerend om te balanceren op de grens tussen wetenschap en zorg! Patiënt en partner krijgen snel gepaste hulp Knowledge Brokers : intermediairs in kennis Bouwnieuws Adelante Adelante beknopt! Foto omslag: Elektronisch kniegewricht verbetert functioneren (zie ook blz. 8). Adelante Actueel 13, maart 2013 Adelante Actueel is een uitgave van de zorggroep Adelante in Hoensbroek. Dit blad verschijnt vier keer per jaar in een oplage van exemplaren. Dit kwartaalblad is bedoeld voor alle relaties van Adelante. Daarnaast ontvangen alle medewerkers van Adelante een exemplaar. Adreswijzigingen kunt u sturen naar Adelante t.a.v. redactie Adelante Actueel, of mailen naar Redactie en samenstelling Hoofdredactie: drs. Kik Snoek, secretaris raad van bestuur Teksten: Karin Theunissen, Heerlen John Ekkelboom, Nijmegen Fotografie: Rob Nijpels Roel Vink Adelante marketing & communicatie Vormgeving: Adelante marketing & communicatie Druk: Schrijen-Lippertz Zandbergsweg CC Hoensbroek t Uiteraard staan wij altijd open voor suggesties. Mocht u vragen of opmerkingen hebben t.a.v. deze editie richt u zich dan tot de redactie via U kunt ook reageren per post t.a.v. redactie Adelante Actueel. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de stafdienst marketing & communicatie van Adelante.

3 Voorwoord Het thema van deze Adelante Actueel is de verbinding tussen theorie en praktijk. Bij Adelante vinden we het belangrijk dat onze patiënten de best mogelijke zorg krijgen: evidence based, of als er nog onvoldoende evidence is, practice based. Maar zoals al vaak is geconstateerd: dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Veel innovaties in de zorg blijven hangen, er is een grote kloof tussen weten en doen. Vaak bestaan er al best practices maar duurt het jaren voordat deze zich daadwerkelijk verspreid hebben. Gebrek aan financiering, niet in te passen in de organisatie, gebrek aan tijd, onvoldoende kennis en weerstand tegen verandering.. al deze factoren dragen hieraan bij. Adelante streeft er naar zijn expertisefunctie waar te maken door onderzoek, kennisoverdracht en innovatie te stimuleren. Enerzijds doen we dat door middelen vrij te maken, maar ook doordat we een innovatief klimaat proberen te scheppen, waar professionals gestimuleerd worden om aan innovatie of onderzoek te doen. En zo dicht mogelijk bij de praktijk, want de zorg moet er beter van worden. Zo hebben we afgelopen jaar een tweetal prijzen ingesteld: voor het beste innovatieproject en voor de beste scriptie. Deze prijzen zijn uitgereikt tijdens de Bijzonder Bijzonder bijeenkomst, het platform voor het revalidatienetwerk dat al zijn 6e jaar ingegaan is, waar tweemaandelijks best practices en onderzoeken worden besproken en toegelicht. In dit nummer treft u ook een aantal voorbeelden aan van patiëntenzorg en onderzoek dat direct in elkaars verlengde ligt: het aanbod op het gebied van chronische pijn bij jongeren, waarbij direct geput wordt uit de schat aan kennis op het gebied van chronische pijn dat de laatste jaren is opgebouwd, en waarbij tegelijkertijd, door onze kersverse hoogleraar Jeanine Verbunt, onderzocht wordt wat daarvan wel en niet toepasbaar is bij de groeiende doelgroep jongeren met chronische pijn. Ook de promotieonderzoeken van Patrick Theeven en Veronique Moulaert zijn voorbeelden van patiëntgebonden onderzoek, met directe winstmogelijkheden voor de patiëntenzorg. Om de relatie tussen weten en doen te versterken is het ook belangrijk dat therapeuten ruimte krijgen (of nemen) om onderzoek te doen : bij Adelante werken een aantal therapeut/onderzoekers. Dat onderzoek doen ze of bij het eigen kenniscentrum, zoals Han Franck, of bij de Zuyd Hogeschool, zoals Melanie Kleynen. En last but not least hebben we afgelopen jaar de kennismakelaars aan het werk gezet, in het jargon de Knowledgebrokers, bruggenbouwers die de verbinding leggen tussen theorie en praktijk. Een mooie inkijk in dit nummer in de stappen die we bij Adelante zetten om weten en doen dicht bij elkaar te brengen. Tenslotte is er ook nog een voortgangsrapportage van onze nieuwbouw, over de healing environment, ook zo n mooi theoretisch concept, waarbij de aansluiting met de praktijk een mooie uitdaging is. Ik wens u veel leesplezier! Jean-Paul Essers, lid raad van bestuur

4 Adelante stimuleert het netwerken onder professionals Extra prijzen tijdens de bijzondere bijzonder Om professionals uit de Limburgse revalidatie een kans te geven van elkaars activiteiten op de hoogte te blijven, organiseert Adelante enkele malen per jaar een BIJZONDER-bijeenkomst. In december is er telkens een bijzondere BIJZONDER waar iedereen eigen werk kan laten zien via posters, presentaties en demonstraties. Als blijk van waardering konden de deelnemers de afgelopen keer verschillende prijzen winnen. Tekst: John Ekkelboom 4 Zes jaar geleden besloten Jeanine Verbunt en Henk Seelen om medewerkers uit het Limburgse revalidatienetwerk een podium te bieden om met elkaar van gedachten te kunnen wisselen. Ieder jaar wilden ze bij Adelante, waar zij beiden werken, enkele bijeenkomsten organiseren waar professionals kunnen praten over bijvoorbeeld onderzoek, zorgvernieuwing en protocollen. Daarmee was het fenomeen BIJZONDER geboren, dat staat voor bijeenkomsten in zorg en onderzoek in het revalidatienetwerk. Verbunt, revalidatiearts en programmaleider chronische pijn jongeren en volwassenen, en Seelen, onderzoekscoördinator en programmaleider armhandvaardigheid volwassenen, kijken trots terug op hun initiatief, dat inmiddels is uitgegroeid tot een succesformule. Interessante pauzes De BIJZONDER-bijeenkomsten worden vijf maal per jaar gehouden op de eerste dinsdagavond van een maand in de aula van Adelante in Hoensbroek. Telkens is er een centraal thema, zoals pijn, armhandvaardigheid, complexe traumatologie en innovatie. Verbunt vertelt dat drie sprekers ieder een half uur een praatje houden over een revalidatie-onderwerp dat past binnen zo n thema. We proberen altijd een verdeling aan te brengen zodat er iemand van Adelante, van een ziekenhuis en uit de onderzoekswereld aan het woord komen. Mensen die we vragen een toespraak te houden, reageren altijd positief. Iedereen vindt het leuk om over zijn of haar werk te praten. Volgens Seelen zijn niet alleen die toespraken maar ook de pauzes daartussen erg interessant. Er komen gemiddeld zo n 55 tot 60 belangstellenden. In die pauzes gaan ze met elkaar praten. Dit netwerken is juist het doel van BIJZONDER. Tijdens een enquête in het verleden liet de doelgroep weten dat de bijeenkomsten leuk en boeiend waren, maar dat er ook behoefte was aan meer interactie. Dat was voor Verbunt en Seelen de aanleiding om voortaan ter afsluiting van het jaar in december een bijzondere BIJZONDER te organiseren. Iedereen krijgt dan de mogelijkheid op die avond eigen werk te laten zien via posters, presentaties en demonstraties. Anderen mogen daarover vragen stellen. Ook dit bleek een gouden greep. Veel mensen zijn bereid hieraan mee te doen. Aan het einde van zo n avond krijgt de meest aansprekende voordracht altijd een prijs met oorkonde, beoordeeld en uitgereikt door een jury. Jeanine Verbunt

5 Innovatie- en scriptieprijs Het afgelopen jaar was de bijzondere BIJZONDER, die op 11 december werd gehouden, extra bijzonder. Er waren 43 inzendingen en maar liefst drie prijzen te verdelen. Seelen licht toe dat de raad van bestuur van Adelante vorig jaar nieuwe aanvullende onderscheidingen had bedacht om de deelnemers te honoreren. De gewone BIJZONDER-prijs ging dit keer naar fysiotherapeut Melanie Kleijnen, voor haar onderzoek naar impliciet motorisch leren en bewegen voor ouderen. Daarnaast was er de nieuwe Innovatieprijs. De winnaars hiervan waren psycholoog Pauline van Kronenburg en vrijwilliger bij Adelante Yves Krauth - hij heeft een dwarslaesie - met hun project Ervaringsdeskundige. Zij kregen een bedrag van 1000,-. Op de tweede plaats, goed voor een geldbedrag van 500,-, eindigden fysiotherapeut Paul Dobbelsteijn en ergotherapeut Bas Robroek met hun project Bikers4Motion. Eveneens nieuw was de Revalidatienetwerk Scriptie-prijs, waaraan een bedrag van 250,- is verbonden. Deze ging naar Janine van t Wout Hofland, student geneeskunde aan de Universiteit Maastricht, voor haar scriptie Life after survival: long-term daily functioning and quality of life in partners of survivors of cardiac arrest. Verbunt en Seelen beschouwen het uitgebreide prijzenpakket als een belangrijke aanwinst om professionals te stimuleren een bijdrage te leveren aan de bijzondere BIJZONDER-bijeenkomsten. Om als organisatoren en onderzoekers onafhankelijk te blijven, beslissen zij niet zelf wie de winnaars zijn. Dat laten ze over aan drie professionele jury s. Zo zitten in de jury van de Innovatieprijs onder andere de voorzitters van de cliëntenraad, de medische staf en de raad van bestuur en de coördinator Innovatie. De onderwijscommissie van Adelante kiest de beste scriptie uit. En in de jury van de gewone bijzondere BIJZONDER-prijs zit onder andere de winnaar van het voorgaande jaar. TEDx in Hoensbroek Hoewel de nieuwe prijzen de decemberbijeenkomst meer allure hebben gegeven, denken de beide initiatiefnemers alweer aan verdere vernieuwing. Verbunt: We doen dit nu zes jaar. We moeten iets nieuws bedenken als alternatief voor de posters en de kraampjes. Wat we gaan doen, weten niet. Daarover moeten we nog brainstormen. Zelf denk ik bijvoorbeeld aan een Adelante-versie van TEDx, waar mensen in een paar minuten vertellen over een revalidatie-onderwerp dat hij of zij erg belangrijk vindt. Het moet een leuke en aangename manier worden van uitwisselen van informatie. Seelen denkt dat een andere aanpak weer nieuwe inspiraties kan bieden voor de deelnemers. Zoals we het nu doen, kost hen ook veel tijd, terwijl hun werkdruk al zo hoog is. We moeten ervoor zorgen dat met een frisse benadering de animo niet afneemt en de mensen nog steeds hun professionele passies kunnen uitwisselen met collega s. 5 Henk Seelen

6 Kenniscentrum als brug tussen wetenschap en praktijk Onderzoeker met een zorghart Om de afstand tussen onderzoek naar nieuwe therapieën en de dagelijkse zorgpraktijk te verkleinen, werken bij Adelante therapeuten die zelf onderzoek verrichten. In het Adelante kenniscentrum komen beide werelden samen. Maar makkelijk is de brugfunctie niet. Dat vindt ergotherapeut/onderzoeker Han Franck: Onderzoek vraagt zowel van de organisatie als van de therapeut een kritische houding, creativiteit én lef. Je moet de stap durven zetten om niet alleen over innovatie te praten maar het te doen! Tekst: Karin Theunissen 6 Tien jaar is Han Franck ergotherapeut binnen het team hersenletsel van Adelante. De laatste twee jaar combineert hij dit werk met onderzoek bij het Adelante kenniscentrum. Hier rondt hij dit voorjaar met een publicatie een onderzoek af naar het toepassen van een handorthese (Saeboflex) bij CVA-patiënten met een fors aangedane hand. Hij vertelt: In het werken met de revalidant loop je vanzelf tegen lacunes in de zorg aan. Gericht onderzoek maakt het mogelijk om die gaten te vullen met goede therapie. Daarnaast is het, zeker in deze tijd van bezuinigingen, steeds belangrijker dat de therapeut aan het begin van elk revalidatietraject een inschatting maakt van de tijd en middelen die nodig zijn om herstel bij de revalidant te realiseren. En die vraag voert ons weer naar de vraag of behandelingen niet effectiever, efficiënter en goedkoper kunnen. In ons onderzoek spelen deze thema s een belangrijke rol. Dan is het aan de therapeut/onderzoeker om ook zijn eigen behandelingen eens kritisch onder de loep te nemen. Technische vooruitgang Veel patiënten ondervinden na een CVA problemen bij de aansturing van hun arm, vervolgt Han Franck. Je weet als behandelaar dat de kans op herstel gering is, maar je wil er met de revalidant alles aan doen om elke vorm van vrijwillige beweging op gang te brengen. Bij mijn onderzoek heb ik hiervoor naar de techniek gekeken, omdat met name op medisch-technisch gebied momenteel grote stappen worden gezet. Maar welke techniek zet je in? En hoe ervaart de revalidant zo n hulpmiddel? Deze vragen waren voor mij het uitgangspunt voor het onderzoek naar de inzet van de handorthese (Saeboflex) bij CVA-patiënten met een fors aangedane hand. Dit is een spalk die de hand opentrekt waardoor de patiënt in staat is om iets te grijpen. Als er herstel mogelijk is, kan het apparaat zo van buitenaf beweging in de arm en hand op gang brengen. Een revalidant die de hand zeer beperkt vrijwillig kan inzetten, kan dan met behulp van eenvoudige oefeningen met de handorthese bijvoorbeeld toch met de aangedane arm/hand de ijskastdeur openen en enkele transporttaken uitvoeren. Dat levert meteen een grote mate van zelfstandigheid op.

7 Effectief & Betaalbaar Acht revalidanten hebben deelgenomen aan het onderzoek. Han Franck: Grof ingedeeld is de verhouding tussen de patiënten die wel/niet herstellen na een CVA 40/60. De groep waarvan je herstel verwacht kun je ook weer opdelen in twee groepen: bij 5 tot 20% van de revalidanten is aan het begin van de revalidatie duidelijk dat vooruitgang mogelijk is, bij 20% bestaat twijfel. De handorthese kan voor deze laatste groep een meerwaarde hebben. Bij de revalidant die herstelt komt de beweging beter en sneller, soms al na enkele weken, op gang. Terwijl de patiënt waar herstel ook na interventie met de handorthese uitblijft, vaak berusting optreedt: hij of zij heeft er alles aan gedaan om aan terugkeer van vrijwillige motoriek te werken en dat is niet gelukt. Dit besef is belangrijk voor de verwerking. Tenslotte hebben we gekeken naar de inzetbaarheid van de handorthese, aangezien techniek de zorg vrijwel per definitie duurder maakt. Dit dilemma geldt echter niet voor de Saeboflex: deze is betaalbaar en daardoor bruikbaar. een zorghart, antwoordt hij vol verve. De korte lijnen tussen onderzoek en praktijk bij Adelante maakten het mogelijk dat ik de handorthese bij het kenniscentrum kon onderzoeken en de interventies in de behandelzaal kon uitproberen. Hierdoor maakte ik als onderzoeker deel uit van de praktijk. En dat zorgde er weer voor dat ik zowel als ergotherapeut, maar ook als onderzoeker snel kon schakelen en nieuwe kennis meteen kon testen. De derde onmisbare pijler voor het onderzoek staat nu hoog op mijn agenda: want kennis opdoen is één ding. Kennis overdragen en delen is minstens zo belangrijk. De publicatie Effectiveness of a dynamic hand orthosis for functional use of the impaired upper limb in sub-acute stroke patients verschijnt dit voorjaar. 7 Snel schakelen Rijst tenslotte de vraag of Franck na twee jaar bruggen bouwen tussen wetenschap en ergotherapie meer ergotherapeut of onderzoeker is? Ik onderzoek met Han Franck

8 Maatwerk in plaats van indelen in klassen Elektronisch kniegewricht Patiënten met een bovenbeenamputatie en een beperkte fysieke conditie, krijgen meestal een prothese met een mechanisch kniescharnier. Bewegingswetenschapper Patrick Theeven heeft aangetoond dat veel van hen beter functioneren wanneer dat kunstgewricht elektronisch wordt gestuurd. Hij ontwikkelde een test waarmee het mogelijk is optimaal advies te geven. Tekst: John Ekkelboom 8 In Nederland worden jaarlijks ruim 500 amputaties door of boven het kniegewricht uitgevoerd. De aanleiding voor zo n ingreep is veelal een vaatziekte of een ongeval. Na de amputatie krijgt de patiënt doorgaans een prothese aangemeten, wat een ingewikkeld proces is. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de K-klasse waarin iemand is ingedeeld. Er zijn vijf schalen van 0 tot en met 4. Hoe hoger de klasse, hoe functioneler en actiever iemand is. Patiënten in de K-2-klasse, die zich vooral binnenshuis redelijk kunnen redden, krijgen meestal een prothese met een mechanisch kniescharnier. Patiënten uit een hogere klasse komen eerder in aanmerking voor een prothese waarbij dat kniescharnier elektronisch wordt aangestuurd. Patrick Theeven, momenteel onderzoeker/docent aan de Fontys Paramedische Hogeschool in Eindhoven, legt uit dat deze microprocessorgestuurde kniescharnieren (MPK s) meer veiligheid bieden. Als je met een beenprothese loopt, zorgt de kunstknie ervoor dat het prothesebeen niet doorbuigt op het moment dat je er gewicht op zet. Bij een mechanisch kniescharnier moet de patiënt zelf die rem intrappen, terwijl bij een MPK dat automatisch gebeurt via sensoren die continu de krachten op de knie meten. Ons idee was dat het functioneren van K-2-patiënten zou kunnen verbeteren en dat ze misschien wel actiever zouden worden met zo n MPK, mede doordat die meer veiligheid biedt. Dat zijn we bij Adelante in Hoensbroek gaan uitzoeken. ADAPT-test Tijdens zijn studie bewegingswetenschappen liep Theeven stage bij Adelante. Na de opleiding werd hem gevraagd dit onderzoek te doen, waarop hij op 4 oktober vorig jaar promoveerde aan de universiteit Maastricht. Om te kijken of een elektronisch kniescharnier inderdaad zinvol is voor patiënten uit de K2-klasse, moest Theeven eerst een nieuw meetinstrument ontwikkelen. We wilden vooral de functionele meerwaarde van een MPK in kaart brengen. Dan kijk je naar activiteiten en participatie in het dagelijkse leven. Er bestonden helaas geen instrumenten om dit goed te meten. We hebben er zelf een ontwikkeld en ADAPT genoemd, dat staat voor Assessment of Daily Activity Performance in Transfemoral amputees. Dertig K-2-patiënten met een mechanische prothese waren bereid om met het onderzoek mee te doen. De promovendus wilde de functionaliteit van hun prothesen vergelijken met twee verschillende MPK s. De ene was een C-Leg, waarbij zowel de stand- als zwaaifase elektronisch gestuurd is, de andere een C-Leg Compact, waarbij alleen de standfase elektronisch is geregeld. Gedurende drie weken werden de deelnemers gevolgd, waarin ze telkens een van de drie prothesen een week lang moesten dragen. Livit Orthopedie paste de prothesen aan waarna fysiotherapeuten van de afdeling ATO (Amputatie Patrick Theeven

9 verbetert functioneren Traumatologie Orthopedie) met de deelnemers gingen oefenen. Iedere week werd afgesloten met een ADAPTtest, die bestaat uit een circuit van verschillende stations waar patiënten meerdere ADL-taken moeten uitvoeren. Zo beschikt deze testruimte van Adelante over een keuken en woonkamer en kunnen de proefpersonen er traplopen, de was ophangen en een auto in- en uitstappen. Stappenteller en veiligheidstest Verder kregen de deelnemers een geavanceerde stappenteller mee naar huis om de dagelijkse hoeveelheid bewegingen te registreren. Bovendien moesten ze een veiligheidstest doen. Bij dit derde onderdeel doorliepen ze in een valharnas - dit was verbonden aan een rail in het plafond - een aantal proeven. Hierbij werd hun normale looppatroon verstoord via bijvoorbeeld het laten struikelen of een obstakel. Twee therapeuten bekeken achteraf de video-opnamen van iedere veiligheidstest en gaven hun oordeel. Theeven: Uit de ADAPT-testen blijkt dat de meeste mensen hun dagelijkse activiteiten met een MPK beter en sneller uitvoeren. Vreemd genoeg maakte het type MPK niets uit. Ook bijzonder was dat de deelnemers zich met een MPK veiliger voelden en de indruk hadden activiteiten beter te kunnen uitvoeren. Opvallend was dat patiënten niet actiever werden met een MPK en ook niet beter scoorden tijdens de veiligheidstest. Een week is natuurlijk wel erg kort. Waarschijnlijk moeten mensen langer trainen om de mogelijkheden van een elektronische knie optimaal te kunnen benutten. prothese voor iemand de beste is. De ADAPT-test is dan een geschikt hulpmiddel. Daarmee kun je ook per activiteit bekijken of een bepaalde knieprothese een meerwaarde heeft. Voor een patiënt die thuis geen trappen heeft, is het minder belangrijk om beter te kunnen traplopen dan voor iemand in een flatgebouw zonder lift. Met ADAPT kun je een goed onderbouwde keuze maken voor een knieprothese, waarmee de patiënt in het dagelijks leven optimaal kan functioneren. 9 Dat niet iedereen met een MPK beter scoorde tijdens de testen ten opzichte van een mechanisch kniescharnier, komt volgens Theeven doordat de groep zeer heterogeen is op het gebied van functioneren. Hij pleit ervoor om de keuze van een prothese niet af te laten hangen van de indeling van patiënten in een bepaalde K-klasse. We moeten voortaan op individuele basis kijken welke

10 Nieuwe aanpak richt zich ook op ouders Behandelprogramma voor kinderen met chronische pijn Dit jaar start Adelante met een aangepast behandelprogramma voor kinderen met chronische pijnklachten. Bijzonder is dat de therapie zich niet beperkt tot de patiënten zelf maar ook hun ouders er nauw bij betrekt. Bij ernstige gevallen biedt Adelante de mogelijkheid om een kind in Valkenburg enkele weken op te nemen voor intensieve begeleiding. Tekst: John Ekkelboom 10 Chronische pijnklachten bij kinderen komen veel voor. Studies tonen aan dat ongeveer een op de vijf jongeren, van wie 80 procent meisjes, daar ooit langere tijd last van heeft. Die pijn kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een ongeval of een ziekte. Peter Heuts, revalidatiearts in Adelante, beaamt dat het om grote aantallen gaat en zegt dat de problematiek in de praktijk helaas lang niet altijd wordt onderkend en serieus wordt genomen. Dat heeft verstrekkende consequenties voor die kinderen, terwijl je ze goed kunt helpen. Jeanine Verbunt, revalidatiearts in het Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC) en vanuit Adelante als onderzoeker gedetacheerd aan de Universiteit Maastricht, vult aan dat kinderen met chronische pijn niet goed meer kunnen functioneren. Ze hebben meestal al allerlei dokters gezien. Soms gaan ze maanden niet meer naar school vanwege de pijn. Wij willen via behandeling proberen dat ze hun oude leven weer terug krijgen en daaraan invulling kunnen geven. Gedragstherapie Hoewel Adelante al sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw een behandelprogramma heeft voor volwassenen met chronische pijnklachten, was er voor kinderen met dergelijke problemen enkele jaren geleden nog geen structureel aanbod. Dat hiaat wilden Heuts en Verbunt, die beiden veel ervaring hebben op het gebied van pijnrevalidatie, opvullen. Een dergelijk plan leefde al langer binnen Adelante, maar omdat het probleem nooit zo zichtbaar was bij kinderen, bleef het bij ideeën. Toen duidelijk werd dat het om een omvangrijke groep gaat, hebben beide revalidatieartsen de handen ineengeslagen om een behandelprogramma te ontwikkelen specifiek voor deze doelgroep. Heuts licht toe dat het vooral een gedragsgeoriënteerde therapie is geworden. Een van de grootste problemen bij kinderen met chronische pijnklachten is dat ze niets meer doen en tot niets meer in staat zijn. Het is belangrijk om die manier van omgaan met pijn via gedragsverandering te doorbreken en de kinderen weer in beweging te krijgen. Boston Children s Hospital Om het programma te kunnen ontwikkelen, hebben de initiatiefnemers zich tevoren wereldwijd georiënteerd. Veel kennis uit de pijnrevalidatie voor volwassenen werd overgenomen en geschikt gemaakt voor de jonge doelgroep. Een belangrijk onderdeel is de angstbehandeling - de zogenaamde Exposurebenadering die is ontwikkeld in het MUMC - omdat veel kinderen bang zijn voor de pijn en daarom inactief blijven. Dit jaar wordt de therapie uitgebreid met een programma voor de ouders. Voor dit onderdeel ging Verbunt in 2010 naar het Boston Children s Hospital van de Harvard University in de Verenigde Staten. Daar hebben ze een programma specifiek voor ouders van kinderen met pijnklachten. Veel ouders weten niet hoe ze met de pijn van hun kind moeten omgaan, legt Verbunt uit. Ze worstelen daar mee. Bovendien blijkt dat Jeanine Verbunt

11 ongeveer de helft van hen zelf een chronisch pijnprobleem heeft. Hun gedrag heeft invloed op het kind. Bij de Amerikaanse aanpak krijgen de ouders naast individuele begeleiding ook ondersteuning in groepen. Samen met Boston hebben we dat programma bewerkt tot een Nederlandse versie. Nu kunnen we dus het hele systeem aanpakken: zowel de ouders als hun kinderen. Dat is wellicht belangrijk wil je effect hebben op lange termijn. Klinisch programma De onderzoekers hebben nu geld gekregen om de poliklinische Exposurebehandeling die de angst moet wegnemen, in een studie te vergelijken met de reguliere therapie voor jonge patiënten met pijnklachten. Op deze wijze is het mogelijk de nieuwe aanpak van het MUMC wetenschappelijk te onderbouwen. Daarnaast gaat Heuts bij Adelante in Valkenburg een klinisch programma opzetten voor kinderen die waarschijnlijk onvoldoende baat hebben bij een poliklinische aanpak. Komende zomer gaan we van start. Na selectie in Maastricht worden die kinderen in kleine groepjes bij ons opgenomen en krijgen ze een intensieve begeleiding van enkele weken. We gaan daar een speciaal behandelteam op zetten, dat uiteraard ook weer de ouders er bij betrekt. Kindcentrum Dit concept past volgens Heuts binnen de plannen om van Valkenburg een Kindcentrum te maken, dat zich niet meer alleen richt op lichamelijk gehandicapte kinderen maar ook op langdurig zieke kinderen. Zo heeft Adelante al de behandelprogramma s DiaCare4U voor jongeren met ernstig ontregelde diabetes type 1 en ObesiCare4U voor kinderen met obesitas die geen baat hebben bij de reguliere hulp. Bij beide programma s verblijven de kinderen voor een intensieve begeleiding enkele weken in Valkenburg, waarbij eveneens veel aandacht is voor de ouders. Heuts vertelt dat deze twee programma s en het toekomstige voor kinderen met chronische pijnklachten volgens het stepped care -model gebeuren. De kinderen krijgen de minimale zorg die mogelijk is en de maximale zorg waar nodig. Dus opname gebeurt alleen als poliklinisch geen zin heeft. Zo voorkom je overbehandeling. Zoiets lukt alleen als de ketenzorg goed is geregeld, waarbij verschillen-de zorgaanbieders uit de eerste en tweede lijn in de regio en van Adelante goed met elkaar samenwerken. 11 Peter Heuts

12 Melanie Kleynen: fysiotherapeut, docent en onderzoeker Het is inspirerend om te balanceren op de grens tussen wetenschap en zorg! Hoe kunnen fysiotherapeuten mensen met complexe cognitieve beperkingen het beste ondersteunen bij het motorisch leren. Oftewel: welke begeleiding heeft het meeste effect bij het leren bewegen na bijvoorbeeld een CVA of ander hersenletsel. Deze vraag staat centraal bij het project Facilitating Movements Implicitly (FMI) dat Zuyd Hogeschool, Adelante, Maastricht University en Sevagram samen uitvoeren met de universiteiten van Hongkong en Exeter (GB). Spin in het web bij Adelante is fysiotherapeute en onderzoekster Melanie Kleynen. Juist op de grens tussen onderzoek en praktijk bevindt zich volgens haar een bron voor nieuwe kennis. Tekst: Karin Theunissen 12 Al tijdens mijn opleiding aan Zuyd kon ik niet kiezen tussen het behandelen van mensen en onderzoek, vertelt Melanie Kleynen enthousiast. Altijd ben ik benieuwd naar het waarom. Waarom behandelen wij op deze manier? En op basis van welke visie? Tegelijk wil ik zelf ook patiënten behandelen, mensen vooruit helpen en mijn vak actief beoefenen. Ik heb het geluk dat ik beide uitdagingen kan combineren. Ik werk als fysiotherapeut bij het team hersenletsel van Adelante en begeleid daarnaast studenten fysiotherapie aan de hogeschool. En zowel Zuyd als Adelante bieden mij de kans om mee te werken aan onderzoek. Het project Facilitating Movements Implicitly (FMI) past perfect bij mijn wens om onderzoek met de zorgpraktijk te verbinden. Zowel de input als de output is zeer praktijkgericht en zal er zo hopelijk voor zorgen dat we de behandeling voor hersenletselpatiënten meteen kunnen verbeteren. Kruisbestuiving Het project is 1 april 2012 van start gegaan en loopt tot 1 april Met een Delphi-studie is de basis voor het onderzoek gelegd. Hierbij zijn internationale experts gevraagd hun mening te geven ten aanzien van de best mogelijke toepassing van motorisch leren in de praktijk. Om kennis en kunde te filteren is bij Adelante een praktijkstudie gestart. Melanie Kleynen: Het leuke van dit specifieke onderzoek is dat de therapeuten centraal staan. Welke keuzes maken zij? Waarom maken zij deze keuzes? En hoe geven zij vorm aan hun behandelingen? Deze informatie zal belangrijke kennis opleveren over de keuzes die op de behandelvoer gemaakt worden. Tegelijk krijgen collega s de kans om over de grenzen van hun eigen behandelingen te kijken, kennis te delen en van elkaar te leren. Zo ontstaat intervisie en in het beste geval kruisbestuiving. En dat is iets waarvoor in de drukke behandelprogramma s nauwelijks tijd is. Van sport naar revalidatie In de tussentijd loopt aan de universiteit van Exeter in het kader van hetzelfde onderzoeksproject een studie naar de toepassing van het analogieleren in de revalidatie- Melanie Kleynen

13 Dit voorbeeld uit een studie naar analogieleren geeft aan hoe je met een enkele analogie (impliciet) even veel informatie kunt overbrengen als met 8 aparte instructies (expliciet). Explicit Support ball with the hand of your nonshooting arm. Keep forearm vertical before shooting. Shoulder, elbow and wrist should be in-line with the rim before shooting. During shooting, ball should move from below the chin upward and forward in the direction of the basket Extend elbow fully at ball release. Follow-through by snapping wrist forward, so that the palm of shooting hand is facing downward. Release ball with your fingertips. Hold follow-through (keep wrist firm) until the ball hits the rim. Analogy Shoot as if you are trying to put cookies into a cookie jar on a high shelf. zorg. Melanie Kleynen: Deze motorische leervorm maakt gebruik van de principes van het impliciet leren. Hiervan weten we inmiddels dat de kracht vaak sterker is dan het volgen van expliciete instructies. In de topsport wordt de methode al vaker toegepast. In plaats van instructies over de uitvoering van de beweging wordt een metafoor gebruikt, bijvoorbeeld alsof je een basketbal in het net gooit. In ons onderzoek willen deze methode vertalen naar de revalidatiezorg voor patiënten die herstellen of moeten leren omgaan met hersenletsel. Veel van deze patiënten begrijpen de informatie en instructies niet goed of kunnen deze moeilijk onthouden. De methode van het analogieleren zou hier dus goed kunnen helpen. Ons uiteindelijke doel is een raamwerk met strategieën en tools te ontwikkelen voor motorisch leren, waarmee elke fysiotherapeut op zijn eigen manier en met zijn eigen creatieve invulling aan de slag kan. vanuit het kenniscentrum is Sascha Rasquin nauw betrokken bij dit project. Hun ondersteuning is enorm waardevol. Elk overleg en elke vorm van feedback levert nieuwe kennis op die wij samen vertalen naar het onderzoek dat zich momenteel hoofdzakelijk in de oefenzaal afspeelt. Als behandelaar/onderzoeker ben je zo letterlijk een linkin pin : de combinatie van praktijk, onderzoek en onderwijs inspireert continu om kennis, ervaringen en ideeën te delen met anderen. 13 Linkin Pin Bijna een jaar op weg heeft het onderzoek volgens Melanie Kleynen al veel goeds gebracht. Met mijn collega en projectleider Susy Braun (Zuyd) hebben we een bezoek gebracht aan de onderzoeksgroep in Hongkong. We hebben een workshop Mentale Training verzorgd voor fysiotherapeuten in Australië. En ook in eigen huis zijn al enkele presentaties over het onderzoek gegeven aan collega s. Dat zijn leerzame ervaringen voor een beginnend onderzoeker. Maar onderzoek doe je nooit alleen. Vanuit team hersenletsel is fysiotherapeut Jos Halfens en

14 Adelante onderzoekt vroege interventie na hartstilstand Patiënt en partner krijgen Steeds meer mensen overleven een hartstilstand door adequate reanimatie. Minder bekend is hoe het hen vergaat na zo n geslaagde ingreep. Revalidatiearts Véronique Moulaert van Adelante onderzoekt dat nu en kijkt of een nieuw nazorgprogramma de kwaliteit van leven kan verbeteren. De voorlopige resultaten van deze ALASCA-studie zijn hoopvol. Tekst: John Ekkelboom 14 De AED s zijn op openbare plekken in Nederland in opmars. Zo hangen deze defibrillators bij veel sportclubs en op stations, kantoren en vliegvelden. Ook politie en brandweer zijn er steeds vaker mee uitgerust. Doordat deze apparaten meer verbreid zijn, lukt het om mensen met een hartstilstand eerder te reanimeren. Snel ingrijpen is belangrijk om de overlevingskans te vergroten en de schade door zuurstoftekort te beperken. Dat meer mensen een hartstilstand overleven, is uiteraard een geweldige ontwikkeling. Nog mooier is wanneer hun kwaliteit van leven zo goed mogelijk blijft. Véronique Moulaert, revalidatiearts op de afdeling hersenletsel bij Adelante en onderzoeker bij het kenniscentrum van Adelante en op de Universiteit Maastricht, onderzoekt hoe het met die kwaliteit is gesteld en of betere nazorg deze kan verbeteren. Hersenschade In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer mensen een hartstilstand. Van hen overleeft 10 tot 15 procent dankzij een snelle en geslaagde reanimatie met een defibrillator. Moulaert vertelt dat een deel van deze overlevenden hersenschade oploopt. De hersenen kunnen niet lang zonder zuurstof. Na een paar minuten raken er al zenuwcellen beschadigd. Een klein deel van de overlevenden komt in een revalidatiecentrum terecht. Hoe het met de rest gaat weten we nu niet, terwijl de literatuur aangeeft dat ongeveer de helft cognitieve problemen houdt. Hun geheugen werkt minder goed, ze kunnen zich moeilijker concentreren en/of zijn minder in staat taken gelijk uit te voeren. We willen hen opsporen. Het idee van onze onderzoeksgroep was om een groep mensen direct na een geslaagde reanimatie te volgen om te zien wat de consequenties voor hen en voor hun partners zijn op lange termijn. Het onderzoek waarop Moulaert eind dit jaar hoopt te promoveren, heeft de naam ALASCA meegekregen, dat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Om overlevenden na een hartstilstand te kunnen volgen, hebben zeven Limburgse en Brabantse ziekenhuizen dergelijke patiënten tijdens hun verblijf op de hartbewaking gevraagd met de studie mee te doen. In totaal waren 238 mensen, met een gemiddelde leeftijd van 60 jaar en van wie 80 procent mannen, daartoe bereid. Twee weken, drie maanden en een jaar na de hartstilstand moesten zij telkens vragenlijsten invullen over bijvoorbeeld vermoeidheid, angst en depressie en tevens cognitieve testen ondergaan. Moulaert over de resultaten: Hun kwaliteit van leven is over het algemeen vrij goed. De meesten

15 snel gepaste hulp problemen. Wanneer blijkt dat er extra zorg nodig is, legt de verpleegkundige meteen de gewenste contacten met de betreffende professionals. Op deze wijze verloopt de hulpverlening sneller en adequater. De revalidatiearts wilde weten of de nieuwe aanpak zinvol is en vond 185 patiënten uit de ALASCA-studie bereid om mee te doen aan een vergelijkend onderzoek. Via loting per ziekenhuis kwam de helft van hen in aanmerking voor de vroege interventie. De overigen moesten volstaan met de gebruikelijke zorg. pakken de dagelijkse activiteiten weer op. Helaas geldt dit niet voor iedereen. We zagen ook mensen met angst, depressie, vermoeidheid en posttraumatische stress. Bij partners is die posttraumatische stress meestal erger dan bij de patiënten zelf. Als de familie de hartstilstand van dichtbij heeft meegemaakt, heeft dat een enorme impact. Ook krijgen ze soms een ander persoon terug. Stilstaan en doorgaan De centrale vraag van het ALASCA-onderzoek is of een vorm van vroege interventie de kwaliteit van leven extra kan bevorderen. Moulaert ontwikkelde hiervoor het programma Stilstaan en doorgaan. Hierbij gaat een gespecialiseerde verpleegkundige de eerste maanden enkele keren bij de patiënt en de partner thuis op bezoek voor het geven van informatie en om te praten over hun Helaas kan Moulaert nog weinig vertellen over de resultaten van dit onderzoeksgedeelte. Ze is nu volop bezig met het analyseren van de gegevens. Harde bewijzen heb ik nog niet, maar ik merk wel dat de patiënten uit de experimentele groep enthousiast zijn over de extra aandacht en zorg die ze krijgen. Ook de verpleegkundigen vinden het een goed programma. Zelf verwacht ze dat de interventie tot betere resultaten leidt. Als je snapt wat er met een patiënt aan de hand is, kun je de klachten beter plaatsen en daarvoor de juiste hulpverlener inschakelen. Zo kan iemand met geheugenproblemen leren op een slimme manier belangrijke zaken te onthouden, bijvoorbeeld door op een goede wijze een agenda te leren gebruiken. Ook kan een patiënt revalidatie nodig hebben. Hoewel de resultaten nog niet bekend zijn, gebruikt een van de deelnemende ziekenhuizen het programma al in de reguliere zorg. Moulaert is blij verrast: Daar wachten ze niet langer omdat hun ervaringen in de praktijk zo positief zijn. Ze willen niemand deze zorg onthouden. 15 Véronique Moulaert

16 Knowledge Brokers : intermediairs in kennis In Nederland werken 20 revalidatiecentra samen aan een project waarin alles draait om de ambitie om zorg evidence based aan te bieden, volgens de landelijke richtlijn voor revalidatiezorg. Elke deelnemer heeft voor dit project - naar een Canadees model voor kennisdeling - knowledge brokers opgeleid: initiatiefrijke bruggenbouwers die de verbindingen leggen tussen wetenschap en praktijk, kennis uitwisselen en collega s aan elkaar koppelen om de zorg naar het gewenste topniveau te tillen. U komt ze ook tegen in de wandelgangen van Adelante! Tekst: Karin Theunissen 16 Adelante kinderen Knowledge Brokers: Eugene Rameckers (kinderfysiotherapeut), Bianca Ceccarelli (ergotherapeut), Chantal Schmetz (ergotherapeut) Project: Implementatie van de multidisciplinaire richtlijn diagnostiek en behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese Adelante zorgt voor een grote groep kinderen met spastische cerebrale parese, opent Eugène Rameckers het gesprek. In deze zorg werken wij in interdisciplinair samengestelde behandelteams samen met het kind toe naar maximale zelfstandigheid en zelfredzaamheid. De richtlijn voor diagnostiek en behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese stoelt op dezelfde interdisciplinaire benadering. Wij werken dus al volgens de richtlijn, maar willen onze aanpak wetenschappelijk onderbouwen. Deelname aan de knowledge brokers helpt ons om deze inhoudelijke slag te maken. De aanbevelingen uit de richtlijn bieden perfecte handvatten het evidence based handelen in ons zorgprogramma te implementeren. 8 verbeterthema s Adelante kinderen startte het verbetertraject in 2012 met een 0-meting. Wat weet je over de aanbevelingen voor de behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese? was de centrale vraag. Bianca Ceccarelli: Op basis van de antwoorden hebben we onderzocht wat we doen volgens de richtlijn, wat beter kan en welke (bij) scholing nodig is om de verbeteringen te realiseren. Uit dit onderzoek zijn acht verbeterthema s voortgekomen die qua impact variëren van een kleinschalige verbetering van een testinstrument tot het opheffen van barrières die interdisciplinair handelen bij Adelante kinderen nog in de weg staan. Zo is voor de rapportage van interdisciplinaire doelen een aanpassing nodig in het elektronisch patiëntendossier. Deze aanpassing leidt tot een veranderingsproces. En daar moet ruimte voor vrijgemaakt worden. Eugène Rameckers, Chantal Schmetz en Bianca Ceccarelli

17 Christiane Stens, Rebecca Simons en Inge van der Laak Ervaringen delen De implementatie van de verbeterpunten staat voor 2013 op het programma. Ook in deze fase vervullen de knowledge brokers een centrale rol. Chantal Schmetz: Wij brengen kennis en specialisten bij elkaar, zodat vanuit onze 3-as steeds meer mensen als knooppunt in de organisatie ontstaan waar mensen samen aan verbetering van de zorg werken. Als een olievlek verspreidt het positieve effect van de knowledge brokers - als kennisdelingproject - zich zo over de organisatie heen én verder. Want met onze collega-revalidatiecentra hebben we afgesproken dat we alle stappen die wij en zij zetten online delen in fact sheets. Ideaal om van elkaar te leren en samen oplossingen te bedenken voor wat nóg beter kan in onze zorg. Adelante volwassenen/team hersenletsel Knowledge Brokers: Rebecca Simons (ergotherapeut), Christiane Stens (fysiotherapeut), Inge van der Laak (verpleegkundige) Project: Maaltijdgroep (2012) Wij zijn als knowledge broker gestart met een screening naar verbetermogelijkheden in de zorglijn voor CVA-patiënten, vertelt Rebecca Simons. Via de Stroke Service Parkstad en de Stepped Care Unit heeft Adelante de zorg voor deze patiëntengroep samen met Atrium MC en Sevagram al goed en conform de richtlijn gestroomlijnd. Vanuit deze brede basis werken wij aan een inhoudelijke verbeterslag, door - eveneens volgens de richtlijn - het revaliderend werken voor de revalidant centraal te zetten in onze therapieën. Als eerste hebben we de Maaltijdgroep nieuw leven ingeblazen met een nieuwe multidisciplinaire behandeling waaraan logopedie, ergotherapie, fysiotherapie en verpleging meewerken, vervolgt Christiane Stens. Het principe van de therapie is eenvoudig en laagdrempelig. Er zijn drie groepen, verdeeld over drie tafels. De revalidant neemt afhankelijk van zijn mogelijkheden en vaardigheden plaats aan één van deze tafels. Aan de eerste tafel begeleiden we de nieuwe opnames en revalidanten die nog intensieve ondersteuning nodig hebben, bijvoorbeeld op het gebied van slikken. In de tweede groep doen de revalidanten al meer zelfstandig maar met begeleiding, bijvoorbeeld op het gebied van balans en evenwicht en het trainen van arm-/handvaardigheden. De derde groep is tenslotte een zelfstandige groep: de deelnemers kunnen zelf de tafel dekken, ze kunnen zelfstandig eten en ook zelf afruimen. Al deze oefeningen hebben we ook opnieuw beschreven. De revalidant kan hierdoor doelgerichter oefenen en nieuwe behandelaren kunnen makkelijk met het therapieprogramma aan de slag. Voor nieuwe verbeterpunten in 2013 kijken de knowledge brokers van team hersenletsel over de grenzen van de eigen organisatie heen. Rebecca Simons: Wij zorgen niet alleen samen met onze ketenpartners voor onze revalidanten, de partners zijn even ambitieus om de zorg voor hersenletsel revalidanten in Parkstad te verbeteren. Het project knowledge brokers biedt handvatten om deze samenwerking in de praktijk vorm te geven en te stroomlijnen. 17

18 Bouwnieuws Adelante Adelante gaat bouwen en verbouwen. Zowel voor Hoensbroek als voor de locatie in Valkenburg a/d Geul staan sloop, nieuwbouw en renovatie op het programma. In deze bouwrubriek in Adelante Actueel leest u steeds het laatste nieuws. Zo wordt op dit moment het Programma van Eisen (PvE) afgerond: de criteria waaraan de nieuwbouw en renovatie moeten voldoen qua indeling, inrichting, materiaalgebruik en uitstraling. Tekst: Karin Theunissen 18 Vier thema s spelen de hoofdrol in dit programma: de nieuwe gebouwen moeten duurzaam zijn, ruimte bieden aan het nieuwe werken en zorgen voor een betere logistiek Tenslotte krijgen - of beter gezegd: worden - beide locaties een healing environment. Maar wat is dat eigenlijk? Aan welke criteria moeten gebouwen voldoen om een genezende factor te zijn in het herstelproces van revalidanten. Om een duidelijke toegevoegde waarde te bieden voor de combinatie van speciaal onderwijs en revalidatie? En om een prettige en stimulerende omgeving te zijn voor werknemers en bezoekers? In balans Peter de Graaf van Inex Architecten is specialist als het om het creëren van een specifiek gevoel in een bouwproject gaat. In principe maakt het geen verschil of je een winkel, school of een zorgomgeving bouwt, vertelt hij, de gebruiker of bezoeker moet zich er prettig voelen. Onderzoek wijst vervolgens uit dat meer mensen zich prettig voelen in een omgeving waarin ruimten, kleuren, vormen en materialen een evenwicht met elkaar vormen. Een omgeving die in balans is, waar het niet te lawaaiig, te licht of juist de donker is én waar de mens, de gebruiker van het gebouw, de belangrijkste factor is. Positieve invloed Door materialen te hergebruiken, te kiezen voor vooral lokale producten en een zekere mate van tijdloosheid te geven aan het ontwerp, investeer je meteen in een duurzaam gebouw. Maar dan heb je nog niet per definitie een healing environment. Peter de Graaf: Dat klopt. Een healing environment heeft met zijn inrichting en omgeving een positieve invloed op de gezondheid en het welbevinden van mensen. Er is eindeloos veel onderzoek gedaan naar de factoren die van invloed op dat welbevinden zijn. De richtlijnen zijn dan ook helder. Hier volgen enkele voorbeelden: het gebouw moet een goede schaalgrootte (menselijke maat) hebben; je kunt je er goed oriënteren, locaties zijn makkelijk te vinden en je kunt je er goed en zo zelfstandig mogelijk verplaatsen; kleuren en materialen zijn in balans; accenten zorgen voor herkenbaarheid; licht, kleuren en akoestiek kloppen; er is een goede klimaatbeheersing (deels individueel te regelen); ruimtes kunnen multifunctioneel gebruikt worden; waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van een mooi uitzicht en de omliggende natuur. gebruikers vinden er een stukje privacy, maar ook ruimte voor sociale interactie.

19 Professor dr. J. Verbunt hoogleraar revalidatiegeneeskunde Adelante beknopt! Revalidatiearts Jeanine A. Verbunt wordt per 1 april benoemd tot hoogleraar aan de Universiteit Maastricht. Haar profileringsleerstoel. is getiteld: klinische epidemiologie in de revalidatiegeneeskunde met de nadruk op chronische pijn. Goed luisteren Peter de Graaf vervolgt: Zelfs als je de criteria feilloos overneemt, ben je er nog niet. Een gebouw heeft verschillende functionaliteiten. En dat betekent dat je het maatwerk dat nodig is voor een healing environment alleen kunt leveren door goed te luisteren naar de gebruikers van het gebouw. Dit proces vraagt meer werk aan de voorkant van het project, maar levert uiteindelijk winst op. De patiënt herstelt sneller in een omgeving waarin hij zich prettig, misschien zelfs even thuis voelt en waar hij meer zelfstandig kan. Terwijl de medewerker zich prettiger voelt in een efficiënt ingerichte werkomgeving waar kwaliteiten maximaal tot hun recht komen. Het ziekteverzuim is in een healing environment dan ook beduidend lager! Jeanine A. Verbunt is als revalidatiearts werkzaam in het MUMC (Maastricht Universitair Medisch Centrum), gedetacheerd vanuit Adelante,. Zij richt zich in haar werk als revalidatiearts met name op de revalidatiezorg voor patiënten met chronische pijn aan het bewegingsapparaat. Dit betreft zorg voor volwassenen als ook jongeren met chronische pijn. In de functie van hoogleraar, zal zij zich in de komende jaren inzetten om, door middel van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs, de revalidatiezorg voor deze doelgroep verder te verbeteren. Het ultieme doel is om de kwaliteit van leven en de mate van participatie in de samenleving van patiënten met chronische pijn te verhogen. Specifieke aandachtsgebieden in onderzoek zijn daarbij o.a. onderzoek naar werkingsmechanismen van nieuwe revalidatie behandelstrategieën en het onderzoeken van het effect van nieuwe revalidatiebehandelingen. Het wetenschappelijk onderzoek wordt, in nauwe samenspraak met vakgroephoogleraar revalidatiegeneeskunde Rob Smeets, uitgevoerd door het onderzoeksteam van de vakgroep revalidatiegeneeskunde van de Universiteit Maastricht en het kenniscentrum Adelante. Op het gebied van chronische pijn is er een intensieve samenwerking met de revalidatieteams van de afdeling revalidatiegeneeskunde MUMC en de afdeling chronische pijn Adelante. 19 In de afgelopen jaren, is er voor jongeren met chronische pijn binnen MUMC/ Adelante een nieuw revalidatiebehandelprogramma ontwikkeld. Jongeren met chronische pijn worden op dit moment behandeld in het MUMC te Maastricht. Medio 2013, wordt het huidige zorgaanbod voor jongeren met pijn uitgebreid: Het reeds bestaande revalidatieprogramma is verder aangepast om ook aan jongeren met complexe pijnproblematiek en hun gezin de best passende zorg te kunnen bieden. Deze zorg zal worden geboden vanuit Adelante kinderrevalidatie, speciaal onderwijs & wonen te Valkenburg. Op basis van wetenschappelijk onderzoek wordt continu gewerkt aan een verdere verbetering van de revalidatiezorg voor patiënten met pijn in deze leeftijdsfase.

20 Adelante De zorg van Adelante richt zich op onderzoek, behandeling en advies op het gebied van complexe en algemeen specialistische revalidatiegeneeskunde, kinderrevalidatie, speciaal onderwijs & wonen, audiologie & communicatie en arbeidsreïntegratie. De ruim professionals van Adelante zijn werkzaam in Hoensbroek, Valkenburg aan de Geul, Heerlen, Maastricht, Venlo en Steijl. Daarnaast is Adelante actief in de poliklinieken van ziekenhuizen en in de ambulante begeleiding. hoe bereikt u ons? zandbergsweg CC Hoensbroek t

DE VALKHORST. Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar

DE VALKHORST. Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar DE VALKHORST Intensieve verpleegkundige zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar 1 In deze brochure vindt u informatie over: De zorg van De Valkhorst 4 Voor wie De Valkhorst

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Behandelprogramma. Dwarslaesie

Behandelprogramma. Dwarslaesie Behandelprogramma Dwarslaesie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij Adelante

Nadere informatie

Behandelprogramma. Pijnrevalidatie

Behandelprogramma. Pijnrevalidatie Behandelprogramma Pijnrevalidatie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij

Nadere informatie

HAAL HET BESTE UIT JEZELF. volwassenenrevalidatie kinderrevalidatie audiologie speciaal onderwijs arbeidsreïntegratie

HAAL HET BESTE UIT JEZELF. volwassenenrevalidatie kinderrevalidatie audiologie speciaal onderwijs arbeidsreïntegratie HAAL HET BESTE UIT JEZELF volwassenenrevalidatie kinderrevalidatie audiologie speciaal onderwijs arbeidsreïntegratie ADELANTE WIE ZIJN WIJ Adelante is een zorggroep met revalidatie, audiologie, speciaal

Nadere informatie

Kwalitei van (over)leven na een reanimatie 1

Kwalitei van (over)leven na een reanimatie 1 Kwaliteit van (over) leven na een reanimatie Véronique Moulaert Revalidatiearts i.o./ psycholoog / onderzoeker Een zaal vol helden Ook helden hebben twijfels Doe ik het wel goed Hoe komt hij hier straks

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie

KBOEM-B voor kinderen. Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie KBOEM-B voor kinderen Verbeteren van looppatroon door botox en revalidatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Waarom een opname? 3 Wat is KBOEM-B? 4 Voor wie? 4 Wat gaan we doen? 5 Wat kunt u als ouder doen? 6

Nadere informatie

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen Revalideren in het Roessingh Vernieuwend - Attent - Samen Moderne middelen en maatwerk Ik heb het moeten leren accepteren. Af en toe zeggen: stop en niet verder. Daarmee kreeg ik weer een stukje van mijzelf

Nadere informatie

Chronische pijn. Informatie en behandeling

Chronische pijn. Informatie en behandeling Chronische pijn Informatie en behandeling Chronische pijn Bij chronische pijn is meer aan de hand dan alleen lichamelijk letsel. We spreken van chronische pijn als pijnklachten langer blijven bestaan dan

Nadere informatie

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling

Revalidatie voor kinderen en jongeren. Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische en klinische behandeling Het doel is zo zelfstandig mogelijk worden Kinderen

Nadere informatie

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

Revalidatie bij handletsel Revalidatiecentrum Breda

Revalidatie bij handletsel Revalidatiecentrum Breda Revalidatie bij handletsel Revalidatiecentrum Breda Inleiding U bent naar de revalidatiearts van Revant Revalidatiecentrum Breda doorverwezen, omdat u onlangs een letsel of een operatieve behandeling heeft

Nadere informatie

ADELANTE ZORGT EN NEEMT UW ZORG UIT HANDEN. De Valkhorst Intensieve zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar

ADELANTE ZORGT EN NEEMT UW ZORG UIT HANDEN. De Valkhorst Intensieve zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar ADELANTE ZORGT EN NEEMT UW ZORG UIT HANDEN De Valkhorst Intensieve zorg, logeerzorg en revalidatie voor kinderen en jongeren tot 20 jaar 1 In deze brochure vindt u informatie over: De zorg van De Valkhorst

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG Medinello is een nieuw ZBC, een zelfstandig behandelcentrum, voor poliklinische revalidatie in Amersfoort. Een multidisciplinair team behandelt hier cliënten met

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Revalidatie. Revalidatie & Herstel

Revalidatie. Revalidatie & Herstel Revalidatie Revalidatie & Herstel De afdeling Revalidatie in het BovenIJ ziekenhuis is een onderdeel van de afdeling Revalidatie en Herstel. Met deze folder willen wij u graag vertellen wat wij voor u

Nadere informatie

Multiple Sclerose. Poliklinische revalidatie

Multiple Sclerose. Poliklinische revalidatie Multiple Sclerose Poliklinische revalidatie Voor wie is deze folder? Bij u is de diagnose Multiple Sclerose (MS) gesteld. De aandoening Multiple Sclerose kan beperkingen met zich meebrengen in uw dagelijks

Nadere informatie

REVALIDATIE. Chronische pijn

REVALIDATIE. Chronische pijn REVALIDATIE Chronische pijn Chronische pijn Pijn is een waarschuwingssignaal dat ons beschermt. Pijn zorgt er bijvoorbeeld voor dat u niet blijft doorlopen met een gebroken been. Bij chronische pijnklachten

Nadere informatie

Reva li da tie. met vertrouwen naar huis

Reva li da tie. met vertrouwen naar huis Reva li da tie met vertrouwen naar huis Alles is revalidatie Trainen in een gastvrije omgeving met uitstekende faciliteiten Waarom revalidatie Revalideren is leren om weer zo zelfstandig mogelijk te leven.

Nadere informatie

Voordat tot een operatie wordt overgegaan bekijkt de arts zorgvuldig wat het optimale amputatieniveau is.

Voordat tot een operatie wordt overgegaan bekijkt de arts zorgvuldig wat het optimale amputatieniveau is. Wat zijn de oorzaken van een beenamputatie? Onder een amputatie wordt verstaan: het afzetten van een deel van het menselijk lichaam, bijvoorbeeld een hele teen, voet, been, vinger, hand etc. of een deel

Nadere informatie

Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda

Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda Informatie over de behandeling van revalidanten met een beenamputatie bij Revalidatiecentrum Breda. Elk jaar zijn er in Nederland rond de drieduizend

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Informatie voor ouders/verzorgers Uw kind wordt aangereden door een auto, valt hard van

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Longrevalidatie. in samenwerking met het specialisme longziekten van het St. Elisabeth Ziekenhuis

Libra R&A locatie Leijpark. Longrevalidatie. in samenwerking met het specialisme longziekten van het St. Elisabeth Ziekenhuis Libra R&A locatie Leijpark Longrevalidatie in samenwerking met het specialisme longziekten van het St. Elisabeth Ziekenhuis Libra Revalidatie & Audiologie locatie Leijpark organiseert in samenwerking met

Nadere informatie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie Revalidatie dagbehandeling Revalidatie & Therapie Wat is revalidatie? Als gevolg van een ziekte, een ongeval of een aangeboren aandoening kunnen er stoornissen ontstaan in het bewegingsapparaat of zenuwstelsel.

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren Informatie voor kinderen, jongeren en ouders Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met een beroerte

Behandeling van patiënten met een beroerte Revalidatie Behandeling van patiënten met een beroerte Een beroerte heeft vaak grote gevolgen. Een beschadiging van de linker hersenhelft heeft andere gevolgen voor het dagelijks functioneren van de patiënt,

Nadere informatie

Pijnrevalidatie. Orbis Revalidatie

Pijnrevalidatie. Orbis Revalidatie Pijnrevalidatie Orbis Revalidatie Inleiding U hebt al langere tijd last van pijn in uw houdings- en bewegingsapparaat, oftewel in uw spieren, pezen, botten of gewrichten. Er is sprake van lichamelijke

Nadere informatie

Behandelprogramma chronische pijn. Almere

Behandelprogramma chronische pijn. Almere Behandelprogramma chronische pijn Almere Voor wie is het behandelprogramma zinvol? Als eerdere behandelingen zoals fysiotherapie of een operatie niet geholpen hebben komen mensen met chronische pijn vaak

Nadere informatie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Revalideren op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Inleiding U revalideert in de Sint Maartenskliniek of u gaat binnenkort revalideren in de Sint Maartenskliniek op de Patiënteneenheid (PE) Dwarslaesie. Tijdens

Nadere informatie

leef. In uw eigen ritme. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel

leef. In uw eigen ritme. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel leef. Informatie over: Niet-aangeboren hersenletsel In uw eigen ritme. Uw leven zo goed mogelijk oppakken met niet-aangeboren hersenletsel. Samen met Laurens. In deze folder leest u meer over het aanbod

Nadere informatie

kijk. Naar mogelijkheden. Informatie over: COPD

kijk. Naar mogelijkheden. Informatie over: COPD kijk. Informatie over: COPD Naar mogelijkheden. Uw leven zo goed mogelijk oppakken met COPD. Laurens helpt u daarbij. In deze folder leest u meer over ons aanbod. meer dan zorg COPD is een verzamelnaam

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte Poliklinische revalidatiebehandeling na een beroerte POLIKLINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING NA EEN BEROERTE Wat is een beroerte Bij een beroerte of CVA (de medische term) is de bloedtoevoer in de hersenen

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers Werken aan effectief en doelgericht herstel Verwijzers BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg BeLife biedt medische specialistische revalidatiezorg en reïntegratieprogramma

Nadere informatie

RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren. Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel

RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren. Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel EXPERT RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren Snel en verantwoord werken aan uw revalidatie en herstel RSZK Revalidatie Centrum voor Senioren Geriatrische Revalidatie Een mensenleven kan door een ongeluk

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos

Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren. Ik werd eindelijk serieus genomen. Revalidatiecentrum voor kinderen en jeugd Reigerbos,

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker Revalidatie Revalidatie bij kanker Vermoeidheid bij kanker BEHANDELING Revalidatie bij kanker Tijdens en na de behandeling van kanker kunt u allerlei klachten krijgen. Zo gaat onder andere uw conditie

Nadere informatie

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! De Stroke unit U verblijft na een beroerte op de Stroke unit in Rijnstate. Dit is een onderdeel van de afdeling Neurologie. In deze folder vindt u informatie over de Stroke unit en de gang van zaken tijdens

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie

Oncologische Revalidatie Libra R&A Revalidatie Oncologische Revalidatie Herstellen na kanker Uw primaire behandelingen in het ziekenhuis zijn achter de rug en u probeert de draad van uw leven weer op te pakken. Dat blijkt niet

Nadere informatie

Behandelprogramma. Hartrevalidatie

Behandelprogramma. Hartrevalidatie Behandelprogramma Hartrevalidatie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij

Nadere informatie

Eenduidige en Evidence-based aanpak van arm-hand problematiek na CVA

Eenduidige en Evidence-based aanpak van arm-hand problematiek na CVA Eenduidige en Evidence-based aanpak van arm-hand problematiek na CVA Jaarcongres Ergotherapie 2015 Johan A. Franck, MSc, OT ¹ ²,Jos H.G. Halfens, PT ¹, Rob J.E.M. Smeets, Prof, PhD, MD ² ³, Henk A.M. Seelen,

Nadere informatie

Behandeling na hersenletsel

Behandeling na hersenletsel Behandeling na hersenletsel Groepsbehandeling op de Cognitieve Behandelunit (CBU) Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 Wat is het doel van deze behandeling? 3 Wat zijn cognitieve functies? 3 Voor wie is

Nadere informatie

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise Ons Advies & Behandelteam helpt u graag Zij komen ook bij u thuis Behandeling & expertise Welkom Vertrouwd en verantwoord Woonzorg Flevoland is een organisatie die een breed aanbod heeft aan zorg, diensten

Nadere informatie

Workshop Spiegeltherapie in de praktijk

Workshop Spiegeltherapie in de praktijk Workshop Spiegeltherapie in de praktijk vrijdag 15 april 2011 Erasmus MC, Rotterdam a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Behandeling en Zorg na een beroerte

Behandeling en Zorg na een beroerte Behandeling en Zorg na een beroerte Belangrijke telefoonnummers Afdeling Stroke-Unit: 0513 685 625 CVA Verpleegkundige Tjongerschans 06 20 01 87 18 SSHV : Stichting samenwerkende Hersenletsel verenigingen

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie. klinische opname kinderen/jongeren

Libra R&A locatie Leijpark. Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie. klinische opname kinderen/jongeren Libra R&A locatie Leijpark Niet Aangeboren Hersenletsel Algemene revalidatie klinische opname kinderen/jongeren Deze folder is bedoeld voor kinderen/jongeren (of hun ouders/verzorgers) die met de diagnose

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Leijpark voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING

POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING POLIKLINISCHE REVALIDATIE BEHANDELING In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over de poliklinische revalidatie behandeling. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

Geriatrische revalidatie

Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie Geriatrische revalidatie biedt tijdelijke intensieve zorg aan kwetsbare ouderen om te herstellen en te reactiveren na een operatie, ongeval of ernstige

Nadere informatie

Back2Basic. Groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging

Back2Basic. Groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging Back2Basic Groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging Inleiding Chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging zijn pijnklachten

Nadere informatie

Opbouw. Multidisciplinaire samenwerking NAH in de eerste lijn. Aanleiding. Geschiedenis. Visie: Missie: 18-6-2015

Opbouw. Multidisciplinaire samenwerking NAH in de eerste lijn. Aanleiding. Geschiedenis. Visie: Missie: 18-6-2015 Opbouw Multidisciplinaire samenwerking NAH in de eerste lijn Jetty van Lieshout ergotherapie CPCRT Mariolein Boerrigter, ergotherapie CPCRT Aanleiding samenwerkingsverband Geschiedenis EENW Casuïstiek

Nadere informatie

ERNSTIGE ENKELVOUDIGE DYSLEXIE. Diagnostiek en behandeling door Adelante audiologie & communicatie

ERNSTIGE ENKELVOUDIGE DYSLEXIE. Diagnostiek en behandeling door Adelante audiologie & communicatie ERNSTIGE ENKELVOUDIGE DYSLEXIE Diagnostiek en behandeling door Adelante audiologie & communicatie Ernstige Enkelvoudige Dyslexie Diagnostiek en behandeling Adelante audiologie & communicatie Bij schoolgaande

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL

GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL GEBROKEN HEUP MET ELKAAR WERKEN AAN HERSTEL 288 Deze folder is een samenwerking van: Inleiding U bent via de Spoedeisende Hulp opgenomen in het Sint Franciscus Gasthuis met een gebroken heup. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Kennismaken met Valkenhof compleet in zorg, bij u thuis of bij ons. Kennismaken met Valkenhof

Kennismaken met Valkenhof compleet in zorg, bij u thuis of bij ons. Kennismaken met Valkenhof Kennismaken met Valkenhof compleet in zorg, bij u thuis of bij ons Kennismaken met Valkenhof Inhoud Zorg met 'n zachte g Korte kennismaking Vergoeding Zorg bij u thuis Dagcentra Gezondheidscentrum Valkenhof

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie

Poliklinische revalidatie Poliklinische revalidatie Inleiding U bent aangemeld voor een poliklinische revalidatiebehandeling in Zuyderland Medisch Centrum Heerlen. Wij willen u met deze brochure informeren over de afdeling Revalidatie

Nadere informatie

Revalidatieziekenhuis Hof ter Schelde is verhuisd naar zijn nieuw gebouw in de Drie Eikenstraat te Edegem. Het krijgt meteen ook een nieuwe naam.

Revalidatieziekenhuis Hof ter Schelde is verhuisd naar zijn nieuw gebouw in de Drie Eikenstraat te Edegem. Het krijgt meteen ook een nieuwe naam. Revalidatieziekenhuis Hof ter Schelde is verhuisd naar zijn nieuw gebouw in de Drie Eikenstraat te Edegem. Het krijgt meteen ook een nieuwe naam. Revalidatieziekenhuis RevArte de kunde en kunst van het

Nadere informatie

CVA-revalidatie in het Heymanscentrum

CVA-revalidatie in het Heymanscentrum CVA-revalidatie in het Heymanscentrum Revalidatie na een beroerte U ligt in het ziekenhuis omdat u een beroerte (CVA) heeft gehad. Binnenkort is het zover dat u het ziekenhuis kunt verlaten en een begin

Nadere informatie

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van Richtlijn Cognitieve revalidatie Niveau A (1) Het is aangetoond dat.. Aandacht Het is aangetoond dat aandachtstraining gedurende de eerste 6 weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen

Nadere informatie

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Revalidatie Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Kanker is een ingrijpende ziekte.

Nadere informatie

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Colofon Opdrachtgevers Stuurgroep Toolkit Antistigma-interventies: Kenniscentrum Phrenos, Stichting

Nadere informatie

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen ENERGIEK Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen Achtergrond Bewegen is goed, voor iedereen! Dat is wat u vaak hoort en ziet in de media. En het is waar, bewegen houdt ons fit en

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker REVALIDATIE Revalidatie bij kanker De mogelijkheden BEHANDELING Revalidatie bij kanker U kunt in het St. Antonius Ziekenhuis terecht voor verschillende revalidatieprogramma s bij kanker. Revalidatie bij

Nadere informatie

leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren Leerwerkplaatsen in het ZZG Herstelhotel en Thermion

leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren Leerwerkplaatsen in het ZZG Herstelhotel en Thermion leerwerkplaatsen leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten en de

Nadere informatie

grenzen verleggen strategisch beleidsplan 2012-2016

grenzen verleggen strategisch beleidsplan 2012-2016 grenzen verleggen strategisch beleidsplan 2012-2016 Grenzen verleggen omwille van kwaliteit De Nederlandse zorg krijgt de komende jaren te maken met een fors grotere behoefte bij een beperkte toename van

Nadere informatie

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG

GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG GERIATRISCHE REVALIDATIEZORG Werken aan EEN PRETTIGER LEVEN NA EEN TRAUMA Voor elkaar WoonZorgcentra Haaglanden Zelf de trap weer op kunnen, omdat u zo graag in uw eigen bed wilt slapen. Uw privacy terug

Nadere informatie

Samen spreken over Herstel bij Hersenletsel. Henriette Visser 23-09-2010

Samen spreken over Herstel bij Hersenletsel. Henriette Visser 23-09-2010 Samen spreken over Herstel bij Hersenletsel Henriette Visser 23-09-2010 Werken aan herstel bij hersenletsel Hoe vanzelfsprekend is het? Marjan en Henk: Ze moeten vragen wat we willen. Je moet zelf ook

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Klinische revalidatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Klinische revalidatie Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA Klinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent door de revalidatiearts in het ziekenhuis verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie

Nadere informatie

EUROPESE DAG VAN DE BEROERTE VAN HARTE WELKOM

EUROPESE DAG VAN DE BEROERTE VAN HARTE WELKOM EUROPESE DAG VAN DE BEROERTE VAN HARTE WELKOM Programma Welkomstwoord door Anja van Enckevort, ketenregisseur Film: CVA-keten Noord-Limburg Vermoeidheid na CVA door Anja Kuperus, geriatriefysiotherapeut

Nadere informatie

Kinder- en jeugdrevalidatie. Ziekenhuislocatie Scheper

Kinder- en jeugdrevalidatie. Ziekenhuislocatie Scheper Kinder- en jeugdrevalidatie Ziekenhuislocatie Scheper 2 Inhoudsopgave Blz. Kinder- en jeugdrevalidatie in ziekenhuislocatie Scheper 4 Algemene informatie 4 Revalidatie, wat is dat? 4 De medewerkers van

Nadere informatie

Activiteitenbegeleiders inzetten als assistenten van therapeuten.

Activiteitenbegeleiders inzetten als assistenten van therapeuten. Activiteitenbegeleiders inzetten als assistenten van therapeuten. Met name in de geriatrische revalidatie worden activiteiten begeleiders in een therapeutisch kader ingezet. De welzijnsactiviteiten worden

Nadere informatie

Revalideren na een beroerte De Wielingen en Lindenhof

Revalideren na een beroerte De Wielingen en Lindenhof Revalideren na een beroerte De Wielingen en Lindenhof Revalideren na een beroerte De Wielingen en Lindenhof Wat is een beroerte? De medische benaming voor een beroerte is Cerebro Vasculair Accident, meestal

Nadere informatie

Langdurige gezondheidsklachten?

Langdurige gezondheidsklachten? Langdurige gezondheidsklachten? En wordt u daardoor belemmerd in uw dagelijkse leven? Werk met Winnock Zorg aan duurzaam herstel van functioneren en wees uw klachten de baas Printversie Winnock Zorg 2015

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Chronische pijn. revalidatiebehandeling

Libra R&A locatie Blixembosch. Chronische pijn. revalidatiebehandeling Libra R&A locatie Blixembosch Chronische pijn revalidatiebehandeling Als langdurige pijnklachten voor beperkingen in het dagelijks leven zorgen, kan revalidatie zinvol zijn. Deze folder geeft informatie

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Klinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent door de revalidatiearts in het ziekenhuis verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Therapeutische peutergroepen. Algemene informatie

Therapeutische peutergroepen. Algemene informatie Therapeutische peutergroepen Algemene informatie Therapeutische peutergroep Behandeling op een therapeutische peutergroep (TPG) bestaat uit een intensief revalidatieprogramma voor kinderen van ongeveer

Nadere informatie

Peuterrevalidatie. Bijzondere aandacht voor uw peuter

Peuterrevalidatie. Bijzondere aandacht voor uw peuter Peuterrevalidatie Bijzondere aandacht voor uw peuter Bijzondere aandacht voor uw peuter Op eigen benen staan, de eerste stapjes zetten, de eerste woordjes zeggen. Deze spontane stappen in de ontwikkeling

Nadere informatie

Revalideren na een CVA

Revalideren na een CVA Revalideren na een CVA De kliniek voor houding en beweging Inhoud Inleiding 3 Wat is een CVA 3 Behandelvormen 3 Klinische behandeling 4 Behandeling via de CBU 4 Poliklinische behandeling 4 Behandeling

Nadere informatie

Wat houdt het in? HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten

Wat houdt het in? HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten De koppelstructuur De koppelstructuur: daar wordt iedereen beter van HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten en de

Nadere informatie

Snel herstel en weer regie over uw eigen leven

Snel herstel en weer regie over uw eigen leven Revalidatie Snel herstel en weer regie over uw eigen leven Revalideren bij TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) Een volledig op uw situatie afgestemd revalidatieplan Uw mantelzorgers worden nauw betrokken Vertrouw

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor Jongeren

Poliklinische Revalidatie voor Jongeren Poliklinische Revalidatie voor Jongeren Visie Sophia Revalidatie biedt revalidatie op specialistisch niveau voor kinderen en volwassenen. Het doel van revalidatiezorg is de patiënt te helpen de door haar/hem

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson is een chronische progressieve neurologische aandoening. Bij deze ziekte gaat

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren

Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren Poliklinische revalidatie voor kinderen en jongeren 1 De revalidatiearts heeft uw kind een poliklinische revalidatiebehandeling voorgesteld. Wij kunnen ons voorstellen dat er veel vragen op u afkomen.

Nadere informatie

Revalidatie bij chronische pijn

Revalidatie bij chronische pijn REVALIDATIE Revalidatie bij chronische pijn Poliklinische revalidatie bij chronische pijn In deze folder informeren wij u over het revalidatieprogramma voor mensen met chronische pijnklachten in het Laurentius

Nadere informatie

Informatie over het knowledge broker netwerk CVA

Informatie over het knowledge broker netwerk CVA Datum: september 2015 Informatie over het knowledge broker netwerk CVA Lees hieronder meer over: Wat is het knowledge broker netwerk CVA? Wat doen de knowledge brokers? Wat levert het uw organisatie op?

Nadere informatie

Stroke Service Assen. Zorg op maat na een beroerte. stroke service

Stroke Service Assen. Zorg op maat na een beroerte. stroke service Stroke Service Assen Zorg op maat na een beroerte z z stroke service assen 1 Stroke Service Assen staat garant voor goede zorg aan inwoners van Assen en omstreken die getroffen zijn door een beroerte.

Nadere informatie

Omdat wij u het goede wensen

Omdat wij u het goede wensen Omdat wij u het goede wensen Zo goed mogelijk weer (leren) functioneren. Dat is waar Reactiveringscentrum Klimop voor staat. Na een ingrijpende ziekte, een (heup)operatie of een beroerte krijgt u in Reactiveringscentrum

Nadere informatie