KATERN bulletin Cultuur & School

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KATERN bulletin Cultuur & School"

Transcriptie

1 KATERN bulletin Cultuur & School #59 OKTOBER 2009 Montessorischool Dordrecht (PO) Kosmisch onderwijs in combinatie met kunst en cultuur is ons op het lijf geschreven.

2 2 Portret tekst: Anja Geldermans Portret Montessorischool Dordrecht De Montessorischool Dordrecht is sinds begin 2009 de eerste kunst- en cultuurschool Dordrecht. De school heeft er vier jaar aan gewerkt om kunst en cultuur te integreren in het kosmisch onderwijs, een van de leerlijnen van Montessori. Gaandeweg bleken kunst- en cultuureducatie naadloos aan te sluiten bij de school. Kunst en cultuur hebben nu een natuurlijke plek gekregen binnen het onderwijs. Montessorischool Dordrecht (foto: Dieuwertje Komen). De Montessorischool Dordrecht is opgericht in 1928 en is daarmee één van de oudste montessorischolen in Nederland. Vorig jaar vierde de school zijn tachtigjarig bestaan. De school ligt in de wijk Crabbehof, één van de 40 Vogelaarwijken in Nederland. In de wijk staan vooral portiekflats en er wonen veel mensen van allochtone afkomst. De school, die onderdeel uitmaakt van de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht, telt 170 leerlingen. De helft van de leerlingen is afkomstig uit de buurt, de rest komt uit de regio. Daardoor vormt de leerlingenpopulatie een afspiegeling van de maatschappij. Ook het opleidingsniveau van de ouders is heel divers. Het docententeam bestaat uit 22 mensen, waarvan één man. Drie docenten werken fulltime. Naast rekenen en taal wordt op de Montessorischool veel aandacht geschonken aan kosmisch onderwijs. Deze vorm van onderwijs gaat ervan uit dat alles met alles samenhangt en dus ook afhankelijk is van elkaar. De school heeft de vakken aardrijkskunde, geschiedenis, natuurkunde, techniek en maatschappijleer hierin ondergebracht. De laatste jaren heeft de school samen met de stichting kunstzinnige vorming ToBe hard gewerkt om ook kunst- en cultuureducatie te integreren in het kosmisch onderwijs. Sinds begin 2009 noemt de school zich eerste kunst- en cultuurschool Dordrecht. De Montessorischool Dordrecht staat in de wijk Crabbehof, een Vogelaarwijk met voornamelijk portiekflats. Niet direct een omgeving waar je de eerste kunst- en cultuurschool Dordrecht zou verwachten, maar het tegendeel blijkt waar. Eigenlijk is de aanzet voor alle aandacht voor kunst en cultuur begonnen bij het kosmisch onderwijs, een leerlijn van Montessori waarmee we in 2002 zijn begonnen, zegt directeur Karin Groenendijk. Deze vorm van onderwijs gaat ervan uit dat alles met alles samenhangt en dus afhankelijk is van elkaar. Door de grenzen tussen vakken als aardrijkskunde, geschiedenis, natuurkunde en biologie te laten vervallen, zien leerlingen beter de onderlinge verbanden en samenhang. Ze geeft een voorbeeld: Voorheen hadden we voor alle vakken een verschillende methode. Bij aardrijkskunde Voorheen hadden we voor alle vakken een verschillende methode. Dat was echt een gemiste kans. Karin Groenendijk, directeur van Montessorischool Dordrecht ging het over grondsoorten, bij biologie over vleermuizen, er werd verder geen verband gelegd. Dat was echt een gemiste kans. Kosmische methode In eerste instantie maakten de leerkrachten zelf een leerlijn kosmisch onderwijs, maar dat kwam niet goed van de grond. Groenendijk: Uiteindelijk besloten we de kosmische methode Da Vinci aan te schaffen. Deze methode heeft per bouw een ander thema. In de onderbouw staan de seizoenen centraal, in de middenbouw het ontstaan van het heelal, de aarde en het leven, en in de bovenbouw de verschillende beschavingen. Bij kosmisch onderwijs worden leerlingen op verschillende manieren uitgedaagd. Zo betrekken we zoveel mogelijk de directe omgeving van de leerlingen bij de lessen. Met de kleuters gaan we bijvoorbeeld veel naar buiten, plukken we plantjes en stellen we vragen over het weer. Ook doen we vaak kleine proefjes. Zo laten we met ecoline zien hoe de wortels van planten vocht opnemen en de kleur van de inkt aannemen. Ook vragen we ze: waarom groeit dit plantje hier en niet in de woestijn? Zo leggen we een link naar het grotere geheel. Toch ontbrak er iets aan de methode, vonden de leerkrachten. Groenendijk: Het stoorde

3 4 Portret de leerkrachten dat tekenen en handvaardigheid geen plek hadden binnen het kosmisch onderwijs. Ze gaven nog steeds aparte teken-, handvaardigheid- en muzieklessen. Dat wilden we veranderen. Tegelijkertijd gaf de bovenschoolse directie aan dat zij graag zouden zien dat de school zich op een bepaald gebied zou profileren. De school koos voor Oog voor talent. Wij vinden naast de cognitieve ontwikkeling ook de expressieve vakken heel belangrijk. Op elke school zitten kinderen die goed zijn met hun koppie en kinderen die dat niet zijn. Deze leerlingen zijn vaak goed op andere gebieden. Je ziet zo n kind stralen als ze een toneelstukje doen of een werkstukje hebben gemaakt. Wij wilden daarom meer aandacht schenken aan kunst en cultuur. Deze keuze was ons achteraf gezien op het lijf geschreven. Op hetzelfde moment ontstonden er plannen om te gaan verhuizen naar een andere plek in de stad. Groenendijk: Op dat terrein zou ook ToBe, de stichting voor kunstzinnige vorming in Dordrecht, zich vestigen. Wij namen altijd al een kunstmenu van hen af, maar we wilden nu liever kunsteducatie op maat. Ik heb toen contact opgenomen en hen de vraag gesteld wat we voor elkaar zouden kunnen betekenen. Tijdens een gemeentelijke vergadering We hebben bewust gekozen voor alle kunstdisciplines. Als je wilt aansluiten bij de verschillende talenten van leerlingen, dan moet je vanuit alle disciplines werken. Karin Groenendijk, directeur Montessorischool Dordrecht hebben we elkaar gevonden en vervolgens een verbond gesloten. Wij zouden voor hen een pilotschool worden, voor wie ze kunst en cultuur op maat zouden ontwikkelen. Samen met ToBe hebben we ervoor gekozen een kunst- en cultuurlijn voor alle groepen op te zetten binnen het kosmisch onderwijs. De verhuizing ging uiteindelijk niet door, maar onze plannen voor een doorlopende leerlijn kunst en cultuur wèl. Het project Het dier met zijn huisje (foto: Dieuwertje Komen). Uitgangspunten Jolinda van Dijk, coördinator sector onderwijs en welzijn van ToBe, werd vanaf september 2004 twee dagen per week aangesteld om deze doorlopende leerlijn op te zetten. Van Dijk: Ik heb in die zomer eerst alle boeken en websites gelezen die er bestaan over kosmisch onderwijs. Ik kende het niet, maar het trok me wel erg aan. Voordat Van Dijk die zelf een beeldende achtergrond heeft begon, formuleerde zij samen met de school een aantal uitgangspunten. We wilden onder andere dat leerlingen geconfronteerd zouden worden met kunst en cultuur van buitenaf, dat ze met alle kunstdisciplines in aanraking zouden komen en dat de meeste lessen uitgevoerd konden worden door de eigen leerkrachten. Groenendijk: We hebben bewust gekozen voor alle kunstdisciplines, omdat we wilden aansluiten bij de verschillende talenten van leerlingen. De rode draad voor het ontwikkelen van kunst- en cultuureducatie was aansluiting bij de verschillende thema s van het kosmisch onderwijs. Van Dijk geeft een voorbeeld. In de bovenbouw krijgen de leerlingen in het eerste kwartaal het thema Egyptenaren. Daarbij krijgen ze negen lessen kunst- en cultuur, die bij dit thema aansluiten. Ze verbeelden bijvoorbeeld hun eigen god en maken daarbij gebruik van de beeldtaal van de Egyptenaren. Als ze ervoor kiezen om gebruik te maken van verschillende symbolen, laten we hen nadenken over welke symbolen ze willen gebruiken. Bij hetzelfde thema leren ze een dans: Het ritme van Afrika en tijdens de muzieklessen staan de geluiden van de woestijn centraal. In de leerlijn kunst en cultuur wordt ook rekening gehouden met de vaardigheden van de leerlingen uit de verschillende bouwen. Als het gaat om werken met papier-maché maken ze in de onderbouw een toverei van een ballon, leren ze in de middenbouw een skelet maken en leggen ze in de bovenbouw de nadruk met pulp en papier-maché op de textuur van de huid van een dier. Ook leren ze met steeds nieuwe materialen werken en hoe je deze t beste kunt toepassen. Van Dijk: In de middenbouw leren ze bijvoorbeeld werken met pastelkrijt. In de bovenbouw leren ze dan dat je pastelkrijt heel goed kunt gebruiken om een woestijnlandschap te tekenen. Toevallig startte in deze zelfde periode de Regeling versterking cultuureducatie primair onderwijs van het ministerie van OCW, waardoor de school over extra middelen kon beschikken, en ging bij ToBe de cursus Interne Cultuurcoördinator van start. Erica de Groot, leerkracht in de middenbouw, volgde deze cursus. De nadruk lag daarbij, naast het opdoen van ideeën en het maken van een cultuurplan, op het creëren van draagvlak binnen de school, maar dat was bij ons gelukkig al gesneden koek. Van Dijk van ToBe geeft aan dat het heel belangrijk is dat een directeur hiervoor kiest. Directeur Groenendijk: Het mooist is natuurlijk dat je met elkaar weet: dit willen we, dit is de weg die we willen gaan. Als de neuzen allemaal in dezelfde richting staan, kom je het verst. Met deze manier van werken is er altijd continuïteit. Kunst- en cultuureducatie moet niet afhankelijk zijn van een of twee enthousiaste personen. Goede afspraken De Groot coördineert in de middenbouw alles wat met kunst en cultuur te maken heeft. We zitten als team regelmatig bij elkaar, dat waarborgt de kwaliteit. Als er iets speelt, zitten we al snel op één lijn. De vragen die we onszelf constant stellen zijn: loopt het goed?

4 Als ik leerling zou zijn, zou ik graag in groepjes willen werken, samen op onderzoek uit willen gaan en daarna lekker mijn fantasie gebruiken, zoals we vandaag gedaan hebben bij het tekenen van de slakken. Erica de Groot, leerkracht middenbouw en cultuurcoördinator Als ik juf zou zijn, zou ik veel verhalen voorlezen, vaak naar buiten gaan en leuke lesjes geven aan de kinderen. Fatim Kassem, leerling groep drie foto s: Dieuwertje Komen

5 8 Portret 9 Portret Een van de opdrachten die de leerlingen kregen bij het thema Egyptenaren was het schilderen van een symbolisch portret (foto: Stichting ToBe). Klopt het nog? Willen we het zo? We runnen de zaak met elkaar. Van Dijk van ToBe: Als je zoiets organiseert, is het belangrijk om veel te overleggen, goede afspraken te maken over praktische zaken en constant te evalueren. In het begin hield ik een spreekuur voor docenten. Als lessen niet lekker liepen, omdat bijvoorbeeld het materiaal moeilijk te krijgen was, pasten we de lessen gewoon aan. Van Dijk ontwierp de lessen zo, dat de docenten ze zelf kunnen geven. Wel hebben de leerkrachten een paar praktische workshops gevolgd, zoals textiele werkvormen en linoleumsnede. Kunst en cultuur hebben nu een natuurlijke plek gekregen binnen het onderwijs, vindt De Groot. Binnen het Montessorionderwijs moet je als docent een bepaalde flexibiliteit hebben. Kinderen kunnen op onze school werken in hun eigen tempo, op hun eigen niveau en naar eigen interesse. Je moet dus los kunnen laten, het kind de ruimte geven. Dat past heel goed bij cultuureducatie. Als leerlingen hun kunstwerkje niet binnen drie kwartier af hebben, is dat niet erg. Daar kunnen ze er een andere keer mee verder gaan. We zitten soms wekenlang tot onze ellebogen in de papier-maché. Maar daar wordt niemand zenuwachtig van. De Groot heeft zojuist het project Het dier met zijn huisje afgerond. We zijn begonnen met een les over slakken. We hebben slakken in een bakje gezet en een biologieles gegeven over de slak. De leerlingen hebben een slak getekend en daarna mochten ze zelf een fantasiedier maken dat een huisje op zijn rug draagt. Daar zijn de meest fantastische ontwerpen uit gekomen. Voor ouders is het niet altijd duidelijk wat de kinderen leren tijdens deze lessen, zegt directeur Groenendijk. Als de nadruk ligt op het namaken van de vacht of de huid van een dier, dan kunnen daar heel gekke dingen uitkomen. Onze leerlingen zullen niet thuis komen met een rode paddenstoel met witte stippen. Ze komen met fantasiepaddenstoelen aan, die totaal niet lijken op echte. Maar wij vinden het juist heel belangrijk dat een kind zijn eigenheid laat zien in zijn werk. Toverkracht Naast de kunst- en cultuurlessen van de eigen docenten maakt de school ook gebruik van vakdocenten. Van Dijk: Per thema nodigen we een gastdocent uit. Bij externen stellen we wel vooraf de doelstelling van de les op. Vervolgens wordt de invulling samen met de vakdocent verder ontwikkeld. De meerwaarde van een vakdocent is dat hij of zij op een bepaald onderdeel meer knowhow heeft dan een gewone docent, stelt Groenendijk. Leerkrachten kunnen nu eenmaal niet alles. Samen een liedje zingen is iets anders dan muzikale vorming. En voor de leerlingen is het echt een feestje als er iemand van buitenaf langskomt. Van Dijk: Je merkt dat er een soort toverkracht uitgaat van een kunstenaar als hij of zij lesgeeft. Die inspiratie, dat voelen die kinderen. En het leuke is dat ook de leerkrachten zich laten inspireren. Hoe reageren de leerlingen op al deze aandacht voor kunst en cultuur? Volgens Van Dijk merk je dat leerlingen bijvoorbeeld helemaal niet meer bang zijn om een spreekbeurt te houden. Groenendijk vult aan: Je merkt ook dat kennis beter beklijft. Wij gaan uit van meervoudige intelligentie en dat leerlingen op verschillende manieren kennis tot zich nemen. Doordat we verschillende dingen doen met een onderwerp, worden er allerlei laatjes opengetrokken. En wat vinden de ouders ervan? Groenendijk: Je hoort wel eens: mijn kind is echt veranderd. Van een bang, grijs muisje in een kind dat weet wat het wil. Lachend: Eigenlijk vinden ouders het allemaal wel prima, als we rekenen en taal maar niet vergeten. Kinderen kunnen op onze school werken in hun eigen tempo, op hun eigen niveau en naar eigen interesse. Je moet dus los kunnen laten, het kind de ruimte geven. Dat past heel goed bij cultuureducatie. Erica de Groot, leerkracht middenbouw en cultuurcoördinator Enthousiaste reacties In januari 2009 presenteerde de school zichzelf officieel als eerste kunst & cultuurschool Dordrecht. Groenendijk: We wilden dit natuurlijk heel graag aan de rest van de wereld presenteren. We hebben wethouders, het schoolbestuur, ouders en andere scholen uitgenodigd en twee keer een presentatie gehouden. We kregen zoveel enthousiaste reacties, dat voelde als een bekroning van ons werk. Inmiddels heeft de school het plan opgevat om het kunst- en cultuurconcept uit te breiden naar de naschoolse opvang, waar de school nauw mee samenwerkt. Van Dijk van ToBe: Ik heb ook een plan gemaakt voor de naschoolse opvang, waarbij we aansluiten bij de bredeschoolgedachte. Dat was niet zo eenvoudig, want we wilden het aanbod laten aansluiten bij wat hier op school gebeurt, maar ook toegankelijk zijn voor andere kinderen uit de wijk. We zijn nog aan het zoeken. We denken nu aan een soort huiskameratelier, waarbij we dieper ingaan op de technieken waarmee de leerlingen bij ons op school kennis hebben gemaakt. Groenendijk: In de praktijk blijken onze plannen moeilijk te organiseren. Maar de leiding van de naschoolse opvang is erg positief. Dit jaar willen we de organisatie rond krijgen. We starten na de herfstvakantie met een pilot dans en muziek. Daarnaast is de school ook bezig met een lijn naar beneden : een leerlijn kunst- en cultuur voor de montessoripeuterspeelzaal die naast de school zit. Van Dijk: Dan moet je denken aan thema s als Logeren of Op vakantie gaan. Zaken die heel dicht tegen de belevingswereld van de kinderen aan zitten. Het idee is dan dat de muziek- of dramadocent langskomt om samen met de kleintjes aan zo n thema te werken. Groenendijk: Het is nog allemaal in ontwikkeling, maar de leidsters zouden t liefst vandaag nog beginnen. MEER INFORMATIE Montessorischool Dordrecht Karin Groenendijk T Stichting kunstzinnige vorming ToBe Jolinda van Dijk T

6 In deze rubriek vindt u nieuwe informatie die op Cultuurplein.nl is geplaatst: lesmateriaal, handreikingen, praktijkvoorbeelden, projecten en onderzoek voor het primair onderwijs. Nieuwe indeling Cultuurplein PO De indeling van het menu op het PO-deel op Cultuurplein is vernieuwd. De redactie sprak hiervoor met gebruikers, liet gebruikersonderzoeken uitvoeren en ging aan de slag met alle ideeën, suggesties en wensen. Het resultaat is nu online te zien. Zo is er de nieuwe rubriek Aan het werk, met onder meer antwoorden op de vragen: hoe zet ik cultuurbeleid op? Hoe kom ik aan geld? Met wie kan ik samenwerken? Ook is het lesmateriaal naar discipline ingedeeld. Graag horen we wat u van de nieuwe indeling vindt. Handleiding voor leesbevorderingsnetwerken Een echte lezer word je alleen als je er plezier in hebt. Toch besteden de meeste basisscholen meer aandacht aan technisch en begrijpend lezen, dan aan leesplezier. Door samenwerking kunnen scholen meer bereiken. Onderdeel van Kunst van Lezen, het leesbevorderingsprogramma van OCW, is het opzetten van leesbevorderingsnetwerken. In deze netwerken werken scholen samen met gemeente, bibliotheek, kinderopvang en peuterspeelzalen om het leesplezier van kinderen te stimuleren. Deelnemers van het netwerk schrijven een gezamenlijk plan, wisselen ervaringen uit en zetten projecten op. Op basis van goede ervaringen in Drenthe en Groningen is een handleiding opgesteld voor het opzetten van deze netwerken. samenwerking/leesbevorderingsnetwerken Maakt de ICC er verschil? Zijn er verschillen tussen het cultuurbeleid en de culturele activiteiten van scholen waarvan een of meer personeelsleden de ICC-cursus hebben gevolgd en scholen zonder gecertificeerde ICC ers? Die vraag onderzocht Sardes in opdracht van Cultuurnetwerk Nederland (op basis van de gegevens van de Monitor Versterking Cultuureducatie in het Primair Onderwijs. Het onderzoek laat overduidelijk zien dat een gecertificeerde ICC er verschil maakt. Na afloop van de cursus hebben bijna alle ICC-scholen (85 procent) een cultuurbeleid voor de lange termijn vastgelegd. Bij de overige scholen is dit 55 procent. Ook scoren ICC-scholen hoger bij het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn en bij het uitvoeren van projecten. nascholing/icc/publicaties/verschil Culturele onderwijstentoonstelling 2010 Op woensdag 20 januari 2010 vindt in theater SPANT! in Bussum de tweede Culturele onderwijstentoonstelling (COT) plaats. Dé landelijke netwerkdag voor ICC ers, met voorstellingen, lezingen, workshops, een markt met cultuureducatief aanbod en meer. Meld u nu alvast aan! Belangstelling om zelf een activiteit, voorstelling, methode, idee of een ander goed voorbeeld te delen met andere ICC ers? Meld u dan aan voor een korte presentatie. Relatie canon met leergebieden Hoe koppel je de canon aan cultuureducatie? SLO ontwikkelde hiervoor een hulpmiddel dat de relatie beschrijft tussen de canon en de vakken geschiedenis, aardrijkskunde, Nederlands en cultuureducatie. Bij cultuureducatie is er aandacht voor de leergebieden kunstzinnige oriëntatie (primair onderwijs) en kunst en cultuur (onderbouw voortgezet onderwijs). Het instrument geeft een overzicht van de canonvensters die vanuit deze leergebieden vooral kunnen worden belicht. Zo sluit het venster Rembrandt natuurlijk aan bij de beeldende vakken. Het venster Buitenhuizen is bijvoorbeeld te koppelen aan muziek (kamermuziek en huisconcerten) en dans (hofdansen). erfgoed/relatiecanon De ICC er onder de loep In navolging van het onderzoek van Sardes of de ICC er verschil maakt, deed Bureau ART onderzoek naar de ICC ers zelf. Zijn zij tevreden over de ICC-cursus? Wat zijn precies hun taken? En welke wensen hebben zij voor de toekomst? Vrijwel alle interne cultuurcoördinatoren zijn tevreden over de gevolgde ICCcursus. Zij waarderen de cursus met een gemiddeld rapportcijfer van 7,6. De cursus heeft vaak tot gevolg dat culturele activiteiten beter verankerd zijn in de school. Wel besteden ICC ers vaak meer uren aan hun taken dan zij beschikbaar hebben. De beschikbare uren besteedt de ICC er voornamelijk aan het beleidsplan, het organiseren van culturele activiteiten en het opbouwen van netwerken. De meeste ICC ers (89%) willen zich verder ontwikkelen, bijvoorbeeld in het ontwikkelen van plannen, het beoordelen van cultuuraanbod en samenwerking. nascholing/icc/publicaties/loep Media-educatie in het onderwijs Hoe kan media-educatie worden verankerd in het Amsterdamse onderwijs? Vanuit deze vraag voerde Mocca, Expertisenetwerk Cultuureducatie Amsterdam, gesprekken met docenten in het primair en voortgezet onderwijs, cultuuraanbieders en experts van onder meer Cultuurnetwerk, AHK, NIF en Beeld en Geluid. De citaten en aanbevelingen uit de gesprekken zijn opgenomen in het verslag Kenniskring mediaeducatie. Enkele voorbeelden: Voor het verankeren van (illustratie: Jeroen de Leijer) mediawijsheid op school is een gedeelde visie van belang. Het zelf maken en zelf produceren is het belangrijkste aspect van mediawijsheid. Of: Richt je niet op de gevaren van mediagebruik, maar maak leerlingen bewust van het gebruik van media. Het verslag bevat ook een overzicht van informatieve websites. cultuurbeleid/mediaonderwijs

7 foto: Dieuwertje Komen

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Bron: De duizendpoot onder de loep / P. van der Zant, 2009 Cultuurnetwerk Nederland voert in opdracht van het ministerie van OCW een vierjarig project (2009-2012) uit met als

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Factsheet Basispakket, Overgangsregeling Kunstkijkuren en de Cultuurbus Amsterdam Juli 2014 Inhoud Het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie 2 MoccaAcademie

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Onderwijs

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Onderwijs Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Onderwijs Inleiding De MoccaAcademie biedt iedereen die werkzaam is in cultuureducatie in Amsterdam de mogelijkheden om zich verder

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen

Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen Verslag Netwerkbijeenkomst Erfgoedinstellingen 12 november 2014 Speciaal M voor erfgoedinstellingen CCA in Amsterdam organiseerde de MoccaAcademie op 12 november een netwerkbijeenkomst. In een eerder verstuurde

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars

Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk. SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars Cultuureducatie in Amsterdam. Ada Nieuwendijk SCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Culturele instellingen & kunstenaars Inleiding De MoccaAcademie biedt iedereen die werkzaam is in de mogelijkheden om zich verder

Nadere informatie

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk?

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? www.kunstedu.nl info@kunstedu.nl 06 11322235 www.kunstedu.nl Cultuureducatie denkkader: VISIE verankering cultuurmenu verankering cultuurmenu

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus!

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Kunst- en erfgoededucatie

Nadere informatie

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016

ONDERWIJS. Vlaardingse Schatten. Cultuurlijn 2015/2016 O ONDERWIJS Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Vlaardingse Schatten Cultuurlijn 2015/2016 Beste mensen, Ik ben verheugd u de Cultuurlijn 2015-2016 aan te mogen bieden. Cultuureducatie is één van

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

DaVinci: Wereldverkenning

DaVinci: Wereldverkenning DaVinci: Wereldverkenning samen met ouders Alles heeft te maken met al het andere, Leonardo Da Vinci Ik verwonder me over Ik verwonder me over Ik verwonder me over DaVinci Ieder kind is uniek en het is

Nadere informatie

OLYMPIASCHOOL. Schoolmaatplan Beeldend. Huidige situatie beeldend onderwijs

OLYMPIASCHOOL. Schoolmaatplan Beeldend. Huidige situatie beeldend onderwijs OLYMPIASCHOOL Schoolmaatplan Beeldend Beeldend onderwijs is goed vertegenwoordigd op de Olympischool. Bij de kleuters wordt er dagelijks beeldend gewerkt en van groep 3 tot en met 8 hebben de kinderen

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

De Montessori-wereld:

De Montessori-wereld: De Montessori-wereld: Stel je een plek voor waar kinderen hun wereld kunnen verkennen, nieuwe kennis kunnen ontdekken en opdoen, hun talenten kunnen ontwikkelen. Een plek waar ze gekoesterd worden en zich

Nadere informatie

JANUARI 2014. leerlingen nieuwe ervaringen kunnen opdoen. Vrijwilligers zullen vanuit school begeleid worden op vakinhoudelijk en didactisch gebied.

JANUARI 2014. leerlingen nieuwe ervaringen kunnen opdoen. Vrijwilligers zullen vanuit school begeleid worden op vakinhoudelijk en didactisch gebied. UITGAVE NR 2 ATELIER SPECIAAL JANUARI 2014 Eerste Atelier Speciaal een groot succes In november vond de eerste Atelier Speciaal plaats op Olivijn. Mede dankzij een groep van 16 enthousiaste vrijwilligers

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama -

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama - Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama - In de vaardigheidslijn drama wordt gebruik gemaakt van spelvaardigheden, verbeelden en vormgeven in een opbouwende lijn voor de groepen

Nadere informatie

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format In deze paragraaf wordt een format beschreven dat de Drentse basisscholen kunnen hanteren bij het aanvragen van subsidie Cultuureducatie met kwaliteit 2013-2016

Nadere informatie

Nieuwsbrief. jaargang 20 nummer 2 oktober 2015

Nieuwsbrief. jaargang 20 nummer 2 oktober 2015 Nieuwsbrief jaargang 20 nummer 2 oktober 2015 Bouwcoördinator onderbouw: groepen 1 en 2 Mijn naam is Trudy Scharroo, leerkracht van groep 1 2a. In januari 2003 ben ik op Daltonschool Rijnsweerd gaan werken

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

Aanbod buitenschools 2016-2017

Aanbod buitenschools 2016-2017 Aanbod buitenschools 2016-2017 Om te beginnen Meer (voor)lezen, beter in taal Steeds meer onderzoek laat zien dat kinderen die goed en met plezier lezen daar hun hele schoolcarrière profijt van hebben.

Nadere informatie

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID Aanleiding: Scholen in de regio hebben geen behoefte aan een verruiming van het aanbod, maar aan het inzichtelijk maken van het aanbod en de keuzemogelijkheden,

Nadere informatie

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Onderzoeksafdeling Cedin Lianne Bleker Bernadet de Jager In opdracht van Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Resultaten 5 2.1

Nadere informatie

HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL?

HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL? HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL? WERELDBURGERSCHAP IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS Nederland is een internationaal georiënteerd land. Dat is ook terug te zien in ons onderwijs. Bijna elke school

Nadere informatie

Samen het beste uit jezelf halen

Samen het beste uit jezelf halen Samen het beste uit jezelf halen Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag. 6 Technasium en bèta-onderwijs pag. 4 Kunst en Cultuur pag. 5 Talen en gymnasium pag.

Nadere informatie

Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op]

Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op] Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op] +31613021720 Info@muziekschoolmontauban.nl www.muziekschoolmontauban.nl Over Muziekschool Montauban Muziekschool Montauban staat voor de bereikbaarheid van muziekles voor

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Scheffer aan het werk in het grote atelier bij zijn woonhuis te Parijs Lamme, Ary Johannes 1851 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

Zicht op... cultuureducatie in de nieuwe onderbouw. achtergronden, literatuur, lesmethoden, projecten en websites

Zicht op... cultuureducatie in de nieuwe onderbouw. achtergronden, literatuur, lesmethoden, projecten en websites Zicht op... cultuureducatie in de nieuwe onderbouw achtergronden, literatuur, lesmethoden, projecten en websites Cultuurnetwerk Nederland, Utrecht 2005 Inhoud Vooraf 5 Van basisvorming tot nieuwe onderbouw

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Educatieprogramma Sprekende Portretten Wouter van Riessen, zelfportret met luchtbel, aankoop 2000 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud Het Dordrechts Museum.... p. 3 Algemene

Nadere informatie

CKE koers 2014. van care naar share. Eindhoven, september 2011

CKE koers 2014. van care naar share. Eindhoven, september 2011 CKE koers 214 van care naar share Eindhoven, september 211 Doelstellingen CKE heeft in mei deze verkenning gestart naar aanleiding van de druk op het subsidie en de wens adequaat in te kunnen spelen op

Nadere informatie

Nieuwsbrief CultuurlinC. Marktplaats gaat verder als CultuurlinC

Nieuwsbrief CultuurlinC. Marktplaats gaat verder als CultuurlinC Augustus 2007 Jaargang 2, nummer 1 Nieuwsbrief CultuurlinC In deze nieuwsbrief Nieuwe naam Stuurgroep Website Netwerk CultuurlinC Tevredenheidsonderzoek ICC cursus Cursus KPCGroep Workshop Creëren draagvlak

Nadere informatie

Inkoop van buitenschoolse cultuureducatie seizoen 2015/2016 - Rondom de (brede) school - Popmuziek - Dans - Beeldende Kunst Visie, uitgangspunten en

Inkoop van buitenschoolse cultuureducatie seizoen 2015/2016 - Rondom de (brede) school - Popmuziek - Dans - Beeldende Kunst Visie, uitgangspunten en Inkoop van buitenschoolse cultuureducatie seizoen 2015/2016 - Rondom de (brede) school - Popmuziek - Dans - Beeldende Kunst Visie, uitgangspunten en voorwaarden December 2014 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Visie

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool.

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed Het KunstKabinet & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Kunst- en erfgoededucatie Kunstzinnige

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

Beleef NDT met je klas - activiteiten voor primair onderwijs Praktische informatie Danswaaier - Een lessenreeks op school Data Locatie Duur

Beleef NDT met je klas - activiteiten voor primair onderwijs Praktische informatie Danswaaier - Een lessenreeks op school Data Locatie Duur Beleef NDT met je klas - activiteiten voor primair onderwijs Voor leerlingen van primair onderwijs stellen wij een combinatie van activiteiten samen waarbij moderne dans en NDT centraal staan, onder de

Nadere informatie

Nieuwsbrief CultuurlinC. Huisstijl CultuurlinC

Nieuwsbrief CultuurlinC. Huisstijl CultuurlinC Januari 2008 Jaargang 2, nummer 2 Nieuwsbrief CultuurlinC In deze nieuwsbrief Stagière Huisstijl De CultuurlinC 2008 Project Jet en Jan Uit de praktijk: Molenproject Nieuwe ICC-ers Dingen uit de oorlog

Nadere informatie

1. Visie op cultuureducatie... 1. 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4. 3. Culturele activiteiten buiten de programmering...

1. Visie op cultuureducatie... 1. 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4. 3. Culturele activiteiten buiten de programmering... Inhoud 1. Visie op cultuureducatie... 1 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4 3. Culturele activiteiten buiten de programmering... 5 4. De volgende culturele instellingen leveren een bijdrage

Nadere informatie

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later

christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later christelijke school voor mavo-havo-vwo met elkaar voor elkaar voor nu en later Onderwijs met aandacht voor iedereen! Op mavo, havo of drie jaar vwo onderbouw: Engels PLUS Sport PLUS Science PLUS Business

Nadere informatie

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren Van PO naar VO Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren SUGGESTIE 1: Informatie van een brugklasleerling Brugklasleerlingen infomeren leerlingen uit groep 8

Nadere informatie

Cultuureducatie VO onderwijs 2013. Stedelijk Museum Amsterdam

Cultuureducatie VO onderwijs 2013. Stedelijk Museum Amsterdam Cultuureducatie VO onderwijs 2013 Stedelijk Museum Amsterdam Kunstvakken per niveau VMBO Kunstvakken 1 Kunstvakken 1 bestaat uit twee verplichte onderdelen: het leergebied Kunst en cultuur (kerndoelen,

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Het Basispakket Cultuureducatie: Biedt een kader voor het invullen van de landelijke kerndoelen voor cultuur educatie

Nadere informatie

Projectinformatie DIEREN VERZAMELEN. Groep 5-6 Erfgoed keuzeproject Primair Onderwijs

Projectinformatie DIEREN VERZAMELEN. Groep 5-6 Erfgoed keuzeproject Primair Onderwijs Projectinformatie DIEREN VERZAMELEN Groep 5-6 Erfgoed keuzeproject Primair Onderwijs BESTE LEERKRACHT Graag informeren wij u over het project Dieren verzamelen waaraan uw school binnenkort mee doet. In

Nadere informatie

Basisschool De Ontdekkingsreis, Doorn

Basisschool De Ontdekkingsreis, Doorn Basisschool De Ontdekkingsreis, Doorn Beschrijving van het arrangement voor talentontwikkeling Basisschool De Ontdekkingsreis werd tien jaar geleden opgericht als vernieuwingsschool en telt ongeveer 90

Nadere informatie

a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht...

a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht... a.roland holst c ollege QUEST een avontuurlijke zoektocht... de uitdaging... Hallo, ik ben Hanna. Dit jaar ben ik begonnen aan QUEST. QUEST past prima bij mij. Dat denk ik zelf, dat denken mijn ouders

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Voor alle kinderen in Amsterdam Een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

OVERGANGSNORMEN. LEERWERKHUIS (bovenbouw vmbo)

OVERGANGSNORMEN. LEERWERKHUIS (bovenbouw vmbo) OVERGANGSNORMEN LEERWERKHUIS (bovenbouw vmbo) Overgangsnormen van VMBO 3 naar VMBO 4 BBL en KBL 1. De vakken per afdeling: Handel en Verkoop Verzorging Uiterlijke Verzorging Sport Dienstverlening en Veiligheid

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Monitor cultuureducatie Overijssel 2011 voortgezet onderwijs

Monitor cultuureducatie Overijssel 2011 voortgezet onderwijs Monitor cultuureducatie 2011 voortgezet onderwijs Monitor cultuureducatie 2011 voortgezet onderwijs Opdrachtgever: Kunst en Cultuur Utrecht, september 2011 Oberon Postbus 1423 3500 BK Utrecht tel. 030-2306090

Nadere informatie

Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland

Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland November 2014 Bureau ART Peter van der Zant Cultuureducatie in Flevoland Eindrapportage over een onderzoek naar cultuureducatie in het primair onderwijs in Flevoland Samenvatting en conclusies FleCk, Expertisecentrum

Nadere informatie

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling Boekwerk Voorstel voor een project omschrijving 1.1 Doelstelling Het doel van het te ontwikkelen lespakket Boekwerk is leerlingen op een nieuwe manier bezig te laten zijn met taal, boeken en vakinhoud.

Nadere informatie

Terugblik op deel twee van het Huizer Erfgoed pilotproject januari juni 2015.

Terugblik op deel twee van het Huizer Erfgoed pilotproject januari juni 2015. Terugblik op deel twee van het Huizer Erfgoed pilotproject januari juni 2015. Doel van het project In 2015 is het tweede deel van het pilotproject door de coördinator erfgoed van de bibliotheek voortgezet.

Nadere informatie

Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael.

Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael. 01-2008 Pagina 1 van 6 Inleiding Dit beleidsplan is tot stand gekomen door visieontwikkeling met het team van Basisschool Bösdael. Visie Samen leren - samen groeien, waarin ontmoeting tussen jong en oud,

Nadere informatie

SCHOOLPLAN CULTUUREDUCATIE 2011-2015

SCHOOLPLAN CULTUUREDUCATIE 2011-2015 SCHOOLPLAN CULTUUREDUCATIE 2011-2015 Kardinaal de Jongschool, Alkmaar www.kardinaaldejong-saks.nl Rick Barnaart van Bergen Ada Warmerdam Inhoudsopgave cultuurplan: blz. 1. Cultuureducatie in deze school

Nadere informatie

Brengt natuur in de klas

Brengt natuur in de klas Brengt natuur in de klas Voor school en BSO! Het ontstaan van BasisBos Een aantal jaren geleden constateerde bedenker André Guijs op zijn eigen basisschool dat er binnen de zaakvakken maar ook bij handvaardigheid

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

Vullerflits 09. Gorssel, 18 december 2015. KALENDER maandag 21 december 2015

Vullerflits 09. Gorssel, 18 december 2015. KALENDER maandag 21 december 2015 Vullerflits 09 Gorssel, 18 december 2015 KALENDER maandag 21 december 2015 t/m vrijdag 01 januari 2016 maandag 04 januari 2016 Kerstvakantie luizencontrole Schoolreizen en schoolkampen Hieronder ziet u

Nadere informatie

EtuConsult. cursus Cultuur en Creativiteit. Voor pedagogisch medewerkers

EtuConsult. cursus Cultuur en Creativiteit. Voor pedagogisch medewerkers EtuConsult cursus Cultuur en Creativiteit in de BSO Voor pedagogisch medewerkers Cultuureducatie is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Daarom bieden steeds meer bso s culturele activiteiten

Nadere informatie

De Paulusschool Bso de eerste stap Zorgboerderij de Hagert Natuureducatie het dijkmagazijn Kunsteducatie Lesinkunst Edu-art Cultuurnetwerk

De Paulusschool Bso de eerste stap Zorgboerderij de Hagert Natuureducatie het dijkmagazijn Kunsteducatie Lesinkunst Edu-art Cultuurnetwerk Project heerlijk buiten De Paulusschool Bso de eerste stap Zorgboerderij de Hagert Natuureducatie het dijkmagazijn Kunsteducatie Lesinkunst Edu-art Cultuurnetwerk Partners in dit project Samenwerking Subsidie

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker 2013-2014 Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs *54. De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging gebruiken om er gevoelens en ervaringen

Nadere informatie

Filosoferen in de Basisschool

Filosoferen in de Basisschool Filosoferen in de Basisschool Hoe kun je filosoferen met kinderen verankeren in het onderwijsprogramma? Welke keuzes maak je daarbij als basisschool en hoe zorg je ervoor dat wat je bedenkt aansluit bij

Nadere informatie

April Plan cultuureducatie schooljaar

April Plan cultuureducatie schooljaar April 2015 Plan cultuureducatie schooljaar 2015-2016 Gemeente Heusden, april 2015 Inleiding Beste schoolleiders en ICC-ers, Naar aanleiding van het Trefpunt Café d.d. 16-04-2015 willen wij graag een aantal

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

ALGEMEEN: Kalender belangrijke data:

ALGEMEEN: Kalender belangrijke data: ARTikel is de nieuwsbrief van IKC De Ark. Mei 2015, nr. 16 Kalender belangrijke data: ALGEMEEN: Woensdag 27 mei - Opening project "Beeldende kunst". Project Op woensdag 27 mei is de opening van ons grote

Nadere informatie

Katern Primair Onderwijs De Wichelroede

Katern Primair Onderwijs De Wichelroede Katern Primair Onderwijs De Wichelroede Bulletin Cultuur & School #49, november 2007 fotografie: Dieuwertje Komen 2 tekst: Maaike Severijnen De Wichelroede Eigen talenten stimuleren en leerlingen enthousiasmeren.

Nadere informatie

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld:

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld: (oud, maar hier en daar nuttig) Studielasttabellen Studielast is een nieuw begrip in de bovenbouw van havo en vwo. Het staat voor de gemiddelde tijd die de gemiddelde leerling aan schoolwerk besteedt.

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Montessorischool Oosterhout

NIEUWSBRIEF Montessorischool Oosterhout Nieuwsbrief 25 schooljaar 2012-2013 10 april 2013 NIEUWSBRIEF Montessorischool Oosterhout Trekbeemd 34 4907 DP Oosterhout 0162-470581 info@montessorischooloosterhout.nl www.montessorischooloosterhout.nl

Nadere informatie

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist Nederlandse taal Kinderen ontwikkelen mondelinge en schriftelijke vaardigheden waarmee ze de Nederlandse taal leren gebruiken in situaties die zich in het dagelijkse leven voordoen. Tevens verwerven ze

Nadere informatie

Projectinformatie 1,2,3 STA STIL. Groep 1-2 Project Nieuwe Media Primair Onderwijs

Projectinformatie 1,2,3 STA STIL. Groep 1-2 Project Nieuwe Media Primair Onderwijs Projectinformatie 1,2,3 STA STIL Groep 1-2 Project Nieuwe Media Primair Onderwijs BESTE LEERKRACHT Graag informeren wij u over het project Grote Kunst voor kleine mensen - 1,2,3 Sta stil! waaraan uw school

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7.

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7. Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool 1. Definitie 2. Visie 3. Doelen 4. Werkvormen 5. Leerlijnen 6. Materialen 7. Rapportage 8. Budget 9. Evaluatie en bijstelling 10. Leerlijn drama Voorwoord

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be 1. Stavaza van CIS Nederland 2. Emiel Copini (14-18jaar) en Theisje van Dorsten (4-10 jaar) 3. Astrid Rass

Nadere informatie

Doelstelling: Doelstelling:

Doelstelling: Doelstelling: Presentatie KIDL donderdag 27 november 2014 door Natalie Savelsbergh directeur Vrije Akademie Kunstonderwijs in Kerkrade & Landgraaf; Wat doet de Vrije Akademie en wat is er mogelijk? Doelstelling: Basisvoorziening

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Het CiS-project: - Vraagstelling: tegemoet komen aan beoefte aan houvast m.b.t. -

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be - Barend geeft een stavaza van CIS Nederland - Emiel Copini (10-14 jaar) - Theisje van Dorsten (4-10 jaar)

Nadere informatie

Digitale nieuwsbrief voor kunst, cultuur en onderwijs

Digitale nieuwsbrief voor kunst, cultuur en onderwijs November 2014 #9 Westland Digitale nieuwsbrief voor kunst, cultuur en onderwijs In CultuurCourant #8 gingen wij uitgebreid in op Kunstkracht 10 en de nieuw ontwikkelde leerlijnen muziek, dans en theater.

Nadere informatie

REGIO S. Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014

REGIO S. Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014 Overzicht onderzoeksmogelijkheden van het KEK! programma 2014 REGIO S Regio 1 Traject 1 Mijn terugblik Akte2: Ontwikkeling van een persoonlijk Annemarie van der reflexie-instrument van leerlingen Reijden

Nadere informatie

Tumult. Abonnementen schooljaar 2016-2017

Tumult. Abonnementen schooljaar 2016-2017 Abonnementen schooljaar 06-07 Leuk dat je geïnteresseerd bent in ons lesmateriaal voor vaardigheden. Op de volgende pagina s vind je een compleet overzicht van ons aanbod. Meer weten? Op www.tumult.nl/lesmateriaal

Nadere informatie

Informatieavond profielkeuze 3 vwo. 19 januari 2015

Informatieavond profielkeuze 3 vwo. 19 januari 2015 Informatieavond profielkeuze 3 vwo 19 januari 2015 Programma 20.00 uur: Welkom en inleiding Informatie over culturele kunstzinnige vorming en maatschappijleer Informatie over de profielen 20.45 uur: Bijeenkomst

Nadere informatie

Nieuwsbrief passend onderwijs

Nieuwsbrief passend onderwijs Januari 2014 Update: Week van passend onderwijs Uitgelicht Update: Week van passend onderwijs De eerste 50 scholen en samenwerkingsverbanden hebben zich aangemeld voor de Week van passend onderwijs (24-28

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Ik bied. Voortgezet Onderwijs Alle niveaus

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Ik bied. Voortgezet Onderwijs Alle niveaus Docentenhandleiding Educatieprogramma Ik bied Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud Het Dordrechts Museum p. 3 Algemene doelstelling programma p. 3 Aansluiting bij kerndoelen p. 3-4 Programma Ik Bied.

Nadere informatie

Inspiratie door de brede school. Pilot kunst en cultuur in de brede school van het voortgezet onderwijs 2006-2009

Inspiratie door de brede school. Pilot kunst en cultuur in de brede school van het voortgezet onderwijs 2006-2009 Inspiratie door de brede school Pilot kunst en cultuur in de brede school van het voortgezet onderwijs 2006-2009 Deelnemende scholen: CSG Calvijn Maarten Luther OSG Nieuw Zuid: Putsebocht Nova College

Nadere informatie

WOORD VOORAF. Leny Pet

WOORD VOORAF. Leny Pet WOORD VOORAF Voor de leerlingen uit de derde klassen en hun ouders of verzorgers is dit boekje gemaakt. Het eerste deel geeft informatie over de diverse keuzemogelijkheden en de belangrijkste veranderingen

Nadere informatie

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe!

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! JENAPLAN Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! BUITENGEWOON JENA een andere, succesvolle aanpak In Heerenveen kunnen leerlingen sinds 1997 in de onderbouw van Jenaplan-onderwijs volgen in heterogene klassen:

Nadere informatie

Augustus 2014 Bureau ART Peter van der Zant

Augustus 2014 Bureau ART Peter van der Zant Augustus 2014 Bureau ART Peter van der Zant Cultuureducatie in Den Haag Eindrapportage over de Cultuurscans, afgenomen door medewerkers van het Expertisecentrum Cultuureducatie van Cultuurschakel Den Haag,

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie