TECHNISCH INNOVEREN IN PROCESTECHNIEK PRODUCTIE MACHINEBOUW ENERGIE LOGISTIEK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TECHNISCH INNOVEREN IN PROCESTECHNIEK PRODUCTIE MACHINEBOUW ENERGIE LOGISTIEK"

Transcriptie

1 QR-code smart phones Engineeringnet magazine TECHNISCH INNOVEREN IN PROCESTECHNIEK PRODUCTIE MACHINEBOUW ENERGIE LOGISTIEK AUTO S ONTWERPEN Engineering Microsoft s Kinect lonkt naar ontwikkelaars IN THE CAVE Veiligheid Duitse fraude ondergraaft VCA-certificaat Carrière 10 experten op zoek naar ingenieurs Geothermie Weldra aardwarmte in Bergen of Mol? Robotica Consortium legt basis nieuwe offshore robotindustrie Hoofd Mediapartner vakbeurs Automation & Engineering 2012 NUMMER maart/april P Afgiftekantoor Antwerpen x - MAINPRESS PUBLICATIE - verschijnt 6 x per jaar

2 All the Tools you Need for Embedded Measurements and Control, in one rugged box. Graphical Software Sensor Connectivity Signal Analysis Control Algorithms Custom Timing Custom Triggering Actuator Connectivity Embedded Storage Industrial Networks Expansion Systems Het NI CompactRIO platform is uitermate geschikt voor uw meest uitdagende embedded meet- en besturingsapplicaties. U hoeft geen tijd te besteden aan de ontwikkeling van een op maat gemaakte hardware oplossing, omdat het NI CompactRIO platform de andere off-the-shelf systemen overtreft. Metingen van hoge nauwkeurigheid, gekoppeld aan een robuust ontwerp en de unieke mogelijkheid om de hardware aan te passen met behulp van de NI LabVIEW systeemontwerp software, geven u alle voordelen van maatwerk met het gemak van een off-the-shelf platform. >> Leer meer over CompactRIO op ni.com/compactrio 32 (0) België 52 (0) Luxemburg Control & Monitoring Technology Days 2012 Bezoek belgium.ni.com/cmtechdays voor meer informatie. National Instruments Belgium NV BE IKAROSLAAN 79 B-1930 ZAVENTEM 2012 National Instruments. Alle rechten voorbehouden. CompactRIO, LabVIEW, National Instruments, NI en ni.com zijn handelsmerken van National Instruments. Andere vermelde producten en firmanamen zijn handelsmerken of handelsnamen van hun respectievelijke bedrijven

3 ENGINEERINGnet.BE REFLECTIES Commentaar bij: "Komt er een Belgische offshore robotindustrie?" Kritisch bekeken Een cluster van bouw-, engineering- en automatiseringsbedrijven uit België loopt met het plan rond om speciale robots te gaan ontwikkelen voor montage van offshore-windmolens en andere installaties. De ambitie: een volledig nieuwe robotindustrie creëren rond varende montageplatformen. Haalbare kaart? Mogelijk wel. Maar hoe dan ook: er is niets verkeerd met ambitie, want dat is iets waar we in België eerder een tekort dan een overvloed aan hebben. Misschien kunnen wij de robots bouwen en ze door de Hollanders laten verkopen? door Bert Belmans, hoofdredacteur Engineeringnet Magazine Een Belgisch consortium gaat een nieuwe, gerobotiseerde installatietechniek ontwikkelen voor het plaatsen van windturbines op zee. Dat het niet enkel om vage plannen, maar om tastbare materie gaat, bewijst het feit dat de Vlaamse overheid eind februari via zijn Tina-fonds een achtergestelde lening van 18,7 miljoen toekende aan High Wind nv, het bedrijf dat door de consortiumleden in het leven is geroepen. In de vennootschap hebben zich een aantal bedrijven en organisaties - niet van de minste overigens - verenigd, die naast hun financiële investering ook een flink pak ervaring en kennis op het vlak van offshore-engineering en of industriële automatisering inbrengen: GeoSea (een dochter van DEME), Alstom, Sirris, Iemants Staalconstructies, G&G International, SBE en Egemin Automation. High Wind staat nog in de kinderschoenen, maar de plannen zijn er niet minder ambitieus om: een volledig nieuwe technologie ontwikkelen om de installatie van offshore windturbines voor een deel door robots te laten uitvoeren. Het opzet is speciale installatieschepen te bouwen, in feite varende fabrieken, waarop de componenten van de turbines getransporteerd worden om die vervolgens met behulp van - nog te ontwikkelen - robotarmen op een vlotte weersonafhankelijke manier te assembleren. De ontwikkeling van die robotarmen wordt geen sinecure: waar robots in normale omstandigheden vanuit een gekende, vaste positie op de werkvloer opereren, zullen de offshore robots af te rekenen krijgen met hoge windsnelheden en woelige baren. Dat is zonder meer een uitdaging op het vlak van ontwikkeling. Luc Vandenbulcke van GeoSea in De Tijd: In de eerste plaats moeten ingenieurs onderzoek doen hoe we de robots kunnen maken. Vervolgens gaan we prototypes bouwen, een productielijn opstarten, de robots op de markt brengen en er een industrie rond bouwen. In dat verband is het zonder meer een pluspunt dat High Wind wordt gevormd door bedrijven die zich in verschillende fases van de waardeketen bevinden, lees: geen concurrenten zijn van elkaar. Opmerkelijk in dat verband - maar een tikje meer chauvinisme is in een open economie als de Belgische méér dan welkom - is dat de cluster zuiver Belgisch is gehouden: er is geen enkele buitenlandse robotbouwer bij betrokken. Dat wordt onder meer gecompenseerd door de kennisinbreng van het onderzoeksinstituut Sirris en van de AGV-bouwer Egemin. Sirris heeft ervaring met robots: het voert bijvoorbeeld via het Belgische ruimtevaartbedrijf QinetiQ Space gerobotiseerde simulaties uit voor ESA, en Egemin bouwt al jaren mobiele robotinstallaties en AGV s, een kennis die voor de bewegingscoördinatie van robotinstallaties op zee ongetwijfeld van pas zal komen. Is de uitdaging niet van de minste, de mogelijke vruchten van het project en de perspectieven om een nieuwe industrie uit de grond te stampen zijn dat evenmin. Door ongunstige weersomstandigheden en hoge windsnelheden op zee kan de voorziene manuele installatietijd van offshore windparken namelijk verdubbelen of zelfs verdrievoudigen. De montagetijd is maar één aspect: zeker even belangrijk - vanuit investeringsstandpunt en voor de opdrachtgever/exploitant - is de grotere zekerheid in de planning van tijd en kosten. Elke in de engineering- en installatiefase gewonnen dag is namelijk één dag meer dat een windturbine energie produceert en dat het geïnvesteerde kapitaal begint te werken. En onzekerheid in de projectkosten is iets waar investeerders, banken en financiële jongens van gruwen. Peter Roose van High Wind: De evolutie van de offshore windsector gaat razendsnel en vergt zeer grote investeringen. De Vlaamse bedrijven die zich in High Wind verenigen kunnen hun sterke positie in deze snel evoluerende en competitieve markt enkel bevestigen door te blijven investeren in nieuwe technologieën en technieken. Bovendien zijn wij ervan overtuigd dat de ontwikkeling van deze installatierobot de eerste stap is in de ontwikkeling van een hele nieuwe industrie in Vlaanderen waarbij hoogwaardige technologische oplossingen grotendeels in Vlaanderen ontworpen, gebouwd en geassembleerd zullen worden. Waarvan akte. << ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

4 Analoge input ±10 V, 0 / 4 20 ma 4 kanalen, differentiële ingangen, 16 bit Weerstandssensor Thermo-element Analoge output 4 kanalen, single ended, 16 bit ±10 V, 0 / 4 20 ma 4 kanalen, 16 bit Speciale functies Hoek-/wegmeting Communicatie Motion 4 kanalen, PT100, PT1000, Ni100 enz., 16 bit 4 kanalen, type J, K, L, M enz., 16 bit 4 kanalen, 2 inputs, 2 outputs, 16 bit Incrementele encoder Seriële interface IO-linkmaster stappenmotormodule Eindtrap DC-motor M12 M12 D-Sub M12

5 Engineeringnet CROSSMEDIA NIEUWSPLATFORM PRINT WEB MOBILE QR-code smartphones IN DIT MAGAZINE 3 Commentaar bij Komt er een Belgische offshore robotindustrie? 15 Kinect-technologie lonkt naar ontwikkelaars Eind oktober 2011 kondigde Microsoft aan dat het een commerciële SDK op de markt zou brengen waarmee bedrijven toepassingen kunnen ontwikkelen voor de Kinect die het nu ook openstelt voor derden. De Kinect kwam een jaar eerder op de markt als een bewegingscamera voor de XBox-spelcomputer. Ogenblikkelijk kraakten hackers toen het toestel. Blijkbaar een accident de parcours, want ook de ontwikkelings- en engineeringwereld toont - ondermeer voor visiesystemen - interesse in de technologie. 12 Dr. Ir. Sujeet Chand Smart manufacturing zal gepaard gaan met een schokeffect 15 Kinect-technologie lonkt naar ontwikkelaars gepaard gaan met een schokeffect 20 Ingenieurs en artsen ontwikkelen eerste patiëntspecifiek implantaat in titanium 23 Natte ingenieursdroom Virtuele auto s ontwerpen in The Cave HR-experts in debat over de ingenieursschaarste 37 Duitse fraude brengt VCA-certificering in gevaar 23 Natte ingenieursdroom? Virtuele auto s ontwerpen in The Cave De wereldwijde economische crisis heeft de drang naar kostenbesparingen versterkt, en de mogelijkheden om waarde te creëren door middel van hogere duurzaamheidscijfers zullen voorlopig alleen maar toenemen. Het zijn deze twee factoren die hebben geleid tot een hernieuwde aandacht voor virtuele ontwerpmethoden. Want de huidige ontwerptechnologie reikt veel verder dan de traditionele voordelen zoals tijdsbesparing en het versnellen van ontwerpprocessen. columns 25 Impact op ons dagelijkse leven Mechatronica, de nieuwe comfortbrenger? 35 Ook technische problemen: hoe zal het Internet er dagen verder uitzien? 39 Wanbetalers: hoe aansporen tot betaling? (1) SPECIAL ENERGIE & ENGINEERING 43 Epyon DC-technologie: eerste snellaadpunt met multi-uitgang voor elektrische wagens in België 44 Technologie evolueert snel: Weldra aardwarmte in Bergen of Mol? 48 Grootste PEM-brandstofcelcentrale: Solvay laat brandstofcel van 1 MW 800 uur stabiel draaien 53 Ecomechatronics moet machinebouwer méér slagkracht geven Technologie evolueert snel Weldra aardwarmte in Bergen of Mol? Het Bergense spoorwegstation en de buurt daar rond worden straks verwarmd met geothermie. Ook in Vlaanderen plant men opnieuw boringen om de warmte van de diepe ondergrond naar boven te halen. De sector rekent dat geothermie tegen 2050 wel 20% van de Europese energiebehoefte kan invullen. VOLG HET NIEUWS IN REALTIME OP 44 blz HET MAGAZINE OVER O&O, ENGINEERING & INNOVATIE IN PROCES, PRODUCTIE, MACHINEBOUW & LOGISTIEK ABONNEMENTENDIENST: CIM-logo nagebouwd.indd :04:05 ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

6 ENGINEERINGNET.EU NEWSLiNe Sheet Metal Working Industry is Investing Again Mack Brooks Exhibitions, organizer of the international EuroBLECH Fair: The sheet metal working industry has recovered, and now presents itself as stabilised, confident and thoroughly positive. ENGINEERINGNET.EU - The current booking status of the international EuroBLECH 2012 Fair in Germany reflects a significant stabilisation of the sheet metal working industry. Today, some seven months ahead of the opening of the exhibition, a total of 1,235 exhibitors from 38 countries have already reserved their stand space, covering some 5,000 square metres more than at the previous event. The trend, which had already become apparent during the previous exhibition, has now been confirmed: the industry sector is investing again, explains Nicola Hamann, Exhibition Director EuroBLECH on behalf of the organisers, Mack Brooks Exhibitions. Despite some incertitude due to the currency crisis in the Euro zone or the recent developments in some north African and middle Eastern countries, there are generally positive sales prospects for suppliers to the sheet metal working industry; and not only in the growth markets of Asia and South America, but also in many European countries as well as in the USA. << (BB) (picture: EuroBLECH) EuroBLECH, October, Hanover, Germany. Foundation Fieldbus Outpaces Other Process Fieldbus Solutions According to the research agency ARC, Foundation Fieldbus accounted for nearly three-quarters of the total digital process fieldbus marketplace in ENGINEERINGNET.EU -- Foundation Fieldbus provides an all-digital communication infrastructure for process automation, with multivariable measurement capabilities, powerful device diagnostics, and the ability to integrate wireless devices across multiple networks. According to ARC Fieldbus technology has made further inroads into the culture of process automation, despite the negative impact that the global recession had on the market. The company predicts ongoing expansion of the market, with continued double-digit growth over the next five years: With the Connecting Vessel Power Grids Directly to Solar Panels ABB wins order to install the first ever DC-based electric solution for a vessel. The DC grid will allow vessels to cut fuel consumption and emissions by up to 20 percent. ENGINEERINGNET.EU -- ABB has won an order to supply the first ever direct current (DC) power grid on board a ship. The equipment will allow a new offshore platform support vessel, under construction in Norway, to operate at the highest energy efficiency level to minimize emissions. In traditional electrical propulsion vessels, multiple DC connections account for more than 80 percent of electrical power consumption. Using a single DC grid represents significant power savings. ABB s solution is designed for ships with low-voltage onboard circuits, such as offshore support vessels, tug boats, ferries and yachts, and can reduce fuel consumption and emissions by up to 20 percent, states the concern. «Moreover, vessels will be ready to connect directly to supplementary DC energy sources, such as solar panels, fuel cells, or batteries,» said Veli-Matti Reinikkala, head of ABB s Process Automation division. << (BB) (picture : ABB) ditital manufacturing technology expanding into more and more application segments such as Foundation for Remote Operations Management and Foundation for Safety Instrumented Functions, a growth in the billions of dollars on an annual basis is possible for the foreseeable future. << (BB) (picture : Emerson) 6 ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart 2012

7 ENGINEERINGnet.EU NeWSLINe Belgian Q-Biologicals Signs Agreement with Bayer CropScience Former Innogenetics biologicals department signs agreement to produce recombinant proteins for Bayer. ENGINEERINGNET.EU -- Q-Biologicals, a Belgian biotech company, announces that it has entered into a service framework agreement with Bayer CropScience to produce and purify recombinant proteins for Bayer. Production of two recombinant proteins has already been commissioned. Q-Biologicals CEO, Annie Van Broekhoven, comments: The signing of this service framework agreement is a strong endorsement of the need of service provider like Q-Biologicals in the Flanders (Belgian) region. This collaboration with Bayer is an important step in fulfilling our ambition to become a key player in the field of production of biologicals. Q-Biologicals is the former biologicals department of Innogenetics/ Fujirebio. It incorporates technology acquired from the Protein Service Facility of the Flanders Institute for Biotechnology and Ghent University. The company focuses on providing services in the field of process development and manufacturing of recombinant proteins, viruses and live cells. << (BB) (picture: Bayer Cropscience) BASF Creates Catalyst with Bodyguard BASF scientists create bodyguard protecting catalyst during formic acid production process. More international news daily on ENGINEERINGNET.EU -- Very few chemical products have as many applications as formic acid: its uses include deicing airport runways or protecting silage from salmonella. BASF researchers now have developed a new manufacturing process that creates formic acid directly from carbon dioxide and hydrogen. Scientists have known about this reaction for over 40 years. But before it could be used on a large scale, they first had to find a way to protect the catalyst during the reaction. The solution is shown here: a ligand, a molecule with long arms. Like a bodyguard, the ligand protects the catalyst, ensuring that it remains active and can be used in further reactions. Ligands also allow catalysts to be recycled. << (BB) (photo: BASF) ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

8 Programmeerbare Controllers - snel, robuust, betrouwbaar! Programmeerbare S controllers voor S uiteenlopende toepassingen: A WAGO-I/O-SYSTEM 750 PERSPECTO Control-Panels, S 762 WAGO-I/O-IPC, S 758 WAGO-SPEEDWAY 767

9 ENGINEERINGnet.BE NIEUWSLIJN Brainware Doorbraak in draadloos muziek beluisteren Het Eindhovense Holst Centre en het Leuvense imec hebben na tien jaar intensief onderzoek een doorbraak bereikt in het draadloos doorsturen van muziek met hoge kwaliteit en laag energieverbruik. Bestaande draadloze audiosystemen kampen met twee beperkingen: kwaliteit en stroomverbruik. Na een paar uurtjes geven de meeste draadloze hoofdtelefoons of Bluetooth headsets er al de brui aan. Het Nederlandse Holst Centre en het Belgische imec hebben nu een oplossing: een chip die langdurig draadloos muziek beluisteren met hoge kwaliteit mogelijk maakt. In vergelijking met Bluetooth of andere bestaande standaarden, is de chip tot 5 maal energiezuiniger. Muziek versturen kan over een afstand tot 20 meter. Er is naar verluidt geen storing mogelijk van andere draadloze signalen. En objecten in de ruimte maken het signaal alleen maar beter. Impulse Ultra-wideband (UWB), de breedbandtechnologie die Holst Centre en imec gebruiken voor hun nieuwe chip, werkt namelijk op een fundamenteel andere manier dan gebruikelijke draadloze standaarden. In plaats van met relatief hoge intensiteit uit te zenden op een bepaalde frequentie, werkt UWB bij veel lagere intensiteiten, maar dan over een breed spectrum. Op die manier blijft UWB als het ware verborgen tussen de ruis van andere signalen en kan het er ook nooit mee in conflict komen. Kunst is natuurlijk om het signaal uiteindelijk weer te ontcijferen. Meteen één van de redenen waarom de huidige doorbraak pas na tien jaar intensief onderzoek gerealiseerd kon worden. Nochtans is de nieuwe technologie helemaal niet zo nieuw. Ultra-wideband dateert al uit begin vorige eeuw en ligt aan de basis van heel wat radartoepassingen. Rond de eeuwwisseling kende UWB een kleine revival, meer bepaald in de ontwikkeling van draadloos USB. Maar voor die toepassing waren de vereiste datastromen niet te combineren met een laag energieverbruik. Niemand slaagde er dan ook in om de technologie succesvol naar de markt te brengen. De UWB-technologie van Holst Centre en imec gebruikt een andere breedband modulatietechniek. Door steeds kleiner wordende IC-technologie en doorgedreven onderzoek is het nu gelukt om extreem snel de radio aan en uit te schakelen. Daarbij blijven alle voordelen van UWB bewaard en gaat de energieconsumptie omlaag, tot naar verluidt slechts maximaal een tiental milliwatt. << (BB) (foto: imec) VDL Steelweld mag productielijnen bouwen voor Ford Genk Het Nederlandse engineeringbedrijf VDL Steelweld mag productieautomatisering leveren aan Ford Genk. VDL Steelweld meldt dat het in december 2011 bestellingen heeft binnengehaald van Ford Genk en Ford Valencia. Voor de locatie in België zal het Nederlandse bedrijf productielijnen toeleveren voor de closure delen van de nieuwe Ford Mondeo zoals deuren, kofferdeksel, motorkap en spatborden. Tevens gaat VDL Steelweld een nieuwe hanginglijn inrichten. Op deze lijn zullen in de toekomst ook de modellen Galaxy en S-Max geproduceerd worden. Voor de productielocatie in Valencia worden twee hanginglijnen ingericht voor nieuwe modellen. Het gaat hierbij om een integratie in de bestaande productielijnen. Een huzarenstukje, aangezien de productie van het huidige model zoveel mogelijk ononderbroken moet doorlopen. Het ombouwen en testen van de lijn vindt dan ook plaats in de weekends binnen een tijdspanne van maximaal 36 uur. VDL Steelweld is een internationale onderneming met vestigingen in Nederland, Groot-Brittannië en Duitsland. Het hoofdkantoor is gevestigd in Breda, Nederland. Het bedrijf bouwt gerobotiseerde productiesystemen. Er werken in totaal bijna 300 mensen bij het bedrijf. Steelweld behoort tot de VDL-groep, met hoofdkantoor in Eindhoven en ongeveer medewerkers over heel de wereld. << (BB) (foto: Ford) ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

10 ENGINEERINGNET.BE NIEUWSLIJN RAB-leden doeken enige Benelux-gerichte robotassociatie op De Vereniging Robotics Association Benelux (RAB) is ontbonden. De leden raakten het naar verluidt niet eens over de toekomstige koers van de associatie. De Algemene Vergadering van RAB de vereniging van invoerders en fabrikanten van industriële robots heeft eind januari beslist de associatie te ontbinden. Dat meldt RAB in een zéér kort persbericht van 3 zinnetjes. Volgens die mededeling ligt een verschil van mening over de toekomstige koers van de RAB ten grondslag aan de ontbinding. En ook: De leden zijn in goede harmonie uit elkaar gegaan. RAB had zich het delen en uitdragen van kennis die inzicht geeft in de toegevoegde waarde van industriële robotsystemen voor allerlei toepassingen in verschillende sectoren (metaal, food, etc.) tot doel gesteld. Daarnaast behartigde de RAB de economische en technische belangen van haar leden. Een van de belangrijkste pijlers van de Vereniging RAB was het tonen aan de markt dat industriële robots perfect RAB is dood, lang leve Vision & Robotics Solutions De inkt van het persbericht over de opdoeking van de RAB-robotassociatie was nog niet droog, of het Nederlandse Mikrocentrum kondigde een nieuwe werkgroep aan over robotica. In tegenstelling tot België, beweegt er in Nederland heel wat op het vlak van robotica en automatisering. Eén dag na het bericht over de opdoeking van RAB, kondigde het Nederlandse Mikrocentrum fijntjes aan binnen zijn High Tech Platform al eind november 2011 een nieuwe werkgroep voor diezelfde leveranciers opgericht te hebben. En daar houden de initiatieven in Nederland niet op: zo startte ook de TU Eindhoven in 2011 het Robotic Open Platform, een open source project dat de uitwisseling van praktische robotkennis moet bespoedigen. De werkgroep van Mikrocentrum, Vision & Robotics Solutions, bundelt intussen een vijftigtal bedrijven, en heeft krek hetzelfde doel als het ter ziele gegane RAB: zich inzetten om vision, robotica, gerelateerde industriële automatisering en systeemintegratie in zowel Nederland als België meer voet aan de grond te laten krijgen. Els van de Ven van Mikrocentrum: Naast promotie van de techniek maakt de Vlnr: Els van de Ven, Mikrocentrum en Ditske Kranenburg, Roboned. nieuwe werkgroep de branche als zodanig sterker door gezamenlijke doelstellingen te formuleren en de krachten te samengaan met veiligheid. Daarvoor is een stichting en een veiligheidskeurmerk in het leven geroepen: RAB Robotics Safety Mark. Doordat deze stichting een aparte entiteit is, heeft de opheffing van de RAB formeel geen impact op deze stichting. De RAB-leden, die het dus (helaas, want een mooi marktstaal) niet meer zagen zitten: ABB, AWL-Techniek, DE- STA-CO Benelux, Dero, Factory Control, FANUC Robotics Benelux, Ferdar Automation Technology Nederland, IRS Robotics, KUKA Automatisering + Robots, Manders Automation, MechDes Engineering, Moba, RFA Rijlaarsdam Factory Automation, Robertpack Industrial & Packaging Equipment, Rolan Robotics, Schunk Intec, Stäubli Benelux, Valk Welding, VDL Steelweld, WWA Projects, YASKAWA Benelux, ZVS Techniek. << (BB) (foto: Messe Munchen) bundelen bij het ontwikkelen van innovatieve en relevante oplossingen. Een samenwerkingsverband met Roboned, een andere Nederlandse robotorganisatie, waartoe zo n 340 bedrijven, kennisinstellingen en universiteiten behoren, zou zich in een vergevorderd stadium bevinden. In België heerst op het vlak van robotica alvast een grote stilte. Organisaties en bedrijven kunnen wél aansluiten bij Nederlandse initiatieven, maar daar houdt het zo ongeveer op. Helaas. En of er tijdens vergaderingen in Nederland Frans gesproken wordt, durven we te betwijfelen. Waardoor meteen een deel van de robotleveranciers en -gebruikers in Franstalig België in de kou blijft staan. << (BB) (foto: Mikrocentrum) 10 ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart 2012

11 ENGINEERINGnet.BE NIEUWSLIJN Qinetiq Space ontwikkelt nieuw dockingmechanisme voor ISS-ruimtestation Sirris voert reeks robotondersteunde testen uit op door Qinetic Space ontwikkeld dockingmechanisme voor het ISS. Het Belgische Qinetiq Space is volop bezig met de ontwikkeling van een nieuw dockingmechanisme (een IBDM of International Berthing and Docking Mechanism) voor ESA. Een IBDM vangt een voertuig of module op die naar het ISS zweeft en dempt alle relatieve beweging tussen de module en het ISS. Eens dit gebeurd is, zorgt de IBDM voor een structurele luchtdichte koppeling tussen beide. Voor de testen deed het Belgische bedrijf een Metapro verruimt tot nieuwe materialenbeurs MTMS In maart 2013 staat er een nieuwe vakbeurs in Brussel. MTMS, of de Material Transformation & Machining Show. Die vervangt de bestaande Metapro-beurs over metaalbewerking. De Metapro, die normaal deze maand haar zevende editie zou beleven, was aanvankelijk met een jaar uitgesteld om beter in de beurzenkalender te passen. Metapro zou voortaan in de oneven jaren georganiseerd worden. Zou, want organisator Expo Advice kondigde vorige week op het Metapro Network Event in Kortrijk aan dat Metapro volgend jaar opgaat in MTMS of Material Transformation & Machining Show. Het wordt naar verluidt een nieuwe vakbeurs voor bewerkingstechnologieën die zich Karl D haveloose richt op verschillende materialen: metaal, kunststoffen, composieten. Karl D haveloose van Expo Advice: In het licht van de snelle ontwikkeling van nieuwe technologieën zoals rapid prototyping, 3D-technologieën of het verlijmen beroep op het kenniscentrum Sirris. De grote technische uitdaging was het omgaan met van materialen, zijn wij ervan overtuigd dat een verruimd Metapro-concept een goede oplossing kan bieden voor de Belgische markt. Met de nieuwe beursformule MTMS wil hij een overkoepelend visionair concept in de markt zetten waarin ook andere technologieën voor het bewerken van kunststoffen, composieten of hybride materialen aan bod komen. MTMS richt zich zowel tot de traditionele bezoekers uit de metaalsector als tot hightech-bedrijven die composieten verspanen of textiel verwerken in hun productieproces. Ook bedrijven uit de textielsector, de kunststofindustrie of de voedingssector kunnen er op zoek gaan naar nieuwe bewerkingstechnologieën, aldus D haveloose. Metaalbewerkingstechnologie blijft wellicht de kern van de vakbeurs, maar technologieën voor het bewerken van andere industriële materialen krijgen een evenwaardige plaats, zoals verlijmen, additive manufacturing en rapid prototyping. Ook aan automation & logistics wordt naar verluidt gedacht. (Bron: PDC, Vraagenaanbod) de grote krachten en momenten die gepaard gaan met het koppelen van de modules. Qinetiq Space wilde meer bepaald onderzoeken welke krachten en momenten precies optreden bij het docken volgens verschillende naderingstrajecten. Bij deze trajecten doen zich tijdens het naderen translatie- en rotatiefouten voor, waardoor bijkomende krachten en momenten optreden die geregistreerd moesten worden. Sirris kon met een robot de gewenste trajecten beschrijven. Een krachtcel op het einde van de robotarm liet toe het verloop van de belastingen nauwkeurig op te volgen. De geregistreerde krachten en momenten konden vervolgens vergeleken worden met deze die opgemeten werden in het actieve gedeelte van de IBDM. Met behulp van een 3D-optisch meetsysteem konden de verplaatsingen nauwkeurig gevolgd worden en vergeleken met de door de robot zelf geregistreerde posities van de eindeffector. De samenwerking heeft alvast geleid tot een contract voor verdere testen door Sirris. Het doel is nu het demonstreren van de capture - en damping -fase van het docking process in combinatie met de dynamica van de dockende module en het ISS. << (BB) (foto: QinetiQ) ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

12 ENGINEERINGNET.BE INTERVIEW Dr. Ir. Sujeet Chand, CTO Rockwell Automat Smart manufacturing zal gepaard gaan met een scho De factory of the future, smart manufacturing, addivitieve fabricage, de gehele technische wereld bereidt zich voor op een grondige transformatie van het productie-apparaat om competitief te blijven in de werkelijk geglobaliseerde wereld van morgen. Dat wordt een wereld waarin een e-reader zoals de Kindle een time to market van amper enkele maanden telt, waar Tata een auto neerpoot voor een pietluttig bedrag, en waar alle facetten van ontwerp tot levering aan de consument onderdeel zijn van een intelligent, tentakelachtig productiemodel in de cloud. Wij spraken er in Chicago over met Dr. ir. Sujeet Chand, een wereldwijde autoriteit op het vlak van smart manufacturing, die zich als Chief Technology Officer van Rockwell Automation in de bevoorrechte positie bevindt alle ontwikkelingen van (erg) nabij te kunnen volgen. Door ing. Koen Vandepopuliere M.Sc., Engineeringnet Magazine Hoe zou u smart manufacturing definiëren? Sujeet Chand: Smart manufacturing staat voor sterk geconnecteerd en geoptimaliseerd produceren. Met sterk geconnecteerd bedoelen we: alles wat kan worden gedigitaliseerd, moet worden gedigitaliseerd en met mekaar geconnecteerd via het internet. Met geoptimaliseerd willen we zeggen dat het ertoe bijdraagt de processen te verbeteren met als gevolg verhoogde productiviteit, terugdringen van kosten, van voorraden en energieverbruik, tevens impliceert smart manufacturing dat elk onderdeel vlot traceerbaar is - onder meer de herkomst ervan - zodat kwaliteits- en veiligheidsproblemen die eruit voortkomen, snel worden geïdentificeerd en geremedieerd. Het connecteren omvat dus heel wat aspecten: niet enkel het automatiseringssysteem maar ook leveringsketen, distributiesysteem, bestelmodules, Smart manufacturing impliceert dat modellen worden geverifieerd met als doel de productieprocessen beter te laten beheren door het naar een hoger niveau tillen van connectiviteit en communicatietechnologie: communicatie tussen de verschillende onderdelen van de onderneming zal toelaten de processen te optimaliseren. Het heeft een impact op onderzoek en ontwikkeling, vrachtvervoer, het faciliteert produceren op vraag van de klant, Uiteindelijk komt het neer op: klanten geven wat ze wensen. Ik geef enkele voorbeelden. Stel, de consument zoekt in een supermarkt naar een bepaald product, maar ziet dat het niet meer voorradig is. Maar als de leverancier van dat product zicht heeft op de voorraden van de supermarkt, kan deze ervoor zorgen dat het altijd aanwezig is. Het helpt ook bij het ontdekken van trends. Amazon, bijvoorbeeld, merkte een toegenomen vraag naar touchcomputing, genre ipad. Wel, toen Amazon competitief wou worden in die markt, moesten ze zeer snel zelf met zo n tablet op de proppen komen. Ze moesten dus in staat zijn zo n product snel te ontwikkelen, te ontwerpen, produceren, distribueren, zodat ze hun klanten kunnen geven wat ze vandáág willen. Zo ontstond de Kindle. Een mooi voorbeeld van een bedrijf dat ter zake ver staat, is ook Dell. Deze firma staat bijzonder sterk wat betreft het beheer van hun leveringsketen, produceren overeenkomstig de vraag van de klant, En Tata Motors is er, mede dankzij smart manufacturing, in geslaagd de goedkoopste auto ter wereld te produceren. Wat ziet u als de cruciale onderdelen van smart manufacturing, en waarom? Sujeet Chand: Belangrijk is een gestandaardiseerd netwerk. De communicatie zal verlopen over het internet; interoperabiliteit van systemen via internet is cruciaal. Een tweede belangrijke component is productie-intelligentie. Dit beheert het productiegebeuren en vertaalt het in informatie, dus data, op basis waarvan acties worden ondernomen. Vraag is dan: hóe zorgt u daarvoor? Welnu, ook daarbij spelen standaarden een belangrijke rol. Derde component, tenslotte, is de bekomen informatie te gebruiken om alle aspecten van de onderneming te optimaliseren: sites, leveringsketens, Om dat mogelijk te maken, zijn geavanceerde signalisatie en modellering belangrijk, computers met 12 ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart 2012

13 ion: keffect QUOTE Dr. ir. Sujeet Chand: Smart manufacturing zal inspireren tot proces- en productinnovaties die een waar schokeffect in de markt teweegbrengen. Bijvoorbeeld een auto voor 3.000, of een PC voor 300 dollar. hoge verwerkingssnelheden, en nog veel meer. Welke evoluties ziet u ter zake in het volgende decennium? Sujeet Chand: Ik geloof dat het internet, en internetgerelateerde standaarden, een steeds belangrijker rol zullen spelen inzake industriële automatisering. Wat we ook zullen zien, is dat de voortschrijdende globalisering de tendens naar smart manufacturing zal versnellen. Neem een firma die computerchips maakt in Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Europa en Azië. Hoe beheert deze haar leveringsketens, haar fabrieken, hoe zorgt ze ervoor dat de kwaliteit wereldwijd consistent is, hoe kan ze reageren als er problemen optreden in de leveringsketen, waar ook ter wereld? Daarvoor is een sterk geconnecteerde onderneming nodig. Voorts zien we, vandaag reeds, een convergentie tussen IT- en controleafdeling. Dat zorgt ervoor dat steeds meer mensen nodig zijn die zich in beide domeinen thuis voelen; kenniswerkers die, zich baserend op informatie afkomstig uit de leveringsketen, in real time beslissingen kunnen nemen, gebaseerd op zakelijke overwegingen. Maar dat neemt niet weg dat er ook heel wat gespecialiseerde machine-operatoren, technici, nodig zullen blijven. En wat betreft smart manufacturing zelf? Sujeet Chand: Smart manufacturing zal drie fases doorlopen. In een eerste fase zal ze diverse stappen in het productieproces met mekaar connecteren en meer harmonisch laten verlopen, om zo de efficiëntie op de site te bevorderen. Daar zijn, typisch, informatietechnologie aanwezig, sensoren, motoren/actuatoren, controllers, productiemanagementsoftware, om elke specifieke stap of bewerking te beheren. Maar: elk daarvan is een efficiëntie-eiland! Smart manufacturing zal deze eilanden met mekaar connecteren en het delen van data mogelijk maken over de hele site. De convergentie tussen data die zijn vergaard door machines en deze uitgaande van menselijke intelligentie zal optimalisaties over de hele site faciliteren, net als het halen van managementobjectieven in de hele onderneming: economische performantie, veiligheid van werknemers, milieugerelateerde doelen, De tweede fase impliceert het connecteren van modelleer- en datatechnologieën met hoogperformante computerplatformen, wat het mogelijk zal maken te komen tot beduidend hogere niveaus productie-intelligentie. ENGINEERINGnet.BE INTERVIEW Complete productielijnen, en sites, zullen dermate flexibel zijn geworden dat ze in real-time reageren, wat leidt tot energiebesparing en geoptimaliseerde output. Bedrijven zullen de mogelijkheid hebben huidige en toekomstige processen te optimaliseren door het ontwikkelen van opvallend geavanceerde modellen en simulaties van productieprocessen. Onder meer zullen ze modellen ontwikkelen voor de massaproductie van producten en componenten die voortvloeien uit vorderingen inzake nanotechnologie: de ontwikkeling van ultra-geminiaturiseerde, zeer complexe componenten, systemen en materialen. Nog in deze tweede fase zal fabrieksspecifieke informatie worden geconnecteerd met data afkomstig uit de hele leveringsketen: gaande van beschikbaarheid van ruwe grondstoffen en het reageren op de wensen van klanten, tot het leveren van afgewerkte producten. En zodra slimme netten er zijn, zal de fabriek die voldoende aandacht besteedde aan smart manufacturing, klaar zijn ermee te connecteren om zo de energie te verbruiken wanneer deze meest voorradig of laagst in prijs is. Jaar na jaar blijft productie-intelligentie toenemen; uiteindelijk mondt ze uit in de derde fase. Smart manufacturing zal dan inspireren tot proces- en productinnovaties die een waar schokeffect op de markt teweegbrengen. Bijvoorbeeld een auto voor 3.000, of een PC voor 300 dollar. Vandaag dwingen leveringsketens als het ware te aanvaarden wat werd geproduceerd; tijdens deze derde fase, echter, wordt het net omgekeerd. Bedrijven zullen producten maken die zijn aangepast aan individuele noden: denk aan medicijnen met specifieke doseringen en samenstellingen. Klanten zullen een fabriek laten weten welke auto deze moet produceren, welke componenten ze in hun computer willen, of welke de jeans is die perfect op hun lichaam past. Deze derde fase zal de meest ingrijpende zijn, en van vitaal belang voor bedrijven. Deze zullen geen incrementele of geleidelijke veranderingen zien. Maar wel: wijzigingen die de regels van het spel compleet veranderen en de markten heftig door mekaar schudden << (foto s: Rockwell) ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

14 7844 x passie! Onze specialisten voor de controle van uw processtoepassingen 3 van de voor u met passie ontwikkelde producten : Contactmanometer: volledig elektronisch, slijtagevrij, zeer nauwkeurig met analoge en digitale display en analoge en digitale uitgangen. Niveausensor efector gwr: sensorstaaf kan naar wens ingekort worden, individueel aan de tank aan te passen. Inline stromingssensor efector mid: compact en prijsgunstig. Voor debietmetingen, totaliseren van de doorstroomhoeveelheid en temperatuuraanwijzing. ifm electronic - close to you! - tel : 02/

15 ENGINEERINGnet.BE ONDERZOEK & ONTWIKKELING Serious games en herkenning Kinect-technologie lonkt naar ontwikkelaars De Kinect is gebaseerd op triangulatie. Hij heeft een infraroodbron die de omgeving bestraalt met een bekend puntenpatroon. Elke beweging die je maakt, zorgt voor een vervorming van het geprojecteerde patroon die de camera registreert. Achterliggende software doet aan patroonherkenning en triangulatie om de diepte te meten. Het begin 2009 door Microsoft overgenomen Israelische PrimeSense ontwierp de techniek en heeft het over LightCoding. Dat is dus wel iets anders dan Time of Flight dat afstanden meet op basis van het tijdverschil tussen het uitzenden van het licht en het opvangen van zijn reflectie. Het uiteindelijke resultaat is een dieptemap. Bij een beeldsnelheid van 60 frames per seconde zou de camera bewegingen van 1 cm registreren. De camera is ontwikkeld door PrimeSense/3DV Systems. Begin 2009 nam Microsoft 3DV Systems over en bouwde de camera in de Kinect. Verder zit er in de Kinect een RGBcamera, gezichts- en stem-herkenning en microfoon. De technologie omvat naar verluidt een 600-patenten. De consumentenmarkt is hier de technologiemotor. De massamarkt -uiteindelijk gaat het om huiskamerspelletjes die beweging herkennenrukt de prijzen naar beneden. Microsoft wil de technologie nu opentrekken naar de Windows-pc omgeving. Industriële belangstelling Ondertussen vind je op het internet een aantal projecten rond meer industriële toepassingen. Dat van het Finse Fastems bijvoorbeeld, sterk in automatisering, deed met de Unit for Computer-Human Interaction aan de Universiteit van Tampere, proeven naar het inzetten van de Kinect als interface voor machineoperatoren. Het stelde een proof-of-concept voor op de jongste EMO-beurs in Hannover. In de plaats van knoppen in te drukken, doe je dat straks misschien met gestures of typebewegingen, zegt researcher Tomi Heimonen die zeven moves isoleerde. Eind oktober 2011 kondigde Microsoft aan dat het een commerciële SDK op de markt zou brengen waarmee bedrijven toepassingen kunnen ontwikkelen voor de Kinect die het nu ook openstelt voor derden. De Kinect kwam een jaar eerder op de markt als een bewegingscamera voor de XBox-spelcomputer. Ogenblikkelijk kraakten hackers toen het toestel. Blijkbaar een accident de parcours, want ook de ontwikkelings- en engineeringwereld toont - ondermeer voor visiesystemen - interesse in de technologie. door Luc De Smet, Engineeringnet Magaizne De software in de Kinect-camera scant het skelet van de operator, identificeert de schouders, de elleboog en de pols en typeert daarmee bepaalde bewegingen. Eenvoudige zaken als het openen of sluiten van de machinedeur, links of rechts draaien, Als grote voordeel ziet Heimonen het gebruiksgemak. Er komt geen specifieke hardware meer aan te pas. De camera kost Geert Caenen, Vision++ twee keer niks. Alleen bij het opstarten van de toepassing moet de camera even kalibreren. De operator gaat daarvoor even op zijn plek staan met de armen open. De uitdaging bestaat er natuurlijk in om de toepassingen te vertalen naar een heuse industriële omgeving, rekening houdend zowel met de veiligheids- en ergonomieaspecten. In een productieomgeving kan ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

16 23 May 2012» awarding!«welcome to the 8th IERA Award 2012 at the AUTOMATICA The top event for robotics experts: The IERA Invention & Entrepreneurship Award for Outstanding Achievements in Commercializing Innovative Robot and Automation Technology! This distinguished award is a joint initiative of the IEEE Robotics and Automation Society (IEEE RAS) and the International Federation of Robotics (IFR). The nominated finalists will be announced at the IERA Award Session at the AUTOMATICA in Munich: 23 May 2012 from 13:00 hrs to 16:30 hrs in hall A3, room A31/32. We look forward to your participation registration is not necessary, participation is free of charge. Invitation to the Networking-Dinner with announcement of the winner and expert meeting We strongly encourage you to attend: The IERA Networking-Dinner will include the official award ceremony, honourable guests as well as others who are interested in current news and getting to know the international experts of the robotics community. We look forward to your registration for the Networking-Dinner on 23 May 2012, from 19:00 hrs to 22:30 hrs at the restaurant Seeblick at the fairground of Messe Munich. Participation fee: 60.- For more information and registration please visit our website or contact IFR, Ms. Silke Lampe Tel.: Fax: IFR International Federation of

17 ENGINEERINGnet.BE ONDERZOEK & ONTWIKKELING dat wel. Een goede belichting en de juiste hoek met de camera zijn belangrijk voor een correcte herkenning van de beweging, zegt Heimonen. Dat valt natuurlijk op te lossen door op de grond een cirkel te trekken waarbinnen de operator zijn instructies kan doorgeven. We moeten ook zeer voorzichtig zijn met ongewilde bewegingen. Niezen, bijvoorbeeld. Het project maakt deel uit van ruimere programma s van de Finse metaalverwerkende cluster die door de coördinerende Finse onderzoeksorganisatie Tekes gefinancierd worden. In dat kader ook het UXUS-gebeuren -User Experience & Usability in Complex Systems (UXUS)- dat bedrijven als Kone, Konecranes, Metso Paper, Rautaruukki en Fastems betrekt. Het gaat er vooralsnog om een conceptueel kader te creëren, gedreven door de praktijk van gebruikers en klanten. Dat moet zorgen voor nieuwe interactieconcepten en -gereedschappen die zowel de ervaring van de gebruiker als de productiviteit verbeteren. Het programma gaat ervan uit dat het succes en de concurrentiekracht van bedrijven in de toekomst sterk verbonden zal zijn met de manier waarop ze in staat zijn te zorgen voor mensgerichte interacties, duurzame processen, producten en diensten. Maar ook samenwerken in open innovatienetwerken en co-creatie ziet men als noodzakelijk om werkelijk innovatieve uitdagingen aan te gaan. Daarbij wordt het transformeren van kennis tussen onderzoek en praktijk, tussen de academische wereld en de zakenwereld belangrijker dan ooit. Pick & place Het Nederlandse Vanderlande Industries experimenteert met de Kinect. We zetten een ontwikkelingsproject op en doorlopen nu een feasibility traject met een testopstelling. Omdat andere visiesystemen niet lukten, suggereerde Vision++, waarmee we samenwerken, twee maanden geleden om het eens met de Kinect te proberen, zegt Peter Hendriks, R&D projectleider. Testen met Time of Light-systemen kenden veel problemen. De toepassing wil immers dat er in een doos gekeken wordt. ToFsystemen hebben daarbij last van reflecties van de randen. De Kinect was op een 10-tal dagen up & running. Dank zij de SDK en het opentrekken van de Kinect voor pc wisten we op heel korte tijd vele functies te integreren, aldus Geert Caenen, project manager bij Vision++ uit Heverlee. De meerwaarde van Vanderlande s oplossing bestaat in het picken van verschillende producten uit zowel een chaotische als een geordende opslag en het kunnen plaatsen in een bak. De toepassing is gekoppeld aan een portaalrobot waaronder klantenorderbakken aangevoerd worden. We gaan naar een 700 à picks per uur, rekent systeemarchitect Bruno Van Wijngaarden bij Vanderlande Industries. Het afleggen van de items in de order-bakken gebruikt de ruimte optimaal. Het visiesysteem analyseert dus ook eerst de inhoud van de orderbak want die kan reeds gedeeltelijk gevuld zijn. Vision++ koos voor een robuust systeem dat zowel textuurkenmerken -de opdruk van dozen, bijvoorbeeld- als 3D-vorminformatie gebruikt om zoveel mogelijk items in de productbak te identificeren en te verifiëren. De Kinectcamera is deel van dit visiesysteem. Bruno Van Wijngaarden Kinect, met onderaan de sensoren. De technologie maakt furore: Samsung kondigde half februari aan 3D-TV af te vallen, maar wel sterk te geloven in intelligente, geconnecteerde televisie, met de Kinect voor de bediening van de tv via stem of gebaren. (foto: Microsoft) Voor het gecontroleerd afleggen van items in de orderbak wordt een tweede systeem met Kinect-camera gebruikt. Kinects 3D-hoogtekaart van de bakinhoud wordt gebruikt om geschikte aflegposities te berekenen aan de hand van voorgedefinieerde heuristieken. De Kinect is niet eenvoudig te kalibreren maar het is een massaproduct, zegt Caenen. Zodra iemand de sensor kalibreert, is die kalibratie ook bruikbaar voor anderen. Je vindt op internet kant-en-klare kalibratiedata en tools voor de gevorderde gebruiker die zijn eigen Kinect wil kalibreren. De Kinect beweegt mee op een as van een robot. Er is dan ook een wisselwerking tussen de snelheid van beeldverwerking en die van de robot. Je kan het systeem niet triggeren met een hardware signaal of Proefopstelling bij Vanderlande Industries, met als commentaar van System Architect Bruno van Wijngaarden: Moeilijk om een beeld te tonen zonder te veel weg te geven van de technologie (foto: Vanderlande) ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

18 Betrouwbaar Flow meten. Proline Prosonic Flow B 200 De Prosonic Flow B 200 is een Utrasone gasflowmeter, speciaal ontworpen voor het meten van biogas. De B 200 maakt het mogelijk om naast het volume van biogas of stortgas ook het methaangehalte van het gas meten. Deze unieke techniek biedt de volgende voordelen: Natte en droge gassen kunnen worden gemeten De meting is onafhankelijk van de samenstelling van het gas, en is ook mogelijk bij lage druk Onderhoudsvrij Dankzij de intrinsiek veilige (Ex ia) tweedraads uitvoering is het instrument uitermate geschikt voor toepassing in een explosieve gevaarlijke omgeving Kwaliteit en kwantiteit worden 24 uur per dag gemeten Additionele metingen mogelijk; - Herleid volume [Nm³] - Methaan percentage - Verbrandingsenergie - Wobbe Index Endress+Hauser NV Carlistraat Brussel België Telefoon Fax

19 ENGINEERINGnet.BE ONDERZOEK & ONTWIKKELING puls. De camera kan in continu mode 30 beelden per seconde verwerken, hetgeen beter is dan de meeste industriële 3D camera s. De Kinect is duidelijk geen industriële hardware. Dat stelt vraagtekens bij de levensduur van het apparaat. Misschien moeten de integratoren straks de sleutelcomponenten afzonderlijk aanschaffen en in een stevige behuizing monteren. Het is de bedoeling potentiële klanten een demonstratieomgeving te bieden. We zoeken er straks een pilot project bij met specifieke eisen, zegt Van Wijngaarden. De voorkeur gaat uit naar een pilot in de retail voor het stapelen van vleesschaaltjes, bijvoorbeeld. De integrator wil ervaring opdoen met verschillende vormen en aspecten van verpakkingen. Daarom wordt ook gekeken naar het behandelen van onderdelen en componenten. Het prototype wil Vanderlande dit jaar nog operationeel hebben om dan voor eind 2013 een gebruikersproject rond te hebben. Of eerder. Dit is ook Belgisch Op basis van 36 punten isoleert de Kinect-software de patronen van een menselijke figuur tegen de achtergrond. Het creëert een skelet in het beeld, legt Laurent Grumiaux uit bij het Fishing Cactus in Bergen dat officieel XBox developper is van serious gaming. De herkenningsmachine werkt overigens enkel bij mensen. De bewegingen van de figuur kunnen softwarematig hertaald worden naar om het even welke avatar -of dat nu een menselijke figuur is, een paard of een doos. Ook kunnen ze een cursor aansturen. De XBox komt met twee standaard cursors -voor twee paar handen. Wil je een cursor met de voet aansturen, dan moet je zelf gaan programmeren, aldus Grumiaux. Vandaag pikt de Kinect er nog geen individuele vingers of polsrotatie uit. De feedback die je daarover krijgt, is gebaseerd op vooropgenomen animaties. Ook de feedback over gelaatsuitdrukkingen -lachen, bijvoorbeeld- is onnauwkeurig en vergt veel expressie. De derde as -de z-as- gebruikt ook veel CPU-rekenkracht, daar moet je dus spaarzaam mee omgaan. Grumiaux verwacht, nu de Kinect-technologie opengesteld wordt voor de pc, dat de camera in de volgende versie van de Kinect: uitstekend om ervaring met robots op te doen... Twee 20 jaar oude studenten in Robotics Engineering uit Zweden stellen op YouTube hun project voor. Met behulp van ondermeer een Kinect sturen en programmeren ze een ABB-robot. De camera kost twee keer niks. Of hoe je als student de aankoop van duur industrieel materiaal omzeilt... en toch ervaring opdoet! Bekijk de video op You Tube. Scan de QR-code in. << Kinect een grotere resolutie zal hebben en dat er een near mode komt zodat de persoon dichter bij de camera kan. De pcgebruiker heeft op zijn machine doorgaans meer intern geheugen dan op de XBox zodat zaken complexer kunnen worden. Je kan de Kinect voortaan ook koppelen aan een joystick, microfoon of externe webcamera die bijvoorbeeld specifieke gelaatsuitdrukkingen aftoetst. Cognitief gedrag testen Fishing Cactus ontwikkelde met het Erasmus-hospitaal van de ULB een proof of concept om het cognitief gedrag van patiënten of proefpersonen te testen. Therapeuten observeren hiermee hoe mensen hun avatar in een virtuele omgeving aansturen met hun handen of lichaamsbeweging. De therapeuten kunnen zelf het scenario bepalen. Fishing Cactus werkt er aan een tweede versie. Het ontwikkelde ook een prototype voor een virtuele fysiotherapiecoach die de patiënt onmiddellijk feedback geeft over zijn bewegingsoefeningen voor de Kinect. Voor de Europese Commissie ontwikkelde het met het communicatiebureau Mostra een edu game voor het bezoekerscentrum van de EU Commissie. Voor de industriële wereld zijn we klaar met een heel groot trainingsproject voor een Italiaans bedrijf. We koppelden de Kinect aan een van hun apparaten. De trainingsopstelling, die gebruik maakt van 3D, cursoren en een gepersonaliseerde avatar, geeft feedback over de kwaliteit van het gebruik van het apparaat: over de beweging, het ritme, de accuraatheid, De Kinect doet het heel goed bij wie moet leren omgaan met een proces of apparaat. Hiermee train je het spiergeheugen. Fishing Cactus ontwikkelt serious games voor autobouwers en producenten van work-out toestellen maar is ook actief in de nucleaire sector met veiligheids- en evacuatie-scenario s. Er is steeds beweging aan gekoppeld. Fishing Cactus startte in 2009 met vier mensen en telt vandaag bijna 30 medewerkers. Meer dan de helft is programmeur. Er zijn vier game designers en vier 2D- en 3D-artiesten. De omzet groeide van naar 1,2 miljoen euro eind We bouwden een eigen 3D-engine waarmee we serious games ontwikkelen. Daarbij integreren we de inhoud en het proces, inclusief beelden, belichting, achtergronden, artificiële intelligentie, avatars. We waken er steeds over dat de fun -toets aanwezig blijft, stelt Grumiaux. We spreken dan ook niet over pure simulaties. Het gaat om ervaringen met inhoud. Een goeie game bouwt het bedrijf op een week. Een degelijke industriële toepassing vergt al gauw een paar maanden. We leven in een wereld waar mensen willen leren zonder inspanning, op een actieve manier, stelt Grumiaux. De jongere generatie is groot geworden met spelletjes en kan wellicht niet meer leren zonder spel of actieve toepassing. Archaïsche dinosaurussen denken dat spelletjes alleen zijn voor kinderen. Maar de gemiddelde leeftijd van gamers is vandaag zowat 35 jaar! Spelen zijn gewoon verweven met onze dagdagelijkse wereld. << ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart

20 ENGINEERINGNET.BE onderzoek&ontwikkeling Ingenieurs en artsen ontwikkelen eerste patiëntspecifiek implantaat in titanium Een gezamenlijk project met partners uit de Belgische en Nederlandse academische wereld, de medische sector en de industriële engineering heeft geleid tot de ontwikkeling van een volledig onderkaakreconstructie-implantaat in titanium. Uniek: het implantaat is in België gefabriceerd met behulp van Selective Laser Melting, een vorm van digitale productie. door Bert Belmans, Engineeringnet Magazine Het unieke schuilt in de productiemethode van het implantaat via 3D-printen, of Additieve Fabricage. In tegenstelling tot klassieke kaakimplantaten, waarbij materiaal wordt weggefreesd om de juiste vorm te krijgen, is dit onderkaakreconstructie-implantaat laagje voor laagje opgebouwd via een hoogpreciese laser. Die verhit metalen poederdeeltjes selectief, die vervolgens snel en volledig smelten en hechten aan de vorige metaallaag zonder lijm of bindvloeistof. Deze methode Rapid Prototyping, 3D-printing of Additieve Fabricage genoemd - is niet nieuw, maar begint stilaan volwassen te raken. En België is op het vlak van 3D-printing verwend: er zijn niet minder dan 3 fabrikagecentra actief (LayerWise, Melotte en Materialise), waaronder het grootste van Europa. In dit geval is de eer aan fabricant LayerWise. Die gebruikte titanium als grondstof voor het implantaat, en wist de volledige prothese, inclusief de gewrichtsdelen, als één geheel te fabriceren. Prof. Dr. Jules Poukens van de Universiteit Hasselt: De nieuwe behandelingsmethode is een wereldpremière omdat het gaat over het eerste patiënt-specifiek implantaat ter vervanging van een hele onderkaak. Het implantaat integreert meerdere functies, waaronder kuiltjes die het oppervlak vergroten, holtes die de spierhechting Boven: team van chirurgen en ingenieurs tijdens de ingreep in het Orbis Medisch Centrum Sittard-Geleen. Onder: schedel zonder en met inplantaat. Het hele project is een staaltje van Belgisch-Nederlandse samenwerking: de nieuwe methode werd ontwikkeld door de Biomed onderzoeksgroep van de Universiteit Hasselt (B) in samenwerking met ingenieurs van de Xios Hogeschool (B), van Xilloc Medical (NL), de Universiteit Leuven en chirurgen van het Orbis Medisch Centrum Sittard-Geleen (NL). LayerWise (B) produceerde de implantaatstructuur, die voorzien werd door een biokeramische laag door Cam Bioceramics (NL). Ronduit schitterend! (foto: LayerWise). bevorderen, en sleuven die onderkaakzenuwen geleiden. Bovendien is het onderkaak-implantaat voorzien om later dentale implantaatbruggen- en/of steegconstructies rechtstreeks te kunnen bevestigen. Ik leidde het chirurgenteam die de AM-geproduceerde structuur geïmplanteerd heeft tijdens een operatie van minder dan vier uur in het Orbis Medisch Centrum in Sittard-Geleen. Kort na het ontwaken uit de anesthesie sprak de patiënt reeds enkele woorden, 20 ENGINEERINGNET MAGAZINE - maart 2012

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015 EPLAN User group Siemens in Nederland siemens.nl Wereldwijde aanwezigheid Dicht bij de klant overal ter wereld 10,9 115.000 69 Omzet (in miljard ) 2 15% van wereldwijd totaal Werknemers 3 33 % van wereldwijd

Nadere informatie

Remote maintenance 4.0

Remote maintenance 4.0 Locatie A Locatie B Remote maintenance 4.0 Onderwerpen 1 2 3 Uitleg Remote maintenance 4.0 Verschillende manieren van Remote maintenance Remote maintenance als een service 4 Twee voorbeelden van mogelijke

Nadere informatie

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Even voorstellen Pim Berends, 1963 Business Consultant, ICT Automatisering. > 25 jaar ervaring in de industriële automatisering. MES scans

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Industry 4.0. Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën. Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT

Industry 4.0. Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën. Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT Industry 4.0 Big Data: van shopfloor naar IT level MES/ERP: Trends & Technologieën Advantech Europe Jim ten Broeke Business Development Manager IoT Internet of Things: de evolutie Vandaag, 2016, groeit

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group Programma: 1. Introductie trainingen Ton Knegt STC Group 2. FF EMEA Demo units Peter Overgauw - Honeywell 3. Training cases Bindert Douma STC

Nadere informatie

The Control Room of the Future

The Control Room of the Future Even voorstellen: Prodek Automation products Opgericht in 2001 Importeur / distributeur Opleiding / levering / advies / consultancy / dienstverlening Joop de Kwant Directeur Hoe ziet de toekomstige controle

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie

Meer uitleg p. 2-4. Ricoh in het algemeen. p. 5

Meer uitleg p. 2-4. Ricoh in het algemeen. p. 5 RICOH BELGIUM, Leuvensestwg. 510, 1930 ZAVENTEM 02/712.12.12 Fax 02/712.12.13 Home page: www.ricoh-belgium.com E-mail: info@ricoh-belgium.com Oktober 2003. Ricoh Aficio AP600N: Snelle A3 kantoorprinter.

Nadere informatie

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved.

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Cloud Collaboration Ronald Zondervan David Betlem September, 2011 1 E Open architectuur Uitgangspunten Gebaseerd op Open Standaarden telefonie, video, desktop integratie, beschikbaarheidsstatus (presence)

Nadere informatie

Technische toelichting Automatisering

Technische toelichting Automatisering Technische toelichting Automatisering Automatisering Overzicht Facilitator HOWEST/UGENT RESEARCH GROUPS Team Mechatronica IO/IPO DAE Electrical Energy Lab Prof. L. Vandevelde SYSTeMS Prof. R. De Keyser

Nadere informatie

IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN

IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN IDENTIFICATIE VAN ECONOMISCH POTENTIEEL/TEWERKSTELLING EN SLEUTELSECTOREN VOOR OFFSHORE TECHNOLOGIEËN Identificatie +/- 250 ondernemingen werden geïdentificeerd met potentiële interesse voor windenergie:

Nadere informatie

Twee bedrijven, één team!

Twee bedrijven, één team! cableassembly Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions Eén of miljoenen Klanten Twee bedrijven, één team. Zo zou je 2E Interconnection en Connecting solutions is voor ons een begrip dat

Nadere informatie

Industriële Robots. Industrial, Service and Personal Robotics. Industrial, Service and Personal Robots. Industrial, Service and Personal Robots.

Industriële Robots. Industrial, Service and Personal Robotics. Industrial, Service and Personal Robots. Industrial, Service and Personal Robots. Industrial, Service and Personal Robotics TWO EMERGING MARKETS Industriële Robots Industrial Robots Service Robots Mature, established market Market growth slowing, and limited by: Structured environments

Nadere informatie

Koning & Hartman maakt het verschil

Koning & Hartman maakt het verschil Koning & Hartman maakt het verschil KH Smart Manufacturing KH Smart Manufacturing Smart Made Simple Smart Made Simple Nieuwe technologieën volgen elkaar steeds sneller op en leiden tot nieuwe concepten,

Nadere informatie

IO-Link is Smart Industry

IO-Link is Smart Industry De toenemende vraag naar informatie en intelligente interactie op alle communicatieniveau 's IO-Link presentatie 02.06.2015 Avans Hogeschool Den Bosch Inhoud Filmpje"What is IO-Link" Smart Industry: Doel

Nadere informatie

Production technology & mechatronics. Bedrijfsgroep Industrial Automation

Production technology & mechatronics. Bedrijfsgroep Industrial Automation Production technology & mechatronics Bedrijfsgroep Industrial Automation 4 Vlaanderen Wallonië Brussel Beleidscellen 14 Business Communities 1700 leden ICT Building Technology Contracting Materials Technology

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Digitalisering van de voedselketen

Digitalisering van de voedselketen Digitalisering van de voedselketen Patrick Roelandt Director Strategy, Technology & Business Innovation @PatrickRoelandt 26/11/2014 http://nl.linkedin.com/in/patrickroelandt Version: [###] Classification:

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Light + Building 2014 wereldwijd de toonaangevende vakbeurs voor architectuur en techniek

Light + Building 2014 wereldwijd de toonaangevende vakbeurs voor architectuur en techniek Light + Building 2014 wereldwijd de toonaangevende vakbeurs voor architectuur en techniek Presentatie door Maria Hasselman Director Brand Management Brussel, 12 November 2013 De economische en technologische

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Eandis smart metering uitdaging en uitrol

Eandis smart metering uitdaging en uitrol Eandis smart metering uitdaging en uitrol Agenda 2 Visionair Seminarie 2010 10 05 Eandis Cijfers Eandis actief in 239 gemeenten 1.5 milljoen LP gasaansluitingen 2.5 milljoen LV elektriciteitsaansluitingen

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Technologie geïntegreerd in verlichting. Rob Verbeelen. December, 2014

Technologie geïntegreerd in verlichting. Rob Verbeelen. December, 2014 Technologie geïntegreerd in verlichting Rob Verbeelen Luxendi - Xicato Benelux www.luxendi.com December, 2014 Welke technologie kan je integreren in licht? LED lichtbron(led array) Elektronische driver

Nadere informatie

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Invalshoeken 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Sociaal 14-10-2015 Jaarcongres BI 3 Sociaal Fabriek van de Toekomst Boeien, binden en behouden van technisch

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

De convergentie naar gemak. Hans Bos, Microsoft @hansbos, hans.bos@microsoft.com

De convergentie naar gemak. Hans Bos, Microsoft @hansbos, hans.bos@microsoft.com De convergentie naar gemak Hans Bos, Microsoft @hansbos, hans.bos@microsoft.com ge mak (het; o) 1. kalmte, bedaardheid: iem. op zijn gemak stellen kalm laten worden 2. het vermogen iets zonder moeite te

Nadere informatie

Nieuw: controllers van Syel Europe

Nieuw: controllers van Syel Europe INDUSTRIËLE ELEKTRONICA Nieuw: controllers van Syel Europe De compacte controller die intelligent én voordelig is. voor seriebouw en klantspecifieke toepassingen voor complexe berekeningen én eenvoudige

Nadere informatie

Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld. Frank Berets Country Manager NL April 2015

Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld. Frank Berets Country Manager NL April 2015 Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld Frank Berets Country Manager NL April 2015 Solar Power verandert Stand alone Geintegreerd 2 2 Solar Power verandert Stand alone Geïsoleerde systemen

Nadere informatie

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN

HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN M A N U A L HANDLEIDING - ACTIEVE MOTORKRAAN MANUAL - ACTIVE MOTOR VALVE Model E710877 E710878 E710856 E710972 E710973 www.tasseron.nl Inhoud / Content NEDERLANDS Hoofdstuk Pagina NL 1 ALGEMEEN 2 NL 1.1

Nadere informatie

Generieke software implementatie voor Robots in de Eierindustrie

Generieke software implementatie voor Robots in de Eierindustrie Generieke software implementatie voor Robots in de Eierindustrie WOTS Robotica Seminar, 30 september 2014 Eddie Mennen, YASKAWA Benelux Paul Buisman, MOBA YASKAWA A global company Worlds largest producer

Nadere informatie

Totally Integrated Automation. Realizing visions every day in every industry

Totally Integrated Automation. Realizing visions every day in every industry Totally Integrated Automation Realizing visions every day in every industry Industriële trends Hardware complexer en krachtiger Kortere innovatiecycli en snellere modelwijzigingen om in te spelen op veeleisende

Nadere informatie

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET [Bold 24pt] Hogere marges Kortere doorlooptijden Sneller reageren op marktveranderingen 1 2015 EXACT - EXACT

Nadere informatie

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Intro IoT IoT en business! I-real B.V.: H2g0 Real-time

Nadere informatie

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V.

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V. Smart Power Networks Energie Management Bas de Koningh - HARTING B.V. Motivatie Politieke doelen Reductie CO2-Uitstoot nucleare energie fase out Meer renewable energie duurzame energieefficiëntie in de

Nadere informatie

TV en video consumptie in het jaar 2020

TV en video consumptie in het jaar 2020 TV en video consumptie in het jaar 2020 Liesbeth Nekkers Hilversum, 27 november 2015 1 De toekomst voorspellen Onderzoek Tetlock (University of Pennsylvania) Super forecasters: Open-mindness: how well

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

Meten is weten! Nauwkeurig inzicht stroomverbruik en efficiënt energiemanagement

Meten is weten! Nauwkeurig inzicht stroomverbruik en efficiënt energiemanagement Meten is weten! Nauwkeurig inzicht stroomverbruik en efficiënt energiemanagement Who s talking? Alfred Rombeek Saia-Burgess Benelux B.V. www.saia-pcd.com/nl Controls specialisten Integratie toonaangevende

Nadere informatie

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld.

Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de toeleveringswereld. S H E E T M E T A L p a r t s a n d a s s e m b l i e s I n t r o d u c t i e Wilvo heeft zich sinds de oprichting in 1970 continu ontwikkeld. Het resultaat is haar huidige vooraanstaande rol binnen de

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

The Future of Mobility and Smartphone. Door Teus van der Plaat (BTG)

The Future of Mobility and Smartphone. Door Teus van der Plaat (BTG) The Future of Mobility and Smartphone Door Teus van der Plaat (BTG) The future of Mobility & smartphone INHOUD PRESENTATIE 1 Huidige markt situatie Marktaandelen Financieel Start ups 2 Wat gaat er gebeuren?

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen

Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen Frank den Hartog Senior Scientist Consumer Networks, TNO Chair of the Technical Working Group, HGI Frank.denHartog@tno.nl www.frankdenhartog.net

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Your view on business On your favorite device

Your view on business On your favorite device ANY2INFO OVER ONS Your view on business On your favorite device Any2info is een ICT-onderneming gespecialiseerd in de ontwikkeling van standaard software waarmee mobiele bedrijfsapps kunnen worden gebouwd

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Haal meer uit uw productie en logistiek

Haal meer uit uw productie en logistiek De Clercq Solutions Efficiency Flexibility Traceability Quality Time-to-market Haal meer uit uw productie en logistiek De Clercq Solutions Productievloer, magazijn en medewerkers... De Clercq Solutions

Nadere informatie

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen For a presentation in ppt format, Please call +31 6 11356703 or send an e-mail to info@flostock.com Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen Robert Peels Supply Chain Innovations April

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren?

Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren? Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren? Waar Vision & Robotics Veldhoven Wanneer Donderdag 12 juni 2014 15:40 16:00 uur Spreker Martin van den Berg Eltrex

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Van productidee tot realiteit.

Van productidee tot realiteit. Van productidee tot realiteit. De Digital Factory Divisie van Siemens AG Unrestricted / Siemens AG 2014. All Rights Reserved. siemens.com/automation Agenda 13.30 Welkom, Introductie I4.0, Kuka robot integratie

Nadere informatie

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens Smart Industry 4.0 Edwin van Rensch/Eric Megens Agenda o Introductie Hotraco Group o Introductie Smart Industry 4.0 o Data model Hotraco Product improvement Remote service Benchmark Additional service

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Smart Wind Farm ConTrol Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Eandis in de energiemarkt CREG / VREG Producenten elektriciteit Invoerders aardgas Elia Distributienetbeheerders Fluxys Leveranciers Klanten

Nadere informatie

Een kijk op de logistieke en semi-industriële vastgoedmarkt in België en Europa

Een kijk op de logistieke en semi-industriële vastgoedmarkt in België en Europa Media Release 14 oktober 2013 Een kijk op de logistieke en semi-industriële vastgoedmarkt in België en Europa Semi-industriële ingebruikname liep op tot 141.000 m² in het derde kwartaal. De helft daarvan

Nadere informatie

Departement industriële wetenschappen en technologie

Departement industriële wetenschappen en technologie Departement industriële wetenschappen en technologie Universitaire Campus, gebouw B B-3590 DIEPENBEEK Tel.: 011-23 07 90 Fax: 011-23 07 99 Aansturen en testen van een hybride infrarood beeldopnemer Abstract

Nadere informatie

Your View on Business

Your View on Business ANY2INFO PRESENTER Your View on Business On your favorite device Any2info ontwerpt en configureert, met een standaard applicatie, maatwerk datasets, appformulieren en dashboards voor jouw kijk op zaken.

Nadere informatie

AWL-Techniek. Robotica

AWL-Techniek. Robotica AWL-Techniek Robotica inhoud Basis ABB IRC5 Robot Veiligheid Besturing Vragen Waarom automatisering met robots Programma maken Tool Center Point (TCP) Workobject 2 Opbouw ABB IRC5 robot 3 Robotarm de 6

Nadere informatie

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid IT is deel van het CO2 probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA en Vancis Waarom Green IT? 50% meer energie

Nadere informatie

Aangenaam kennis te delen!

Aangenaam kennis te delen! AGILE/SCRUM Introductie Make Tech Platform bijeenkomst 23 april 2015 Erik'Philippus'''''''''''''''''''Erik'Elizen'!! Aangenaam kennis te delen! Erik Philippus IMPROVEMENT BV >35 jaar ervaring in de industriële

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V.

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V. [ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR 1 ASCOM Ascom employs about 2.300 people worldwide Ascom has subsidiaries in 20 countries In H1/2011 Ascom generated revenues of 253.1 MCHF with an EBITDA margin

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

Robots in de Bouw. Kees van Hee. Stubeco 30-10-2014

Robots in de Bouw. Kees van Hee. Stubeco 30-10-2014 Robots in de Bouw Kees van Hee Stubeco 30-10-2014 Agenda Wat is een robot? Voorbeelden van robots in de bouw Teleoperated Service Robots Rose: service robot voor de zorg Stand van de technologie Andere

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Opportuniteiten en nieuwe

Opportuniteiten en nieuwe Opportuniteiten en nieuwe tendensen voor een lager verbruik Kurt Stockman Hogeschool West-Vlaanderen, Kortrijk Winst door energie-efficiëntie: ook voor KMO s? Agoria workshop 12 juni 2012 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator - faciliteert de ontwikkeling/optimalisatie van uw technologie - helpt uw energietechnologie succesvol in de markt zetten voor (startende) bedrijven:

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

GfK Twitter TV ratings

GfK Twitter TV ratings GfK Twitter TV ratings Paul van Niekerk GfK 31 maart 2015 1 Agenda 1 2 3 GfK Audience Measurement Trends in kijken en keuze voor TV-content GfK Twitter TV ratings 2 GfK Audience Measurement 3 Video optie

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl PicknPack Gert Kootstra, Wageningen UR gert.kootstra@wur.nl EU project: PicknPack FP7 project automation in food packaging systems 14 partners (onderzoeksinstituten en bedrijven) 14 M (9 M subsidie) Coördinatie

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services

Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services Ruim 25 jaar ervaring Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties Voorheen freelancer als (business) consultant, projectleider en programmamanager

Nadere informatie

Hoe gaat gesture control role-playing games beinvloeden, in het bijzonder serious games?

Hoe gaat gesture control role-playing games beinvloeden, in het bijzonder serious games? Hoe gaat gesture control role-playing games beinvloeden, in het bijzonder serious games? Deelvragen 1. Wat zijn role-playing serious games? 2. Wat is gesture control? 3. Zijn er al gesture controlled game

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Introductie. Met Flowcode software ontwikkelt u snel en gemakkelijk de meest complexe elektronische en elektromechanische systemen.

Introductie. Met Flowcode software ontwikkelt u snel en gemakkelijk de meest complexe elektronische en elektromechanische systemen. Introductie Met software ontwikkelt u snel en gemakkelijk de meest complexe elektronische en elektromechanische systemen. is een van 's werelds meest geavanceerde ontwikkelomgevingen voor elektronica en

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

Persvoorstelling Medische Technologie Vlaanderen. 29 juni 2015

Persvoorstelling Medische Technologie Vlaanderen. 29 juni 2015 Persvoorstelling Medische Technologie Vlaanderen 29 juni 2015 Wat ging vooraf Europese richtlijn medisch hulpmiddel Een medisch hulpmiddel is elk instrument, toestel of apparaat, elke software of stof

Nadere informatie

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device MOBILE BUSINESS APPS Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device YOUR VIEW ON BUSINESS Introductie Oplossingen Any2info is een innovatieve ICT-onderneming

Nadere informatie

Goed geoutilleerde cleanroom Maastricht - Maastricht-Airport

Goed geoutilleerde cleanroom Maastricht - Maastricht-Airport Goed geoutilleerde cleanroom Maastricht - Maastricht-Airport Contactpersoon Doon +31 (43) 408 68 85 bdoon@technomed.nl Adresgegevens Amerikalaan 71 6691AE Maastricht-Airport Nederland http://www.technomed.nl

Nadere informatie

CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT

CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT CUSTOMIZE YOUR APPLE AND PRESENT A UNIQUE COMPANY GIFT Ready for customization according to your companies wishes? The Royal Blue Collection a Custom Made collection. This is the perfect combination of

Nadere informatie

Act-in RTI Software Suite

Act-in RTI Software Suite Act-in RTI Software Suite Die Act-in RTI Software Suite Wij helpen U op Food weg Industrie naar betere 4.0 resultaten! 29-9-2015 Aandachtspunten Industrie 4.0 in perspectief Realtime Improvement Suite

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Small Building Solution

Small Building Solution Small Building Solution for Buildings 05 maart 2015 Smart Building Congres https://www.youtube.com/watch?v=hl3wmduey8e Hannes Van Lijsebeth 1 Waarom een intelligent gebouw? 40% van alle energie ter wereld

Nadere informatie