MODEL DRIVEN DEVELOPMENT DAYS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MODEL DRIVEN DEVELOPMENT DAYS"

Transcriptie

1 3 12 april - 17 mei 2013 Big science in kernfusie Onderhoudsvragen nu al cruciaal voor Iter-reactor die pas rond 2027 gaat draaien Stempels voor nanostructuren Süss Microtec produceert machine op basis van Philips imprintlithotechniek Solaytecs eerste productietool voor atomaire depositie 24 and 25 April 2013, Klokgebouw Eindhoven More information on pages 79 to 85 Sponsors MODEL DRIVEN DEVELOPMENT DAYS

2 Techwatch organises 3 rd Edition MODEL DRIVEN DEVELOPMENT DAYS Sponsor Exhibitors Claytex Services Infinite Simulation Systems Keonys MathWorks MetaCase MonkeyProof Solutions Reden Verum Software Technologies A two-day seminar on model-driven development The conference will offer presentations on finite elements, multibody dynamics, multiphysics development methods as well as model-based software and system development and testing. Visit the event and learn about: Modeling a through-wall 450 mm vacuum-compatible wafer stage 24 AND 25 APRIL 2013 KLOKGEBOUW EINDHOVEN The Netherlands Testing satellite solar panels with multibody dynamics REGISTER NOW You can now register for the Model-Driven Development Days. Entrance to the exhibition and conference programme is free of charge when you register before 19 April Modeling for maintenance in a nuclear fusion reactor

3 COLUMN René Raaijmakers is redacteur bij Mechatronica&Machinebouw. Mythe Dat wij als Nederlanders met onze directheid zo veel bereiken, is een mythe. Zelfs toenmalig minister Jan Kees de Jager ( I am Dutch, so I can be blunt ) permitteerde het zich om hiermee te koketteren. Kort daarna greep hij naast het voorzitterschap van de eurolanden. Een Duitse diplomaat die was gevraagd om commentaar te leveren op De Jagers kans op dit voorzitterschap: Geen sprake van. Hij gaat met olifantspoten door de porseleinkast. In de techniek wordt nogal eens hoog opgegeven over het vermogen van Nederlandse werknemers om naar hun superieuren te stappen en hun hardop de waarheid te zeggen. Het zou de innovatie ten goede komen. In internationaal opzicht gebruiken we deze eigenschap inmiddels Ik denk dat onze botheid ons juist vaak in de weg zit om onszelf te promoten. Kijk ons eens lekker direct zijn! Niet voor niets zijn we zo innovatief! Ik denk dat deze aanname schromelijk overdreven is. Onze directheid zal inderdaad helpen om problemen tijdig boven water te krijgen, maar als we onze emoties niet de baas zijn, dan werkt dat ook tegen ons. We moeten juist meer oog hebben voor de ander als we onze doelen willen bereiken. Goed communiceren, dat kwam ik ook tegen in de geschiedenis van ASML daar ben ik de afgelopen jaren ingedoken. De cultuuromslag die de eerste CEO Gjalt Smit in de beginmaanden na de oprichting op 1 april 1984 bereikte, beschouw ik zelf als een van de grote wonderen van de Nederlandse hightech. Een meute uitgebluste technici, die zich voelde afgeschreven door Philips, veranderde in een ondernemende, zinderende club. Om kort te gaan: het geheim zat m in goede communicatie, iets wat we niet moeten verwarren met directheid. Uit talloze gesprekken is me duidelijk geworden dat het hogere technische management bij ASML al sinds de oprichting het spelen van politieke spelletjes hard afstraft. Problemen moeten duidelijk op tafel komen en vooral: als je iets niet weet, dan moet je dat ook duidelijk zeggen. Het heeft meer met openheid dan met directheid te maken. Gjalt Smit over zijn periode bij ASML: We konden niet anders dan fouten maken. Fouten waren ook geoorloofd. Als we geen fouten maakten, was er iets mis met de company. Daarom werden fouten ook niet bestraft. Ik bestrafte maar één fout, en dat was wanneer mensen een fout niet meldden. Technici die hun doel moeten bereiken: het heeft allemaal vrij weinig met botheid of directheid te maken. Het gaat veel meer om zelfkennis, jezelf kwetsbaar durven opstellen en jezelf goed kunnen inleven in je gesprekspartners. Zien wat je eigen zwakke plekken zijn en dat eerlijk toegeven. De meeste mensen hebben dat niet van nature, bleek weer eens uit een gesprek met Jelm Franse en Jan-Willem Martens van ASML (pagina 13). In Veldhoven trainen ze niet op directheid, ze proberen elkaar beter te begrijpen. Ik denk dat onze botheid ons juist vaak in de weg zit. Het is een brevet van onvermogen, iets waar we maar al te vaak over struikelen als we internationale markten betreden. Als voorbereiding op de High-Tech Systems 2013-conferentie van 24 en 25 april bezocht ik met mijn medewerkers verschillende Duitse brancheverenigingen en consulaten. Daar hoorde ik dat wij Nederlanders nog veel kunnen leren. Keer op keer lopen we in dezelfde val. We geven te veel op over ons technologisch kunnen en hebben te weinig oog voor de waarde en kansen die bijvoorbeeld de Duitse hightechindustrie ons te bieden heeft. Een diplomaat vertelde me dat we de Duitsers vooral niet moeten gaan uitleggen hoe goed wij zijn. Tenslotte staan onze oosterburen in vrijwel elke technologie hun mannetje en beleidsmatig investeren ze met een zeer lange adem in talloze kennisgebieden. De kunst is, aldus deze diplomaat, om de Duitsers als partner te vragen om samen wereldmarkten te veroveren. Wie borstkloppend de grens over steekt, is bij voorbaat kansloos. Het hele spel van zakendoen in het buitenland begint dus vooral met interesse voor en verdieping in die andere partij. Het is ook onontbeerlijk om je eigen zwaktes te leren kennen. Op High-Tech Systems verwelkomen we eind april twaalf nationaliteiten. Als u deze mensen op de conferentie en beurs spreekt, dan zou ik zeggen: heet ze van harte welkom, vraag naar hun drijfveren en toon interesse voor wie ze zijn, dan komen daarna de belangrijke vragen vanzelf. Vragen waarop u natuurlijk de goede antwoorden hebt. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3 3

4 3 19 Nieuws Onderhoud troef bij kernfusiereactor Iter Met kernfusie is het in theorie mogelijk om heel veel schone energie op te wekken. Nederlandse inbreng in het big scienceproject Iter richt zich onder meer op het op afstand onderhouden van de reactor. presents Workshop Sensing Matters Introduction to HTSM Sensor Systems roadmap Workshops sensor principles, devices and applications Panel discussion Thursday 25 April, 13:30-17:30 hours Limited seating, please register early Registration closes on 19 April Nieuws In anderhalf jaar van lab naar fab Solaytec gaf zichzelf achttien maanden om zijn bestaande R&D-tool voor atoomlaagdepositie om te toveren tot een productiesysteem. Onlangs verkocht het zijn eerste machine aan een Aziatische zonnecelfabrikant. Joint organisers 4 MECHATRONICA&MACHINEBOUW 7

5 INHOUD 34 Thema Imprintlithografie stempelt nanostructuren in grote oppervlakken Substrate conformal imprint lithography is een ontwikkeling van Philips Research. Het Duitse Süss Microtec produceert in licentie de benodigde tooling om kleinere en krachtigere ledlampen te produceren. OPINIE 3 Mythe René Raaijmakers 11 Gaten in Green Deal worden gedicht Egbert Stremmelaar 17 Help, ik ga leiding geven! Jaco Friedrich NIEUWS 9 Kort nieuws 19 Onderhoud troef bij kernfusiereactor Iter 27 In anderhalf jaar van lab naar fab INTERVIEW MET JELM FRANSE EN JAN-WILLEM MARTENS 13 Betere R&D-resultaten met systeemarchitecten die sterk in hun schoenen staan THEMA HALFGELEIDERTECHNOLOGIE 34 Imprintlithografie stempelt nanostructuren in grote oppervlakken 38 Moving magnet-stage mogelijk stap vooruit voor waferscanners 43 Segula ontwikkelt bondingsysteem vanuit systeemgedachte ACHTERGROND OVER SERVICE 48 Meer service weg naar hogere marges en betere concurrentiepositie 51 De gouden driehoek Aad Veenman 79 Beurs High-Tech Systems en Model-Driven Development Days Op 24 en 25 april organiseert Techwatch twee events: High-Tech Systems en Model-Driven Development Days. In dit nummer vindt u een overzicht van beide lezingenprogramma s en de gecombineerde beursvloer. ACHTERGROND OVER NANOMANIPULATIE 53 Feed forward maakt microscoopstage goedkoop, stabiel, snel en nauwkeurig IN BEELD 56 Op ieder potje moet het goede dekseltje FOCUS 61 Lichtschermen beveiligen open ultrasone bakkerijsnijmachine 65 Productnieuws BEURSKATERN 79 High-Tech Systems en Model-Driven Development Days MODEL DRIVEN DEVELOPMENT DAYS EN VERDER 6 Foto: PM-Bearings 30 Foto: MI-Partners 42 Foto: CCM 68 Agenda 73 The High Tech Institute 74 Fedactueel 86 Kompas 87 Colofon MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3 5

6 FOTOSHOOT-OUT PM-BEARINGS Voor een klant uit de halfgeleidermarkt ontwikkelde PM-Bearings een geavanceerde positioneertafel. Het systeem moest zo nauwkeurig zijn dat de opdrachtgever met een elektronenbundel in vacuüm patronen met details van 40 nanometer kan aanbrengen op een wafer. De grootste uitdaging was om die nauwkeurigheid vast te houden over het hele bereik van de xy-tafel, die een slag heeft van 150 millimeter in beide richtingen (een versie met een slag van 250 mm is in ontwikkeling). Daarvoor moest PM-Bearings onder meer aandachtig kijken naar de warmtegeleiding. De 38 MECHATRONICA 2

7 verschillende uitzettingscoëfficiënten van de gebruikte exotische materialen zoals AMC, Invar en keramiek zouden immers roet in het eten kunnen gooien. PM-Bearings deed de ontwikkeling en engineering geheel in eigen huis. Het voordeel is dat het bedrijf de lineaire geleidingen en alle onderdelen zelf produceert. Door alles goed op elkaar af te stemmen, kan het extra hoge nauwkeurigheden halen tegen een acceptabele prijs. Het uiteindelijke resultaat is een positioneertafel met een precisie in het micronbereik. MECHATRONICA 2 39

8 How do you make a lithography system that goes to the limit of what is physically possible? At ASML we bring together the most creative minds in physics, electronics, mechatronics, software and precision engineering to develop lithography machines that are key to producing cheaper, faster, more energy-efficient microchips. Our machines need to image billions of structures in a few seconds with an accuracy of a few silicon atoms. So if you re a team player who enjoys the company of brilliant minds, who is passionate about solving complex technological problems, you ll find working at ASML a highly rewarding experience. Per employee we re one of Europe s largest private investors in R&D, giving you the freedom to experiment and a culture that will let you get things done. Join ASML s expanding multidisciplinary teams and help us to continue pushing the boundaries of what s possible. /ASML /company/asml

9 KORT NIEUWS Printindustrie R&D grotendeels buiten schot bij reorganisatie Océ De aanhoudende economische tegenwind noopt Océ tot een stevige reorganisatie. De printerfabrikant wil wereldwijd vierhonderd van de 4500 arbeidsplaatsen schrappen. In Venlo moeten driehonderd van de 2500 mensen weg: tweehonderd vaste medewerkers en honderd inhuurkrachten. Het merendeel betreft staf- en andere ondersteunende functies, aldus een woordvoerster. Onze R&D ers hebben we keihard nodig. Het plan ligt nu bij de ondernemingsraad en de vakbonden. Economisch gaat het gewoon slecht, windt de woordvoerster er geen doekjes om. Aangezien de resultaten geconsolideerd zijn in die van moederbedrijf Canon, kan ze niet bevestigen dat het Venlose onderdeel verlies draait. Ik kan wel zeggen dat we geen winst maken. Het besluit om te gaan reorganiseren, hebben we echter zelf genomen omdat we vinden dat we onze eigen broek moeten kunnen ophouden. NR Logistiek CEO Peters vertrekt bij Vanderlande Vanderlande Industries maakt bekend dat CEO Michiel Peters per 1 april het bedrijf heeft verlaten. Peters trad in 2004 aan als directeur Operations en was sinds 2009 verantwoordelijk als CEO. Peters heeft Vanderlande enige tijd geleden al geïnformeerd dat hij het bedrijf zou gaan verlaten. Onderzoek ASML sponsort oprichting topinstituut ASML cofinanciert een nieuw op te richten universitair onderzoekscentrum dat zich zal richten op nanostructurering en andere thema s relevant voor halfgeleiderfabricage. Met een eigen gebouw, eigen hoogleraren en in de orde van honderd promovendi moet het instituut in zijn niche tot de wereldtop gaan behoren. Dat meldt een bron uit de academische wereld. ASML ontkent noch bevestigt het initiatief. ASML heeft vier universiteiten uitgenodigd een voorstel in te dienen: Aken, de gezamenlijke bètafaculteit in Amsterdam, Eindhoven en Nijmegen. De selectieprocedure start eind deze maand en moet later dit jaar een winnaar hebben opgeleverd. Over de precieze invulling van het instituut wordt nog gesproken. Duidelijk is wel dat het onderzoek in lijn met het academische karakter een meer fundamentele insteek krijgt. ASML besteedt dat soort research nu meestal nog op projectbasis uit, maar zou meerwaarde zien in het bundelen ervan op één locatie. Het bedrijf zou ongeveer de helft van de kosten voor zijn rekening willen nemen; overheden en onderzoeksfinanciers moeten de andere helft financieren. PvG Halfgeleidermachines Taiwanese chipverwerker koopt wafersnijmachine Alsi De afgelopen maanden heeft het Taiwanese Chipbond Technology een benchmark uitgevoerd voor een nieuwe groefoplossing voor lage-k-materiaal. Onder meer de Ica 1204-machine van het Beuningse Advanced Laser Separation International (Alsi) was in de race. Na een uitgebreid evaluatie- en kwalificatieproces en in samenspraak met zijn eindklant heeft Chipbond gekozen voor het alternatief van Alsi. De Taiwanezen hebben inmiddels een bestelling voor meerdere systemen uitstaan. Chipbond is gespecialiseerd in back-end assemblage en verwerking van lcddriver-ic s. In zijn twee fabrieken op het Hsinchu Science Park levert het diensten zoals testen, dicen en verpakken. Dicen het opdelen van een wafer in losse chips is precies waar de Alsi-systemen voor zijn bedoeld. AP Het Veghelse bedrijf is daarop een zoekproces gestart naar een opvolger. Voormalig CEO Peter Gerretse zal de directie tijdelijk ondersteunen totdat er een permanente invulling voor de CEO-positie is gevonden. Vertrekkend-CEO Michiel Peters: Na ruim acht jaren, waarvan de laatste vier heel intensief waren, heb ik behoefte aan een korte rustpauze. Daarna ga ik me weer oriënteren op een nieuwe uitdaging. AP Halfgeleidermachines ASMI geeft meerderheidsbelang in ASM PT op ASM International heeft 12 procent van zijn belang in zijn back-enddivisie ASM Pacific Technology verkocht. De transactie leverde het bedrijf 422 miljoen euro op. De machinebouwer doet deze stap naar aanleiding van een onlangs afgeronde studie over de onderwaardering van het bedrijf. Beleggers waarderen het ASM PTonderdeel hoger dan het concern als geheel, waarbij ASMI s front-endactiviteiten kennelijk als een blok aan het been worden gezien. Volgens de studie uitgevoerd door Morgan Stanley en HSBC is er echter geen eenduidige oorzaak aan te wijzen voor de onderwaardering. Na rijp beraad heeft ASMI daarna een gedeeltelijke verkoop verkozen boven volledige verkoop, splitsing van de aandelen of een fusie. PvG MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3 9

10 iiird The generation Even stronger Even faster Even smarter The generation iiird has arrived! has arrived! Even stronger Even faster Even smarter B&R Automation PCs with 3rd generation Intel Core i3/i5/i7 processors Fan-free operation even in the top performance class with the Core i7 Intel Turbo Boost Technology with 4 cores and DirectX 11 support Uncompromising quality for performance that easily endures the harshest industrial environments Perfection in Automation

11 COLUMN Egbert Stremmelaar is director supply chain development bij Eriks, bestuurslid bij Feda en voorzitter van de Fedacademie. Gaten in Green Deal worden gedicht In recente columns over de Green Deal hebben we u bijgepraat over de EG-verordening 640/2009 inzake ecologisch ontwerp van elektromotoren, in onze branche beter bekend als Lot 11. Toch nog even ter herinnering: de richtlijn gaat over het minimale vereiste rendement van SKA-motoren (standaard kortsluitanker) met een spanning kleiner dan 1000 V, voor duurbedrijf (S1-100 procent), voor een omgevingstemperatuur van -15 tot 40 graden Celsius en voor opstellingshoogtes lager dan 1000 meter. Het betreft motoren met twee, vier of zes polen en een vermogen van 0,75 tot 375 kw. De belangrijke data zijn als volgt: sinds 16 juni 2011 moeten alle motoren tussen 0,75 en 375 kw minimaal rendementsniveau IE2 hebben. Vanaf 1 januari 2015 moeten motoren tussen 7,5 en 375 kw minimaal een rendementsniveau IE3 hebben. Als er een frequentieomzetter is toegepast, is IE2 voldoende. Per 1 januari 2017 moeten motoren tussen 0,75 en 375 kw minimaal een rendementsniveau IE3 hebben, tenzij een frequentieomzetter is toegepast. Overigens vallen andere motoren zoals DC-motoren, Atexmotoren, lineaire motoren, remmotoren en servomotoren niet onder de richtlijn. Ook motoren buiten de genoemde grenzen vallen uiteraard niet onder de richtlijn. In de praktijk bleek dat enkele (motor)fabrikanten naar de grenzen van de regelgeving zochten om haar te kunnen ontwijken. Zo zijn er motoren gespot geschikt voor een opstellingshoogte van 1001 m, een omgevingstemperatuur van 41 graden Celsius en bedrijfsvorm S3 99,9 procent. Waarschijnlijk zullen er nog wel enkele creatieve oplossingen opduiken. Voor de eindgebruiker maar zeker ook voor de goedwillende machinebouwer is dat een uiterst vervelende ontwikkeling. Door de genoemde regelgeving te omzeilen, kan immers een motor met een lagere kostprijs worden toegepast. Weliswaar met een hogere energierekening, dus onvoordelig voor de eindgebruiker, maar voor de machinebouwer wel voordelig omdat de prijs per machine wat lager uitvalt. In de praktijk bleek dat enkele fabrikanten naar de grenzen van de regelgeving zochten. Vanuit de branche heeft Feda de vraag gekregen tegen dit gedrag op te treden. We hebben twee wegen bewandeld. Enerzijds via openbare communicatie de markt informeren over deze ontwikkeling en anderzijds om te proberen de gaten in de regelgeving te dichten. Van het eerste deel, de communicatie, hopen (en verwachten) we dat deze ook u heeft bereikt. Daarnaast heeft Feda contact gezocht met diverse buitenlandse brancheorganisaties. Daar bleek dat deze problematiek ook speelde en dat sommige landen al actie hadden ondernomen. Feda heeft zich laten informeren en zich daarna zo veel mogelijk aangesloten bij deze initiatieven. Het resultaat is dat er naar verwachting al deze zomer een aanpassing komt op Lot 11 in de vorm van een position paper. Dit betreft dan nog wel de oorspronkelijke range aan motoren. Daarnaast wordt er gewerkt aan Lot 30, die de overige motoren moet gaan afdekken. Denk hierbij aan alle uitzonderingen op Lot 11, maar ook aan motoren die niet afzonderlijk zijn te testen omdat ze een onlosmakelijk onderdeel vormen van het werktuig. Als voorbeeld gelden dompelpompen en ventilatoren. Naar verwachting zal deze regelgeving nog wel enige tijd op zich laten wachten, maar ze zal zeker voor 1 januari 2015 beschikbaar zijn. Tot die tijd is alles nog op basis van vrijwilligheid. Daar de terugverdientijd van de hogere investering echter heel kort is, gaan we ervan uit dat er toch al veel animo is voor hoogrendementsmotoren. Mocht u overigens een mooie showcase hebben, dan kunt u deze als pilot aanmelden op MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3 11

12 Focus Innovate Simplify We help you focus on your core business activities We help you take the lead and keep it We help you reduce the complexity of your business Focus, Innovate, Simplify For over 65 years, Frencken Europe has been serving an international client base in the medical, semiconductor, analytical and industrial automation markets. We enable our customers to speed up their innovation, simplify their processes and focus on their core activities, by offering design, development, and complete production of complex and advanced modules and products, based on precision mechanics, electronics and software. Frencken Europe manufactures many high precision machined parts in house and maintains a world wide supplier base for optimum cost and fl exibility. Frencken Europe s parent company, Frencken Group Ltd, is listed in Singapore. The Group has a global presence, with production sites in Europe, Asia and the USA.

13 INTERVIEW Betere R&D-resultaten met systeemarchitecten die sterk in hun schoenen staan Systeemarchitecten spelen bij ASML een cruciale rol. Ze houden de regie over de ontwikkeling, tot en met werkende machines bij klanten. ASML investeert fors om de persoonlijke vaardigheden van deze technici te versterken. Ze moeten een helder verhaal kunnen neerzetten en bestand zijn tegen Jan en alleman die zich met de systeemontwikkeling bemoeit. René Raaijmakers Ze hebben het meestal niet van nature, maar goede communicatievaardigheden zijn voor technici essentieel. Zeker als ze doorgroeien naar leidinggevende of sturende rollen in complexe R&D-bolwerken als ASML. Daar is een heldere informatie-uitwisseling van levensbelang. Sinds twee jaar krijgen de systeemarchitecten van de machinebouwer uit Veldhoven speciale trainingen om aan hun soft skills te werken. Een decennium terug bestond de titel architect nog niet bij ASML. De projectleider was ooit de beste van de klas, zegt Jan-Willem Martens, hoofd System Engineering bij ASML. Die persoon wist het allemaal. Kon zijn eigen activiteiten managen. Maar als zo iemand een waferstage moest ontwikkelen in een project met honderdvijftig mensen, dan had de projectleider toch wel moeite om dat voor elkaar te krijgen. De eerste analyse van het management was dat het voor dat soort zware klussen te weinig projectleiders had. We kregen het idee om ze beter te trainen en allerlei ondersteuning te geven. Daar kwam ook de gedachte uit om de taken van de projectleider en de architect te scheiden. Die zou niet én de inhoudelijke technische kant én de projectexecutie moeten doen. Hij of zij zou iemand naast zich moeten krijgen die zich op de technische inhoud kan richten: de systeemarchitect. Projectleiders zijn overall verantwoordelijk, maar degenen die het slim doen, delegeren de technische verantwoordelijkheid naar het architectenteam. Tijdens een sabbatical in 2009 zette Martens de zaak nog eens op een rijtje. ASML had zijn projectleiders net een omvangrijke training projectmanagement laten doorlopen. Maar er was niets veranderd, herinnert Martens zich. Ik kwam erachter dat trainen op dat vlak alleen niet werkte. We hadden iets nodig dat volledig was ontkoppeld van het hardcore projectmanagement. Toen Jelm Franse begin 2010 bij ASML binnenkwam als hoofd Mechanical Development waren afdelingshoofden volop met elkaar in discussie over wat er wel nodig was. Iedereen was het erover eens dat er iets moest komen om de soft skills van engineers te trainen. Maar wel op basis van heel specifieke ASML-cases en -omstandigheden, want we zijn toch wel een beetje een apart bedrijf, aldus Franse. ASML had vooral behoefte aan hoogniveau-architecten die stevig in hun schoenen staan en met standvastigheid en logisch hun verhaal kunnen vertellen. Franse: Ze moeten niet onderuitgaan als Jelm Franse (l) en Jan-Willem Martens: Systeemarchitecten moeten niet onderuitgaan als ze de wind van voren krijgen. Als stakeholders tegensputteren, moeten ze meteen hun argumenten klaar hebben. ze de wind van voren krijgen. We zagen een heel grappig dilemma. Als we aan het programmamanagement vroegen wat er aan hun architecten mankeerde, dan zeiden ze: Die geven geen weerwoord, they don t speak up. Als we aan de architecten vroegen wat er niet goed ging, dan zeiden ze: Wij kunnen zeggen wat we willen, maar het programmamanagement luistert niet. Dat is toch een gekke tegenstelling? Psycholoog De architectenrol bevat een drietal elementen. Technisch leiderschap spreekt voor zich. Daarnaast is de architect de spelverdeler van zijn team. Concreet voor ASML: hij managet het V-model inhoudelijk, zorgt dat zijn teamleden na het opstellen van de systeemrequirements bij de les blijven en de juiste dingen blijven MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3 13

14 INTERVIEW doen in het ontwikkeltraject van ontwerp tot productie, inclusief het functioneren van de machine bij de klant. Derde van die drie kerntaken is minder grijpbaar. De architect moet met Jan en alleman kunnen praten. Contact houden met marketing en productie, voeling houden met de markt, rekening houden met toekomstige eisen. Daar is ook weer een moeilijke term voor: stakeholder management. Hij informeert over de status, de problemen, de oplossingen, de hulp die hij eventueel nodig heeft en welke beslissingen hij neemt, legt Franse uit. Dat is behoorlijk complex; hij moet met iedereen rekening houden. Franse en Martens schatten dat een tiende deel van Development & Engineering totaal 3500 medewerkers te kwalificeren is als architect. Het grootste deel van de ruim driehonderd systeemarchitecten heeft de afgelopen jaren de training voor systeemarchitectuur gevolgd die ASML met ingenieursbureau Settels Savenije ontwikkelde. De unieke situatie was dat bij John Settels en Guustaaf Savenije heel veel specifieke ASML-ervaring en -kennis zat, zegt Franse. Daarnaast hebben ze met Jaco Friedrich een psycholoog die goed aanvoelt welke soft skills in de technische wereld van belang zijn. Guustaaf kwam met voorstellen, samen schaafden en poetsten we. Mede op aanraden van raad van bestuurlid Martin van den Brink hebben we eigen mensen voor de klas gezet. De afdelingshoofden Wilbert van Luenen, Doede Kuiper en Jelm Franse gingen meedraaien. Eens per kwartaal geven we allemaal een of twee dagen cursus. Dat heeft voor ons het voordeel dat we de problematiek leren en zien waar onze architecten mee worstelen. Dat is erg waardevol. Wedstrijd winnen Martens: De carrièrelijn voor systeemarchitecten die we sinds twee jaar hebben gedefinieerd, bestaat uit verschillende niveaus. De eenvoudigste architectenrol is de persoon die ervoor zorgt dat een elektronicus en een mechanicus zonder systeemervaring samen toch een goed elektromechanisch subsysteem afleveren. Het moeilijkste is een compleet nieuw We moeten op systeemniveau de wedstrijd winnen platform neerzetten waarbij je zowel de lange- als de kortetermijnbehoeftes moet identificeren. Waarbij ook nog iedereen roept: ik wil maximaal hergebruik, géén nieuwe dingen. Dan neem je met een team van tot wel vijftig architecten op verschillende niveaus beslissingen. BUILT TO PERFORM IN YOUR INDUSTRY INTEGRALE OPLOSSINGEN VOOR ROBOTICA EN MOTION YASKAWA biedt zeer uitgebreide mogelij kheden voor innovatieve Motion oplossingen en Robotica toepassingen. Wij bieden branche specifieke frequentieregelingen, hoogwaardige multi-as servobesturingen en industriële robotsystemen voor de meest uiteenlopende vraagstukken. Bent u benieuwd naar de mogelij ke voordelen die wij u kunnen bieden? Neem dan contact met ons op voor een vrij blij vend advies voor uw specifieke situatie. Bezoek ons tijdens High Tech Systems op 24 en 25 april Stand B75 YASKAWA Benelux BV Science Park Eindhoven, 5692 EB Son Tel YASKAWA. Masters of Robotics & Motion Control. 14 MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3

15 < Bij ASML is er altijd een groot tekort aan mensen die het sys teemoverzicht kunnen houden. Het bedrijf wil daarom meer technici en architecten naar een hoger niveau tillen. Door het aantal ballen dat een systeemarchitect omhoog moet houden, is zijn functie behoorlijk complex. Hij moet praten met zijn baas en de architecten die hij zelf aanstuurt en communiceren met productie en marketing. De stakeholders vliegen hem om de oren. Maar hij moet ook voeling blijven houden met onvoorspelbare research- of ontwikkelprocessen die zijn werk raken, maar waar hij zelf geen vat op heeft. Dat noemen we concurrent engineering, zegt Martens. Terwijl je aan het ontwikkelen bent, blijf je op alle niveaus synchroniseren met de dingen die je nog niet compleet weet. In de ontwikkeling bij ASML zouden we in theorie kunnen wachten tot we 100 procent zeker zijn. Dan krijg je betere systemen, maar dan duurt het drie keer zo lang. Van den Brink, ASML s chief product & technology officer, onderstreepte vorig jaar bij de uitreiking van de naar hem genoemde prijs voor systeemarchitectuur het belang van deze rol. Wij moeten op systeemniveau de wedstrijd winnen waarbij we leveranciers in onze omgeving vragen om goede modules te leveren om in combinatie met elkaar het verschil te maken. Mensen vinden die dat goed kunnen begrijpen en daarin kunnen schakelen, is een van de grootste problemen die we intern bij ASML hebben, aldus Van den Brink. Hij onderstreepte dat het aantal ontwikkelklussen dat de machinebouwer parallel kan doen, is begrensd door het aantal systeemengineers. Voor systeemarchitecten bestaat ook geen opleiding. Er zijn mensen die denken dat je geen details hoeft te weten als systeemarchitect, maar het is geen oppervlakkig vak. Je moet kunnen schakelen tussen diepgang en breedte, en contact houden. Bij ASML is er altijd een groot tekort aan mensen die het systeemoverzicht kunnen houden. Regie In de ASML-praktijk moeten systeemarchitecten vooral met een groot aantal onzekerheden kunnen omgaan. Martens: Als er technische brick walls zijn of technische issues waar geen oplossing voor is, dan worden onze systeemarchitecten wel geacht om die oplossing te genereren. Als ze er zelf niet uitkomen, dan moeten ze zo veel hulp vragen dat ze er wel uitkomen. Daarnaast moeten ze stevig in hun schoenen staan. Franse: We sturen hier nogal eens heel hard op het hebben van een specifieke performance en deadline qua timing. Als het tegenzit, roept het management: Je kunt me wat, ik wil dat ding voor kerst de deur uit. Als dat niet lukt, moeten systeemarchitecten bijsturen in de zin van het faseren van opleveringen. We zien heel vaak dat ze moeite hebben om vanuit de details waar ze dagelijks ontzettend intensief mee bezig zijn, tot een abstractieniveau te komen. Zo van: jongens, ik heb hier drie opties. Als je nummer 1 kiest, dan komt het goed, maar duurt het een jaar. Kies je nummer 2, dan ben je binnen een half jaar naar de markt, maar dan heb je geen tweehonderd wafers per uur, maar wel honderd en dan doen we daarna een upgrade, enzovoorts. Ze moeten uit al die gegevens, gesprekken, plaatjes, data en analyses tot een scherp inzicht komen, dat goed neerzetten en daar dan ook staan en zeggen: ik stel voor om dit te kiezen. Als zijn stakeholders dan tegensputteren, moet een systeemarchitect meteen zijn argumenten klaar hebben waarom hij voor zijn voorstel gekozen heeft. De architecten zijn de enigen die het hele verhaal kunnen vertellen. Waar staan we en wat zijn de technische opties? Dat heeft vaak grote consequenties wat betreft resources, geld en tijd. Zo zijn we constant in een dialoog met het ASMLmanagement. Daarom kunnen die architecten best wel wat training gebruiken in het helder neerzetten van zo n verhaal om uiteindelijk met hun stakeholders een goede beslissing te kunnen nemen. Een van de belangrijkste zaken die systeemarchitecten leren, is om de regie in handen te houden bij een presentatie. Franse: Met al die verschillende mensen in een hok gaat er al binnen dertig seconden eentje schieten. Als je daarin meegaat en dus niet de regie houdt, dan weet je bij God niet wat er uit gaat komen en waar je eindigt. Je geeft de presentatie uiteindelijk met een doel voor ogen. Dat kan puur informatief zijn, een hulpvraag betreffen ofwel acceptatie van het voorgestelde scenario. Technici hebben vaak de neiging om in een presentatie aan hun publiek te vertellen hoe de wereld volgens hen in elkaar zit. Het kwam voor dat toehoorders bij sheet nummer dertig zeiden: Ik ben helemaal de draad kwijt, ga maar naar je samenvatting, dan kan ik tenminste zien wat je wilt. Mensen hebben het geduld niet, gaan vragen stellen en daardoor raakt de spreker de draad kwijt. Tegenwoordig zetten veel van onze technici op de eerste sheet al wat ze willen en wat ze goedgekeurd willen krijgen. Masterclass Omdat het gebrek aan architecten op hoog niveau een bottleneck vormt bij ASML, wil het bedrijf meer technici sneller naar dit niveau tillen. Als we dat zijn natuurlijke gang laten gaan, dan komen we schromelijk tekort, zegt Martens. Het normale opleidingstraject is langer dan het uitdijen van ASML s productenpalet. Op de traditionele manier houden we het niet bij om de architecten op niveau te hebben tegen de tijd dat ze nodig zijn. We moeten aan alle kanten versnellen. We hebben net vijftien kandidaten geselecteerd voor een versneld traject, een architectenmasterclass, met enerzijds uitdagende eisen aan de soft skills om nog verder te komen, anderzijds om de technische breedte te vergroten. Om op een hoger niveau architectenwerk te kunnen doen, gaat het ook om inhoudelijke ervaring. Franse: Als we een uitstekende mechatronicus hebben en we komen tot de conclusie, inclusief de man zelf, dat hij beter optiek kan gaan doen, dan gaan we hem de job geven waarin hij dat kan gaan leren. De imaging-functionaliteit van onze systemen is uiteindelijk een samenspel van mechatronica en optica. MECHATRONICA&MACHINEBOUW 3 15

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014 1 Brainport Industries Towards integrated supply networks Turnhout, 27 februari 2014 John Blankendaal Managing Director Coöperatie van 85 suppliers 2 Brainport Industries richt zich primair op 5 markten

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Wat is fusie? On ITER all magnet coils are super conducting. Toroidal magnetic field for trapping charged particles

Wat is fusie? On ITER all magnet coils are super conducting. Toroidal magnetic field for trapping charged particles ITER Wat is fusie? ITER Iter-nl Fusie op DIFFER Internationale activiteiten SOFT 2012 IBF 2013 SOFT 2014 Nederlandse succes verhalen Komende tenderacties Big Science industriedag Nieuwegein, 10 oktober

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel!

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel! Gaby Remmers: senior onderzoeker Blauw Research Drijfveer: organisaties helpen inzicht te krijgen in de kansen op een nog klantgerichtere dienstverlening Andre Heeling: onderzoeker Blauw Research Drijfveer:

Nadere informatie

Monoloog. Dialoog. Reactief. Co-actief. Gesloten. Open. Competitief. Collaboratief. Business. Klant. Massa productie.

Monoloog. Dialoog. Reactief. Co-actief. Gesloten. Open. Competitief. Collaboratief. Business. Klant. Massa productie. 20 januari 2011 Arnout de Vries User Empowerment en Participatie Strategieën (UEPS) Digitaal Bestuur Congres Monoloog Reactief Gesloten Competitief Business Massa productie Dialoog Co-actief Open Collaboratief

Nadere informatie

7 tips voor een onverslaanbare. LinkedIn showcasestrategie

7 tips voor een onverslaanbare. LinkedIn showcasestrategie 7 tips voor een onverslaanbare LinkedIn showcasestrategie Hoe bereik je de klant met LinkedIn showcasepagina s? Sommige producten, diensten of merken die onder een organisatie vallen zijn dusdanig speciaal

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

BCS in 2011 een bewogen jaar..!

BCS in 2011 een bewogen jaar..! BCS in 2011 een bewogen jaar..! Roel Fonville Eindhoven, 19 December 2011 Supported by Business Cluster Semiconductors Totaal Ecosysteem - Circa 150 bedrijven - Circa 15.000 werknemers - R&D omzet 10 miljard

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015 EPLAN User group Siemens in Nederland siemens.nl Wereldwijde aanwezigheid Dicht bij de klant overal ter wereld 10,9 115.000 69 Omzet (in miljard ) 2 15% van wereldwijd totaal Werknemers 3 33 % van wereldwijd

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

CMM 3: levert het wat op?

CMM 3: levert het wat op? CMM 3: levert het wat op? Philips Analytical De noodzaak en voordelen van Software Process Improvement Wie is Philips Analytical? Waarom is voor ons software proces verbetering zo essentieel? Hoe hebben

Nadere informatie

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014

Learn like a startup. Next Learning 2014 16 April 2014 Learn like a startup Next Learning 2014 16 April 2014 Rob Hermans Founder Achieved @hermans85 rob@achieved.co Achievements: Setup game startup incubator. Helped 10 startups go to market. Learned to code

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

De evolutie-sprong van management naar leiderschap

De evolutie-sprong van management naar leiderschap De evolutie-sprong van management naar leiderschap What got you here, won't get you there - Marshall Goldsmith Als ervaren manager heb je het allemaal al eerder gehoord Als effectief manager gebruik je

Nadere informatie

In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad hebben:

In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad hebben: Eindtoets 3DEX1: Fysica van nieuwe energie 21-1- 2014 van 9:00-12:00 Roger Jaspers & Adriana Creatore In deze eindtoets willen we met jullie samenvatten waar we het in het afgelopen kwartiel over gehad

Nadere informatie

natuurkunde 1,2 Compex

natuurkunde 1,2 Compex Examen HAVO 2007 tijdvak 1 woensdag 23 mei totale examentijd 3,5 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 17 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij

Nadere informatie

The Art of Reviewing. Hoe train je hoogopgeleide technology professionals effectief in hun zachte domein? ir. Jaco C. Friedrich ir. John H.M.

The Art of Reviewing. Hoe train je hoogopgeleide technology professionals effectief in hun zachte domein? ir. Jaco C. Friedrich ir. John H.M. The Art of Reviewing Hoe train je hoogopgeleide technology professionals effectief in hun zachte domein? September 25, 2014 ir. Jaco C. Friedrich ir. John H.M. Settels Even voorstellen Jaco Friedrich John

Nadere informatie

Customer Success Story: Frencken Europe

Customer Success Story: Frencken Europe Customer Success Story: Frencken Europe 2 Frencken Europe komt voort uit Machinefabriek Gebrs. Frencken in Eindhoven. Groot gegroeid in onderdelenfabricage bouwde het bedrijf de afgelopen twintig jaar

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

Leerstoelvoorlichting

Leerstoelvoorlichting Leerstoelvoorlichting Design Engineering / Ontwerptechniek Wessel Wits 20 maart 2013 Voorlichting Design Engineering Programma Vakgebied Onderzoeksgebieden Vakkenpakket Stage & Afstuderen Studenten impressie:

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een 4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL Dez e t r a i n i n g i s e c h t een a a n r a d er o m t e l ere n m e n s e n e c h t t e b e t re k k e n e n t e r a k e n m e t j o u w v er h a a l.

Nadere informatie

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016 De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector 25 mei 2016 Agenda Serious gaming lijkt overal op te komen in de logistiek. Een bekend en veel gebruikt voorbeeld van serious gaming

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

Business Model Canvas

Business Model Canvas Business Model Canvas Vivian Vleeshouwers Lekko B.V. Mariëlle Meuffels Philips Industry Consulting 10 Oktober 2013 Agenda - tijdschema 13:30 Welkom en voorstellen Vivian en Mariëlle Korte uitleg Business

Nadere informatie

REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING

REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING ERNST JAN REITSMA 27 NOVEMBER 2014 REALTIME LEADERSHIP DEVELOPMENT 1. Iets over theorieën 2. Belang van Live Event 3. Ervaringen 4. Feedback organiseren 5. Voorbeelden

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Philips gebruikt CRM-oplossing voor efficiënt beheer van wereldwijd verkoopnetwerk

Philips gebruikt CRM-oplossing voor efficiënt beheer van wereldwijd verkoopnetwerk Philips gebruikt CRM-oplossing voor efficiënt beheer van wereldwijd verkoopnetwerk De organisatie Philips Enabling Technologies Group levert diensten op het gebied van high-end productietechnologie, product-

Nadere informatie

Zaturdays. Verbeterde kennismaking Zaturdays. Orson (Zonnebergen 6, 8111 TC Heeten) Zaterdag Interim Management (Zaturdays)

Zaturdays. Verbeterde kennismaking Zaturdays. Orson (Zonnebergen 6, 8111 TC Heeten) Zaterdag Interim Management (Zaturdays) Zaturdays Verbeterde kennismaking Zaturdays Orson (Zonnebergen 6, 8111 TC Heeten) Otto Gelmers, ICT Consultant Cees van Driel, Sales Consultant Zaterdag Interim Management (Zaturdays) Patrick Bresser,

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Qmicro B.V. Vincent Spiering Business development manager. Voor de ledenbijeenkomst BCS Enschede, 10 december 2014

Qmicro B.V. Vincent Spiering Business development manager. Voor de ledenbijeenkomst BCS Enschede, 10 december 2014 Qmicro B.V. Vincent Spiering Business development manager Voor de ledenbijeenkomst BCS Enschede, 10 december 2014 About Qmicro Qmicro develops and manufactures solutions enabled by micro chip technology

Nadere informatie

Adding value to test tooling Hoe en waarom DevOps de wereld van performance testen verandert

Adding value to test tooling Hoe en waarom DevOps de wereld van performance testen verandert Hoe en waarom DevOps de wereld van performance testen verandert Najaarsevenement 14 oktober 2015 Inleiding Wie zijn we Marc Koper: Specialist in performancetesten / testautomatisering HenkJaap van den

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

The Future: what s in it for us!

The Future: what s in it for us! The Future: what s in it for us! Tim Rook Marketing Republic! 16 juni 2010 Persoonlijke introductie: Chief Inspiration Officer: Marketing Republic! Ruim 20 jaar ervaring in Channel Marketing & Communicatie:

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Pricelist June 2007 Mitsubishi Servo Trainer

Pricelist June 2007 Mitsubishi Servo Trainer Table of contents SERVO TRAINER...3 BEDIENINGSPANEEL MET SERVO VERSTERKER EN GEÏNTEGREERDE MOTION CONTROLLER... 3 MOTORPANEEL MET 100W SERVO MOTOR EN ENCODER... 3 KOPPELFRAME T.B.V. MITSUBISHI SERVO TRAINER...

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Vandaagafval morgengrondstof!

Vandaagafval morgengrondstof! Vandaagafval morgengrondstof! 5de Vlaams Milieucongres IFEST 21 October 2008 Florens Slob Manager Sustainable Business Solutions Van Gansewinkel Group Agenda Korte verkenning Cradle to Cradle concept &

Nadere informatie

Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie

Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie Verslag van het industrieonderzoek 2007 Prof. ir. Math de Vaan Drs. Klaas de Gier & drs. Laurens Friso Download op www.berenschot.com/innovatie Informatie en

Nadere informatie

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week Sit and Trade Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience Trade Week TRADE WEEK: BEURSPLEIN 5 (AMSTERDAM) Het Beleggingsinstituut nodigt u uit om tijdens een intensieve Trade Week een gedisciplineerde

Nadere informatie

Keuze vakken P&T Living

Keuze vakken P&T Living Keuze vakken P&T Living Antal Haans (A.Haans@tue.nl) Coach Technische Vakken P&T-LIVING 31 Maart 2015 1 P&T Major Binnen de TU/e bachelor school Keuze ruimte 60 ECTS 90 ECTS - Psychologie & methoden -

Nadere informatie

Van doemaar naar succesvol projectmanagement, de &-&-& Paradox. Ir. Roel Wessels ESEF 2012 13 maart 2012

Van doemaar naar succesvol projectmanagement, de &-&-& Paradox. Ir. Roel Wessels ESEF 2012 13 maart 2012 Van doemaar naar succesvol projectmanagement, de &-&-& Paradox Ir. Roel Wessels ESEF 2012 13 maart 2012 2 Vakmanschap Presteren bij niet-ideale omstandigheden 3 Vakmanschap Presteren ondanks tegenwind

Nadere informatie

"WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen. 13 October 2015

WAAR STAAN WIJ?... Internationale BIM ontwikkelingen. 13 October 2015 "WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen 13 October 2015 "WAAR STAAN WIJ?..." Internationale BIM ontwikkelingen Inhoud "Waar staan wij?..." De BIM Levels Internationale BIM ontwikkelingen

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen

High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen High Field Magnet Laboratory (HFML) Martin van Breukelen Science Campus Radboud Universiteit Faculteit NWI NMR FELIX faciliteit HFML NaNoLab Guest

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Op zoek naar een disruptive innovation

Op zoek naar een disruptive innovation Op zoek naar een disruptive innovation Rob Cuypers Global marketing manager SKF Maintenance Products (MaPro) AIMP Congres Marketing in a disruptive world 11 maart 2014, High Tech Campus Eindhoven SKF -

Nadere informatie

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models 9 februari 2012 2011 - All rights reserved Noventum Service Management Consultants Ltd. 1 Low Cost High Value Service Delivery Models Low cost delivery

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Hoe combineer je Mindfullness, Passie en Power (onderscheidend) om een

Hoe combineer je Mindfullness, Passie en Power (onderscheidend) om een Hi Paul, Robin, Bram, Jan, Wat ik wil voorstellen om bij de launch, waarom we samenwerken en wat we gaan doen, ook een (link naar) Ebook mee te geven met - ons onderscheidend vermogen en een tip van de

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Aangenaam kennis te delen!

Aangenaam kennis te delen! AGILE/SCRUM Introductie Make Tech Platform bijeenkomst 23 april 2015 Erik'Philippus'''''''''''''''''''Erik'Elizen'!! Aangenaam kennis te delen! Erik Philippus IMPROVEMENT BV >35 jaar ervaring in de industriële

Nadere informatie

Join the Innovation Makers!

Join the Innovation Makers! Join the Innovation Makers! Personal development in hard and soft skills Many career opportunities Embedded & Technical software Connected Devices 4 locations in the Netherlands and Belgium Social after-work

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Marc Koper/ Bas M. Dam A Tool with a Fool is only a tool Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008

Marc Koper/ Bas M. Dam A Tool with a Fool is only a tool Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Titel, samenvatting en biografie Samenvatting: Marc Koper/ Bas M. Dam A Tool with a Fool is only a tool Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Voor het uitvoeren van testen zijn diverse uitstekende tools

Nadere informatie

Digitalisering van de voedselketen

Digitalisering van de voedselketen Digitalisering van de voedselketen Patrick Roelandt Director Strategy, Technology & Business Innovation @PatrickRoelandt 26/11/2014 http://nl.linkedin.com/in/patrickroelandt Version: [###] Classification:

Nadere informatie

Verstevigen van je positie als MD adviseur

Verstevigen van je positie als MD adviseur Verstevigen van je positie als MD adviseur Workshop voor de NFMD 21 november 2013 Monique van der Meer en Jessica Godijn Agenda 9.00 9.15 Opening NFMD door Myrte Ferwerda 9.15 9.45 Veranderingen en gevolgen

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Heat & Flame Experience

Heat & Flame Experience Heat & Flame Experience 7 februari 2012 Kallo PROGRAMMA Programma 12.30u: Ontvangst & welkomstwoord 13.30u: Overzicht van de nieuwe kledingnormen en het fit for use principe 14.35u: Evolutie in de verschillende

Nadere informatie

Tom. Next year, I ll need the same expertise.. How hard can it be to find...

Tom. Next year, I ll need the same expertise.. How hard can it be to find... How hard can it be to find... Next year, I ll need the same expertise.. FastFlex investeert in con/nu onderzoek. Dit doen wij onder de ZZPers, maar ook onder hiring managers en inkopers. Hierdoor leren

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Smart Wind Farm ConTrol Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Eandis in de energiemarkt CREG / VREG Producenten elektriciteit Invoerders aardgas Elia Distributienetbeheerders Fluxys Leveranciers Klanten

Nadere informatie

ACADEMY VOORJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 INNOVATIVE. Nieuw in 2015:

ACADEMY VOORJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 INNOVATIVE. Nieuw in 2015: ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY VOORJAAR 2015 Nieuw in 2015: Master Black Belt Six Sigma One Day Workshop TRIZ Alumnidag Reliability ACADEMY VOORJAAR 2015 is toonaangevend wanneer

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

APMG-International Webinar. ITIL Editie 2011 Wednesday 16 Mei 2012 / 15:30 CET Presented by Karel Höster

APMG-International Webinar. ITIL Editie 2011 Wednesday 16 Mei 2012 / 15:30 CET Presented by Karel Höster www.apmg-international.com APMG-International Webinar (In samenwerking met Ultracomp Academy) ITIL Editie 2011 Wednesday 16 Mei 2012 / 15:30 CET Presented by Karel Höster www.apmg-international.com ITIL

Nadere informatie

$%& ' ( $) $) * + " $) "

$%& ' ( $) $) * +  $) !" !" %& ' ( ) ) * " ) ", ) %& - *./ 0 1%% ) 34!5)!56 3 4 7 )!85 95: )!95;55:!" ) < ) ) ) ) = !5 > '. '>& 43! )3. %?= = = % > * 1 % ) = .) " & & @9558 /"AA AA57;598BC77;!9!;;@550 '! 7: & " Figure 1 DE

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY NAJAAR 2014 Nieuw in 2014: RF9: Physics of Failure One Day Workshop QRM Beïnvloedingsvaardigheden voor specialisten ACADEMY NAJAAR 2014 is toonaangevend

Nadere informatie

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens Smart Industry 4.0 Edwin van Rensch/Eric Megens Agenda o Introductie Hotraco Group o Introductie Smart Industry 4.0 o Data model Hotraco Product improvement Remote service Benchmark Additional service

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Lean Management. HvA Alumni 20 november 2008

Lean Management. HvA Alumni 20 november 2008 Lean Management HvA Alumni 20 november 2008 Excellence: Practical Guidance Martin van Zanten: Manager Operations - Werkzaam bij Valspar: Producent van autoreparatielakken Rogier de Kreek: Manager Production

Nadere informatie

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit?

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Wie maakt nu eigenlijk de stad? Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Prof.dr. Jack A.A. van der Veen Professor of Supply Chain Optimization Universiteit van Amsterdam Woonstaddebat

Nadere informatie