Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding. Toets Nieuwe Opleiding HBO Master opleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding. Toets Nieuwe Opleiding HBO Master opleiding"

Transcriptie

1 Adviesrapport Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Toets Nieuwe Opleiding HBO Master opleiding HBO Master opleiding Project Management Project Management deeltijd deeltijd Hogeschool Utrecht Hogeschool Utrecht

2 Scheveningseweg KV Den Haag T (070) F (070) I E Hobéon Certificering BV mei 2009 Auditteam: Drs. G.J. Stoltenborg (vz) Dr.ir. H.G. Mooi G.C.L. Koch CPD Secretaris: D.P.M. de Koning MSc

3 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING Functie van het rapport Bereik van de beoordeling Karakteristiek van de opleiding Aanpak Beoordelingsprocedure en werkwijze Beslisregels Auditteam Deelnemers visitatie Programma visitatie 18 maart BEVINDINGEN EN BEOORDELING 6 Onderwerp 1: Doelstellingen Opleiding 6 Facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen 6 Facet 1.2. Bachelor en Master 12 Facet 1.3. Oriëntatie HBO/WO 14 Onderwerp 2: Programma 16 Facet 2.1. Eisen HBO 16 Facet 2.2. Relatie tussen Doelstellingen en Programma 21 Facet 2.3. Samenhang Programma 25 Facet 2.4. Studielast 28 Facet 2.5. Instroom 30 Facet 2.6. Duur 33 Onderwerp 3: Inzet van Personeel 34 Facet 3.1. Eisen HBO/WO 34 Facet 3.2. Kwantiteit Personeel 36 Facet 3.3. Kwaliteit Personeel 38 Onderwerp 4: Voorzieningen 41 Facet 4.1. Materiële Voorzieningen 41 Facet 4.2. Studiebegeleiding 43 Onderwerp 5: Interne Kwaliteitszorg 46 Facet 5.1. Systematische aanpak 46 Facet 5.2. Betrekken van Medewerkers, Studenten, Alumni en Beroepenveld 49 Onderwerp 6: Condities voor Continuïteit 51 Facet 6.1. Afstudeergarantie 51 Facet 6.2. Investeringen 52 Facet 6.3. Financiële voorzieningen SAMENVATTEND OORDEEL Oordeelschema hbo masteropleiding Project Management, deeltijd Integraal oordeel/ advies aan NVAO 55 Bijlage I: Curricula Vitae auditoren en onafhankelijkheidsverklaringen externe auditoren Bijlage II: Programma visitatie 18 maart 2009

4 1. INLEIDING 1.1. Functie van het rapport Het onderhavige rapport bevat het advies aan de NVAO dat door Hobéon Certificering als Visiterende en Beoordelende Instantie is opgesteld ten behoeve van de accreditatie van de in paragraaf 1.2 genoemde beoogde hbo masteropleiding Bereik van de beoordeling De Hogeschool Utrecht, in casu de Faculteit Economie & Management, verzorgt de hbo masteropleiding Projectmanagement. De FEM heeft alle deeltijdopleidingen ondergebracht in het Centre for Business & Management (CBM). Het onderhavige rapport heeft betrekking op: Master of Project Management De basis voor het onderzoek van Hobéon Certificering werd gevormd door de Management Review van de masteropleiding Project Management (hierna ook: MPM) Karakteristiek van de opleiding De opleiding is ontwikkeld vanuit de behoefte aan verdere professionalisering van het beroep projectmanager bij vooraanstaande marktpartijen. De laatste jaren is de complexiteit van projecten en daarmee ook het projectmanagement enorm toegenomen. Dit heeft onder meer te maken met de toename van het aantal stakeholders, het beheersen van steeds meer en complexere risico s, het toewijzen van verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden, een verhitte markt op het gebied van contracting e.d. Door deze op verschillende fronten toegenomen complexiteit van projectmanagement bestaat bij diverse grote organisaties in Nederland (zowel profit als non-profit) de behoefte om het projectmanagement binnen hun organisaties te professionaliseren. Signalen daarover zijn opgepakt door het lectoraat Business, ICT & Innovatie (BII) van het kenniscentrum Innovatie & Business binnen de FEM. Projectmanagement is een van de onderzoekslijnen binnen dit lectoraat Het betreft een deeltijdopleiding die naast een baan in de relevante beroepspraktijk wordt gevolgd. De beoogde doelgroep bestaat uit binnen projecten werkende professionals met een vooropleiding op bachelorniveau en drie tot tien jaar ervaring. Deze doelgroep is voor een groot deel werkzaam in grote zakelijk dienstverlenende organisaties (ICT dienstverleners, consultancy, ingenieursbureaus), die sterk vertegenwoordigd zijn in de Utrechtse regio. Met een consortium van bedrijven uit deze doelgroep heeft afstemming over de opzet en inhoud van de studie plaatsgevonden. Het consortium bestaat uit vooraanstaande marktpartijen (als Getronics, Sogeti, Van Aetsveld, Logica, Expecto, Yacht, Twynstra & Gudde). De beoogde instroom bedraagt 20 tot 30 studenten per jaar De opleiding MPM wil een bijdrage leveren aan de groeiende professionalisering van het beroep van projectmanager door een opleiding te ontwikkelen gericht op het ultieme niveau van beroepsuitoefening. Deze professionalisering blijkt o.a. uit de groeiende markt voor cursussen en vaktrainingen op het gebied van projectmanagement en de groeiende vraag naar certificering van projectmanagers. Het reguliere hoger onderwijs blijft achter bij deze trend. Er bestaat geen vergelijkbare geaccrediteerde (professional) masteropleiding project management in Nederland. In de database van de NVAO zijn de volgende twee geaccrediteerde masteropleidingen te vinden: Master Construction Project Management van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Deze wordt momenteel niet meer aangeboden. Project and Process Management in the Domain of Land and Water van de Internationale Agrarische Hogeschool Larenstein. Deze richt zich echter duidelijk op een ander werkveld en een andere doelgroep. In het buitenland treft men meer masteropleidingen gericht op projectmanagement aan (o.a. de Verenigde Staten, Engeland, Oostenrijk en Frankrijk). Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 1

5 Voor het beroepsprofiel is aansluiting gezocht bij ontwikkelingen die aansluiten bij die van een beroepsorganisatie, de Internationale Project Management Association (IPMA: De IPMA vertegenwoordigt 45 nationale project management verenigingen en heeft in totaal ongeveer leden; De Nederlandse afdeling kent er ongeveer (www.ipma-nl.nl) De FEM wil met de MPM een opleiding ontwikkelen die nauw aansluit bij de wensen uit het beroepenveld zonder af te doen aan vereisten vanuit het masterniveau (zoals dat in het bijzonder tot uitdrukking komt bij de onderzoekscomponent). Daarbij gaat het om het opleiden van een professional die in staat is te reflecteren op de dagelijkse praktijk, die de op best practices gebaseerde methoden kritisch kan beschouwen, die conceptueel kan denken en die evidence based practices aan de kennisbasis van de beroepspraktijk weet toe te voegen en daarmee de professionele praktijk verder kan ontwikkelen Aanpak Beoordelingsprocedure en werkwijze Bij de beoordeling van de betreffende beoogde opleidingsvariant is uitgegaan van het door de NVAO vastgestelde Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs. Daarin staan de onderwerpen en facetten vermeld waarop een VBI zich bij de beoordeling van een beoogde opleiding moet richten. Voorts zijn daarin opgenomen de criteria aan de hand waarvan een VBI moet bepalen of de basiskwaliteit van die beoogde opleiding als voldoende kan worden beoordeeld. Voorafgaand aan het accreditatieonderzoek heeft Hobéon Certificering de beoogde opleiding voorbereid op de audit door een inhoudelijke toelichting te geven op het NVAO-Toetsingskader. Met betrekking tot het specifieke referentiekader van de betreffende beoogde opleidingsvariant geldt het volgende: Er bestaan geen vergelijkbare HBO masteropleidingen Project Management in Nederland. Er is dan ook geen landelijk beroeps- en opleidingsprofiel waar de opleiding bij kan aansluiten. In plaats daarvan heeft de opleiding aansluiting gezocht bij wat binnen de beroepsorganisatie van projectmanagers is ontwikkeld. De opleiding heeft primair aansluiting gezocht bij de van oorsprong Europese Internationale Project Management Association (IPMA). (Zie onder facet 1.1.: Domeinspecifieke Eisen ). Het auditteam heeft dit opleidingsspecifieke referentiekader beoordeeld en vastgesteld dat het in voldoende mate gespecificeerd is en passend is voor een masteropleiding Project Management op HBO-niveau. Het auditteam heeft dit kader in zijn beoordeling betrokken. Zie voorts onder facet 1.1. De Hogeschool Utrecht heeft een set van ijkpunten (EVINAC) ontwikkeld, die (o.a.) dienen als de instellingsspecifieke vertaling van het NVAO-Toetsingskader en die op een aantal aspecten een eigen (streef-)norm bevatten. De beoogde opleiding heeft in haar Management Review aangegeven hoe zij zich tot deze normstelling verhoudt. Ook dit instellingsspecifieke kader heeft het auditteam in zijn beoordeling betrokken. De beoordelingsprocedure van Hobéon Certificering kent twee hoofdmomenten: Documentanalyse Het gaat hier om een analyse en beoordeling van (i) het door de hogeschool aangeleverde Aanvraagdossier Master of Project Management, deeltijd, (ii) de in het kader van de interne sturingscyclus opgeleverde managementrapportages en (ii) de onderliggende documentatie die betrekking had op bijvoorbeeld: strategische keuzen en de positie in de markt, interne organisatie, de (systematiek van) interne kwaliteitszorg en de daarmee samenhangende verbetermaatregelen, ontwikkelingen in het beroepenveld, beroeps- en opleidingsprofielen, (validatie) eindkwalificaties, curricula en de interne en externe evaluatie daarvan, werkvormen, toetsing en beoordeling, Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 2

6 kwantitatief en kwalitatief personeelsbeleid, internationalisering, instroombeleid, studiebegeleiding, condities voor continuïteit. Op basis van de door de hogeschool aangeleverde documentatie, heeft het auditteam zich een beeld kunnen vormen van de primaire en secundaire processen van de aan te bieden opleidingsvariant. Het auditteam heeft dit beeld getoetst aan zaken als: ambitieniveau, toekomstgerichtheid, innovatief vermogen, kwaliteitsbewaking via interne en externe evaluatie, arbeidsmarktrelevantie, resultaatgerichtheid, continuïteit, studenten- en docentenbelangen. Voorafgaand aan de visitatie (zie hieronder) werd het management van de betreffende beoogde opleiding(-en) op de hoogte gesteld van de voorlopige bevindingen van het auditteam op basis van zijn documentanalyse. Audit De audit was gericht op een actieve controle door middel van een visitatie 1, uitgevoerd door een auditteam waarvan deel uitmaakten meerdere externe onafhankelijke deskundigen op het gebied van project management, één lead auditor tevens auditor onderwijs vanuit Hobéon Certificering en één secretaris, eveneens vanuit Hobéon Certificering. Onder controle moet hier worden verstaan, dat het auditteam op verschillende niveaus (management, coördinatie, examencommissie, docenten en staf) heeft getoetst (i) of de in de documentatie beschreven beleidsvoornemens en de daaraan gerelateerde uitvoeringsprocessen kunnen worden geïmplementeerd en (ii) of de overige in de documentatie vervatte informatie verifieerbaar is. Deze verificatie door het auditteam geschiedde enerzijds door, zoals hierboven reeds is aangegeven, meerdere malen hetzelfde onderwerp met verschillende geledingen te bespreken en anderzijds aan de hand van additionele documentatie en -daar waar het de huisvesting en de materiële voorzieningen betreft- ook door eigen waarneming. De additionele, tijdens de visitatie geraadpleegde, documentatie behelsde ondermeer: overzichten van de samenstelling van de werkveld-gremia waarmee de beoogde opleiding(en) overleg (zullen) voeren; verslagen van die bijeenkomsten met het werkveld; overzicht CV s van (gast)docenten; netwerkoverzicht docenten; detailbeschrijving van modules, cases en de daaraan gekoppelde opdrachten; beschrijving van de beroepsproducten die gedurende de opleiding door studenten zullen worden opgeleverd; beschrijving van de door studenten te leveren eindproducten. Aldus had het auditteam voldoende instrumenten om zich op gedetailleerd niveau op de hoogte te stellen van inhoud, opzet en uitvoering van het opleidingsprogramma en van de daarmee samenhangende personele, organisatorische, materiële en ruimtelijke voorzieningen. Het auditteam heeft op deze wijze alle in het NVAO-Toetsingskader vermelde facetten beoordeeld, op basis waarvan een samenvattend oordeel per onderwerp werd gegeven. Een en ander werd vastgelegd in een conceptrapport dat aan de opleiding werd voorgelegd voor een toets op eventuele feitelijke onjuistheden. Het voorliggend rapport is de weergave van het oordeel van het auditteam met daarbij de gronden waarop dat oordeel is gebaseerd. 1 Visitatie heeft op 18 maart 2009 plaatsgevonden. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 3

7 Beslisregels Met als uitgangspunt de Beslisregels Toetsing zoals vastgelegd in het NVAO-Toetsingskader 2 heeft Hobéon Certificering de volgende beslisregels toegepast. A. De scores op de per onderwerp gerubriceerde facetten leiden tot een score op het betreffende onderwerp en wel volgens de regels onder C. B. Binnen de beoordeling van een facet is er ruimte voor een eigen afweging van het auditteam: uitvoering/praktijk weegt zwaarder dan beleid/theorie; (beter een goed functionerende regeling die slecht is opgeschreven dan omgekeerd); primaire processen wegen zwaarder dan secundaire. C. Van facetten naar onderwerp. Hier geldt het volgende: een onderwerp krijgt de score voldoende indien alle facetten tenminste voldoende hebben gescoord of indien één facet onvoldoende en de overige tenminste voldoende hebben gescoord, mits er een acceptabel verbeterplan beschikbaar is voor het facet met de score onvoldoende ; een onderwerp krijgt de score onvoldoende indien één facet onvoldoende heeft gescoord en er geen acceptabel verbeterplan voor dit facet beschikbaar is; een onderwerp krijgt de score onvoldoende indien meer dan één facet onvoldoende heeft gescoord, ongeacht of er voor die facetten acceptabele verbeterplannen zijn.. 2 Volgens de NVAO-Beslisregels Toetsing kunnen zowel een Onderwerp als een Facet uitsluitend onvoldoende of voldoende scoren. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 4

8 Auditteam Het auditteam was als volgt samengesteld: Voorzitter: Leden: Secretaris: Drs. G.J. Stoltenborg Dr.ir. H.G. Mooi G.C.L. Koch CPD D.P.M. de Koning MSc Bij het samenstellen van het auditteam heeft Hobéon Certificering er zorg voor gedragen, dat de voor de beoordeling van de masteropleiding Project Management noodzakelijke expertise aanwezig is. Expertise met betrekking tot de onderwijskundige aspecten (i.c. het primaire proces, de ondersteunende processen en de organisatorische context) en expertise met betrekking tot de inhoudelijke aspecten (i.c. het programma in relatie tot het specifieke domein). De heer G.J. Stoltenborg is lead auditor en tevens onderwijskundig auditor en heeft inmiddels een groot aantal audits in het kader van accreditatie geleid binnen verschillende domeinen. De heren Mooi en Koch hebben zich in hun beoordeling, vanuit werkveld en vakgebied, met name gericht op de kwaliteit, actualiteit en relevantie van (i) het richtinggevend domeinspecifieke kader, (ii) de eindkwalificaties, (iii) de programma-inhoud en (iv) de interactie tussen opleiding en werkveld. Bovendien hebben zij de kwaliteit van het personeel en het gerealiseerde niveau beoordeeld. Dr. ir. H.G. Mooi heeft zich in zijn beoordeling gericht op de kwaliteit van de opleidingen, de actualiteit en relevantie van het richtinggevend domeinspecifieke kader en op de onderwijskundige aspecten. Hij is universitair hoofddocent bij de TU Delft (Faculteit Techniek, Bestuur & Management, sectie Technology, Strategy & Entrepreneurship) en is directeur van het Delft Centre for Project Management van de TU Delft. Dhr. G.C.L. Koch CPD heeft op grond van zijn ervaring en positie in het werkveld een goed zicht op de eisen die vanuit de verschillende deelgebieden in het werkveld gesteld worden aan professionals op het terrein van projectmanagement. Hij is senior Management Consultant en Project Director bij Berenschot en is internationaal actief binnen de International Project Management Association (IPMA), o.a. als medeauteur van de International Competence Baseline 3 van IPMA. Mevrouw De Koning heeft tijdens haar studie Internationaal Management diverse (financieel-) economische en juridische vakken gevolgd. Tijdens haar studie Cultuur, Organisatie en Management aan de VU heeft zij daarnaast ervaring opgedaan met bestuurlijke vraagstukken, organisatieverandering en strategisch management. Tevens heeft zij in haar huidige functie ervaring in kwaliteitsmanagement opgebouwd. Voor de curricula vitae: zie Bijlage I Deelnemers visitatie Het auditteam heeft tijdens de visitatie gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers vanuit de verschillende geledingen van de beoogde opleiding(en): management, coördinatoren, docenten en staf. Voor een volledig overzicht van de deelnemers aan de visitatie: zie Bijlage II Programma visitatie 18 maart 2009 Zie Bijlage II. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 5

9 2. BEVINDINGEN EN BEOORDELING Onderwerp 1: Doelstellingen Opleiding Dit onderwerp kent drie facetten: 1. Domeinspecifieke Eisen; 2. Bachelor en Master; 3. Oriëntatie HBO/WO Facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen Criterium Het facet Domeinspecifieke Eisen is beoordeeld aan de hand van het volgende NVAO-criterium: Sluiten de beoogde eindkwalificaties van de opleiding aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein (vakgebied/discipline en/of beroepspraktijk)? Bevindingen NB. Overal waar hij of hem staat, kan de lezer ook zij of haar lezen. Domeinbeschrijving profilering van de opleiding De opleiding heeft een heldere beschrijving gegeven van het domein van projectmanagement. Zij heeft in het aanvraagdossier de ontwikkeling van het vakgebied (en de bijbehorende projectmanagementmethoden) beschreven. Zij heeft kennisgenomen van de onderzoeken die door verschillende partijen (zoals KPMG, Twynstra & Gudde, de Algemene Rekenkamer, Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten) verricht zijn naar de effectiviteit van projecten. Ook is door het Lectoraat Business, ICT en Innovatie initiatiefnemer tot de MPM zelf onderzoek verricht. Naast een literatuurstudie heeft de lector het onderzoek Projectmanagement 2027 uitgevoerd waarin de toekomstige ontwikkeling van de competenties van de projectmanager zijn onderzocht Uit alle onderzoeken blijkt dat projecten en projectmatig werken een hoge vlucht hebben genomen en daarmee dat het belang van projectmanagement groot is. Illustratief voor de omvang van het domein is o.a. het ledenaantal van de twee grootste beroepsorganisaties van projectmanagers. Wereldwijd zijn twee projectmanagementvakverenigingen van belang voor projectmanagers: de van oorsprong Europese Internationale Project Management Association (IPMA) en het wereldwijde, van oorsprong Amerikaanse, projectmanagementvereniging Project Management Institute (PMI). Samen hebben zij ruim leden (waarvan ongeveer in Nederland). Ook is er een groei waar te nemen van het aantal (gecertificeerde) projectmanagers. De groei van het aantal IPMA-certificeringen laat een verdubbeling zien in de periode Uit de onderzoeken komt tevens naar voren dat er geen domeinafgrenzing (naar branche, werkveld) is. Voor de meeste hoger opgeleiden geldt dat zij incidenteel, geregeld of zelfs voortdurend in projecten werken. Projectmatig kunnen werken is in vele werkvelden van belang. De opleiding kiest voor een focus op organisatorische en ICT projecten en zal zich daarom in het bijzonder richten op de sectoren ICT en overige zakelijke dienstverlening (zie ook de doelgroepomschrijving in 2.5.1). Die keuze wordt ingegeven door de overweging dat contextkennis een belangrijke succesfactor is bij projectmanagement en dat daarmee bij het ontwikkelen van een opleiding voor projectmanagement rekening moet worden gehouden. De keuze voor het domein van de zakelijke dienstverlening is ingegeven door het feit dat het lectoraat waar het initiatief tot deze opleiding is ontstaan, daar veel verbinding mee heeft en met het feit dat er in de regio relevante bedrijven zijn waar mee kan worden samengewerkt. Vergelijking landelijk beroeps- en opleidingsprofiel Er bestaan geen vergelijkbare masteropleidingen Project Management in Nederland. Er is dan ook geen landelijk beroeps- en opleidingsprofiel waar de opleiding bij kan aansluiten. In plaats daarvan heeft de opleiding aansluiting gezocht bij wat binnen de beroepsorganisatie van projectmanagers is ontwikkeld. De opleiding heeft primair aansluiting gezocht bij IPMA. PMI richt zich vooral op de projectmanagement processen. IPMA richt zich juist op de competenties van de projectmanager, wat voor een opleiding een meer geschikt aanknopingspunt is. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 6

10 De IPMA vertegenwoordigt 45 nationale project management verenigingen en heeft in totaal ongeveer leden; de Nederlandse afdeling kent er ongeveer Beschrijving beroepsprofiel IPMA De IPMA heeft begin jaren negentig een beroepsprofiel (in de vorm van een competentieprofiel) opgesteld waaraan projectmanager zouden moeten voldoen. Deze set dient er toe om projectmanagers onafhankelijk te kunnen certificeren. In 2006 is het competentieprofiel aangepast tot de International Competence Baseline, versie 3 (ICB 3). Daarin worden de competenties ingedeeld in een drietal rubrieken: 1. Technical competences, dealing with the project management matter, on which the professionals are working. 2. Behavioural competences, dealing with the personal relationships between the individuals and groups managed in the projects, programs and portfolios. 3. Contextual competences, dealing with the interaction of the project management with the context of the project and within the permanent organizations. Nieuw in deze derde versie zijn de gedragscompetenties en de contextuele competenties. In vorige versies lag het accent nog overwegend op de technische competenties en op enkele persoonlijke attitudes. Daarmee volgt het beroepsprofiel de ontwikkeling van de professie zoals die zich in de afgelopen periode heeft voltrokken: het zijn tegenwoordig immers veel meer de gedrags- en de contextuele competenties die doorslaggevend zijn voor succes dan de technische competenties. De technische competenties zijn namelijk wel noodzakelijk voor het welslagen van het project, maar niet voldoende. Opleidingscompetenties Voor de ontwikkeling van de eindkwalificaties van de MPM is de ICB 3 van IPMA tot uitgangspunt genomen, omdat daarvoor een zeer groot en internationaal draagvlak bestaat onder projectmanagers en omdat het een relatief recente uitwerking betreft waarbij rekening is gehouden met nieuwe trends en ontwikkelingen. Binnen de ICB 3 ontbreken voor een masteropleiding noodzakelijke analytische en onderzoekscompetenties op wetenschappelijk niveau. Dit onderdeel wordt in de opleiding als een vierde categorie toegevoegd (naast de in de ICB 3 onderscheiden technische, gedrags- en contextuele competenties). Hieronder volgen de eindtermen, ingedeeld in de drie categorieën van de ICB 3, en de extra categorie onderzoeksvaardigheden 3. Technical Competences 1. The student has consummate knowledge of and profound insight into the most important methods and techniques used in designing and managing (complex, large scale and strategycritical) projects and is capable of selecting the appropriate methods and techniques to achieve the project s objectives and goals. 2. The student is capable of successfully managing (complex, large scale and strategy-critical) projects within their context of programs, portfolios, organizations, stakeholders and society, taking into consideration the project s economic, environmental and social impact. 3. The student is capable of organizing people, capabilities, resources and activities in order to achieve a (complex, large scale and strategy-critical) project s objectives and goals. Behavioural competences 4. The student has consummate knowledge of and profound insight into key aspects and viewpoints of managing (complex, large scale and strategy-critical) change and is capable of deciding on and executing appropriate actions to ensure that the project results are effective and durable. 5. The student has the personal, interpersonal and managerial skills to effectively and efficiently manage people and teams of people working in or contributing to projects, while recognizing and respecting different cultures and value systems. 3 De eindkwalificaties zijn in het Engels geformuleerd, gegeven de Engelstalige oriëntatie van de opleiding. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 7

11 6. The student is sensitive to the organizational, cultural and social-economic environment of the project, has the power of judgment to decide upon the appropriate course of action and has the personal and interpersonal skills to effectively inform, influence and motivate other people and to handle resistance to change. Contextual competences 7. The student has consummate knowledge of and profound insight into the main strategic drivers of an organization, understands how a portfolio of programs and projects contributes to the strategic goals and is capable of advising an organization on identifying and developing appropriate programs and projects. 8. The student has consummate knowledge of and profound insight into the economical, environmental and social considerations that can influence an organization s strategy and activities, is aware of possible ethical issues and is capable of advising an organization on the reflection of these considerations in its (portfolio of) programs and projects. 9. The student can understand, review and contribute to the justification of a project in the context of an organization s strategic objectives and goals and economical, environmental and social considerations. 10. The student can (also in communication with stakeholder parties and the general public) assess, evaluate and reflect upon the relevance, risks, effectiveness and efficiency of a project, before the start of, during the execution of and after completion of the project and can formulate conclusions with respect to short and long term adaptations and improvements, also with regard to (the further development of) his own competences. Scientific competences 11. The student is capable of planning and conducting scientifically based research. 12. The student is capable to develop authentic research based contributions to the body of knowledge on project management. Tijdens de auditdag is het auditteam op zoek geweest naar een antwoord op de vraag hoe de eindkwalificaties moeten worden geïnterpreteerd: als zijnde startkwalificaties van waaruit de student groeit in zijn professionele ontwikkeling of als zijnde competenties waarmee de student direct in bepaalde functies kan instromen. Is de student bijvoorbeeld al volledig in staat to successfully managing (complex, large scale and strategy-critical) projects within their context of programs, portfolios, organizations, stakeholders and society, taking into consideration the project s economic, environmental and social impact of krijgt hij de handvatten mee om richting deze positie te groeien? De opleiding heeft antwoord gegeven op deze vraag en aangegeven dat het uitgangspunt bij het opstellen van de eindkwalificaties is geweest dat de student gegeven succesvolle afronding van de opleiding de eindkwalificaties verwerft. Zodra zij verworven zijn, kan de afgestudeerde master deze eindkwalificaties uiteraard verder ontwikkelen. In die zin kunnen de geformuleerde competenties, vanuit dat perspectief, als startkwalificaties beschouwd worden. Het opleidingsmanagement is van mening dat studenten zich deze eindkwalificatie eigen kunnen maken. Dat past ook bij het ambitieniveau van de masteropleiding die zich nadrukkelijk niet richt op eenvoudige, kleinschalige en niet-kritische projecten die alom (en door vrijwel elke bachelor) worden uitgevoerd. Het gaat nadrukkelijk om projecten die het hart van de dienstverlening, de productie, de bedrijfsvoering raken. Deze zijn per definitie complex, large scale and strategycritical. Uiteraard is er binnen die categorie ook weer onderscheid te maken in niveaus van complexiteit (naar schaal en financiële implicaties), maar in alle gevallen is er het kwalitatieve verschil met het andere type projecten. Het auditteam kan zich goed vinden in bovenstaand antwoord van de opleiding. 4 Zie respectievelijk en Voor informatie over de daaraan verbonden masteropleidingen projectmanagement zie: en Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 8

12 Oriëntatie van de opleiding in vergelijking tot andere masteropleidingen Hierboven hebben wij gesteld dat er geen vergelijkbare masteropleidingen Project Management in Nederland zijn. De opleiding heeft evenwel kennis genomen van de profielen van opleidingen Project Management in het buitenland. Zij heeft naar verschillende opleidingsprogramma van buitenlandse universiteiten gekeken en zij heeft in de voorbereidingsfase contact gehad met twee (samenwerkende) Europese universiteiten (Vienna University of Economics and Business Administration in Wenen en de School of Management ESC in Lille). 4 Internationaal profileren beide genoemde universiteiten zich sterk op dit onderwerp (Wenen o.a. in de persoon van prof. Roland Gareis, Lille o.a. in de persoon van prof. Lynne Crawford en prof. Rodney Turner; dit zijn drie mondiaal toonaangevende wetenschappers op het terrein van projectmanagement). Tijdens de auditdag is het auditteam nader ingegaan op het contact van de HU met de universiteiten in Wenen en Lille. Met Lille is de intentie uitgesproken om elk jaar in september een gezamenlijke week te organiseren. Met Wenen heeft de opleiding halverwege 2009 een gesprek gepland om nadere afspraken te maken over mogelijke samenwerking Op het 22 e IPMA World Congress (november 2008) is een onderzoek gepresenteerd van H.T. Ingason (Universiteit van IJsland) naar de oriëntatie van 18 masteropleidingen aan de hand van de het ICB 3 competentieprofiel, verdeeld over Europa (5), Verenigde Staten (7), Australië (5) en IJsland (1). Het profiel van de opleiding van de Hogeschool Utrecht is toegevoegd. Naast een focus op organisatorische en ICT projecten en daarmee een focus op de sectoren ICT en overige zakelijke dienstverlening kan worden gesteld dat de opleiding MPM een benadering kiest die een minder eenzijdig accent legt op de technische competenties zoals genoemd in de ICB 3 dan de overige universiteiten. Validering door het werkveld De opleiding heeft een tiental bedrijven geconsulteerd bij de ontwikkeling van de opleiding, te weten: Sogeti, Logica, Getronics, Yacht, Expecto, Van Aetsveld, Twijnstra & Gudde, ConQuaestor, Siemens en Rabobank (groep ICT). Deze bedrijven hebben hun mening over en hun interesse in de opleiding kenbaar gemaakt en een inschatting gegeven van de marktkansen van de opleiding. De eerste zes organisaties vormen samen een consortium dat als klankbord heeft gefungeerd tijdens de ontwikkelfase van de opleiding. Ook zullen zij participeren in de ontwikkeling van cursussen. De consortiumpartners onderschrijven de eindkwalificaties, zoals deze door de opleiding zijn geformuleerd. Het auditteam heeft inzage gehad in de correspondentie tussen de opleiding en het hierboven genoemde consortium. Het team heeft vast kunnen stellen dat de behoefte aan professionalisering van het beroep bevestigd wordt door de bedrijven. Alle geconsulteerde bedrijven onderkennen de markbehoefte en de marktpotentie van deze studie en zien in de MPM een duidelijk onderscheidend aanbod ten opzichte van de huidige opleidingen, cursussen en trainingen in de markt. De bedrijven zijn bereid om inhoudelijk bij te dragen aan de opleiding en hun professionals hiervoor in te zetten. Na accreditatie zal, conform HU-beleid en met inachtneming het desbetreffende modelreglement van de HU, een Raad van Advies (RvA) worden ingesteld. De RvA zal drie tot vier keer per jaar bijeenkomen en heeft tot taak de opleiding gevraagd en ongevraagd van advies te dienen ten aanzien van alle aspecten van de opleiding Master of Project Management in de wijdste zin. Het auditteam heeft met de opleiding gesproken over de inrichting van de toekomstige RvA en heeft om een beschrijving gevraagd van de toekomstige leden van de Raad. De opleiding wil een goede representatie van het domein bereiken door de Raad van Advies vanuit drie invalshoeken samen te stellen: 1. Onderzoek en theorievorming: expertise uit de wetenschappelijke wereld dient zonder meer vertegenwoordigd te zijn. Aangezocht zullen worden twee leden, van wie één internationaal te werven uit het PM-uni netwerk, een consortium van ongeveer vijftien Europese universiteiten die samenwerken op het gebied van masteropleidingen voor en onderzoek naar projectmanagement (zie 2. Consultancy/projectmanagementbureaus: het type expertise waartoe wordt opgeleid, zit voor een deel in gespecialiseerde bureaus die senior projectmanagers kunnen leveren. Hierbinnen is veel ervaring aanwezig met opleiding en coaching van projectmanagers, maar ook een breed Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 9

13 overzicht van ontwikkelingen op het terrein van projectmanagement binnen een veelheid van organisaties. Met het oog op continuïteit wil het opleidingsmanagement drie leden uit de huidige stuurgroep benoemen in de Adviesraad; 3. Ondernemingen waarbinnen projecten worden uitgevoerd: voor een deel door eigen projectmanagers, voor een deel door extern ingehuurde (vanuit de in de vorige categorie genoemde bureaus). Representatie vanuit deze groep acht het opleidingsmanagement een noodzakelijke aanvulling. Uit deze geleding zullen drie leden worden aangezocht. Het auditteam acht de beoogde samenstelling van de Raad van Advies adequaat en een representatieve vertegenwoordiging van het domein waarin de opleiding opereert. Aangezien het een nieuwe opleiding is, zullen afgestudeerden en hun werkgevers uitgebreid bevraagd worden naar het niveau waarop zij werkzaam kunnen zijn. Op basis van deze informatie zullen eventuele aanpassingen gedaan worden in de competenties. Internationalisering Medio 2005 heeft de HU haar ambities voor internationalisering voor de komende vijf jaar vastgesteld. Het betreft beleidsvoornemens over kwesties als de partnerkeuze, geografische speerpunten, internationale kenniscirculatie, internationale curricula, mobiliteit, internationale projecten en werving van buitenlandse studenten. De FEM sluit aan bij dit HU-beleid en derhalve ook de opleiding MPM Het lectoraat BII zal met de masteropleiding toetreden tot de zogeheten PM-uni netwerk (zie 1.1.9). In dit verband zal het aspect internationalisering verder ontwikkeld worden. Het programma voorziet onder meer in een internationale week waarin de studenten gezamenlijk met studenten uit Wenen en Lille workshops volgen en opdrachten uitvoeren (zie ook 1.1.7). Internationaal samenwerken in de vorm van student exchange is in theorie mogelijk, maar in praktijk lastig realiseerbaar vanwege het deeltijdkarakter van de studie. Verdere internationale oriëntatie blijkt uit: aansluiting bij internationale referentiekaders bij de ontwikkeling van het competentieprofiel; gebruik van de Engelse taal: de opleiding wordt in de Engelse taal ontwikkeld (documentatie, literatuur, sheets e.d.). Bij een internationale samenstelling van de studentengroep zal het Engels ook de voertaal in de onderwijsuitvoering zijn; het aan bod komen van internationale ontwikkelingen in het curriculum. Oordeel: voldoende Het auditteam kwalificeert dit facet voor de beoogde opleiding als voldoende en wel op grond van de volgende observaties: De opleiding heeft een goede beschrijving gegeven van het domein van Project Management en heeft een eigen visie op ontwikkelingen en probleemstellingen in het relevante beroepenveld. Er bestaan geen vergelijkbare hbo masteropleidingen Project Management in Nederland. Er is dan ook geen landelijk beroeps- en opleidingsprofiel waar de opleiding bij kan aansluiten. In plaats daarvan heeft de opleiding aansluiting gezocht bij wat binnen de (internationale) beroepsorganisatie van projectmanagers is ontwikkeld. Op deze manier is geborgd dat de eindkwalificaties aansluiten bij de eisen die door de beroepspraktijk worden gesteld aan projectmanagers. De opleiding zal deel uitmaken van de zogeheten PM-uni netwerk, een consortium van Europese universiteiten die samenwerken op het gebied van masteropleidingen voor en onderzoek naar projectmanagement. Op deze manier is geborgd dat de eindkwalificaties aansluiten bij de eisen die op internationaal niveau door vakgenoten binnen het domein worden gesteld aan de betreffende opleiding. De opleiding heeft het relevante beroepenveld betrokken bij het opstellen van de eindkwalificaties. De competenties zijn werkvelddekkend en corresponderen over het algemeen met de kerntaken van de startbekwame master of Project Management. De afgestudeerde beschikt daarmee over de startcompetenties van een master die in de praktijk verder ontwikkeld Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 10

14 worden. Het beleid van de opleiding ten aanzien van de Raad van Advies is adequaat. De beoogde samenstelling van de Raad van Advies weerspiegelt een representatieve vertegenwoordiging van het werkveld en het vakgebied waarin de opleiding opereert. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 11

15 Facet 1.2. Bachelor en Master Criterium Het facet Bachelor en Master is beoordeeld aan de hand van het volgende NVAO-criterium: Sluiten de beoogde eindkwalificaties van de opleiding aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een Bachelor of een Master? Bevindingen Het auditteam heeft de eindkwalificaties van de opleiding geanalyseerd om te bepalen of deze kwalificaties beantwoorden aan het niveau master zoals weergegeven in de zogeheten Dublin Descriptoren. In de Dublin Descriptoren worden de onderstaande vijf dimensies onderscheiden, bij elk waarvan hieronder een beschrijving wordt gegeven in relatie tot de respectieve eindkwalificaties. De dimensies van de Dublin Descriptoren De opleiding heeft beschreven hoe de opleidingscompetenties de internationale Dublin Descriptoren afdekken. Kennis en inzicht De eindkwalificaties verwijzen expliciet naar kennis en inzicht. Dat geldt in elk geval voor de eindkwalificaties 1, 4 en 7. De rationale voor de masteropleiding is nu juist dat het succesvol realiseren van complexe projecten kennis en inzicht vooronderstelt met betrekking tot de drie domeinen die de ICB 3 onderscheidt. Het gaat daarbij om grondige kennis die mede gegeven het specialistische karakter het bachelorniveau overtreft en verdiept en die men zich in principe ook niet enkel op basis van werkervaring in en met projecten kan verwerven. De kennis en inzicht waar het om gaat, dienen ertoe om een kwalitatieve sprong mogelijk te maken in het management van strategiekritische projecten en aansluitend bij de meest recente inzichten rondom projectmanagement. In dat opzicht en de opleiding formuleert dat ook expliciet als een eindkwalificatie nr. 12 biedt de te verwerven kennis bij uitstek aanknopingspunten om een bijdrage te leveren aan het ontwikkelen c.q. toepassen van nieuwe ideeën. De andere eindkwalificaties vooronderstellen alle de aanwezigheid van kennis en inzicht, omdat het daarbij gaat om toepassing ervan. Toepassen van kennis en inzicht Alle eindkwalificaties (behalve de zojuist besproken eindkwalificaties 1,4 en 7) hebben betrekking op toepassing van kennis en inzicht. In het voorafgaande is aangegeven dat projecten en projectmanagement zich door de tijd heen ontwikkelen. Meer klassieke vormen van projectmanagement (het technisch runnen ervan) volstaan niet meer. Om recht te doen aan de andere dimensies (context en gedrag) gaat het er om te komen tot concrete toepassingen van kennis dienaangaande in nieuwe en onbekende omstandigheden. Projecten en projectmanagement moeten als het ware telkens opnieuw uitgevonden worden. Dit vereist het hanteren van multidisciplinaire (aan de drie ICB-domeinen gerelateerde) kennis en inzicht en het vertalen daarvan in ontwerp, planning, uitvoering en bijsturing van projecten. Oordeelsvorming Eindkwalificatie 1 verwijst naar het kunnen beoordelen welke methoden en technieken in een specifiek geval het meest geïndiceerd zijn. Eindkwalificatie 2 heeft betrekking op het beoordelen van de economische, ecologische en sociale impact van projecten en het betrekken van die beoordeling bij de uitwerking. Het gaat hierbij ook om de ontwikkeling van een duidelijk ethisch verantwoordelijkheidsbesef. Eindkwalificatie 3 heeft betrekking op oordeelsvorming, ook in de zin van (zelf)reflectie op de effectiviteit van het eigen gedrag. Eindkwalificatie 5 veronderstelt het vermogen om de relevantie van cultureel bepaalde waarden en normen te kunnen beoordelen en daarmee rekening te houden. Eindkwalificatie 6 verwijst expliciet naar het vermogen om gegeven de totale omgeving van het project te kiezen voor de juiste benadering. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 12

16 Eindkwalificatie 7 heeft betrekking op een adviesvaardigheid met betrekking tot (het portfolio van) programma s. Dat impliceert het vermogen tot beoordeling van randvoorwaarden en opties, en impliceert eveneens het nemen van verantwoordelijkheid. Eindkwalificatie 8 gaat expliciet in op ethische afwegingen. Eindkwalificatie 9 heeft betrekking op de verantwoordingsfunctie, die een beroep doet op vermogen om de relevantie van een project in de context van de ondernemingsstrategie en van de omgeving te beoordelen. Eindkwalificatie 10 heeft betrekking op evaluatie en het hanteren van de PDCA-cyclus hetgeen oordeelsvorming vooronderstelt. Eindkwalificaties 11 en 12 hebben onder meer betrekking op het vermogen om beredeneerde keuzen te maken bij de opzet van onderzoek en om onderzoeksresultaten te beoordelen (onder meer op hun relevantie voor de ontwikkeling van de body of knowledge). Communicatie Eindkwalificatie 2 heeft betrekking op het management van projecten in relatie tot stakeholders en maatschappij. Dat impliceert communicatie naar deze partijen, waarbij het om zowel specialisten als niet-specialisten kan gaan. Eindkwalificatie 3 heeft betrekking op het organiseren van mensen om de projectdoelen te realiseren. Dat impliceert duidelijke en ondubbelzinnige communicatie naar de bij de projectuitvoering betrokkenen (veelal specialisten). Eindkwalificaties 5 en 6 hebben, met hun verwijzing naar interpersoonlijke vaardigheden, direct betrekking op communicatieve vaardigheden. Eindkwalificaties 7 en 8 hebben betrekking op advisering en daarmee op communicatie (met specialisten en niet-specialisten). Eindkwalificatie 9 heeft betrekking op verantwoording en daarmee op communicatie. Eindkwalificatie 10 verwijst expliciet naar communicatie met stakeholders en het algemene publiek). Eindkwalificatie 12 verwijst onder meer naar rapportage van onderzoeksbevindingen. Leervaardigheden Eindkwalificatie 1, 4 en 7 leggen een brede en diepe vakdisciplinaire basis die de student mede toerust voor verdere verdieping en studie (in georganiseerd verband, maar ook autonoom). Eindkwalificatie 11 en 12 rusten de student toe om via onderzoek aan verdere kennisontwikkeling te doen. Samenvattend is het auditteam van oordeel, dat de opleiding erin is geslaagd in haar eindkwalificaties elke dimensie van de Dublin Descriptoren een duidelijk herkenbare plaats te geven. Oordeel: voldoende Het auditteam kwalificeert dit facet voor de beoogde opleiding als voldoende en wel op grond van de volgende observaties: Het auditteam heeft vastgesteld, dat de opleiding met betrekking tot het opleidingsprofiel aansluiting heeft gezocht met de Dublin Descriptoren. De opleiding heeft het masterniveau gedefinieerd op een wijze die beantwoordt aan de vijf descriptoren. Zij heeft expliciet beschreven hoe de eindkwalificaties deze descriptoren afdekken. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 13

17 Facet 1.3. Oriëntatie HBO/WO Criteria Het facet Oriëntatie HBO/WO is beoordeeld aan de hand van de volgende NVAO-criteria: HBO Zijn de beoogde eindkwalificaties van de opleiding mede ontleend aan de door (of in samenspraak met) het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties? Heeft de HBO-master de kwalificaties voor het niveau van zelfstandig en/of leidinggevend beroepsoefenaar in een beroep of spectrum van beroepen, dan wel het niveau van het functioneren in een multidisciplinaire omgeving waarvoor een HBOopleiding vereist is of dienstig is? Bevindingen Oriëntatie HBO kent twee dimensies. Hoger onderwijs enerzijds, beroepsonderwijs anderzijds. Hoger Onderwijs De opleiding heeft in het competentieprofiel van de MPM en de daarmee samenhangende opleidingscompetenties de Dublin Descriptoren verwerkt en sluit hiermee aan bij de beschrijving van het masterniveau. Daarmee is aangegeven dat de opleiding gerekend kan worden tot het hoger onderwijs. De wijze waarop de opleiding de Dublin Descriptoren heeft uitgewerkt en in het programma heeft opgenomen, beoordeelde het auditteam reeds als voldoende (zie daarvoor facet 1.2). Beroepsonderwijs De eindkwalificaties van de masteropleiding Project Management zijn geformuleerd in termen van competenties die aantoonbaar (zie 1.1) in samenspraak met het beroepenveld zijn opgesteld en door dat beroepenveld zijn gevalideerd. Het werkveld i.c. een consortium bestaande uit een aantal grote dienstverlenende organisaties bevestigt de opleiding in de gemaakte keuzes ten aanzien van het competentieprofiel. Daarmee is op het niveau van opleidingsdoelstellingen de oriëntatie op het voor de projectmanager relevante werkveld geborgd. De studenten combineren studie met werk. De opleidingsvraag van de student is vaak direct gekoppeld aan de individuele werksituatie en het carrièreperspectief in die werksituatie. In die zin is de vraag naar de relevantie van het onderwijs voor de beroepspraktijk heel concreet en individueel door de student en zijn directe beroepsomgeving beantwoordbaar. De wijze waarop de opleiding de beroepscompetenties in samenspraak met het beroepenveld heeft uitgewerkt, beoordeelde het auditteam reeds als voldoende (zie 1.1.) Voor het overige blijkt de Oriëntatie HBO ook uit het programma van de opleiding. Zie daarvoor de bevindingen onder facet 2.1. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 14

18 Oordeel: voldoende Het auditteam kwalificeert dit facet voor de beoogde opleiding als voldoende en wel op grond van de volgende observaties: De eindkwalificaties van de opleiding voldoen aan het niveau Master zoals weergegeven in de Dublin Descriptoren. Het competentieprofiel van de opleiding MPM is in samenspraak met het beroepenveld opgesteld. Voor advisering omtrent het opleidingsprofiel en de competenties is de opleiding voornemens een Raad van Advies op te richten. De eindkwalificaties sluiten goed aan bij de taken en verantwoordelijkheden van de toekomstig projectmanager. De opleiding volgt de actuele ontwikkelingen in het beroepenveld via contacten in het werkveld, via lidmaatschap van beroepsverenigingen, via internationale netwerken en via werkgevers van studenten. SAMENVATTEND OORDEEL DOELSTELLINGEN OPLEIDING : VOLDOENDE Het auditteam beoordeelt het Onderwerp Doelstellingen Opleiding als voldoende. De opleiding heeft haar competentieprofiel gebaseerd op het profiel dat op internationaal niveau door de beroepsvereniging (IPMA) is vastgesteld. De eindcompetenties van de opleiding voldoen aan het niveau Master en corresponderen in voldoende mate met de kerntaken van een projectmanager. De opleiding MPM volgt de actuele ontwikkelingen in het beroepenveld. Over actuele ontwikkelingen in het beroepenveld wordt zij o.a. geïnformeerd door een consortium. Met dit consortium heeft zij onder meer het opleidingsprofiel, de competenties en het curriculum besproken. Na oprichting van de Raad van Advies zal de Raad deze taak overnemen. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 15

19 Onderwerp 2: Programma Dit onderwerp kent zes facetten: 1. Eisen HBO/WO; 2. Relatie tussen doelstellingen en programma; 3. Samenhang programma; 4. Studielast; 5. Instroom; 6. Duur. Facet 2.1. Eisen HBO Criteria Het facet Eisen HBO is beoordeeld aan de hand van de volgende NVAO-criteria: HBO Vindt kennisontwikkeling door studenten plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontwikkeld studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek? Heeft het programma aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied / de discipline? Waarborgt het programma de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft het aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk? Bevindingen Inleiding overzicht programma De opleiding heeft in het aanvraagdossier een schematisch weergave van het programma gegeven. De volgende cursussen komen in de opleiding aan bod: Tabel 1. Overzicht cursussen Technical competences EC 12,5 21% Advanced methods of project management Scope, issue and quality management Project planning and structuring Risk and opportunity management Stakeholder management & project governance Behavioral competences EC 12,5 21% Project management skills Leadership and teamwork Management of change Contextual competences EC 15 25% Sustainability in projectmanagement Strategic management Budgeting and business case management Program and Portfolio management Scientific competences EC 20 33% Research methods and techniques A and B Thesis completion workshop Thesis Totaal EC % Een gedetailleerde beschrijving van alle cursussen is terug te vinden in de cursuswijzers. Opleidingsprogramma openingen naar de beroepspraktijk Het programma laat veel verbanden zien met de beroepspraktijk. De opleiding is sterk gefocust op het aanleren van relevante beroepsvaardigheden. In dit licht is de aansluiting bij de ICB 3 van belang. Het gaat om competenties en daarbinnen te onderscheiden vaardigheden zoals zij door de beroepsgroep zelf geïdentificeerd zijn Verder geldt dat studenten beschikken over een relevante werkplek. Belangrijk in dit verband is de constatering dat het deeltijdprogramma de werkomgeving van de student als een van de uitgangspunten hanteert bij de programmering van het binnenschools curriculum. Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 16

20 Studenten brengen hun eigen werkervaring in als professionele vraagstukken. Zij zijn tijdens de opleiding immers werkzaam binnen projecten in hun eigen organisatie. Tijdens de colleges en opdrachten kunnen zij zelf verbindingen leggen vanuit en naar de praktijk. De begeleiding en de opdrachten zijn er ook op gericht op dat te bevorderen. Op deze wijze vindt er een actieve kenniscirculatie plaats tussen werkplek en leeromgeving. Voorbeelden van opdrachten die de student in zijn werkomgeving moet uitvoeren, zijn: Leadership and teamwork: an individual written assignment concerning project leadership and teamwork in the student's work environment. The assignment consists of an inventory around leadership and team culture in the student s work environment based on well defined criteria in order to give a judgment of the effectiveness related to project management. The goal of the assignment is to come up with valuable recommendation for improvement. Strategic Management: an individual, written, open book case examination, in which the student is asked to apply the strategic management theories on a real (business) life case situation. Scope, Issue & Quality Management: a qualitative analysis of project Scope, Issue & Quality Management Practices in the student s own company: the CEO (Chief Executive Officer) within your own company is considering undertaking measures towards the improvement of the project Scope, Issue and Quality Management Practices. First he requires your advice on the appraisal of the benefits of such an undertaking and suggestions on how you would propose the desired situation to be. Identify and propose the unique company or current project management practices, as they occur in your company. Risk & Opportunity Management: gather models and materials that are specifically used in your industry to support risk management. Prepare a presentation to the other students to teach them the basics of the models used in your industry. This presentation should, based on those models, sell risk management to an audience of tactical management Kwaliteitsborging werkomgeving Er wordt met studenten een intakegesprek gehouden waar o.a. de eis aan bod komt dat studenten een ondersteunende werkomgeving dienen te hebben. Het auditteam heeft gevraagd hoe dit wordt bewaakt. De opleiding heeft aangegeven dat zij toetst of de kandidaat in een voldoende rijke werkomgeving zit, aan de hand van een motivatiepaper en door middel van een check op de begeleiding en facilitering door de werkgever. Om te toetsen of de student tijdens de studie voldoende wordt gefaciliteerd door de werkgever is er vanuit de opleiding geregeld contact met de leidinggevende c.q. de beoogde bedrijfsbegeleider. Deze laatste stelt de student in staat en coacht hem om competentiegericht te kunnen leren. Vakliteratuur/studiemateriaal Het studiemateriaal bestaat voor een deel uit vakliteratuur. Die is deels (en bewust) theoretisch en wetenschappelijk van karakter, maar deels ook op de praktijk gebaseerd c.q. daar op gericht. Verder dragen docenten, maar ook studenten, in de cursussen studiemateriaal uit de praktijk aan, vaak in de vorm van cases. Het auditteam heeft inzage gehad in het door de opleiding gehanteerde studiemateriaal. Naar het oordeel van het auditteam is het gebruikte materiaal relevant, actueel, werkvelddekkend en op hbo masterniveau. Wetenschappelijke oriëntatie (zie ook en ) Toegepast onderzoek en (daaraan gekoppelde) praktijkopdrachten vormen het hart van de opleiding. Competenties op dit terrein zijn bewust toegevoegd, omdat de ICB 3 daarin niet (voldoende) voorziet. De aanpak is als volgt: Studenten oefenen binnen beide cursussen Research methods and techniques (A en B) met alle stappen van de volledige onderzoekscyclus. Studenten brengen het geleerde in praktijk binnen de cursus Sustainability in projectmanagement. In het kader van de masterthesis voeren studenten zelfstandig een onderzoek uit. De opbouw van het curriculum weerspiegelt dat als volgt: - In blok 1 wordt meteen al een cursus Research methods and techniques aangeboden. Dat bevordert een juiste oriëntatie van studenten. - Gedurende de hele opleiding (tot aan de thesisfase) loopt de cursus Sustainability in projectmanagement waarin de component toegepast onderzoek centraal staat en door Hobéon Certificering Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Master of Project Management, Hogeschool Utrecht 17

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009 Bi Bijlage 2 Protocol toetsing Associatedegreeprogramma door de NVAO 15 december 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toets Associate-degreeprogramma in de hbo-bachelor 4 2.1 2.2 Criteria De status van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Lifestyle Adviseur voltijd - deeltijd. Hogeschool Hanzesteden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Lifestyle Adviseur voltijd - deeltijd. Hogeschool Hanzesteden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Lifestyle Adviseur voltijd - deeltijd Hogeschool Hanzesteden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING MARIANNE KOK/HERBERT WOLDBERG/HVA Toelichting bij opt opstelellen van eindkwalificaties van een opleiding bij de HvA 1 Het opleidingsprofiel: De beroepspraktijk draagt

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool IJselland Instituut Ruimtelijke Ordening en Milieu Rapport ten behoeve

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work CMV en SPH deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work CMV en SPH deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work CMV en SPH deeltijd - afstandsonderwijs Hogeschool NTI Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Enschede, Zwolle

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Enschede, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Enschede, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING voltijd - deeltijd CROHO:

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg en Maatschappelijke Dienstverlening deeltijd.

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg en Maatschappelijke Dienstverlening deeltijd. Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg en Maatschappelijke Dienstverlening deeltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM College van bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding hbo-master Integraal Leiderschap

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding. hbo-masteropleiding Projectmanagement duaal en deeltijd. Business School NCOI

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding. hbo-masteropleiding Projectmanagement duaal en deeltijd. Business School NCOI Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding hbo-masteropleiding Projectmanagement duaal en deeltijd Business School NCOI Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding. Informatica deeltijd. Hogeschool E3

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding. Informatica deeltijd. Hogeschool E3 Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica deeltijd Hogeschool E3 Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeelsmanagement deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeelsmanagement deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeelsmanagement deeltijd - afstandsonderwijs Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd. Hogeschool NOVI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd. Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd CROHO nr. 30100 Hogeschool

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica deeltijd

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica deeltijd Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica deeltijd Hogeschool voor Management en Documentaire Informatievoorziening Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070)

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding hbo masteropleiding SZ-Professional deeltijd. Hogeschool ProgreSZ

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding hbo masteropleiding SZ-Professional deeltijd. Hogeschool ProgreSZ Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding hbo masteropleiding SZ-Professional deeltijd Hogeschool ProgreSZ Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding hbo masteropleiding SZ-Professional deeltijd Hogeschool ProgreSZ

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Master opleiding Master in Controlling (MiC) deeltijd

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Master opleiding Master in Controlling (MiC) deeltijd Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Master opleiding Master in Controlling (MiC) deeltijd HES School of Economics and Business Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070)

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER 1. INLEIDING Het certificeringsonderzoek voor de aanbieders van opleidingen voor tourmanager heeft de vorm van

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bio-Informatica voltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bio-Informatica voltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bio-Informatica voltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Personeel & Arbeid P&A, voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Personeel & Arbeid P&A, voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Personeel & Arbeid P&A, voltijd en deeltijd Haagse Hogeschool Afdeling Management & Human Resources Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bedrijfskunde deeltijd. Hogeschool NOVI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bedrijfskunde deeltijd. Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfskunde deeltijd Hogeschool NOVI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Ondernemerschap Voltijd-deeltijd-duaal. Hogeschool Saxion Next

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Ondernemerschap Voltijd-deeltijd-duaal. Hogeschool Saxion Next Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Ondernemerschap Voltijd-deeltijd-duaal Hogeschool Saxion Next Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

Adviesrapport ten behoeve van de aanwijzingsprocedure van Actuarieel Instituut

Adviesrapport ten behoeve van de aanwijzingsprocedure van Actuarieel Instituut Adviesrapport ten behoeve van de aanwijzingsprocedure van Actuarieel Instituut Met betrekking tot de HBO bachelor opleiding Actuarieel Analist deeltijd Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Zwolle

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Farmaceutisch Consulent deeltijd. Hogeschool Saxion Next

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Farmaceutisch Consulent deeltijd. Hogeschool Saxion Next Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Farmaceutisch Consulent deeltijd Hogeschool Saxion Next Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO Master opleiding Danstherapie deeltijd. Codarts Hogeschool voor de Kunsten/ Rotterdamse Dansacademie

Adviesrapport Accreditatie HBO Master opleiding Danstherapie deeltijd. Codarts Hogeschool voor de Kunsten/ Rotterdamse Dansacademie Adviesrapport Accreditatie HBO Master opleiding Danstherapie deeltijd Codarts Hogeschool voor de Kunsten/ Rotterdamse Dansacademie Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskunde deeltijd duaal. Nationale Handels Academie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskunde deeltijd duaal. Nationale Handels Academie Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskunde deeltijd duaal Nationale Handels Academie Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHOLLAND

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHOLLAND Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool INHOLLAND Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO master opleidingen Master of Business Administration deeltijd, tevens aanvraag toets nieuwe opleiding

Adviesrapport Accreditatie HBO master opleidingen Master of Business Administration deeltijd, tevens aanvraag toets nieuwe opleiding Adviesrapport Accreditatie HBO master opleidingen Master of Business Administration deeltijd, tevens aanvraag toets nieuwe opleiding Business School Nederland Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070)

Nadere informatie

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 (versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2501 CD The Hague

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie deeltijd - afstandsonderwijs Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Toets nieuwe opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijke Werk en Dienstverlening deeltijd, afstandsonderwijs

Adviesrapport Toets nieuwe opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijke Werk en Dienstverlening deeltijd, afstandsonderwijs Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport Toets nieuwe opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijke Werk en

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Economie voltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Economie voltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Economie voltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Hotelonderwijs voltijd deeltijd - duaal. Saxion Hogeschool Deventer

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Hotelonderwijs voltijd deeltijd - duaal. Saxion Hogeschool Deventer Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Hotelonderwijs voltijd deeltijd - duaal Saxion Hogeschool Deventer Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie voltijd - deeltijd. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie voltijd - deeltijd. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie voltijd - deeltijd Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Technische Vervoerskunde voltijd - duaal

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Technische Vervoerskunde voltijd - duaal Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Technische Vervoerskunde voltijd - duaal School of Agriculture & Technology Hogeschool INHOLLAND Delft Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht, deeltijd. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht, deeltijd. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht, deeltijd Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening SPH, voltijd, deeltijd, duaal

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening SPH, voltijd, deeltijd, duaal Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening SPH, voltijd, deeltijd, duaal Haagse Hogeschool Afdeling Sociaal Pedagogische Hulpverlening Rapport ten behoeve

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding voor Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - compact. Saxion

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding voor Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - compact. Saxion Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding voor Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - compact Saxion Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd en deeltijd. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd en deeltijd. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd en deeltijd Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatie en communicatie technologie deeltijd. Hogeschool NOVI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatie en communicatie technologie deeltijd. Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatie en communicatie technologie deeltijd Hogeschool NOVI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg deeltijd voltijd/duaal. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg deeltijd voltijd/duaal. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg deeltijd voltijd/duaal Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bacheloropleiding Bedrijfskundige Informatica, deeltijd. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bacheloropleiding Bedrijfskundige Informatica, deeltijd. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bacheloropleiding Bedrijfskundige Informatica, deeltijd Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor. Opleiding voor Ergotherapie, voltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor. Opleiding voor Ergotherapie, voltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor Opleiding voor Ergotherapie, voltijd Hogeschool van Amsterdam Amsterdamse Hogeschool voor Paramedische Opleidingen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor Opleiding

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd / deeltijd. Haagse Hogeschool / TH Rijswijk

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd / deeltijd. Haagse Hogeschool / TH Rijswijk Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd / deeltijd Haagse Hogeschool / TH Rijswijk Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070)

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Journalistiek voltijd. INHOLLAND Select Studies

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Journalistiek voltijd. INHOLLAND Select Studies Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Journalistiek voltijd INHOLLAND Select Studies Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Engineering Design & Innovation voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Engineering Design & Innovation voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Engineering Design & Innovation voltijd - deeltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Bouwkunde - BK, voltijd, deeltijd Hogeschool van Amsterdam Instituut Bouwkunde en Civiele Techniek Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd en deeltijd. Saxion Hogeschool, Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd en deeltijd. Saxion Hogeschool, Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool, Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Management, Economie en Recht voltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Management, Economie en Recht voltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht voltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Economie en Management vastgesteld door de faculteitsdirectie op instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op A. Hieronder is voor zover van toepassing

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHolland

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHolland Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool INHolland Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Informatica voltijd - deeltijd - duaal. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Informatica voltijd - deeltijd - duaal. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Informatica voltijd - deeltijd - duaal Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen 20 september 2013 Inhoud 1 Opzet 3 2 Toetsingskader 4 2.1 Onderwerp 1: Programma/opleidingsprofiel 4 2.2 Onderwerp 2: Inzet van personeel 4

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo masteropleiding Health Care & Social Work deeltijd

Adviesrapport Accreditatie hbo masteropleiding Health Care & Social Work deeltijd Adviesrapport Accreditatie hbo masteropleiding Health Care & Social Work deeltijd Hogeschool Saxion Gele tekst: vragen en opmerkingen Groene tekst: voorlopig oordeel op basis van documenten Scheveningseweg

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor. Opleiding tot Fysiotherapeut, voltijd Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor. Opleiding tot Fysiotherapeut, voltijd Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor Opleiding tot Fysiotherapeut, voltijd Hogeschool van Amsterdam Amsterdamse Hogeschool voor Paramedische Opleidingen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor Opleiding

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg - deeltijd - Hogeschool INHOLLAND

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg - deeltijd - Hogeschool INHOLLAND Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg - deeltijd - Hogeschool INHOLLAND Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming voltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming voltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming voltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Concept Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding. HBO Bachelor opleiding. Fontys Hogescholen

Concept Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding. HBO Bachelor opleiding. Fontys Hogescholen Adviesrapport Concept Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Leraar HBO Bachelor Omgangskunde opleiding voltijd Leraar & deeltijd Omgangskunde voltijd & deeltijd

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd - duaal. De Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd - duaal. De Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd - duaal De Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid voltijd en deeltijd. Hogeschool Leiden Cluster Management & Bedrijf

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid voltijd en deeltijd. Hogeschool Leiden Cluster Management & Bedrijf Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid voltijd en deeltijd Hogeschool Leiden Cluster Management & Bedrijf Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hanzehogeschool Groningen

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hanzehogeschool Groningen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd Hanzehogeschool Groningen Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische bedrijfskunde voltijd

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN College van bestuur Hogeschool Leiden Postbus 382 2300 AJ LEIDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeel en Arbeid

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding International Business & Management Studies voltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding International Business & Management Studies voltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding International Business & Management Studies voltijd Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding International Business & Management

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg deeltijd. Saxion Hogeschool Deventer

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg deeltijd. Saxion Hogeschool Deventer Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg deeltijd Saxion Hogeschool Deventer Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Vormgeving voltijd. Design Academy Eindhoven

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Vormgeving voltijd. Design Academy Eindhoven Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Vormgeving voltijd Design Academy Eindhoven Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Logistiek en Economie voltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Logistiek en Economie voltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Economie voltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management FM voltijd en deeltijd. Haagse Hogeschool

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management FM voltijd en deeltijd. Haagse Hogeschool Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management FM voltijd en deeltijd Haagse Hogeschool Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sport en Bewegen voltijd. Hogeschool INHolland

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sport en Bewegen voltijd. Hogeschool INHolland Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sport en Bewegen voltijd Hogeschool INHolland Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Bedrijfseconomie, Commerciële Economie, Small Business en Retailmanagement

Bedrijfseconomie, Commerciële Economie, Small Business en Retailmanagement Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfseconomie, deeltijd Commerciële Economie, deeltijd Small Business en Retailmanagement, deeltijd Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB Voltijd, duaal. Hogeschool Utrecht HU

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB Voltijd, duaal. Hogeschool Utrecht HU Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB Voltijd, duaal Hogeschool Utrecht HU Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Modemanagement voltijd. TMO, hogeschool voor modemanagement

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Modemanagement voltijd. TMO, hogeschool voor modemanagement Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Modemanagement voltijd TMO, hogeschool voor modemanagement Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening

Nadere informatie

Toets Nieuwe Opleiding. voltijd Toegepaste Gerontologie voltijd. Christelijke Hogeschool Windesheim

Toets Nieuwe Opleiding. voltijd Toegepaste Gerontologie voltijd. Christelijke Hogeschool Windesheim Adviesrapport Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Toets Bachelor Nieuwe opleiding Opleiding Toegepaste hbo bacheloropleiding Gerontologie voltijd Toegepaste Gerontologie voltijd Christelijke Hogeschool

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Leraar Basisonderwijs Fontys PABO Tilburg voltijd - deeltijd. Stichting Fontys Hogescholen

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Leraar Basisonderwijs Fontys PABO Tilburg voltijd - deeltijd. Stichting Fontys Hogescholen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Leraar Basisonderwijs Fontys PABO Tilburg voltijd - deeltijd Stichting Fontys Hogescholen Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070)

Nadere informatie

REGELING EN BEOORDELINGSKADER ACCREDITATIE BIJSCHOLINGSPROGRAMMA S GGZ AGOOG

REGELING EN BEOORDELINGSKADER ACCREDITATIE BIJSCHOLINGSPROGRAMMA S GGZ AGOOG REGELING EN BEOORDELINGSKADER ACCREDITATIE BIJSCHOLINGSPROGRAMMA S GGZ AGOOG Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl REGELING EN BEOORDELINGSKADER

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie ACADEMIE VAN BOUWKUNST - ARNHEM. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem

Adviesrapport Accreditatie ACADEMIE VAN BOUWKUNST - ARNHEM. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem Adviesrapport Accreditatie HBO MASTER OPLEIDING ARCHITECTUUR ACADEMIE VAN BOUWKUNST - ARNHEM ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem Adviesrapport Accreditatie HBO MASTER OPLEIDING ARCHITECTUUR deeltijd

Nadere informatie