BOUWAFVAL WAT DOE JE ERAAN? Handleiding en checklists. voor ontwerp en uitvoering. stichting bouwresearch 230' Copyright SBR, Rotterdam

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BOUWAFVAL WAT DOE JE ERAAN? Handleiding en checklists. voor ontwerp en uitvoering. stichting bouwresearch 230' Copyright SBR, Rotterdam"

Transcriptie

1 BOUWAFVAL WAT DOE JE ERAAN? Handleiding en checklists voor ontwerp en uitvoering stichting bouwresearch 230'

2

3 BOUWAFVAL WAT DOE JE ERAAN? Handleiding en checklists voor ontwerp en uitvoering irow Oicke EGM onderzoek bv april 1992 stichting bouwresearch

4 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Doelstelling van de Stichting Bouwresearch is het laten uitvoeren van onderzoek gericht op verbetering van kwaliteit, productiviteit, arbeidsomstandigheden en zorg voor de werkgelegenheid in de bouw. De Stichting en degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het verwerken - naar de aatste inzichten - van de in deze publikatie opgenomen gegevens. De mogelijkheid dat zich desondanks onjuistheden in deze publikatie kunnen bevinden kan niet worden uitgesloten. Degene die van deze publikatie gebruik maakt, aanvaardt daarvoor het risico. De stichting sluit, mede ten behoeve van degenen die aan deze publikatie hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van informatie uit deze publikatie. CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Bouwafval Bouwafval, wat doe je eraan? : handleiding en checklists voor ontwerp en uitvoering/ (research en adviezen: DW. Dicke). - Rotterdam: Stichting Bouwresearch Stichting Bouwresearch; SBR-publikatie 230c Met inschalingsformulieren Bevat: DI. A: Bouwafval en milieu; DI. B: Checklists. ISBN NUGI833 Trefw.: afvalstoffen; bouwbedrijf. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting Bouwresearch. No part of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm, stored in a database or retrieval system, or any other means without written permission from the Stichting Bouwresearch.

5 Voorwoord In 1985 publiceerde de Stichting Bouwresearch het 'Instructieboek voor het bepalen van de afval-index'. De publikatie (SBR 123) werd gecompleteerd met een instructiekaart, waarop in het kort werd uitgelegd hoe 'de afval-index' kan worden berekend. In de samenvatting wordt uitgelegd dat de afval-index een getal is, waarmee de afval kosten van woningbouwplannen kunnen worden vergeleken. De publikatie was in het jaar dat ze werd uitgebracht haar tijd vooruit, maar de in-' houd verouderde snel als gevolg van de steeds grotere aandacht voor de milieuproblematiek in de jaren na De kosten van bouwafval vormden het centrale thema van de publikatie. De gegevens, waarop de indicaties van kosten van bouwafval werden gebaseerd zijn nu, door de snelle ontwikkelingen na 1985, achterhaald. Aan de milieu-effecten van de produktie van bouwafval werd geen aandacht besteed. Er werd bijvoorbeeld aangenomen dat alle afval wordt gestort en verwerkt, zonder te letten op afvalscheiding, bewerking of hergebruik van restmateriaal. Dit is echter niet verwonderlijk. De storttarieven voor volledig gemengd afval verschilden toen niet of nauwelijks van die van gescheiden afval! Deze tarieven zijn de afgelopen jaren, als gevolg van de beperkte capaciteit van stortplaatsen, zeer sterk gestegen. De aandacht voor allerlei milieu-effecten van afval is anno 1991, terecht, zeer groot. Gezocht wordt naar een sterke toename van hergebruik van restmaterialen. Voor de Stichting Bouwresearch redenen genoeg een reeks nieuwe publikaties over bouwafval en milieu te presenteren. De volledige reeks bestaat uit: Deel 230A: Scheiding bouwafval loont Deel 230B: Bouwafvalstoffengids Deel 230C: Bouwafval, wat doe je eraan? Deel 2300: Kostenbeheersing bouwafval Dit deel is bedoeld als vervanging van publikatie 123. Het heeft het karakter van een checklist bewaard, maar richt zich meer op de milieuproblematiek in relatie tot bouwafval. De opzet past uitstekend binnen recente ontwikkelingen op het gebied van kwaliteitszorg en milieuzorg in de bouw. 3

6 Inhoud Inleiding Deel A: Bouwafval en milieu Inleiding bij deel A A1 A2 A3 A4 A5 Bouwafval Gevolgen voor het milieu Oorzaken van het ontstaan van bouwafval Wat kunnen we er aan doen? Samenvatting Deel B: Checklists Inleiding bij deel B B1 B2 B3 B4 Checklists ontwerpfase Checklists uitwerkingsfase Checklists realisatiefase Voorbeeld Literatuur Begrippen en definities Checklists achterin 4

7 Inleiding Bouwen veroorzaakt afval Bouw- en sloopafval maakt een relatief groot deel uit van de afvalstroom in Nederland. In 1990 ontstond volgens een recent uitgevoerde berekening van het RIVM (1) 12,2 miljoen ton bouw- en sloopafval. Een groot deel van dit afval (ca. 67%) komt voor rekening van de bouwsector. Het andere deel wordt geproduceerd in de GWWsector. Bouwafval ontstaat feitelijk tijdens de uitvoering van een bouwproject. Op het moment van de oplevering kan de balans opgemaakt. Echter, in het hele traject van initiatief tot bouwen tot en met de oplevering worden door alle betrokkenen beslissingen genomen die van invloed kunnen zijn op het ontstaan van bouwafval. Bouwafval ontstaat virtueel veel eerder. Met name op de tekentafel lijkt de invloed die op het ontstaan van afval kan worden uitgeoefend nog groot. De belangrijkste beslissing neemt echter de opdrachtgever. De beslissing om niet te bouwen betekent maximale afvalpreventie! Afval veroorzaakt milieuschade Steeds meer worden wij ons bewust van de schade die we met elkaar aan ons milieu toebrengen. Stortplaatsen raken vol. Er moeten nieuwe stortplaatsen worden geopend - of de oude stortplaatsen worden dieper uitgegraven. Het gevolg daarvan is bijvoorbeeld dat grondwater ook in diepere grondlagen wordt vervuild. Als het afval uit gevaarlijk spul bestaat, zoals chemisch afval, proberen we dat in andere landen te slijten. Een verplaatsing van het probleem dus. Inmiddels is het iedereen wel duidelijk geworden dat we zo niet kunnen doorgaan. Wie is daarvoor verantwoordelijk? Iedereen die hoe dan ook meewerkt aan vervuiling en aantasting van het milieu is daarvoor medeverantwoordelijk. Opdrachtgevers zullen in alle gevallen moeten zoeken naar oplossingen die minder afval tot gevolg hebben (bijvoorbeeld hergebruik in plaats van nieuwbouw). Architecten en aannemers hebben door de beslissingen die zij nemen invloed op het ontstaan van bouwafval. Zij zijn dan ook medeverantwoordelijk voor het ontstaan van bouwafval en de milieu-effecten van dat afval. In de huidige maatschappelijke context kunnen zij zich niet aan deze verantwoordelijkheid onttrekken. Fabrikanten zijn verantwoordelijk voor de milieuschade die hun produkten, ondermeer in de afvalfase, veroorzaken. Tenslotte is er de overheid, die door allerlei weten regelgeving invloed uitoefent op de mogelijkheden om afval te voorkomen. Het beleid van de overheid Het beleid van de rijksoverheid ten aanzien van afvalstoffen is in hoofdlijnen verwoord in het Nationaal Milieubeleidsplan. De 'Notitie inzake preventie en hergebruik van afvalstoffen' gaat meer specifiek in op het afvalbeleid ten aanzien van preventie en hergebruik. Niet alleen de hoeveelheden afval zullen moeten worden teruggebracht, maar ook de kwaliteit ervan moet worden verbeterd. Dit laatste betekent dat het afval dat ondanks preventieve maatregelen ontstaat (kwantitatieve preventie), zo goed mogelijk moet worden gesorteerd, gescheiden, bewerkt en hergebruikt of verwerkt (kwalitatieve preventie). Het belang van afvalpreventie Voor de bouwsector betekent het huidige milieubeleid van de overheid dan ook dat speciale aandacht zal moeten worden besteed aan deze problematiek. Bovendien zijn de kosten van afvalverwerking de laatste jaren zeer sterk gestegen. Daardoor is afvalpreventie niet meer alleen een collectief belang. Het is ook een belang van de individuele bouwpartners geworden. Aannemers worden geconfronteerd met hoge afvalkosten. De prijs/kwaliteit-verhouding van bouwobjecten wordt daardoor negatief beïnvloed. Dit gaat vanzelfsprekend ook opdrachtgevers en ontwerpers aan. Doeltreffende milieugerichte afvalpreventie dient twee doelen: - vermindering van milieuproblemen (collectief belang); - verbetering van de prijs/kwaliteitverhouding van bouwobjecten (van belang voor opdrachtgevers en de bedrijfskolom bouw in haar geheel). 5

8 Wat kunnen we er aan doen? Probleem is dat de meeste betrokkenen in het bouwproces onvoldoende inzicht hebben in de mogelijkheden tot beperking van hoeveelheden en verbetering van de kwaliteit van bouwafval. Bij het nemen van beslissingen is men zich vaak niet bewust van het feit, dat één van de neveneffecten daarvan is dat afval ontstaat. Oorzaken en gevolgen zijn onvoldoende bekend. Bovendien is er geen bruikbaar instrument om effecten van beslissingen te toetsen. Informatie die op strategisch belangrijke momenten kan leiden tot het bijsturen of wijzigen van beslissingen is niet in bruikbare vorm voorhanden. Sommige checklists zijn te interpreteren als een aanbeveling tot gelijkvormigheid, standaardisatie en prefabricage. Dit is de 'gemakkelijkste' benadering, die om allerlei redenen niet altijd de voorkeur heeft. De checklists maken zichtbaar dat bij complexe vormgeving meer afval kan ontstaan. De conclusie: er is extra aandacht nodig indien men èn complex èn afvalarm wil ontwerpen. Het doel van deze publikatie Het doel van deze publikatie is een bijdrage te leveren aan het inzicht in de relaties tussen beslissingen', die in het bouwproces worden genomen, en de milieu- (c.q. kosten-}implicaties van bouwafval dat als gevolg van die beslissingen ontstaat. Dit inzicht vormt de basis voor doeltreffende en milieugerichte afvalpreventie. De opbouw van de publikatie De publikatie bestaat uit twee onderdelen: - dit boek - de losse checklists achterin Het boek bestaat uit een deel A en deel B. In deel A is een algemeen beeld van de bouwafval- en milieuproblematiek geschetst. Deel B richt zich op de checklists. Het betreft checklists voor de ontwerpfase, uitwerkingsfase en realisatiefase. De checklists worden gepresenteerd in de vorm van inschalingsformulieren. Deel B eindigt met een voorbeeld van het gebruik van de checklists. De checklists achterin kunnen los van het boek worden gebruikt. Het gebruik van de publikatie De losse checklists kunt u gebruiken voor het maken van kopieën. Toegevoegd is een geheel blanco formulier. Op kopieën hiervan kunt u uw eigen praktijkervaringen met afvalpreventie noteren. De inschalingsformulieren krijgen daardoor alleen maar meer praktische waarde. Indien bij het gebruik van de checklists mocht blijken dat veel punten kunnen worden toegevoegd, kan dit voor SBR een reden zijn om een herziene versie te maken. 6

9 Deel A: Bouwafval en milieu Inleiding bij deel A Al A A A AS Bouwafval Wat is bouwafval? Hoe ontstaat bouwafval? Hoeveelheden en samenstelling afval Hergebruik en nuttige toepassing Afvalpreventie Gevolgen voor het milieu Wat is milieu? Vervuiling en aantasting Uitputting Effecten Oorzaken van het ontstaan van bouwafval Prog rammafase Ontwerp- en uitwerkingsfase Realisatiefase Wat kunnen W'e er aan doen? Overheid Opdrachtgevers Producenten Ontwerpers Aannemers Samenvatting 7

10 Inleiding bij deel A Dit deel gaat in op de afval- en milieuproblematiek, waar wij op dit moment mee te maken hebben. Met deel A wordt beoogd inzicht te geven in de aspecten die hierbij een rol spelen. Achtereenvolgens komen aan de orde: AS Samenvatting Tot slot worden in A5 de kernpunten uit deel A samengevat. A 1 Bouwafval Het begrip 'bouwafval' wordt gedefinieerd en vervolgens vanuit verschillende gezichtspunten belicht. Verder zijn in dit hoofdstuk overzichten opgenomen van de hoeveelheden bouw- en sloopafval, van de samenstelling van bouwafval, van percentages en verdeling van materialen naar hergebruik en van de samenstelling van niet hergebruikte materialen. Voor afvalpreventie zijn tenslotte algemene richtlijnen opgesteld. A2 Gevolgen voor het milieu Door de grote concentratie van mensen in Nederland dreigt het milieu als gevolg van steeds meer en grotere afvalbergen steeds erger vervuild te raken. In A2 wordt in algemene termen is aangegeven wat de belangrijkste gevolgen van de afvalberg voor het milieu zijn. A3 Oorzaken van het ontstaan van bouwafval In de verschillende fasen van het bouwproces worden beslissingen genomen die invloed hebben op het ontstaan van bouwafval. In A3 wordt aangegeven om wat voor beslissingen het gaat. A4 Wat kunnen we er aan doen? Hoewel deze publikatie zich op ontwerpende en uitvoerende bouwbedrijven richt, zijn zij niet de enigen, die invloed hebben op het ontstaan van bouwafval. Voor alle betrokkenen, die hierop invloed hebben, wordt in A4 aangegeven op welke wijze deze invloed positief gestalte kan worden gegeven. Tegelijk worden knelpunten behandeld, die een maximale afvalpreventie belemmeren. 8

Lijmen in de bouw. deel 5. Copyright SBR, Rotterdam

Lijmen in de bouw. deel 5. Copyright SBR, Rotterdam Lijmen in de bouw deel 5 LJ Auteur ir. Th. J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk Deze publikatie kwam tot stand in samenwerking met Triam Kennismanagement, bureau voor advies, ontwerp en produktie te Papendrecht.

Nadere informatie

Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken

Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken -..:... tichting ouw esearch Praktij ktoepassi ng bouwbesluit en de bouwaanvraag voor kleinere bouwwerken Deze publikatie is tot stand gekomen in samenwerking met het Nederlands Verbond van Ondernemers

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen rond bestekken. Leidraad voor de bestekschrijver. rs.br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

Recente ontwikkelingen rond bestekken. Leidraad voor de bestekschrijver. rs.br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam Recente ontwikkelingen rond bestekken Leidraad voor de bestekschrijver 133 rs.br Stichting Bouwresearch -------------------------------------------- rapporteur: ir. M.G.M. Nelissen Twijnstra Gudde N.V.

Nadere informatie

.,. Lijmen in de bo. Copyright SBR, Rotterdam

.,. Lijmen in de bo. Copyright SBR, Rotterdam .,. Lijmen in de bo s tichting ouw esearch Auteurs ir. Th. J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk; ing. D. van Deventer, TNO Kunststoffen en Rubber Instituut, Delft; drs. J.c. van Broekhuizen, Chemiewinkel,

Nadere informatie

Over inhoud, functie en kwaliteit van het bestek. rg(j3r Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

Over inhoud, functie en kwaliteit van het bestek. rg(j3r Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam Over inhoud, functie en kwaliteit van het bestek 132 rg(j3r Stichting Bouwresearch rapporteur: ir. M.G.M. Nelissen Twijnstra Gudde N.V. Over inhoud, functie en kwaliteit van het bestek 132 Rotterdam, 1986.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Colofon Auteur: prof. ir. E. Gerretsen, TNO-TPD Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. Meinema B.V., Delft Copyright SBR, Rotterdam til stichting bouwresearch Geluidwering

Nadere informatie

Nieuwbouw en onderhoud. hand in hand. Copyright SBR, Rotterdam

Nieuwbouw en onderhoud. hand in hand. Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouwr esearch Nieuwbouw en onderhoud hand in hand rapporteur: mr.ing. A. G. J. Mak Advocaten en procureurs stichting:bouwifboesearch Nieuwbouw.en onderhoud h.and in hand Rotterdam, 1990 De stichting

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam ", Technologische en structurele ontwikkelingen in de bouw Een toekomststudie Technologische en structurele ontwikkelingen in de bouw Een toekomststudie Uitgevoerd in opdracht van de Stichting Structuuronderzoek

Nadere informatie

stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen Copyright SBR, Rotterdam

stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen Copyright SBR, Rotterdam stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen ", " Rapporteurs: A. van den Hout ing. J.M. Bruins BDA Buro Dakadvies b.v. stichting bouwresearch Onderhoud van bitumineuze dakbedekkingssystemen

Nadere informatie

Aanbesteding, bouwteam of brochurepla Wat bepaalt de keuze? r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

Aanbesteding, bouwteam of brochurepla Wat bepaalt de keuze? r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam Aanbesteding, bouwteam of brochurepla Wat bepaalt de keuze? 24 r(br Stichting Bouwresearch Aanbesteding, bouwteam of brochureplan Wat bepaalt de keuze? 24 Rotterdam, 985 r(br Stichting Bouwresearch Het

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. L. J. Visser raadgevend ingenieur Het programma van eisen bij nader inzien De functie van het programmeren in de bouwvoorbereiding Een systeembenadering 128 Rotterdam, 1985 I(br Stichting

Nadere informatie

Lijmen in de bouw. Wandbekle. s tichting b ouw r esearch. deel 4. Copyright SBR, Rotterdam

Lijmen in de bouw. Wandbekle. s tichting b ouw r esearch. deel 4. Copyright SBR, Rotterdam Lijmen in de bouw Wandbekle en s tichting b ouw r esearch deel 4 CJP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Boom, Th.J. van den Lijmen in de bouw / [auteur: Th.J. van den Boom].- Rotterdam: Stichting

Nadere informatie

Gebouwbeheerinformotie Utiliteitsbouw

Gebouwbeheerinformotie Utiliteitsbouw b ouwr esearch Gebouwbeheerinformotie Utiliteitsbouw Informatie Systeem Handleiding voor de overdracht van elektronische dokumenten aan de opdrachtgever Ter visie exemplaar IN FOR'ÎVlATIE ( utiliteitsbouw.:>

Nadere informatie

Aanbesteden op basis van het prestatiebeginsel

Aanbesteden op basis van het prestatiebeginsel stichting bouwresearch Aanbesteden op basis van het prestatiebeginsel Evaluatie van een experimentele toepassing Colofon Auteur: Ir. H.A.L. Boonekamp, PRe Bouwcentrum, Bodegraven Projectmanager: Ir. G.J.M.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Wapenen of voorspannen zonder aanhechting (VZA)? Wapenen of' voorspannen zonder aanhechting (VZA)? 70 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Vervormingen in gevelconstructies Vermijden van schade Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Vervormingen in g'evelconstructies Vermijden van schade 68 Stichting Bouwresearch

Nadere informatie

I(ostenbewust beheer. s tichting >ouw r esearch. syllabus. Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken

I(ostenbewust beheer. s tichting >ouw r esearch. syllabus. Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken s tichting >ouw r esearch syllabus I(ostenbewust beheer Rekenmethodiek voor strategische aanpak naoorlogse woningcomplexen, buurten en wijken rapporteurs: ing. K. H. Dekker KD/Consultants BV ir. P. Haberer

Nadere informatie

MI LIEUCALCULATIE. een veelbelovend ontwerpinstrument. stichting bouwresearch 269. Copyright SBR, Rotterdam

MI LIEUCALCULATIE. een veelbelovend ontwerpinstrument. stichting bouwresearch 269. Copyright SBR, Rotterdam MI LIEUCALCULATIE een veelbelovend ontwerpinstrument stichting bouwresearch 269 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Doelstelling van de Stichting Bouwresearch is het laten uitvoeren van onderzoek gericht

Nadere informatie

"'" kantoorgebouwen. O Rijksgebouwendienst. Milieu-eisen voor. #ovem. Handleiding PVE. globaal. Copyright SBR, Rotterdam

' kantoorgebouwen. O Rijksgebouwendienst. Milieu-eisen voor. #ovem. Handleiding PVE. globaal. Copyright SBR, Rotterdam s tichting b ouwr esearch Ministerie van Volkshuisvesting,... Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer O Rijksgebouwendienst globaal PVE #ovem "'" Handleiding Milieu-eisen voor kantoorgebouwen Rapporteur:

Nadere informatie

Het materieel beleid in het aannemingsbedrijf

Het materieel beleid in het aannemingsbedrijf Het materieel beleid in het aannemingsbedrijf Deel 11: Stappenplan voor de beleidsbepaling 148 rapporteur: ing. I. Bontekoe Adv. buro voor materieelefficiency ing. I. Bontekoe Het materieel beleid in het

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Colofon Rapporteur: ir. D. Spekkink, EGM onderzoek bv, Dordrecht Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. Meinema B.V., Delft Copyright SBR, Rotterdam lil stichting bouwresearch

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam : Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details Ventilatie en energieverlies van woningen Enkele bouwkundige details 85 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. d.ntiui" - search

Copyright SBR, Rotterdam. d.ntiui - search d.ntiui" - search Auteur ir. Th. J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk. Vormgeving en inhoudelijke bewerking: Triam bv, Produktieen adviesbureau voor opleidingen en documentatie te Papendrecht. Rotterdam

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied van de bouwvoorbereiding, de bouwtechniek en de bedrijfstechniek in de bouwnijverheid, alsmede de yerbreiding

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Zon en ramen Zon en ramen Regels voor de keuze van raamgrootte en zonwering voor gebouwen zonder mechanische koeling 74 I Stichting Bouwresearch / Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het buitenspouwblad Het buitenspouwblad 84 Stichting Bouwresearch K1uwer Technische Boeken B.V. - Deventer - AntWerpen Ten Hagen B.V. - Den Háag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Colofon Rapporteur: Ing. ra. Knegt MSc, Aboma+Keboma, Ede Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. Meinema B.V., Delft stichting bouwresearch Een ernstig ongeval op de bouw Handleiding voor aannemers

Nadere informatie

Kader voor Kwaliteit

Kader voor Kwaliteit Kader voor Kwaliteit Opzet voor een algemeen geldige beschrijving van het bouwproces in de vorm van beslisdocumenten per bouwprocesfase ...,. De herziening van dit eerder door SBR uitgegeven 'Kader voor

Nadere informatie

Handboek voor innovaties in de bouwonderneming. Richtlijnen voor het middelgrote bedrijf. t(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

Handboek voor innovaties in de bouwonderneming. Richtlijnen voor het middelgrote bedrijf. t(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam Handboek voor innovaties in de bouwonderneming Richtlijnen voor het middelgrote bedrijf 122 t(br Stichting Bouwresearch Handboek voor innovaties in de bouwonderneming Richtlijnen voor het middelgrote

Nadere informatie

Ambitie.info. BPV Werken in de detailhandel, goederen komen binnen

Ambitie.info. BPV Werken in de detailhandel, goederen komen binnen Ambitie.info BPV Werken in de detailhandel, goederen komen binnen Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: M. Steenbergen Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie:

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied van de bouwvoorbereiding, de bouwtechniek en de bedrijfstechniek in de bouwnijverheid, alsmede de verbreiding

Nadere informatie

Liimen in de bouw. deel 6. Copyright SBR, Rotterdam

Liimen in de bouw. deel 6. Copyright SBR, Rotterdam Liimen in de bouw deel 6 j Auteur ir. Th.J. van den Boom, TNO Bouw, Rijswijk Deze handleiding kwam tot stand in samenwerking met Triam Kennismanagement, bureau voor advies, ontwerp en produktie te Papendrecht.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. stichting bouwresearch

Copyright SBR, Rotterdam. stichting bouwresearch Copyright SBR, Rotterdam stichting bouwresearch Colofon Rapporteurs: ing. A.A.J. Damen en ir. H.C.M. van Egmond, Damen Consultants B.V. te Rotterdam Vormgeving: RePro Slotboom, Breda Druk: W.D. MeiTIema

Nadere informatie

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007 Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel

Nadere informatie

iliging van gebouwen 3 deel winkels

iliging van gebouwen 3 deel winkels s tichting b ouwr esearch iliging van gebouwen 3 deel winkels In de reeks Beveiliging van gebouwen zijn reeds verschenen: Deel 1: Eengezinswoningen, SBR-publikatie 304 Deel 2: Meergezinswoningen, SBR-publikatie

Nadere informatie

I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid. r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam

I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid. r(br Stichting Bouwresearch. Copyright SBR, Rotterdam I nventarisatie onderzoeksinstellingen in de bouwnijverheid 158 r(br Stichting Bouwresearch rapporteurs: ir. M. G. M. Nelissen mw. J. Haverkamp Twijnstra Gudde NV Inventarisatie onderzoeksinstellingen

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam ir. H. Hengeveld ing. J. J. Damen Adv.bur. TAUW Intra Consult,; Bouwrijp maken en bouwkosten 157 Rotterdam, 1987 r(br Stichting Bouwresearch De stichting stelt zich ten doel: a. in de bouwnijverheid produktiviteit

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Colofon Opdrachtgever: stichting bouwresearch Eindredactie: D. Douwes, DNA context, Tilburg Rapporteurs: J.B. Dessing, Adviesburo Nieman BV, Utrecht J.J. van den Engel, Adviesburo Nieman BV, Utrecht H.M.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteurs: ir. A. T. de Borst mr. ing. G. J. Krèmers TAUW Infraconsult BV Bodemverontreiniging en bouwen 108 2, herziene druk Rotterdam, 1987 r5flr Stichting Bouwresearch De stichting stelt zich ten

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Rapporteur: ir. D. Spekkink, EGM onderzoek BV, Dordrecht. IIDouwnoesearch m [fj[l@{j)[léfj[j[j[j[j[j[jéfj WéfJ[f[) Df0(J][f[) méér dan een vragenlijstje Rotterdam 1992 [fj[fj f2@ftjffj DOELSTELLING STICHTING

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam , '". Energiebesparing -.-.-.-. zonne-energie 96 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Rapporteur: ir. J. van der Lingen WDC Consuiting Rotterdam Vormgeving GRID Design, Hoofddorp Printing on demand: Color Center, Hoofddorp Druk: W.D. Meinema B.V., Delft stichting bouwresearch Preventie

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Het beleidsplan in de bouwonderneming

Het beleidsplan in de bouwonderneming 93 Het beleidsplan in de bouwonderneming Methode voor de opzet van een meerjarenplanning instructieboek :1 Het beleidsplan in de bouwonderneming Methode voor de opzet van een meerjarenplanning Instructieboek

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Copyright SBR, Rotterdam Handleiding voor de keuze van voegkitten Copyright SBR, Rotterdam -----------------------------. Handleiding voor de keuze van

Nadere informatie

Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties

Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 1 Hou het eenvoudig Effectief communiceren in organisaties Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 2 Hou het eenvoudig 30-09-2008 09:10 Pagina 3 Arie Quik Hou

Nadere informatie

Opdrachtgevers in beeld

Opdrachtgevers in beeld -- tichting ouwr esearch Opdrachtgevers in beeld Van der \ eur: Waddinx.;tallateur: dktriciën: F COMPLEX 27 f\j[ MING JT N VALK lec\\n1sct\ AOVIESBUREAU A SU.RnA -- 307 ' Auteurs: ir. W.L.C. DulIaart,

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie -begeleiding

Loopbaanoriëntatie -begeleiding Ik, leren en werken Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanlogboek voor fase 2 Voorbereiding Colofon Auteur: Edu Actief b.v. Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Edu Actief b.v. Illustraties: Edu

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam '. Binnenriolering Binnenriolering 77 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en

Nadere informatie

rapporteur: ing. W. Bassie BouwcentrumlTechno Copyright SBR, Rotterdam

rapporteur: ing. W. Bassie BouwcentrumlTechno Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ing. W. Bassie BouwcentrumlTechno Met cement gebonden dekvloeren op een thermisch isolerende laag. Kwaliteit en uitvoering geschikt voor utiliteitsbouw 116 Rotterdam, 1985 r(br Stichting Bouwresearch

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Bouwrijp maken van terreinen. Copyright SBR, Rotterdam

Bouwrijp maken van terreinen. Copyright SBR, Rotterdam Bouwrijp maken van terreinen Bouwrijp maken van terreinen prof. ir. W. A. Segeren ir. H. Hengeveld 99 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V. - Den Haag

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam. Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners

Copyright SBR, Rotterdam. Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners Een nieuwe woning; gegevens voor bewoners Handleiding voor het verstrekken van gebruiks- en onderhoudsgegevens aan kopers en huurders van woningen 98 Stichting

Nadere informatie

Bouwrijp maken met schuimbeton;

Bouwrijp maken met schuimbeton; s tichting b ouwr esearch Bouwrijp maken met schuimbeton; een technisch-economische visie rapporteurs: ir. A. Boogert TAUW Intra Consult BV ir. W. de Wijs TAUW Intra Consult BV IJ Bouwrijp maken met schuimbeton;

Nadere informatie

REKENEN Getallen en bewerkingen. voor 1F Deel 2 van 2

REKENEN Getallen en bewerkingen. voor 1F Deel 2 van 2 REKENEN Getallen en bewerkingen voor 1F Deel 2 van 2 Colofon Auteur: Lisanne Martens Eindredactie: Jiska van Hall Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: DTP-Studio Joke Wensing Illustraties: Edu Actief

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. J. F. van Mierlo TNO-IBBC Wonen in de kou? 110 Rotterdam, 1985 r(br Stichting Bouwresearch Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied

Nadere informatie

UAV 2012 Toegelicht. Handleiding voor de praktijk. prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis. Eerste druk

UAV 2012 Toegelicht. Handleiding voor de praktijk. prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis. Eerste druk UAV 2012 Toegelicht Handleiding voor de praktijk prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Eerste druk s-gravenhage - 2013 1 e druk ISBN 978-90-78066-67-5 NUR 822 2013, Stichting Instituut voor Bouwrecht, s-gravenhage

Nadere informatie

s tichting ouw esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur Copyright SBR, Rotterdam

s tichting ouw esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouw esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur stichtingbouwi-esearch Geluidisolatie: ankerloze spouwmuur of enkelvoudige muur Rotterdam, 1988 De stichting stelt zich

Nadere informatie

Coördinatie geregeld?

Coördinatie geregeld? s tichting ouw esearch Coördinatie geregeld? Juridische aspecten van coördinatie in de bouw Rapporteurs: mr. D.E. van Werven, mr. L.C. Makkinga, Instituut voor Bouwrecht. tichting ouw esearch Coördinatie

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteurs: ing. W. Bassie BouwcentrumfTechno ir. R. P. J. van Hees ing. L. A. J. van der Klugt IBBC-TNO Buitenisolatie-systemen met gepleisterde afwerking Kwaliteit en duurzaamheid 136 Rotterdam, 1986

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

B-toets Vragenlijst Bejegening Versie voor jongeren

B-toets Vragenlijst Bejegening Versie voor jongeren B-toets Vragenlijst Bejegening Versie voor jongeren J.W. Veerman N. van Erve M. Poiesz Praktikon BV Postbus 6906 6503 GK Nijmegen tel. 024-3615480 www.praktikon.nl praktikon@acsw.ru.nl 2010 Praktikon

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam ----------------------------------------------- Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen Droge beglazing Afdichten van voegen in gevels met banden en profielen Droge beglazing 64 Stichting

Nadere informatie

GEVELS. van initiatief tot sloop. beslissingen die de kosten tijdens de levensduur beïnvloeden. Copyright SBR, Rotterdam

GEVELS. van initiatief tot sloop. beslissingen die de kosten tijdens de levensduur beïnvloeden. Copyright SBR, Rotterdam GEVELS van initiatief tot sloop beslissingen die de kosten tijdens de levensduur beïnvloeden Rapporteur: ir D.W. Dicke, EGM onderzoek bv. GEVELS van initiatief tot sloop beslissin,gen die de kosten tijdens

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 1 ISBN: NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 1 ISBN: NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 1 ISBN: 978 90 3720 835 1 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam i rapporteurs: ir. T. H. J. Liem en ir. L. Nederlof Vakgroep Bouwfysica Afd. Civiele Techniek en Bouwkunde Technische Hogeschool Delft Detectie van onvolkomenheden in spouwmuurvullingen 109 Rotterdam,

Nadere informatie

Bij de editie 1998/1999:

Bij de editie 1998/1999: Bij de editie 1998/1999: Voor u ligt de SBR-handleiding Subsidiewijzer voor de bouw; editie 1998/1999. Gezien de vele wijzigingen in de regelingen en ontwikkelingen hebben wij besloten om u als ondernemer

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/7 De Vereniging van Inspectie-instellingen voor Veiligheid en Brandveiligheid (VIVB)

Nadere informatie

BPV-katern. Afrekenen en een brug naar niveau 3

BPV-katern. Afrekenen en een brug naar niveau 3 BPV-katern Afrekenen en een brug naar niveau 3 Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: M. Steenbergen Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: R. van Midde

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie -begeleiding

Loopbaanoriëntatie -begeleiding Ik, leren en werken Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanlogboek voor fase 1 Oriëntatie Colofon Auteur: Edu Actief b.v. Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Edu Actief b.v. Illustraties: Edu Actief

Nadere informatie

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen m * * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden L E X I C O N van arbeidsrecht en arbeidsverhoudingen ** k EUR op ir EUROPESE STICHTING TOT VERBETERING VAN DE LEVENS- EN

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

administratie afdeling debiteurenadministratie Kaderberoepsgerichte leerweg

administratie afdeling debiteurenadministratie Kaderberoepsgerichte leerweg administratie afdeling debiteurenadministratie Kaderberoepsgerichte leerweg colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: A. Bosma, P.F.C. Croese, M. van Esch, H. Kamerbeek, J.M. van der Steeg Redactie:

Nadere informatie

BOUW. ! r4 r. AFVALSTOFFENzY W L J. !!!!jtichting bouw r esearch. Copyright SBR, Rotterdam

BOUW. ! r4 r. AFVALSTOFFENzY W L J. !!!!jtichting bouw r esearch. Copyright SBR, Rotterdam BOUW AFVALSTOFFENzY W L----...J! r4 r!!!!jtichting bouw r esearch BOUW AFV ALSTOFFEN- GIDS I / bijgewerkt tot oktober 1992 stichting l>ouw research,a/ovem Oe Stichting Bouwresearch stelt zich ten doel:

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

s tichting ouw esearch Bouwafval Instructieboek voor het bepalen van de Afval-Index Copyright SBR, Rotterdam

s tichting ouw esearch Bouwafval Instructieboek voor het bepalen van de Afval-Index Copyright SBR, Rotterdam s tichting ouw esearch Bouwafval Instructieboek voor het bepalen van de Afval-Index .. rapporteur: ir. D. Spekkink Stichting Arbeidstechnisch Onderzoek Bouwnijverheid stichting bouwi""esearch Bouwafval

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam dl stichting bouwresearch Besl U itvorm i ngsmodel gebouwonderhoud Gefundeerd beslissen over herstellen, vervangen of niets doen Rotterdam, november 2 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Stichting Bouwresearch

Nadere informatie

If..-,. Begrippen rond bouwen. en milieu. s tichting b ouwr esearch. ... Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

If..-,. Begrippen rond bouwen. en milieu. s tichting b ouwr esearch. ... Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer s tichting b ouwr esearch Begrippen rond bouwen en milieu If..-,.... Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Directoraat-Generaal van de Volkshuisvesting -- Auteur: drs.ing.

Nadere informatie

United We Stand Meer aandacht voor elkaar

United We Stand Meer aandacht voor elkaar United We Stand Meer aandacht voor elkaar Hein van Steenis Uitgever: Calbona Dit boekje is gebaseerd op ideeën uit mijn boeken Weerbaar in een woelige wereld (pseudoniem Rein Steenhuis) en Veranderen is

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Recreatief Frontoffice. GOE Commercieel handelen en uitvoeren van backofficewerkzaamheden in een hotel. Instructie-/werkboek

Recreatief Frontoffice. GOE Commercieel handelen en uitvoeren van backofficewerkzaamheden in een hotel. Instructie-/werkboek Recreatief Frontoffice GOE Commercieel handelen en uitvoeren van backofficewerkzaamheden in een hotel Instructie-/werkboek 1 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Auteur: Hans Veelers Redactie: Edu Actief

Nadere informatie

Lodewijk het lieve beestje

Lodewijk het lieve beestje Lodewijk het lieve beestje Uitgeverij, training en diensten Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Vormgeving: Force digitale producties Illustraties:

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

stichting bouwresearch Copyright SBR, Rotterdam

stichting bouwresearch Copyright SBR, Rotterdam stichting bouwresearch Auteurs: drs. A.J. Vervoorn, Technische Universiteit Eindhoven ir. A.W. Wichers Hoeth, DHV AIB BV, Amersfoort ir. J.F. van Dortmont, DHV AIB BV, Amersfoort Vormgeving: Meinema, Delft

Nadere informatie

AMBITIE.INFO. BPV Verkopen

AMBITIE.INFO. BPV Verkopen AMBITIE.INFO BPV Verkopen Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: M. Steenbergen Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: R. van Midde Vormgeving: Uitgeverij

Nadere informatie

Het prestatieconcept;

Het prestatieconcept; s tichting b ouwr esearch Het prestatieconcept; begrip, inhoud en betekenis voor het bouwproces deel 1 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Boonekamp, HAL. Het prestatieconcept / [rapporteurs

Nadere informatie

Zelfstandige Externe Stage

Zelfstandige Externe Stage IK, LEREN EN WERKEN Zelfstandige Externe Stage deel 4 van 6 Colofon Auteur: Marian van der Meijs, werkzaam bij ICBA Inhoudelijke redactie: Jacobien Ubbink Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: PPMP Prepress,

Nadere informatie

Boekhouden - Rekenvaardigheid

Boekhouden - Rekenvaardigheid Boekhouden - Rekenvaardigheid Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Lockefeer, R. van Midde, A. Schouten Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: J. Benneker, R. van Midde

Nadere informatie

HORECA EN BAKKERIJ REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ TENDENS WERKBOEK REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ

HORECA EN BAKKERIJ REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ TENDENS WERKBOEK REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ HORECA EN BAKKERIJ REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ TENDENS WERKBOEK REKENEN IN DE KEUKEN EN DE BAKKERIJ BASISBEROEPSGERICHTE LEERWEG KADERBEROEPSGERICHTE LEERWEG. Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v.

Nadere informatie

handel en administratie automatisering in de economie

handel en administratie automatisering in de economie handel en administratie automatisering in de economie Basisberoepsgerichte leerweg Kaderberoepsgerichte leerweg Toon Bolk Caroline Kok Teun de Lange Joke van Lienen colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v.

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam Buitenisolatiesystemen met gepleisterde afwerking Buitenisolatiesystemen met gepleisterde afwerking 92 Stichting Bouwresearch Kluwer Technische Boeken B.V. - Deventer - Antwerpen Ten Hagen B.V.-Den Haag

Nadere informatie

INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Publicatiedatum : 1 februari 2016 Ingangsdatum : 1 februari 2016 VOORWOORD Pagina 2/7 De Vereniging van Inspectie-instellingen voor Veiligheid en Brandveiligheid (VIVB)

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner Deze extra opdrachten zijn onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie