De Vrije Universiteit Brussel van de toekomst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Vrije Universiteit Brussel van de toekomst"

Transcriptie

1 Ben Van Camp Pagina 1 20/03/2007 De Vrije Universiteit Brussel van de toekomst 1. Inleiding: Zowel de Bolognaverklaring als de Lissabonstrategie hebben de basis gelegd voor wetgevende initiatieven in de verschillende EU-landen. Het hoger onderwijs wordt binair gestructureerd door het invoeren van de bacheloren masterdiploma s, beiden met maatschappelijke waarde. Mobiliteit van studenten en docenten wordt vergemakkelijkt door het invoeren van het ECTS creditsysteem. De kwaliteit van het onderwijs wordt gevalideerd door een accreditatiesysteem. Toename in financiering van onderwijs en onderzoek wordt gekoppeld aan een verhoogde onderlinge competitiviteit en concurrentie. Deze veranderingen hebben tot doel de innovatiekracht van Europa te versterken en van Europa dé kenniseconomie te maken. In deze lijn heeft Vlaanderen op enkele jaren tijd verschillende decreten ingevoerd die een enorme impact hebben op het hoger onderwijs en meer specifiek de Vrije Universiteit Brussel en haar associatiepartner de Erasmushogeschool Brussel: - Het structuurdecreet ( ) heeft niet alleen de BAMAonderwijsstructuur ingevoerd maar ook samen met Nederland de accreditatie voor opleidingen ingesteld. Door het invoeren van het begrip "Associaties" tussen universiteit en hogescholen werd de basis gelegd van een hogeronderwijsruimte die zowel een professionele als een academische component heeft. Rationalisering van het opleidingsaanbod en academisering van 2 cycli hogeschoolopleidingen binnen de associatie staan centraal. - Het flexibiliseringsdecreet ( ) heeft de mogelijkheid geschapen voor individuele onderwijstrajecten, waarbij het creditsysteem en eerder verworven competenties optimaal ingezet kunnen worden. De overgang tussen professioneel en academisch onderwijs wordt hierdoor versoepeld. Het voortgangstraject van de student tijdens zijn opleiding krijgt meer aandacht.

2 Ben Van Camp Pagina 2 20/03/2007 Vandaag volgen de meeste studenten een modeltraject, maar in het perspectief van levenslang leren zal het individueel traject meer ingang vinden. - Het financieringsdecreet ( ter goedkeuring bij het Vlaams parlement ) wil de instellingen belonen voor het optimaal benutten van hun middelen. Het aantal afgeleverde diploma s wordt gehonoreerd, maar vooral de onderzoekskwaliteit en kwantiteit wordt beloond. Optimaliseren ( en rationalisering ) van het opleidingsaanbod wordt gestimuleerd. In de toekomst kan verwacht worden dat opleidingen zullen herschikt worden of samensmelten door fusie van, of samenwerking tussen instellingen van hoger onderwijs. De UGent maar vooral de KULeuven zien in dit financieringsmodel hun structurele middelen fors toenemen. De Vrije Universiteit Brussel (en ook de Erasmushogeschool Brussel) behoudt dankzij de vereveningsgelden een status-quo inkomen tot Relatief gemeten gaan de Brusselse instellingen en meer specifiek de Universitaire Associatie Brussel (Vrije Universiteit Brussel én Erasmushogeschool Brussel) achteruit t.o.v. de andere associaties. - De toekenning van nieuwe onderzoeks- en innovatiemiddelen ( beleid Vlaamse regering ) binnen het BOF, IOF, FWO, IWT, etc. met specifieke aandacht voor het aantrekken van onderzoekers uit het buitenland, moet de attractiviteit van onze universitaire onderzoeksploegen met het buitenland verhogen. Deze middelen worden verdeeld op basis van grootte van de instellingen en/of na onderlinge competitie. Ook de onderzoeksgroepen zullen in nationale of internationale netwerken moeten intreden om een competitief voordeel te behouden. De Vrije Universiteit Brussel zal haar relatieve aandeel van de onderzoekskoek (ongeveer 12 %) moeten verdedigen zonder meer structurele middelen te ontvangen binnen het financieringsdecreet. Samengevat, de verschillende decreten en besluiten van de Vlaamse overheid dwingen de instellingen van hoger onderwijs tot het maken van keuzen. De Vrije Universiteit Brussel en haar partner in de Universitaire Associatie Brussel, de Erasmushogeschool Brussel dreigen in een neerwaartse spiraal

3 Ben Van Camp Pagina 3 20/03/2007 terecht te komen. Ze komen onder druk te staan om weinig bevolkte opleidingen te sluiten. Hierdoor dreigt de volwaardigheid van de Vrije Universiteit Brussel te vervallen en wordt het onderzoekspotentieel ondermijnd. 2. Vaststellingen en bedenkingen voor een Brussels Hoger onderwijsproject Het structuurdecreet van ( en ) heeft een algemeen kader gecreëerd waarin Universiteiten en Hogescholen in associaties samenwerken. In de Universitaire Associatie Brussel heeft de Vrije Universiteit Brussel de rol van katalysator voor de academisering van de 2 cycli opleidingen van Erasmushogeschool Brussel en van de onderzoekscoördinatie. De Universitaire Associatie Brussel heeft verder als opdracht het opleidingsaanbod van beide instellingen op elkaar af te stemmen en de infrastructuur, sociale studentenvoorzieningen, personeelsbeleid en centrale diensten te stroomlijnen. Ongeacht hoe de associaties in de toekomst zullen evolueren, dient elke actie binnen beide instellingen vanuit dezelfde onderwijsvisie te vertrekken. De maatschappelijke opdracht van beide instellingen steunt op de principes zoals beschreven in de missie van de Universitaire Associatie Brussel. De Vrije Universiteit Brussel als vrije instelling heeft een vrijzinnig humanistische levensbeschouwing als basis voor haar onderwijstraject. Hierin staat menselijke zelfbeschikking en actief pluralisme centraal. De Erasmushogeschool Brussel heeft als autonome gemeenschapsinstelling een filosofische neutrale houding, die op zich dezelfde waarden van tolerantie en vrijheid van denken koestert voor haar leden. De relatie professioneel en academisch onderwijs dreigt na de accreditering van de 2cycli hogeschoolopleidingen, te verzuren. Deze opleidingen zullen immers moeten voldoen aan een academisch opleidingsprofiel en dus steunen op een universitaire cultuur. De professionele bacheloropleiding heeft een rechtstreekse beroepsfinaliteit. Dit kan spanningen opleveren binnen de hogescholen die beide types onderwijs

4 Ben Van Camp Pagina 4 20/03/2007 vandaag inrichten. Nauwe wisselwerking tussen beide types opleidingen is noodzakelijk. Niet alleen om onderwijs op maat van de student te kunnen leveren, maar ook om de kruisbestuiving tussen maatschappelijke toepassing en innovatief onderzoek te vergemakkelijken. Een grotere verwevenheid van professionele en academische bacheloropleidingen binnen studiedomeinen, zou hiervoor borg kunnen staan. De Vrije Universiteit Brussel heeft sinds lang een actief onderwijsbeleid gevoerd t.a.v. diverse doelgroepen. Mogelijk zal het nieuwe financieringsdecreet voor de begeleiding van deze groepen bijkomende middelen voorzien. Begeleidingsprogramma s voor werkende studenten verplicht tot een aparte onderwijsmethodologie waarin kern kennisoverdracht en zelfstudie onderbouwd wordt door nieuwe ICT onderwijstechnieken. Een open toelatingsbeleid voor niet gesubsidieerde voortgezette opleidingen (ManaMa s) zonder extra financiële inkomsten belast de inrichting van het reguliere onderwijs. De inrichting van ManaMa s dient gewogen te worden t.a.v. de universitaire prioriteiten en financiële mogelijkheden. Zowel de Vrije Universiteit Brussel als Erasmushogeschool Brussel hebben een breed en volwaardig BaMa-opleidingsaanbod in alle studiegebieden. Het gemiddeld aantal studenten per opleiding is lager dan in andere instellingen in Vlaanderen. Vooral de hardere wetenschappelijke opleidingen hebben een laag studentenaandeel. Rationalisering van opleidingen binnen de Universitaire Associatie Brussel, betekent het niet meer inrichten van weinig bevolkte opleidingen. Het financieringsmodel voorziet incentives voor optimalisering in de vorm van bi-diplomering of gezamenlijke diplomering met andere instellingen. In deze context is een langetermijnstrategie noodzakelijk tussen instellingen die dezelfde opleiding aanbieden. Een institutionele samenwerking met één partner lijkt dan stabieler dan samenwerkingen met verschillende instellingen afhankelijk van de betrokken opleiding. Onder de hoede van de associatie van de KULeuven zal in Brussel een samensmelting van de hogescholen EHSAL en VLEKHO met de KUBrussel worden uitgewerkt. Behalve de afbouw van een aantal opleidingen van de KUB, ontstaat daardoor een versterkte pool Economie en actieve Taalkunde

5 Ben Van Camp Pagina 5 20/03/2007 die de professionele bachelor zullen ondersteunen. Na de vorming van een Katholieke sui generis instelling wordt samenwerking met Universitaire Associatie Brussel in Brussel niet uitgesloten ( zie tekst Brussel platform, goedgekeurd op Raad van Bestuur Vrije Universiteit Brussel ; en Erasmushogeschool Brussel). De onderzoekskwaliteit van verschillende VUB-groepen is hoog en vele groepen hebben in competitie externe financieringsbronnen verkregen. Enkele groepen ontwikkelden een multidisciplinaire onderzoeksstrategie waardoor zij in hun domein uitgroeien als excellentiecentrum. Binnen de opleidingen zijn echter niet alle onderzoekspecialismen aanwezig, en - indien wel - bieden ze niet altijd voldoende kwaliteit. Binnen de Vrije Universiteit Brussel zijn er geen bijkomende middelen om deze lacunes in te vullen. De noodzakelijke band tussen opleiding en onderzoek wordt dan verlegd naar ondersteuning vanuit het beroep of vanuit aanverwante opleidingen binnen de Vrije Universiteit Brussel. Een alternatief kan erin bestaan om met complementaire onderzoeksgroepen van andere instellingen een netwerk te vormen. Ongeacht het belang van ongebonden onderzoek, is het gericht uitbouwen en stimuleren van excellentiecentra of netwerken noodzakelijk om de zichtbaarheid van de Vrije Universiteit Brussel, als onderzoeksinstelling te verankeren. De regio Brussel kampt met een negatief imago. Politiek is het een gefragmenteerde en verdeelde stad. Het valt af te wachten of de verdere federalisering van het land niet ten koste zal zijn van Brussel. Toch is Brussel als habitat een troef voor instellingen van hoger onderwijs. De samenleving van de toekomst zal immers meer gelijkenis vertonen met de multiculturele, meertalige en pluriforme omgeving van een grootstad. Met zijn internationale roeping moet Brussel daarom meer uitgespeeld worden als praktijklaboratorium voor onze studenten en docenten. Omgekeerd heeft Brussel een internationale attractiviteit die ook in onderwijs moet uitgespeeld worden. De Vlaamse instellingen voelen onvoldoende de nood om een relatie met Brussel als internationaal platform uit te werken. De Universitaire Associatie Brussel kan daarom een platform voor samenwerking of als uitvalsbasis zijn.

6 Ben Van Camp Pagina 6 20/03/2007 Om een grotere internationale uitstraling mogelijk te maken, is Engelstalig onderwijs in specifieke gebieden een troef. Hoewel de Vlaamse decreten anderstalig onderwijs bemoeilijken, is de uitbouw van een Engelstalig aanbod de enige mogelijkheid om samenwerkingsverbanden met buitenlandse instellingen waaronder de ULB uit te bouwen. Op bachelorniveau heeft de Vrije Universiteit Brussel met haar Vesalius liberal arts college een unieke uitgangspositie. Het gezamenlijk aanbod van Engelstalig onderwijs zou kunnen gefaciliteerd worden door een administratieve onderbouw te voorzien onder de benaming University of Brussels. 3. Een nieuwe onderwijsvisie voor Vrije Universiteit Brussel en Erasmushogeschool Brussel 3.1 Naar één instelling van hoger onderwijs. Uitgaande van haar huidige status en progressieve identiteit moet de Vrije Universiteit Brussel zich durven herpositioneren in een hogeronderwijsproject binnen Brussel maar open naar de wereld. Flexibel onderwijs, maatschappelijk engagement, excellentie in onderzoek, complementaire samenwerking met andere instellingen, Brussel als internationaal laboratorium en uitvalsbasis zijn de ingrediënten van dit project. Dit geldt evenzeer voor de Erasmushogeschool Brussel. Daarom moeten strategische keuzes gemaakt worden die uitgaan van onze eigen sterkten en van de mogelijkheden die door de verschillende decreten geboden worden. Het is aangewezen om deze strategie te ontwikkelen samen met de Erasmushogeschool Brussel, en de omvorming tot één visionaire instelling van hoger onderwijs als einddoel te durven voorop stellen. De structurele, statutaire en andere instellingsgebonden materies mogen vandaag geen hindernis vormen om nu reeds een eenheid van beleid tussen beide instellingen te bewerkstelligen. Dit beleid rust op 4 pijlers: diversiteit, optimalisering, internationalisering en kwaliteitszorg, en gaat uit van 4 beleidslijnen:

7 Ben Van Camp Pagina 7 20/03/ Een overkoepelende beheersstructuur - Optimaal benutten van flexibiliteit in opleidingen - Behoud van volwaardigheid - Institutionele samenwerking met andere instellingen van hoger onderwijs in of buiten Brussel 3.2. Het begrip Studiedomein De opleidingen van beide instellingen worden decretaal ingedeeld in studiegebieden. Een studiegebied is een groep van inhoudelijk verwante opleidingen. Hoewel het decreet voor Hogescholen en Universiteiten een verschillend register hanteert, is er een synergie tussen de meeste studiegebieden van beide type hogeronderwijsinstellingen. Naar analogie van het begrip overlegstructuur dat in het organiek statuut van de Vrije Universiteit Brussel opgenomen werd en verwante faculteiten samenbrengt, wordt het begrip Studiedomein naar voor geschoven. Een studiedomein is een cluster van aanverwante studiegebieden van de Vrije Universiteit Brussel en de Erasmushogeschool Brussel. In bijlage 1 wordt een tentatief voorbeeld gegeven van 4 studiedomeinen, waarbinnen aanverwante opleidingen van Vrije Universiteit Brussel en Erasmushogeschool Brussel zouden kunnen vallen. Zorgvuldig structureel en inhoudelijk overleg is nodig vooraleer een definitief voorstel van het aantal studiedomeinen en de bijhorende opleidingen kan gemaakt worden. Faculteiten (Vrije Universiteit Brussel) zoals departementen (Erasmushogeschool Brussel) groeperen vandaag opleidingen van specifieke studiegebieden. Studiedomeinen zullen dus voornamelijk de opleidingen van faculteiten en departementen verenigen. Zoals sommige opleidingen vandaag te paard zitten over twee studiegebieden en om louter organisatorische reden bij één faculteit worden ondergebracht, moet eenzelfde pragmatische opstelling toegepast worden bij de groepering van opleidingen onder studiedomeinen. Een studiedomein is ook een bestuurlijke structuur die de belangen in onderwijs, onderzoek en dienstbetoon vertegenwoordigt in de centrale organen van de nieuwe instelling. Als vergelijking en voorbeeld kan men de drie subgroepen ( Humane wetenschappen, Wetenschappen en Ingenieurswetenschappen, Biomedische Wetenschappen ) in de OZR van de Vrije Universiteit Brussel aanhalen.

8 Ben Van Camp Pagina 8 20/03/ De oprichting van Bachelor colleges De professionele bacheloropleiding heeft een functionele maatschappelijke betekenis. Het onderwijs wordt vanuit het beroep gestuurd. Docenten en lectoren hebben voornamelijk een onderwijsopdracht, al dan niet gecombineerd met beroepsuitoefening of dienstbetoonopdracht. Om door te stromen naar een academische master moet een professionele bachelor in principe een schakelprogramma of een verkort programma volgen. EVC of EVK kunnen hierbij in aanmerking genomen worden. Professionele bacheloropleidingen leunen structureel en inhoudelijk aan bij aanverwante studiedomeinen van Academische bachelors. Dit heeft het voordeel dat zowel infrastructuur, studiemateriaal als dienstbetoon gemeenschappelijk kan ingezet worden, maar vooral dat een onderwijskundige wisselwerking ontstaat. De academische bacheloropleiding beoogt een brede wetenschappelijke vorming die de student kritisch leert denken en handelen. Het onderwijs wordt vanuit een onderzoekscultuur gegeven. Het bachelordiploma heeft een maatschappelijke relevantie. De docenten hebben zowel een onderwijs, onderzoek als dienstbetoonopdracht. Na accreditatie in 2013 zullen de 2 cycli opleidingen van Erasmushogeschool Brussel, een academisch bachelor- en masterprofiel hebben. Principieel heeft elke academische bacheloropleiding een vervolgmasteropleiding. In feite bepalen de prerequisites de toelating tot een Master. Deze prerequisites gaan vooral uit van de inhoud en het studiegewicht van Bacheloronderwijsmodules ( bvb. 2/3 van 180 STP ) nodig om een bepaalde masteropleiding te kunnen volgen Organisatorisch kan een Academische Bacheloropleiding ingepast worden in drie modellen: - het huidige modeltraject waarin één specifieke bacheloropleiding doorstroomt naar één Master - een Major-Minor systeem, waardoor doorgang naar verschillende masteropleidingen ( bvb. Major rechten Minor economie ) mogelijk wordt.

9 Ben Van Camp Pagina 9 20/03/ het liberal arts model waarbij de student onderwijscredits opbouwt. De bachelororganisatie verloopt dan niet meer langs een specifieke opleiding maar biedt een brede reeks onderwijsmodules aan, waarbinnen de student zijn studietraject bepaalt en kan bijsturen. De specificiteit van het bachelordiploma kan terug gevonden worden in het bijbehorend diplomasupplement waarop de toelating ( prerequisites ) tot een masteropleiding wordt bepaald. Het voordeel van een major/minor systeem én een liberal arts model is dat een belangrijk aantal onderwijsmodules opleidingsoverschrijdend kunnen ingericht worden. Dit komt tegemoet aan een meer efficiënt inzetten van onderwijsmiddelen met behoud van een volwaardig universitair aanbod. Tegelijk laat het de student toe om tijdens de bacheloropleiding sturing te geven aan zijn opleidingstraject. Afhankelijk van de beperking opgelegd in de prerequisites van een bepaalde master ( bvb Rechten ) kan een major/minor-systeem of voor een andere Master (bvb economie, politicologie, communicatiewetenschappen, sociologie ) het liberal arts systeem organisatorisch te verkiezen zijn Voorstel: Bacheloropleidingen van verwante studiegebieden worden samengebracht in studiedomeinen. De overlappende onderwijsmodules worden in elkaar geschoven en binnen een major/minor systeem dan wel een liberal arts model ingepast. Het Bacheloronderwijs van één studiedomein wordt ingebed in een organisatorische structuur, bvb college genoemd, die borg staat voor de onderwijskundige administratie ( lesrooster, examenregeling, diplomasupplementen, etc. ) en trajectbegeleiding ( curriculumopvolging, credittransfer, bewaking studievoortgang, etc. ). De onderwijscommissie van het college houdt rekening met de prerequisites van aansluitende masters. Zij beslist of nieuwe modulen moeten opgericht worden dan wel afgeschaft. De onderwijsmodules worden ingevuld door leden van betrokken schools ( zie lager) die conform de eisen van de onderwijscommissie van het college

10 Ben Van Camp Pagina 10 20/03/2007 en de vereiste prerequisites van de masters instaan voor de onderwijskundige kwaliteit en noden. Professionele bacheloropleidingen binnen hetzelfde studiedomein worden geassocieerd aan een overeenkomstig college. Ze worden gegroepeerd en autonoom bestuurd door een structuur, geassocieerd college genoemd. Waar mogelijk worden onderwijsmodules in elkaar geschoven en onderwijskundige verbanden ( onderwijsmodules, praktijklessen, etc.) gemaakt. De onderwijscommissie van het geassocieerde college staat in voor de professionele finaliteit van de opleiding. Een domein College en geassocieerd college ligt fysiek bij voorkeur op één locatie De oprichting van Schools De masteropleidingen zijn per definitie academisch. Een specifieke wetenschappelijke vorming, die weliswaar rekening houdt met de arbeidsmarktgerichtheid van het diploma staat centraal. Na accreditatie zullen de 2 cycli opleidingen van Erasmushogeschool Brussel ook aan de academische omschrijving moeten voldoen en dus ingepast worden in een universitaire cultuur. Indien de onderzoeksonderbouw onvoldoende aanwezig is of het aantal studenten té gering is moet optimalisering overwogen worden. Samenwerking met andere instellingen is te verkiezen ( Bi-diplomering, gezamenlijk diplomering of uitwisseling van docenten ) boven het schrappen van de opleiding. Eigen aan de finaliteit van de afstudeerrichting, kan een professionele ( beroep of lerarenopleiding) inbreng noodzakelijk zijn. Deze inbreng blijft echter uitgaan van een kritische vraagstelling en is ingebed in de academische cultuur die eigen is aan de masteropleiding. Ongeacht de optimaliseringsoefening moet de Vrije Universiteit Brussel en Erasmushogeschool Brussel per studiegebied een generieke master aanbieden. ManaMa s worden in het financieringsdecreet in principe niet meer gefinancierd. De inrichting van een ManaMa moet in het licht van de instellingscapaciteit (middelen, onderzoeksexcellentie, maatschappelijke noodzaak, etc.) kritisch bekeken worden en in principe self-sustaining zijn.

11 Ben Van Camp Pagina 11 20/03/2007 Onderzoek en dienstbetoon is de drijfveer achter een (Mana)Ma-opleiding. Behalve de onderwijskwaliteit moet een opleidingsraad borg staan voor een wezenlijke onderzoekscultuur binnen de opleiding. De samenstelling van de opleidingsraad moet daarom uitgaan van de AP-leden van onderzoeksgroepen binnen het studiegebied van de opleiding Voorstel: In één studiedomein worden schools opgericht. Een school is één organisatorische structuur die onderwijs, onderzoek en dienstbetoon binnen verwante studiegebieden inricht. Een school is dus samengesteld uit de verzameling van vakgroepen en onderzoeksgroepen. De school organiseert masteropleidingen en levert ook het AP-kader voor het onderwijs in de colleges ( zie hoger ). De kwaliteit en inhoud van elke masteropleiding wordt gewaarborgd door een opleidingsraad. De opleidingsraad definieert de prerequisites van de betrokken Master. De toelatingsvoorwaarden tot een betrokken master sluiten in principe niet uit dat een Bachelordiploma uit een ander studiedomein hieraan voldoet. Een overkoepelende onderwijscommissie van de school coördineert de verschillende opleidingen en waakt over het optimaal gebruik der onderwijsmiddelen. De geacademiseerde masteropleidingen (en de eraan verbonden onderzoeksgroepen ) van Erasmushogeschool Brussel maken deel uit van een School. Elk AP-lid maakt deel uit van een school en doet aan onderzoek. De school groepeert hierdoor de onderzoeksgroepen en -centra binnen verwante studiegebieden. Doctoraten worden begeleid door promotoren die verbonden zijn aan de schools. De schools leveren de doctoraatsdiploma s af. Het AP-kader wordt aan de School verbonden en toegekend aan de departementen volgens een allocatiemodel, dat rekening houdt met de onderwijslast in de master- en bacheloropleidingen (max. 50% van voltijdse opdracht).

12 Ben Van Camp Pagina 12 20/03/2007 De inrichting van een masteropleiding steunt op voldoende onderzoekscapaciteit en maatschappelijke relevantie. De meting hiervan wordt verricht op basis van criteria opgesteld door OWR en OZR. Structurele samenwerking met andere universiteiten is noodzakelijk indien aan deze criteria niet wordt voldaan. Zoniet kan de masteropleiding niet ingericht worden. Een institutionele samenwerking met één Vlaamse Universiteit heeft het voordeel dat een langetermijnstrategie kan uitgewerkt worden, waarbij de Vrije Universiteit Brussel haar eigen onderwijsproject behoudt. Dezelfde bemerking geldt voor de Erasmushogeschool Brussel. Dit betekent geenszins dat onderzoekssamenwerking beperkt zou worden tot dezelfde Vlaamse instelling. Onderzoek is per definitie ongebonden. Onderzoeksgroepen hebben per definitie de vrijheid samenwerking te zoeken wanneer dit hun excellentieniveau ten goede komt Organisatiestructuur In bijlage 2 worden de structuren figuratief voorgesteld. De administratieve relatie en opdrachten tussen studiedomein-structuur, colleges en schools, en centrale diensten zoals de OWR, OZR of de rectorale diensten alsook de vertegenwoordiging van deze structuren in instellingsraden moet verduidelijkt worden. 4. De administratieve onderbouw voor begeleidingsonderwijs 4.1. Zowel op het niveau van de bachelor- als van de masteropleiding is er nood aan begeleidingsonderwijs voor werkende studenten. Dit onderwijs wordt 's avonds in de week of op zaterdagochtend gegeven. Deze programma s bieden geconcentreerd onderwijs ondersteund door ICTfaciliteiten. Dit betekent bijkomend kader en middelen voor de departementen die dit type onderwijs onderbouwen. Een breed aanbod van onderwijsmodules - vooral binnen de mens en maatschappij studiegebieden - laat toe zowel professionele als academische bacheloropleidingen en schakelprogramma's of verkorte programma s te begeleiden. In studiegebieden

13 Ben Van Camp Pagina 13 20/03/2007 waar een maatschappelijke vraag voor bestaat, kan een masterprogramma aangeboden worden. Een specifieke administratieve organisatie dient deze begeleidingsprogramma s te ondersteunen Voorstel: Een steunpunt begeleidingsonderwijs moet over de colleges en schools heen waken over de correcte aanbieding van dit typeonderwijs. Dit steunpunt heeft als taak de administratieve coördinatie ( lessenroosters, examenregeling, lokalen, specifieke onderwijsvoorzieningen, sociale begeleiding ) waar te nemen. De trajectbegeleiding op het bachelorniveau wordt vanuit het College voorzien. De specifieke onderwijsbegeleiding ( cursussen, opdrachten, ICTondersteuning ) maakt deel uit van de aangeboden onderwijsmodules. De opleidingsverantwoordelijkheid ligt zoals in het reguliere onderwijs bij de onderwijscommissie van het college of de opleidingsraad van de master. Het aangeboden begeleidingsonderwijs dient op een locatie door te gaan en bovenal studentvriendelijk te zijn. 5. Een administratieve structuur voor Engelstalig onderwijs 5.1. De Vrije Universiteit Brussel biedt een aantal Engelstalige opleidingen aan in het kader van haar internationaal beleid. Het Engelstalige Vesalius college is een liberal arts Bachelor college dat 15 jaar geleden door de Vrije Universiteit Brussel opgestart werd. De Vlaamse overheid subsidieert Engelstalig onderwijs niet. Opdat de diploma s door de Vlaamse overheid erkend zouden worden, werd Vesalius een eigen rechtspersoon, waarbij de Vrije Universiteit Brussel hoofdaandeelhouder is. Drie majors (Business, Communication, International Relations) vormen het kerncurriculum. Vesalius college doorliep dit jaar een accrediteringsprocedure, waardoor de kwaliteit van onderwijs en organisatie in lijn is met het Vlaamse onderwijsaanbod.

14 Ben Van Camp Pagina 14 20/03/2007 Al of niet in samenwerking met andere universiteiten, biedt de Vrije Universiteit Brussel een aantal Engelstalige masteropleidingen in diverse studiedomeinen aan. Sommigen zijn initiële masteropleidingen, de meeste echter ManaMa s. De studenten in deze opleidingen hebben een diverse internationale achtergrond en hebben eigen noden, verschillend van de reguliere Vlaamse studenten. Bij hun aankomst en verblijf neemt de dienst Internationale Relaties en Mobiliteit hun ontvangst ter harte. De administratieve organisatie van de masteropleidingen is echter verspreid en zeer gebonden aan individuele inspanning van enkele ZAP-leden. De herkenbaarheid van de Vrije Universiteit Brussel, als instelling die Engelstalig onderwijs inricht, heeft baat bij een gecoördineerde communicatie-aanpak. Ongeacht de noodzaak om het strategisch aanbod van deze Engelstalige masteropleidingen kritisch te analyseren ( zie hoger ), is er nood aan een gemeenschappelijke administratieve structuur Voorstel: De University of Brussels ( werktitel ) wordt opgericht als zichtbare koepel voor het Engelstalig onderwijs aan onze instelling. In deze koepel kunnen naast de Vrije Universiteit Brussel andere universitaire instellingen zoals Vesalius college, ULB, Renmin University, Kent University, of andere institutionele partners vertegenwoordigd worden. Deze koepel zou niet alleen de externe communicatie over dit onderwijs op zich kunnen nemen, maar ook de administratieve onderwijsorganisatie en studentenbegeleiding ondersteunen. De dienst Internationale Relaties en Mobiliteit zou de ruggengraat van de University of Brussels" kunnen worden. 6. Een specifiek beleid voor de Medische Campus Jette 6.1. De campus Jette omvat het Universitaire Ziekenhuis, de faculteit Geneeskunde en farmacie, Het departement Gezondheidszorg, lerarenopleiding en Biotechnieken,

15 Ben Van Camp Pagina 15 20/03/2007 studentenkamers (Vrije Universiteit Brussel én Erasmushogeschool Brussel) alsook Sportopolis. De centrale administratieve diensten van het Oefenplein zijn door satellietdiensten vertegenwoordigd op de campus Jette maar missen aansluiting met de dagelijkse behoeften van de studenten en leden van de campus. Het Universitair ziekenhuis heeft een autonome beheersstructuur en door haar grootteorde domineert ze de campus Jette ( bvb parkingproblematiek, expansie, ). Een aantal technische diensten worden door het UZ Brussel aan de faculteit en het departement geleverd (bvb verwarming, elektriciteit, telefonie, ) op basis van soms moeizame contracten tussen de betrokken instellingen. Vanuit institutioneel oogpunt is er een nauwe band tussen de opleidings- en onderzoeksfunctie van het UZ Brussel en de medisch gerelateerde opleidingen van de Vrije Universiteit Brussel en Erasmushogeschool Brussel. De administratieve structuren die deze samenwerking moeten mogelijk maken zijn echter onvoldoende gecoördineerd, waardoor een gezamenlijk beleid moeizaam is. Naar analogie met de Nederlandse Academische Medische Centra zou een verregaande integratie van beleid tussen het UZ Brussel met de medisch gerelateerde opleidingen en hun onderzoeksonderbouw een versterking zijn Voorstel Het administratieve en technische beheer van de campus Jette wordt door één locale beheersstructuur geleid. Deze beheersstructuur zou kunnen bestaan uit een triumviraat van drie locale beheerders elk aangeduid door de drie partnerinstellingen ( UZ Brussel, Vrije Universiteit Brussel, Erasmushogeschool Brussel). De beheerders hebben als opdracht diensten te versmelten ( bvb technische dienst, gebouwenbeheer, telefonie,..) of optimaal te laten samenwerken ( personeelsdienst, sociale dienst, financiële dienst, lokalenbeheer). Het academisch beleid - zowel opleiding- als onderzoek en dienstbetoongebonden -, dient gezamenlijk gevoerd te worden. Hoewel de onderwijsinstellingen (Vrije Universiteit Brussel en Erasmushogeschool Brussel) en het UZ Brussel gebonden zijn aan eigen regels en financiering opgelegd door andere overheidsinstanties, is een gemeenschappelijk strategisch universitair beleid ( benoemingen van diensthoofden, professoren,

16 Ben Van Camp Pagina 16 20/03/2007 klinisch en translationeel onderzoek, stimulering van excellentiecentra, etc.) noodzakelijk. De recente oprichting van een Strategisch Comité Universitair Beleid ( SCUB ) in de schoot van het UZ Brussel is een eerste stap in die richting. Op termijn moet gestreefd worden naar een volwaardig Universitair Medisch Centrum met eigen beheersstructuren, binnen de visionaire nieuwe instelling van Hoger Onderwijs. 7. Kader problematiek: 7.1. Het nieuwe financieringsdecreet is voornamelijk gebaseerd op allerlei outputparameters die toegepast worden op bestaande opleidingen en onderzoeksactiviteit. De vaststelling dat de Vrije Universiteit Brussel en de Erasmushogeschool Brussel voor hun onderwijsaanbod onvoldoende middelen hebben, is niet nieuw maar wordt nog meer duidelijk met het nieuwe financieringsmodel. In het verleden werd dankzij onderlinge solidariteit en grote inspanningen van het personeelskader het volwaardig karakter van de Vrije Universiteit Brussel en de Erasmushogeschool Brussel behouden. Door de toegenomen kwaliteitseisen in onderwijs en onderzoek voldoet de solidariteit niet meer om in alle disciplines hoogwaardig onderwijs en onderzoek te blijven leveren. De middelen ontbreken om in alle opleidingen of disciplines voldoende personeel in te zetten. In de hoger besproken voorstellen wordt een oplossing geboden voor het behoud van het volwaardig karakter van de instelling. Door een versmelting met de Erasmushogeschool Brussel wordt dit zelfs nog verbreed. Blijft het probleem dat het academisch personeel evenwaardige tijd moet hebben om zowel onderwijs als onderzoekstaken behoorlijk te kunnen uitvoeren Voorstel: We gaan ervan uit dat academisch onderwijs stoelt op wetenschappelijk onderzoek. Bij benoeming van een AP-lid dient een billijke verhouding (bvb 50/50 ) tussen onderwijs en onderzoek gewaarborgd te worden.

17 Ben Van Camp Pagina 17 20/03/2007 Vanuit zijn competentie wordt een ZAP-lid aangesteld in een School, die onderwijsmodules biedt aan bachelor- en masteropleidingen. De vacature voor een AP-mandaat hangt af van de onderwijsnoden binnen de opleidingen. Deze noden worden vastgesteld door de onderwijscommissies van het college of de school ( zie hoger ). Hierbij moet men uitgaan van een maximale onderwijsbelasting die overeenstemt met 50 % van een VT ZAP en AAP ( 10 % = halve dag/week ). Een goede definitie en meetbaarheid van het begrip onderwijsbelasting is daarom noodzakelijk. Het onderzoeksdossier ligt aan de basis van de benoeming van een AP-lid. Het is vanuit zijn/haar wetenschappelijke kennis dat hij/zij onderwijs kan geven binnen het vakgebied waarin zijn/haar onderzoek past. Dit betekent geenszins dat hij/zij alleen maar les zal geven over zijn/haar onderzoeksspecialisme of -expertise, maar wel dat hij/zij vanuit zijn/haar wetenschappelijke kennis bekwaam moet zijn ook basiscursussen binnen zijn/haar vakgebied te doceren. In deze optiek kan men zich voorstellen dat hij/zij een basiscursus doceert in de bachelorfase ( college ) en een gespecialiseerde cursus met thesisbegeleiding in de masteropleiding ( school ). Het AP-kader is verbonden aan een onderzoeksgroep van de School. Voor centraal goedgekeurde onderwijsmodules heeft het college of de masteropleiding een trekkingsrecht op het kader van de school (en dus de vakgroep of onderzoeksgroep). Indien alle AP-leden van een departement maximale onderwijslast ( i.e. max; 50% VTE ) op hun naam hebben, dient een nieuwe kaderplaats geopend. Indien er geen middelen beschikbaar zijn wordt de onderwijsmodule niet ingericht.

18 Ben Van Camp Pagina 18 20/03/ Algemeen Besluit: Grote veranderingen zijn nodig om met relatief minder middelen onze academische opleidingen volwaardig en competitief te kunnen blijven aanbieden. Dezelfde bemerking geldt voor de Erasmushogeschool Brussel, partner in de Universitaire Associatie Brussel. In dit voorstel gaan de voorgestelde veranderingen uit van volgende principes: behoud van een gezonde financiële balans uitbouw van één visionaire instelling van Hoger Onderwijs, uitgaande van Vrije Universiteit Brussel en Erasmushogeschool Brussel Invulling van de BAMA-structuur binnen colleges en schools onder de koepel van studiedomeinen Versterking van begeleidingsonderwijs voor werkstudenten Versterking van internationalisering door uitbouw van administratieve structuur voor Engelstalig onderwijs Uitbouw van een autonoom Universitair Medisch Centrum op de campus Jette Uitwerking van een meetinstrument voor onderwijsbelasting ten behoeve van een realistisch allocatiemodel Na een brede bespreking van deze voorstellen wordt aan de Raad Van Bestuur de goedkeuring gevraagd omtrent deze principes. In positief geval wordt onder verantwoordelijkheid van de rector een commissie van de Raad Van Bestuur opgericht die als opdracht heeft deze principes om te zetten in de praktijk.

De toekomst van de Vrije Universiteit Brussel. De krachtlijnen van het Algemeen Strategisch Plan 2009-2012

De toekomst van de Vrije Universiteit Brussel. De krachtlijnen van het Algemeen Strategisch Plan 2009-2012 De toekomst van de Vrije Universiteit Brussel De krachtlijnen van het Algemeen Strategisch Plan 2009-2012 De politieke wereld zou eindelijk eens het belang moeten inzien van een sterke Nederlandstalige

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Liesbeth Hens Departement Onderwijs en Vorming Hoger Onderwijsbeleid liesbeth.hens@ond.vlaanderen.be SLO bachelor na bachelor master na master Professionele bachelor

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

Toekomstige structuur Vlaams Hoger Onderwijs

Toekomstige structuur Vlaams Hoger Onderwijs Toekomstige structuur Vlaams Hoger Onderwijs standpunt Vlaamse Hogescholenraad 17 maart 2010 Algemeen De VLHORA is tevreden dat de instellingen, die in eerste instantie verantwoordelijkheid dragen voor

Nadere informatie

Bijlage V. Vervolgopdracht aan de Ministeriële Commissie Optimalisatie en rationalisatie van het hoger onderwijslandschap en -aanbod Vervolgopdracht aan de Ministeriële Commissie maart 2008 Frank Vandenbroucke

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

MEMORANDUM. voor het beleid op politiek en academisch vlak

MEMORANDUM. voor het beleid op politiek en academisch vlak MEMORANDUM voor het beleid op politiek en academisch vlak Academiseren? Laat het ons dadelijk goed doen! VIK-memorandum voor het beleid op politiek en academisch vlak. - 2 - De graad en het diploma van

Nadere informatie

Bologna revisited. Door Robert Voorhamme

Bologna revisited. Door Robert Voorhamme Bologna revisited Door Robert Voorhamme Het decreet van 13 juli 1994 betreffende de hogescholen in Vlaanderen bracht een ganse fusiebeweging op gang tussen de hogescholen, waarbij de hogere kunstopleidingen,

Nadere informatie

Dhr. Luc Van de Velde Algemeen directeur Erasmushogeschool Brussel

Dhr. Luc Van de Velde Algemeen directeur Erasmushogeschool Brussel Dhr. Luc Van de Velde Algemeen directeur Erasmushogeschool Brussel Op eigen kracht, dames en heren, zullen de Erasmushogeschool Brussel, de Vrije Universiteit Brussel en de Universitaire Associatie Brussel

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Master in het vennootschapsrecht

Master in het vennootschapsrecht Master in het vennootschapsrecht INTERUNIVERSITAIR PROGRAMMA Faculteit Rechtsgeleerdheid De master in het vennootschapsrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid legt de klemtoon op de grondige uitdieping

Nadere informatie

Leerkrediet 2011 2012

Leerkrediet 2011 2012 2011 WAT IS HET LEERKREDIET? Het leerkrediet trad in werking in 2008-2009. Dit betekent dat elke student bij zijn eerste inschrijving een rugzak met 140 meekrijgt. De student gebruikt bij zijn inschrijving

Nadere informatie

INNOVEREND ONDERNEMEN

INNOVEREND ONDERNEMEN ACADEMISCH PROGRAMMA INTERUNIVERSITAIR POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS Innovate Create Design Geef de wereld van morgen mee vorm Het Postgraduaat Innoverend Ondernemen voor ingenieurs

Nadere informatie

Samenstelling van de opleidingscommissies in de FPPW

Samenstelling van de opleidingscommissies in de FPPW FACULTEIT PSYCHOLOGIE EN PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN Samenstelling van de opleidingscommissies in de FPPW Unaniem goedgekeurd door de Faculteitsraad op 17 september 2003 Gewijzigd door de Faculteitsraad

Nadere informatie

Crash course ONDERWIJS

Crash course ONDERWIJS Crash course ONDERWIJS Studentenraad KU Leuven Wat schaft de pot? Flexibilisering & rationalisering Studievoortgangsbewaking Herindeling academiejaar Oriëntering Kwaliteitszorg Besparingen hoger onderwijs

Nadere informatie

BASISONDERWIJS Leerlingen. HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten. A Hoger beroepsonderwijs. B Hogescholen/universiteiten

BASISONDERWIJS Leerlingen. HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten. A Hoger beroepsonderwijs. B Hogescholen/universiteiten BASISONDERWIJS Leerlingen HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten A Hoger beroepsonderwijs 1 cursisten HBO5 verpleegkunde (1) 3 inschrijvingen in de specifieke lerarenopleiding van het volwassenenonderwijs

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK)

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) GEZ Gezondheidszorg Departement Gezondheidszorg Campus Oude Luikerbaan 79 3500 Hasselt Verantwoordelijke EVK Ann Bancken (ann.bancken@khlim.be) Academiejaar

Nadere informatie

adviesnota de 20-20-doelstelling m.b.t. de hogeronderwijsmobiliteit

adviesnota de 20-20-doelstelling m.b.t. de hogeronderwijsmobiliteit adviesnota de 20-20-doelstelling m.b.t. de hogeronderwijsmobiliteit definities en criteria die gebruikt worden om de studentenmobiliteit te meten en te registreren 1/6 Situering Het Leuven / Louvain-la-Neuve

Nadere informatie

REGLEMENT MET BETREKKING TOT HET BEHALEN VAN DE ACADEMISCHE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE UNIVERSITEIT HASSELT/TRANSNATIONALE UNIVERSITEIT LIMBURG

REGLEMENT MET BETREKKING TOT HET BEHALEN VAN DE ACADEMISCHE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE UNIVERSITEIT HASSELT/TRANSNATIONALE UNIVERSITEIT LIMBURG REGLEMENT MET BETREKKING TOT HET BEHALEN VAN DE ACADEMISCHE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE UNIVERSITEIT HASSELT/TRANSNATIONALE UNIVERSITEIT LIMBURG Goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 12 december 2006 en

Nadere informatie

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE EEN KIJK VAN ONDERUIT Prof.dr. Rita Godyns, decaan Faculteit Toegepaste Taalkunde Hogeschool Gent Universiteit Gent Overzicht: situering van de opleiding het visitatieproces

Nadere informatie

Medewerker bureau buitenland

Medewerker bureau buitenland Medewerker bureau buitenland Doel Ontwikkelen en beheren van mobiliteit- en beurzenprogramma s en samenwerkingsverbanden met andere onderwijsinstellingen op het gebied van uitwisseling en/of ontwikkelingssamenwerking,

Nadere informatie

Een nieuw financieringssysteem voor universiteiten en hogescholen. Standpunt en voorstel van de Associatie K.U.Leuven

Een nieuw financieringssysteem voor universiteiten en hogescholen. Standpunt en voorstel van de Associatie K.U.Leuven 5 oktober 2005 vzw Associatie K.U.Leuven Schapenstraat 34, B-3000 Leuven Een nieuw financieringssysteem voor universiteiten en hogescholen. Standpunt en voorstel van de Associatie K.U.Leuven 1. Situering

Nadere informatie

DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S. NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo

DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S. NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo 1 INHOUD Een flexibele opleiding: studenten kunnen -binnen bepaalde kaders- eigen keuzes maken in inhoud, tempo en vorm, zodat

Nadere informatie

Participatiedecreet. Infofiche 1. WAT VOORAFGING

Participatiedecreet. Infofiche 1. WAT VOORAFGING Infofiche Participatiedecreet Het participatiedecreet legt de voorwaarden vast waaraan studentenparticipatie in het Vlaamse hoger onderwijs moet voldoen. VVS heeft nog enkele vragen om dit decreet aan

Nadere informatie

Stap. Studieadviespunt Gent. Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering 2008-2009

Stap. Studieadviespunt Gent. Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering 2008-2009 de Stap Studieadviespunt Gent Klein Raamhof 8, 9000 Gent Tel. 09 233 75 15 - Fax 09 224 15 65 mail: info@destapgent.be website: www.destapgent.be Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering

Nadere informatie

Financiering van het Hoger Onderwijs in Vlaanderen

Financiering van het Hoger Onderwijs in Vlaanderen Financiering van het Hoger Onderwijs in Vlaanderen Peter Parmentier, Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen - Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 Korte voorstelling 2

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN

ANTWOORD. Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN Hoger onderwijs Werkstudenten Onder

Nadere informatie

Mobiliteitsactieplan

Mobiliteitsactieplan Infofiche Mobiliteitsactieplan Het Leuven-communiqué stelt dat tegen 2020, 20% van de studenten een internationale ervaring moet opdoen. Om deze norm te halen werkt de Vlaamse regering aan een mobiliteitsactieplan.

Nadere informatie

Stafmobiliteit gewikt en gewogen

Stafmobiliteit gewikt en gewogen Stafmobiliteit gewikt en gewogen Isabelle De Ridder Vlaamse Onderwijsraad Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) Strategische adviesraad voor het beleidsdomein onderwijs en vorming - Opdracht: o Adviezen op vraag

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters. Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent

Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters. Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent Mobiliteitsvensters en Opportuniteitsvensters Prof. dr. Patrick Bultinck, Universiteit Gent Sense of Urgency: Studenten chemie mobiliseren 1. Missie van Chemie@UGent: Onderzoeksgedreven academisch onderwijs

Nadere informatie

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS Het hoger onderwijs in Vlaanderen kent twee soorten onderwijs: het hoger professioneel onderwijs en het academisch onderwijs. Je kan een opleiding volgen aan een hogeschool of aan een universiteit. Bron:

Nadere informatie

De Universiteit Antwerpen wenst een positief en geïntegreerd personeelsbeleid te voeren. Dit personeelsbeleid is gericht op de ontwikkeling en de

De Universiteit Antwerpen wenst een positief en geïntegreerd personeelsbeleid te voeren. Dit personeelsbeleid is gericht op de ontwikkeling en de De Universiteit Antwerpen wenst een positief en geïntegreerd personeelsbeleid te voeren. Dit personeelsbeleid is gericht op de ontwikkeling en de groei van alle medewerkers van de Universiteit Antwerpen,

Nadere informatie

ORGANIEK REGLEMENT VAN DE STUDENTENRAAD VAN DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL

ORGANIEK REGLEMENT VAN DE STUDENTENRAAD VAN DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL ORGANIEK REGLEMENT VAN DE STUDENTENRAAD VAN DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL HOOFDSTUK I - Algemene bepalingen en bevoegdheden Artikel 1 De Studentenraad verdedigt de belangen van de studenten en verstrekt

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie ANTWERPEN t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL FACULTEIT LICHAMELIJKE OPVOEDING EN KINESITHERAPIE FACULTAIR REGLEMENT LK

VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL FACULTEIT LICHAMELIJKE OPVOEDING EN KINESITHERAPIE FACULTAIR REGLEMENT LK VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL FACULTEIT LICHAMELIJKE OPVOEDING EN KINESITHERAPIE FACULTAIR REGLEMENT LK Oorspronkelijke versie goedgekeurd op de FR-LK van 10/03/98 Aanpassingen goedgekeurd op de FR-LK van

Nadere informatie

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster voor studenten van campus Brussel en campus Parnas Academiejaar 2014-2015 1. Waar vind ik de inhoud van mijn vakken? Kies in de programmagids

Nadere informatie

INFOSESSIE INTEGRATIE-FUSIE Dinsdag 20 november 2012 Maandag 26 november 2012. Ben Lambrechts Algemeen Directeur PXL

INFOSESSIE INTEGRATIE-FUSIE Dinsdag 20 november 2012 Maandag 26 november 2012. Ben Lambrechts Algemeen Directeur PXL INFOSESSIE INTEGRATIE-FUSIE Dinsdag 20 november 2012 Maandag 26 november 2012 Ben Lambrechts Algemeen Directeur PXL Fusie integratie Oktober 2013-2014: belangrijk academiejaar! Academische opleidingen

Nadere informatie

betreffende het Onderwijs XXIII

betreffende het Onderwijs XXIII stuk ingediend op 2066 (2012-2013) Nr. 5 19 juni 2013 (2012-2013) Ontwerp van decreet betreffende het Onderwijs XXIII Amendementen Stukken in het dossier: 2066 (2012-2013) Nr. 1: Ontwerp van decreet Nr.

Nadere informatie

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren BRUSSEL t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

VLAAMSE RAAD VOORSTEL VAN DECREET. - van de heer G. Moens C.S. - houdende erkenning van het Postuniversitair Centrum Limburg TOELICHTING

VLAAMSE RAAD VOORSTEL VAN DECREET. - van de heer G. Moens C.S. - houdende erkenning van het Postuniversitair Centrum Limburg TOELICHTING Stuk 167 (1985-1986) - Nr. 1 VLAAMSE RAAD ZITTING 1985-1986 13 OKTOBER 1986 VOORSTEL VAN DECREET - van de heer G. Moens C.S. - houdende erkenning van het Postuniversitair Centrum Limburg TOELICHTING DAMES

Nadere informatie

Toelichting bij de nieuwe organisatiestructuur van het OLV Ziekenhuis

Toelichting bij de nieuwe organisatiestructuur van het OLV Ziekenhuis Toelichting bij de nieuwe organisatiestructuur van het OLV Ziekenhuis Missie en strategie van het OLV Ziekenhuis Het OLV Ziekenhuis wil een patiëntgericht, lokaal verankerd ziekenhuis zijn met een internationale

Nadere informatie

UVAH-standpunt over integratie

UVAH-standpunt over integratie UVAH-standpunt over integratie Uitgangspunt De commissie Soete poneert een integratie van de academisch gerichte opleidingen van de hogescholen in de universiteiten. De Unie van de Vlaamse Autonome Hogescholen

Nadere informatie

Master in de biomedische wetenschappen

Master in de biomedische wetenschappen LEUVEN t Master in de biomedische wetenschappen Afstudeerrichting biomedisch basis- en translationeel onderzoek Afstudeerrichting management en communicatie in de biomedische wetenschappen Minor management

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding economie

Specifieke lerarenopleiding economie Specifieke lerarenopleiding economie Leuven Brussel Antwerpen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject

Nadere informatie

DOORSTUDEREN NA HET HBO

DOORSTUDEREN NA HET HBO DOORSTUDEREN NA HET HBO Met welke financiële gevolgen moet je rekening houden? Informatie van het Avans Studentendecanaat Stand van zaken 2015-2016 Kenmerk: 14 september 2015 Studeren na het HBO: onderwerpen

Nadere informatie

Hoger onderwijs. Hogescholen moeten hun positie verstevigen. Verschillen en overeenkomsten tussen Vlaanderen en Nederland

Hoger onderwijs. Hogescholen moeten hun positie verstevigen. Verschillen en overeenkomsten tussen Vlaanderen en Nederland Hoewel er vandaag behoorlijk wat samenwerking bestaat, zal het in de toekomst van belang zijn dat hogescholen in Vlaanderen en Nederland elkaar nog beter leren kennen, schrijft Johan Veeckman. Hogescholen

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

Uitbreiding studieomvang

Uitbreiding studieomvang Infofiche Uitbreiding studieomvang Om te voldoen aan internationale verwachtingen en de studiedruk te verlagen, werd de mogelijkheid gecreëerd de masteropleidingen in de humane wetenschappen te verlengen

Nadere informatie

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012 Hoger onderwijs in Vlaanderen Informatiebrochure 2012 Inhoud Inleiding...2 Soorten instellingen...3 Soorten opleidingen...3 Nieuw vanaf 2013-2014: integratie academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten...5

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Masterproef en stage kunnen worden geïntegreerd, maar de masterproef moet meer zijn dan een loutere beschrijving van de stagewerkzaamheden.

Masterproef en stage kunnen worden geïntegreerd, maar de masterproef moet meer zijn dan een loutere beschrijving van de stagewerkzaamheden. Facultaire richtlijnen en afspraken in verband met de masterproef met aanvullingen van de POC geschiedenis (in cursief) De hierna volgende richtlijnen en afspraken beschrijven het facultaire kader voor

Nadere informatie

Doctoraatsreglement van de FPPW

Doctoraatsreglement van de FPPW FACULTEIT PSYCHOLOGIE EN PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN Doctoraatsreglement van de FPPW Unaniem goedgekeurd door de Faculteitsraad op 17 september 2014 1. Inleiding Dit reglement bevat faculteitsspecifieke

Nadere informatie

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden De organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden wordt vandaag geregeld met het decreet van 8 maart 2013 betreffende de organisatie

Nadere informatie

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur De sjabloon van het aanvraagdossier

Nadere informatie

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren ANTWERPEN t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Werken en studeren aan de Vrije Universiteit Brussel. WERKEN & STUDEREN Studiebegeleidingscentrum - SBC

Werken en studeren aan de Vrije Universiteit Brussel. WERKEN & STUDEREN Studiebegeleidingscentrum - SBC Werken en studeren aan de Vrije Universiteit Brussel Overzicht Studiebegeleidingscentrum BaMa woordenboek Studeren aan de VUB Je eigen traject Eerste Hulp Bij Studeren - EHBS Praktische info Studiebegeleidingscentrum

Nadere informatie

ONDERFINANCIERING HOGER ONDERWIJS IN KAART

ONDERFINANCIERING HOGER ONDERWIJS IN KAART 2016-04-13 ONDERFINANCIERING HOGER ONDERWIJS IN KAART Inleiding In wat volgt wordt een overzicht gegeven van de besparingsmaatregelen tijdens deze legislatuur op de werkingstoelagen en op de sociale toelagen,

Nadere informatie

Beleid inzake beroepsmobiliteit van GDF SUEZ

Beleid inzake beroepsmobiliteit van GDF SUEZ Het beleid inzake loopbaanmobiliteit van GDF SUEZ beoogt, in nauwe samenhang met de behoeften van onze bedrijfsactiviteiten en organisaties, een drievoudige doelstelling: een hechtere integratie van de

Nadere informatie

Profiel leden Stichtingsbestuur, Algemeen

Profiel leden Stichtingsbestuur, Algemeen MEMO Aan: Van: Voorzitter Stichtingsbestuur Legal Affairs Datum: 28 maart 2014 Onderwerp: Profielschetsen SB, Concept 3 Voor de invulling van de toezichthoudende functie van het Stichtingsbestuur van TiU

Nadere informatie

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel.

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. BIJLAGE Bijlage nr. 2 Gunningsverslag 1 INLEIDING 1.1 Aanbestedende overheid Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. 1.2 Diensten De opdracht

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur 3 februari 2009 Rita Dunon Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Wat is een kwalificatie? Afgerond en ingeschaald geheel van competenties Competenties: geheel van kennis,

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Bekrachtigd door de Algemene Vergadering van 7 juli 2011 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur van 17 juni 2011

Bekrachtigd door de Algemene Vergadering van 7 juli 2011 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur van 17 juni 2011 Bekrachtigd door de Algemene Vergadering van 7 juli 2011 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur van 17 juni 2011 vzw Associatie K.U.Leuven Schapenstraat 34, B-3000 Leuven Krachtlijnen associatiewerking 2010-2014

Nadere informatie

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen

Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen ANTWERPEN t Schakelprogramma: master in de handelswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Campus Carolus Antwerpen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België.

Nadere informatie

KRITISCH EN VRIJDENKEND IN ONS DNA, MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN

KRITISCH EN VRIJDENKEND IN ONS DNA, MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN KRITISCH EN VRIJDENKEND IN ONS DNA, MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN De VUB moet blijven bestaan, autonoom en financieel gezond. Niet vanuit een nostalgisch verlangen maar omdat een autonome koers de beste garantie

Nadere informatie

COMMENTAAR BIJ DE OPROEP VAN DE ONDERWIJSMINISTERS AAN DE HOGER ONDERWIJS- EN ONDERZOEKSINSTELLINGEN IN DE REGIO'S BREMEN, NEDERLAND,

COMMENTAAR BIJ DE OPROEP VAN DE ONDERWIJSMINISTERS AAN DE HOGER ONDERWIJS- EN ONDERZOEKSINSTELLINGEN IN DE REGIO'S BREMEN, NEDERLAND, COMMENTAAR BIJ DE OPROEP VAN DE ONDERWIJSMINISTERS AAN DE HOGER ONDERWIJS- EN ONDERZOEKSINSTELLINGEN IN DE REGIO'S BREMEN, NEDERLAND, NEDERSAKSEN, NOORDRIJN-WESTFALEN EN VLAANDEREN BETREFFENDE DE GRENSOVERSCHRIJDENDE

Nadere informatie

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS M.H.O. OP TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur Dit sjabloon met richtlijnen

Nadere informatie

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning. Ontwerp van accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Master of Science in de architectuur (master) van de Universiteit Antwerpen (na tijdelijke

Nadere informatie

BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015

BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015 BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015 INHOUD 04 Doel van de opleiding 05 Banaba zorgmanagement 06 Situering 09 Algemene informatie VOORWOORD Het personeel en de studenten van de bachelor na bachelor opleiding

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Studeren in België Ilse Van Rompaey België, een federale staat 1 federale staat: buitenlandse zaken, nationale veiligheid en defensie, justitie, financiën, sociale zekerheid 3 regio s: grondgebied-gerelateerde

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders. verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen

Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders. verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen Studiejaar: 2015-2016 Voor studenten die Het tweede jaar van de Educatieve Master of de masteropleiding

Nadere informatie

Je reisgids. De nieuwe onderwijs- en examenregeling 2005-2006

Je reisgids. De nieuwe onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Je reisgids De nieuwe onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Met alles wat je moet weten over: je inschrijving en het studiegeld de samenstelling van je studieprogramma examens en beraadslaging begeleiding

Nadere informatie

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst Combineer filosofie met een andere opleiding (rechten, sociologie, psychologie, geschiedenis ) Beste (toekomstige)

Nadere informatie

Oproepen middelzware apparatuur

Oproepen middelzware apparatuur Oproepen middelzware apparatuur Op deze pagina vindt u de lopende oproep. De goedgekeurde aanvragen naar aanleiding van de tweede oproep middelzware apparatuur 2009 en toenmalige antwoorden op vragen kunnen

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren. werken. wegwijzer. K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8

A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren. werken. wegwijzer. K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8 A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren werken wegwijzer K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8 Beste student Nog even en je sleept de welverdiende beloning voor een

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Master in de architectuur

Master in de architectuur CAMPUS SINT-LUCAS BRUSSEL GENT Master in de architectuur Trajecten: Advanced Architectural Design Explorative Architectural Design Urban Architectural Design Faculteit Architectuur Masteropleiding architectuur

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L LIJST PROGRAMMA S VOOR WERKSTUDENTEN* 2014-2015 Rectoraat Departement Onderwijsbeleid / Cel Curriculumbeheer (auteur E. Van Cromphout) finale versie 18.06.2014

Nadere informatie

EVC-PROCEDURE AUHL Basisdocument

EVC-PROCEDURE AUHL Basisdocument EVC-PROCEDURE AUHL Basisdocument Dit document bevat algemene informatie over EVC en de EVC-procedure binnen de AUHL. Het is bedoeld voor alle actoren/betrokkenen in de EVC-procedure. April 2014 1/8 EVC-PROCEDURE

Nadere informatie

Verkeerskunde 2011-2012

Verkeerskunde 2011-2012 Verkeerskunde 2011-2012 Bachelor en master in de verkeerskunde Bachelor en master in de verkeerskunde BACHELOROPLEIDING MASTEROPLEIDING VOORKENNIS VOOR DE BACHELOROPLEIDING WERKMETHODEN EXAMENSPREIDING

Nadere informatie

Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U.

Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U. NVFO 2009 Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U.Leuven V. Foulon, S. Simoens, G. Laekeman en P.

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut Opleidingsmanager Doel Ontwikkelen van programma( s) van wetenschappenlijk onderwijs en (laten) uitvoeren en organiseren van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande van een faculteitsplan

Nadere informatie

Master in het toerisme

Master in het toerisme Master in het toerisme Faculteit Wetenschappen Toerisme spontaan roept dat woord allicht vakantieherinneringen bij je op of doet het je denken aan brochures vol aanlokkelijke foto s van plaatsen die je

Nadere informatie

Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)?

Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)? Leerkrediet Informatie Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)? Diplomacontract: je volgt een opleiding met de bedoeling een diploma te behalen voor de volledige opleiding Creditcontract: je volgt

Nadere informatie

VSOA VUB Nieuwsbrief juni 2012

VSOA VUB Nieuwsbrief juni 2012 INHOUD VSOA wint een zetel bij de sociale verkiezingen Aanvullend pensioen voor onderzoekers Extra vergoeding voor nieuw aan te werven ICT specialisten? Plannen voor Engelstalige Bachelor humane wetenschappen

Nadere informatie