Studeren na het HBO. stand van zaken Informatie van het Avans Studentendecanaat

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studeren na het HBO. stand van zaken 2013-2014. Informatie van het Avans Studentendecanaat"

Transcriptie

1 Studeren na het HBO stand van zaken Informatie van het Avans Studentendecanaat 1

2 Studeren na het HBO: onderwerpen 1. Wat moet je weten over het collegegeld als je kiest voor een nieuwe bachelor (of master)? 2. De keuze voor een HBO-master 3. De keuze voor een WO master 4. Studeren in Vlaanderen? 5. Welk keuzestrategie is verstandig? 2

3 1. Kiezen voor bachelor of master Dan moet je weten hoe hoog het collegegeld wordt dat je moet betalen! 3

4 1.1 Wat is: wettelijk collegegeld? Je moet eerst weten hoe het collegegeld (HBO en WO) wordt berekend: Jij betaalt een basisbedrag (= wettelijk collegegeld) tijdens 1 bachelor en 1 master per studiejaar. Dat basisbedrag is in : 1.835,-. Dit bedrag dekt de kosten niet. De overheid geeft de instelling een vergoeding van ongeveer 6000,-. Dit is voor jou de afgelopen jaren het geval geweest toen jij bij Avans studeerde. Student Ministerie 4

5 1.2 Wat is: instellingscollegegeld? Je betaalt instellingscollegegeld als je GEEN recht meer hebt op het wettelijk collegegeld. De instelling (hogeschool of universiteit) vraagt van jou: het bedrag gelijk aan wettelijk collegegeld PLUS het bedrag dat de instelling anders van het ministerie kreeg Dat bedrag is vaak vele malen hoger dan het wettelijke collegegeld! Dus: wettelijk collegegeld = laag collegegeld instellingscollegegeld = hoog collegeld (meestal) Voorbeeld: Zie volgende blad 5

6 1.3 voorbeelden instellingscollegegeld) Voorbeeld 1 de hogeschool: je betaalt bij Avans: ( ) per jaar: 7650,- (voltijd en duaal, per bachelor) Voorbeeld 2 de universiteit: je betaalt bij de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam ( ) per jaar, per bachelor: 9.000,- letteren, theologie, filosofie, rechten, economie en bedrijfskunde, sociologie, psychologie en pedagogiek ,- o.a. Exacte Wetenschappen (Wk, Sk, Na, Bi) en Bewegingswetenschappen ,- geneeskunde ,- tandheelkunde 6

7 1.4 Wat betekent dit voor mij als ik een nieuwe bachelor studeer? Heb je een diploma bachelor behaald én ga je een nieuwe bachelor volgen? Nieuwe bachelor (HBO of WO): instellingscollegegeld Er zijn 2 uitzonderingen: Uitzondering 1 Heb je een diploma bachelor (niet- onderwijs, nietgezondheid) behaald? én ga je een nieuwe bachelor Onderwijs of Gezondheid volgen? Dan betaal je instellingscollegegeld ter hoogte van het wettelijke collegegeld. (= laag collegegeld) (Voorbeeld 1: van economie naar pabo of hbo-v = laag collegegeld) Voorbeeld 2: van pabo naar hbo-v of economie = hoog collegegeld!) 7

8 1.4 Wat betekent dit voor mij als ik een nieuwe bachelor studeer? Uitzondering 2 Ben je nog niet afgestudeerd in jouw eerste bachelor? Én ga je tegelijkertijd een nieuwe bachelor (HBO of WO) volgen? Dan betaal je instellingscollegegeld ter hoogte van het wettelijke collegegeld. (= laag collegegeld) (Dit is risicovol: de nieuwe bachelor kan een BSA-norm hanteren, waardoor jij bij jouw oude bachelor in tijdnood komt!) Disclaimer: bij uitzondering 2 gaat het nog om kabinetsplannen. Dit is dus nog geen wet! Die plannen kunnen misschien niet doorgaan. Je kunt aan het bovenstaande géén rechten ontlenen. Bron: 8

9 2. De keuze voor een HBO-master 9

10 2.1 de HBO master Er zijn in het hbo maar weinig master-opleidingen. Als er een masteropleiding is in het vakgebied van jouw bachelor, dan heb je vaak een goede aansluiting Voorbeeld: Avans: HBO bachelor pabo-diploma Fontys: HBO master Special Educational Needs (leraar speciaal onderwijs/ remedial teacher) Indien voltijd, dan recht op gebruik studentenreisproduct OV-kaart. Snel klaar: master in 1 jaar De afkorting die je mag voeren, is: M + Engelse benaming van de studie. 10

11 2.2 de HBO master Zoeken naar alle hbo masters: Wettelijk collegegeld ( 1835,-) want je hebt nog geen master gedaan. Maar, let op: voor sommige hbo-masteropleidingen betaal je geen wettelijk collegegeld, maar een (hoog) cursusgeld: soms van ong per jaar. Informeer dus bij de hbo-instelling naar het collegegeld dat je moet betalen. 11

12 3. De keuze voor een WO-master 12

13 3.1 de WO master Als jij straks een WO-master gaat studeren, dan betaal jij het basisbedrag (= wettelijk collegegeld) als jij niet eerder een master hebt afgerond. Maar je kunt niet meteen naar de WO-master na je HBO-diploma. Twee mogelijkheden: 1. Eerst WO-bachelor (3 jaar) volgen 2. Pre-master of schakeljaar (max. 1 jaar) volgen bij sommige opleidingen Heb je een van beide afgerond dan mag je door naar de WO-master. 13

14 3.2 de WO master 1. Eerst WO-bachelor (3 jaar) volgen In dat geval betaal jij als hbo-er het instellingscollegegeld. Omdat de vergoeding van het ministerie wegvalt, moet jij dat collegegeld helemaal zelf betalen. Zie eerder bij 1.2 Wat is: instellingscollegegeld? 14

15 3.3 de WO master 2. Pre-master of schakeljaar (max. 1 jaar) volgen bij sommige opleidingen in maximaal 1 jaar word je bijgespijkerd in wetenschappelijke kennis en vaardigheden, zodat je hetzelfde kunt als een wo-bachelor student. Daarna mag je direct door naar de master (die meestal 1 à 2 jaar duurt). Hoogte collegegeld pre-master: Een student die een schakelprogramma (premaster) doet van maximaal 30 ECTS, betaalt daarvoor maximaal de helft van het wettelijk collegegeld. Voor trajecten van maximaal 60 ECTS maximaal 1,5 keer wettelijk collegegeld. Boven de 60 ECTS bepaalt de universiteit het collegegeld. Bron: 15

16 3.3.1 de WO master 2. Pre-master of schakeljaar (max. 1 jaar) volgen bij sommige opleidingen Informeer bij de universiteit hoe hoog het instellingscollegegeld is voor een premaster. Lang niet alle universitaire masters hebben een premaster! (bijv. psychologie heeft die vaak niet). Hoe weet je welke masters een pre-master heeft? Raadpleeg voor algemeen doorstromen: (zie volgende pagina) Voor pre-masters aan Tilburg University (UvT): masteropleidingen/nahbo/ 16

17 3.3.2 de WO master Een alternatief: de PRE-MASTER (schakeljaar) Kiezen van een pre-master met doorstroommatrix.nl 17

18 4. Studeren in Vlaanderen? Studeren in Antwerpen, Gent, Leuven, Hasselt, Brussel. Voordelen: Universiteiten en hogescholen staan eveneens goed aangeschreven. Hoger onderwijs in Europa is volgens BaMa-structuur ingedeeld. Dit biedt mogelijkheden om met een Vlaams masterdiploma toch in Nederland te werken. (niet bij alle studies) Laag collegegeld (ong. 600,-). Geen gedoe met het hoge instellingscollegegeld. Goede mogelijkheid om lotingstudies te omzeilen, zoals geneeskunde en psychologie. Slagen voor het toelatingsexamen is vaak voldoende. Nadelen: Nederlanders kunnen het onderwijs soms te schools vinden. Andere cultuur en gewoonten. Uit onderzoek blijkt, dat Nederlanders vaak langer over hun studie in Vlaanderen doen dan de Vlamingen (en eerder stoppen zonder diploma). 18

19 5. Welk keuzestrategie is verstandig? 1. Oriënteren: Wat vind ik leuk? Wat past bij mij? Waar ben ik goed in? Hoe lang wil ik nog studeren? Wil/kan ik op kamers? Hoeveel kan ik betalen? Welk niveau wil ik? 2. Verkennen: Verzamel gegevens over interessante bachelors (hbo/wo) en (pre-)masters. Tevens over: collegegeld). 3. Verdiepen: Stel jouw persoonlijke criteria op. Maak daarmee een selectie van studies. Maak een rangorde. 4. Knoop doorhakken: maak een afspraak met de coördinator van jouw (pre-)master of bachelor. 19

20 Conclusie Er zijn financiële belemmeringen, maar.. 1. als je wilt doorstuderen, dan kun je dat gewoon doen. 2. een vervolgstudie (bachelor of master) is een goede investering in je toekomst.

Studeren na het HBO. stand van zaken 2014-2015. Informatie van het Avans Studentendecanaat

Studeren na het HBO. stand van zaken 2014-2015. Informatie van het Avans Studentendecanaat Studeren na het HBO stand van zaken 2014-2015 Informatie van het Avans Studentendecanaat 1 Studeren na het HBO: onderwerpen 1. Wat moet je weten over het collegegeld als je kiest voor een nieuwe bachelor

Nadere informatie

DOORSTUDEREN NA HET HBO

DOORSTUDEREN NA HET HBO DOORSTUDEREN NA HET HBO Met welke financiële gevolgen moet je rekening houden? Informatie van het Avans Studentendecanaat Stand van zaken 2015-2016 Kenmerk: 14 september 2015 Studeren na het HBO: onderwerpen

Nadere informatie

Doorstuderen? Manage nu al je toekomst! Cas van der Sande, Cora Noorloos

Doorstuderen? Manage nu al je toekomst! Cas van der Sande, Cora Noorloos Doorstuderen? Manage nu al je toekomst! Cas van der Sande, Cora Noorloos Stelling Met doorstuderen verbeter ik mijn arbeidsmarktpositie. Stelling Ik ga doorstuderen om mijn intrede op de arbeidsmarkt nog

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanmelding en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen voor de regeling?

Nadere informatie

ouderavond Atheneum 6

ouderavond Atheneum 6 ouderavond Atheneum 6 het programma van vanavond 19:30 kennismaken met de mentor 20:30 studiekeuze en dan? 21:15 einde deze presentatie is te downloaden op de schoolwebsite 2 traject studiekeuze A3 en

Nadere informatie

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Verder studer e n Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Alles over bachelors en masters Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Beleidsdomein Onderwijs Vorming www.hogeronderwijsregister.be Awel,

Nadere informatie

Terugblik. - stedenreizen / EEPD / stadswandeling. - lustrum

Terugblik. - stedenreizen / EEPD / stadswandeling. - lustrum 100 %?! Terugblik - stedenreizen / EEPD / stadswandeling - lustrum Site: - vakinhoud PTA - examenreglement BOOR Toetsweken Periode 1:- 10 t/m 18 oktober SE's - profielwerkstuk, literatuurlijst - 18 t/m

Nadere informatie

UNIVERSITEITEN IN VLAANDEREN

UNIVERSITEITEN IN VLAANDEREN UNIVERSITEITEN IN VLAANDEREN In Vlaanderen is er een universiteit in elke provincie, maar je kan niet alle opleidingen aan elke universiteit volgen. Wat kan je waar studeren? Bron: www.ond.vlaanderen.be

Nadere informatie

Studiekosten en studievoorschot (leenstelsel)

Studiekosten en studievoorschot (leenstelsel) Studiekosten en studievoorschot (leenstelsel) Dit boekje bevat informatie van de kosten voor studiejaar 2016-2017. Je vindt ook informatie over de financiering van je studie d.m.v. het leenstelsel. 201603

Nadere informatie

Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL?

Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL? Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL? n Bachelor in de agro- en biotechnologie 2 Beste PXL-student, Als (bijna) kersverse professionele bachelor zoek je misschien een geschikte overgang naar

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

1. Welke routes tot leraar zijn er in het hoger onderwijs?

1. Welke routes tot leraar zijn er in het hoger onderwijs? 1 1. Welke routes tot leraar zijn er in het hoger onderwijs? Het hoger onderwijs kent routes tot leraar in het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs: HBO Het hoger beroepsonderwijs kent

Nadere informatie

Studiekosten en studievoorschot (leenstelsel)

Studiekosten en studievoorschot (leenstelsel) Studiekosten en studievoorschot (leenstelsel) Dit boekje bevat indicatieve informatie van de kosten voor studiejaar 2016-2017. Hierin tref je ook informatie aan over de financiering van je studie d.m.v.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanmelding en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen voor de regeling?

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Versie 02-11-2015 Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanmelding en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen

Nadere informatie

ouderavond Atheneum 6 2

ouderavond Atheneum 6 2 het programma van vanavond 19:30 kennismaken met de mentor 20:30 studiekeuze en dan? 21:15 einde ouderavond Atheneum 6 2 traject studiekeuze A3 en A4 oriënteren ( wat kan er allemaal? ) A5 verkennen (

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Voorlichtingsavond 6 VWO

Voorlichtingsavond 6 VWO Voorlichtingsavond 6 VWO Donderdag 13 september 2012 Kennismaking Mentoren Mevrouw van der Meulen Mevrouw van den Reek En verder Dhr. van Arenthals Dhr. Kwakman Programma Examen(jaar) Slaag-zaknorm Loopbaanoriëntatie

Nadere informatie

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS Het hoger onderwijs in Vlaanderen kent twee soorten onderwijs: het hoger professioneel onderwijs en het academisch onderwijs. Je kan een opleiding volgen aan een hogeschool of aan een universiteit. Bron:

Nadere informatie

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Heeft u in het verleden een hbo- of wo-opleiding afgerond en wilt u de bacheloropleiding psychologie volgen dan kunt u in aanmerking

Nadere informatie

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding

Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding Hebt u in het verleden een hbo- of wo-opleiding 5 afgerond en wilt u de bacheloropleiding Psychologie volgen dan kunt u in aanmerking

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Kiezen en aanmelden. Schoonhovens College

Kiezen en aanmelden. Schoonhovens College Kiezen en aanmelden Schoonhovens College 2015 2016 Kiezen vervolgopleiding proces dit jaar gesprek(ken) met de decaan vwo: workshop Erasmus Universiteit bezoek open dagen meeloopdagen/proefstuderen wo:studeren

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het schakelprogramma 6 INHOLLAND met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

Verder studer e n. Wat je best weet als student in spé

Verder studer e n. Wat je best weet als student in spé Verder studer e n Wat je best weet als student in spé Alles over verder studeren Alles over centen voor studenten www.centenvoorstudenten.be www.cebud.be www.studietoelagen.be Lees ook onze folder Studietoelage

Nadere informatie

TWEEDE FASE VWO RSG TROMP MEESTERS. Klas 6 Schooljaar 2015-2016

TWEEDE FASE VWO RSG TROMP MEESTERS. Klas 6 Schooljaar 2015-2016 TWEEDE FASE VWO RSG TROMP MEESTERS Klas 6 Schooljaar 2015-2016 1 Profielwerkstuk Beoordelingsmomenten 1,2,3 Beoordeling: cijfer Verwerkt in combinatiecijfer Mondelinge presentatie bij Nederlands Combinatiecijfer

Nadere informatie

Inschrijving Hoger Onderwijs en Studiefinanciering

Inschrijving Hoger Onderwijs en Studiefinanciering Nieuwsbrief LOB november 2013 Inschrijving Hoger Onderwijs en Studiefinanciering In deze nieuwsbrief vind je de belangrijkste informatie over de inschrijving voor een studie en de aanvraag van studiefinanciering.

Nadere informatie

Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden

Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden Inzoomen op: Oriëntatiefases en zoekmogelijkheden Hoger onderwijs in beweging Opleidingen en eisen Inschrijvingsprocedure Drie categoriën / drie stadia van oriëntatie Open dagen (algemene oriëntatie)

Nadere informatie

OUDERAVOND 5 HAVO. 14 september 2015

OUDERAVOND 5 HAVO. 14 september 2015 DECANAAT OUDERAVOND 5 HAVO 14 september 2015 Even voorstellen. De decaan W. Bardoul Je studententijd = méér dan studeren alleen! Je feest met je jaarclubje, sport fanatiek in de avonduren, vult vakken

Nadere informatie

Voorlichtingsavond 5 HAVO

Voorlichtingsavond 5 HAVO Voorlichtingsavond 5 HAVO Programma - Even voorstellen - Algemeen havo 5 - loopbaanoriëntatie Even voorstellen Decaan: dhr. van de Poel Leerlingcoördinator: dhr. Franssen H5A: dhr. Schipper H5B: dhr. Swan

Nadere informatie

Voorlichtingsavond! 5 HAVO.! Vriendelijk verzoek: graag alle beschikbare stoelen gebruiken

Voorlichtingsavond! 5 HAVO.! Vriendelijk verzoek: graag alle beschikbare stoelen gebruiken Voorlichtingsavond 5 HAVO Vriendelijk verzoek: graag alle beschikbare stoelen gebruiken Programma - Even voorstellen - Algemeen havo 5 - loopbaanoriëntatie Algemeen - Schoolexamens - Programma van toetsing

Nadere informatie

Onderwerpen. 1. Tegemoetkoming scholieren. 2. Studiefinanciering. 3. Aanvragen en aanmelden

Onderwerpen. 1. Tegemoetkoming scholieren. 2. Studiefinanciering. 3. Aanvragen en aanmelden Onderwerpen 1. Tegemoetkoming scholieren 2. Studiefinanciering 3. Aanvragen en aanmelden of eerst tegemoetkoming scholieren? - Kwartaalinstroom: 1 januari, 1 april, 1 juli, 1 oktober Voorbeeld: 2015 2016

Nadere informatie

Studeren in Nederland

Studeren in Nederland Studeren in Nederland Annekee de Jager Kaj Temme Nederlandse Ambassade Brussel Leuven, 27 oktober 2015 Inhoud 1. Nederland 2. Waarom studeren in Nederland? 3. Onderwijs in Nederland 4. Nederlandse studentensteden

Nadere informatie

BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland.

Nadere informatie

Info-avond ouders/verzorgers/leerlingen HAVO 5

Info-avond ouders/verzorgers/leerlingen HAVO 5 Info-avond ouders/verzorgers/leerlingen HAVO 5 Nicolette de Ruiter afdelingsleider havo Jan van Etten decaan EXAMENJAAR HAVO 5 Examen in 2 delen : SCHOOLEXAMEN (SE) CENTRAAL EXAMEN (CE) DOCUMENTEN www.mencia.nl

Nadere informatie

Algemene informatie avond. 6 vwo 2010-2011

Algemene informatie avond. 6 vwo 2010-2011 Algemene informatie avond 6 vwo 2010-2011 Programma Peptalk door dhr. T. Oudejans Gang van zaken tijdens eindexamenjaar door mevr. M. Barthel Woordje coördinator dhr. P. Spronk Pauze (inloopgesprekken

Nadere informatie

Doorstroom HBO- WO: stimuleren of afremmen? Wilfred Diekmann, HvA Saskia Swart, HvA Johan Post, UvA

Doorstroom HBO- WO: stimuleren of afremmen? Wilfred Diekmann, HvA Saskia Swart, HvA Johan Post, UvA Doorstroom HBO- WO: stimuleren of afremmen? Wilfred Diekmann, HvA Saskia Swart, HvA Johan Post, UvA Opbouw inleiding Toenemende populariteit doorstroom Vrees voor kwaliteit HO bij soepele doorstroom vanuit

Nadere informatie

Premasterprogramma Psychologie 11 maart 2016. Jan van Rooij Serena Verdonk Margot Starkenburg

Premasterprogramma Psychologie 11 maart 2016. Jan van Rooij Serena Verdonk Margot Starkenburg Premasterprogramma Psychologie 11 maart 2016 Jan van Rooij Serena Verdonk Margot Starkenburg huishoudelijke mededelingen - voorlichting duurt tot 12.00 uur - 12.15 13.00 in deze zaal: Plan your master

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Studenten: meer werken noodzaak door hogere studiekosten 13 januari 2011 Inleiding Van november 2010 tot begin januari 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek.

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Veel gestelde vragen - Studenten

Veel gestelde vragen - Studenten Versie 17-08-2016 Tegemoetkoming Studiekosten Onderwijsmasters PO Veel gestelde vragen - Studenten Vraag Aanvragen en voorwaarden 1 Wanneer moet ik zijn afgestudeerd aan de pabo om in aanmerking te komen

Nadere informatie

VWO-examen afgelegd, geslaagd, en dan!

VWO-examen afgelegd, geslaagd, en dan! VWO-examen afgelegd, geslaagd, en dan! Verder studeren na examen Bedrijfsopleidingen Opleidingen buiten het (normale) HBO/WO Buitenland Reguliere HBO- en WO-instellingen Bedrijfsopleidingen Zoals: inservice

Nadere informatie

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek HVA TECHNIEK BEDRIJFSWISKUNDE 2013-2014 Bedrijfswiskunde: jij wordt degene die de feiten kent. Bij Bedrijfswiskunde draait het om het oplossen

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO-examen 5 Het Pre-masterprogramma 6 Studeren in deeltijd 8 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden biedt de eenjarige

Nadere informatie

Onderwerpen. 1. Tegemoetkoming scholieren. 2. Studiefinanciering. 3. Aanvragen en aanmelden

Onderwerpen. 1. Tegemoetkoming scholieren. 2. Studiefinanciering. 3. Aanvragen en aanmelden Welkom bij DUO Onderwerpen 1. Tegemoetkoming scholieren 2. Studiefinanciering 3. Aanvragen en aanmelden of eerst tegemoetkoming scholieren? - Kwartaalinstroom: 1 januari, 1 april, 1 juli, 1 oktober Voorbeeld:

Nadere informatie

Informatie voor studenten uit Nederland 2012-2013

Informatie voor studenten uit Nederland 2012-2013 Informatie voor studenten uit Nederland 2012-2013 www.kuleuven.be/nederlandsestudenten 3 Het voorbije academiejaar telde de K.U.Leuven zo'n 1200 Nederlandse studenten. Sommigen komen naar Leuven omdat

Nadere informatie

Decaan: LoesFruijt L.fruijt@berlagelyceum.eu. Decanaat 2015/2016

Decaan: LoesFruijt L.fruijt@berlagelyceum.eu. Decanaat 2015/2016 Decaan: LoesFruijt L.fruijt@berlagelyceum.eu Decanaat 2015/2016 DEDECAANNET Site Berlage Onderwijs Decaan Decanaat vwo www.berlagelyceum.dedecaannet.nl Registreren en inloggen. kiezen Keuzestijlen Rationeel

Nadere informatie

Zoek het uit! Studiekeuze123

Zoek het uit! Studiekeuze123 Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123 Naam: Klas: Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is belangrijk, maar kan best lastig zijn. Er zijn ruim 1.700 bacheloropleidingen waaruit je kunt kiezen

Nadere informatie

BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. TECHNIEK Tilburg Professor Cobbenhagenlaan 13 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland. Ontdek welke opleidingen je bij

Nadere informatie

STUDIE-EN BEROEPSKEUZE 5 (T)VWO 2014 24-3-2014 COLLEGE DEN HULSTER 1

STUDIE-EN BEROEPSKEUZE 5 (T)VWO 2014 24-3-2014 COLLEGE DEN HULSTER 1 STUDIE-EN BEROEPSKEUZE 5 (T)VWO 2014 24-3-2014 COLLEGE DEN HULSTER 1 DOEL VAN DEZE LESSEN VEEL LEERLINGEN KIEZEN TE LAAT GEVOLGEN: IN MAART/ APRIL VAN HET EXAMENJAAR NOG OPEN DAGEN/MEELOOPDAGEN BEZOEKEN

Nadere informatie

Onderwerpen. 1. Tegemoetkoming scholieren. 2. Studievoorschot, de nieuwe studiefinanciering. 3. Aanvragen en aanmelden

Onderwerpen. 1. Tegemoetkoming scholieren. 2. Studievoorschot, de nieuwe studiefinanciering. 3. Aanvragen en aanmelden Welkom bij DUO Onderwerpen 1. Tegemoetkoming scholieren 2. Studievoorschot, de nieuwe studiefinanciering 3. Aanvragen en aanmelden ' of eerst tegemoetkoming scholieren? Afhankelijk van leeftijd en studie!

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Educatie A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven Artikel 20 Inschrijving voor cursussen 20A De student is

Nadere informatie

Geld voor school en studie

Geld voor school en studie Geld voor school en studie Dienst Uitvoering Onderwijs www.duo.nl Wet en regelgeving Tegemoetkoming scholieren Studiefinanciering beroepsonderwijs en hoger onderwijs Tegemoetkoming scholieren (kwartaal

Nadere informatie

Geld voor school en studie

Geld voor school en studie Geld voor school en studie Dienst Uitvoering Onderwijs www.duo.nl Wet en regelgeving Tegemoetkoming scholieren Studiefinanciering beroepsonderwijs en hoger onderwijs Tegemoetkoming scholieren (kwartaal

Nadere informatie

5 havo, op naar een definitieve keuze!

5 havo, op naar een definitieve keuze! 5 havo, op naar een definitieve keuze! Ouder Leerling Mentor Decaan Begeleiding bij het kiezen Mentor coacht het proces : Hoe gaat het met je studiekeuze? Welke opendagen en meeloopdagen heb je bezocht?

Nadere informatie

Geld voor school en studie

Geld voor school en studie Geld voor school en studie Dienst Uitvoering Onderwijs Varsha Mahabier www.duo.nl Wet en regelgeving Tegemoetkoming scholieren Studiefinanciering hoger onderwijs Tegemoetkoming scholieren (kwartaal ná

Nadere informatie

Toelating en vrijstelling 2011-2012 Toelating tot een van de masteropleidingen

Toelating en vrijstelling 2011-2012 Toelating tot een van de masteropleidingen Commissie voor de examens Toelating en vrijstelling 2011-2012 Toelating tot een van de masteropleidingen Met een afgeronde volledige (CROHO 1 -geregistreerde) hbo- of wo-opleiding 2 bent u toelaatbaar

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Vrijstellingen voor de bacheloropleiding

Vrijstellingen voor de bacheloropleiding Vrijstellingen voor de bacheloropleiding Iedereen van 18 jaar of ouder kan bij de Open Universiteit starten met een bacheloropleiding. Er is dus geen vooropleidingseis zoals bij andere universiteiten.

Nadere informatie

Vrijstelling en toelating Cultuurwetenschappen

Vrijstelling en toelating Cultuurwetenschappen Vrijstellingen voor de bacheloropleiding 6515316 Iedereen van 18 jaar of ouder kan bij de start en met een bacheloropleiding. Er is dus geen vooropleidingseis zoals bij andere universiteiten. Hebt u in

Nadere informatie

5 havo, op naar een definitieve keuze!

5 havo, op naar een definitieve keuze! 5 havo, op naar een definitieve keuze! Ouder Leerling Mentor Decaan Begeleiding bij het kiezen Mentor coacht het proces : Hoe gaat het met je studiekeuze? Welke opendagen en meeloopdagen heb je bezocht?

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Profielkeuze informatieavond havo/vwo 3. Donderdag 25 september 2014

Profielkeuze informatieavond havo/vwo 3. Donderdag 25 september 2014 Profielkeuze informatieavond havo/vwo 3 Donderdag 25 september 2014 Voorstellen Ingrid Peters MO leerjaar 2 en 3 en mentor 3 mavo Lotte van den Anker Mentor 3D en 3E Ingrid van Trigt Mentor 3C Bram van

Nadere informatie

Erratum. In dit artikel zijn helaas enkele onnauwkeurigheden geslopen.

Erratum. In dit artikel zijn helaas enkele onnauwkeurigheden geslopen. Erratum In dit artikel zijn helaas enkele onnauwkeurigheden geslopen. In figuur 1, pagina 19, is de legenda onjuist weergegeven, waardoor de categorieën en verwisseld zijn. De juiste grafiek is hieronder

Nadere informatie

Zij-instroomprogramma geneeskunde. Dubbeltalent gezocht

Zij-instroomprogramma geneeskunde. Dubbeltalent gezocht Zij-instroomprogramma geneeskunde Dubbeltalent gezocht Ben je een talentvolle student met interesse in en ervaring met wetenschappelijk onderzoek? Misschien kun jij dan wel deelnemen aan het vierjarige

Nadere informatie

Veelgestelde vragen opleiding Tandheelkunde

Veelgestelde vragen opleiding Tandheelkunde Veelgestelde vragen opleiding Tandheelkunde Wat zijn de toelatingseisen voor Tandheelkunde? De volgende voortrajecten voldoen aan de toelatingseisen voor Tandheelkunde: VWO diploma met profiel (vanaf 2010)

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011

Feiten en cijfers. Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs. juni 2011 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs juni 2011 2 Feiten en cijfers Afgestudeerden en uitvallers in het hoger beroepsonderwijs Meer dan zeven op de tien studenten

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Inholland met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Inholland met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het Pre-masterprogramma 6 Inholland met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 -

RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - RESULTATEN VAN DE ENQUETE NAAR MENINGEN VAN VLAAMSE STUDENTEN OVER HET STUDEREN AAN DE OPEN UNIVERSITEIT - SEPTEMBER 2007 - Uitgevoerd: september 2007 Onderzoekers: drs. Herman Kiesel, drs. Lic. Rick Coone,

Nadere informatie

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS.

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE LERARENOPLEIDING MAATSCHAPPIJLEER EN MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN LERARENOPLEIDING MAATSCHAPPIJLEER EN MAATSCHAPPIJWETENSSCHAPPEN Na je master Sociologie,

Nadere informatie

Communicatiewetenschap. Voor hbo-doorstromers

Communicatiewetenschap. Voor hbo-doorstromers Communicatiewetenschap Voor hbo-doorstromers Drs. Hester Morssink Studieadviseur (verkorte) bachelor Programma Een wo-master na een hbo-opleiding: wat zijn de mogelijkheden? Waarom een wetenschappelijke

Nadere informatie

handelende in overeenstemming met de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;

handelende in overeenstemming met de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit; Subsidieregeling tweede graden hbo en wo Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van... (datum), nr. HO&S/2010/228578, houdende subsidiëring van tweede bachelor- en mastergraden

Nadere informatie

Welkom Premasterstudenten & studenten Academische Route van 2015! Pedagogische wetenschappen en Onderwijskunde

Welkom Premasterstudenten & studenten Academische Route van 2015! Pedagogische wetenschappen en Onderwijskunde Welkom Premasterstudenten & studenten Academische Route van 2015! Pedagogische wetenschappen en Onderwijskunde Programma 19.00 uur: Openingswoord Annemarie Zand Scholten 19.15 uur: Algemene informatie

Nadere informatie

Juli 2012. Je bent uitgeloot voor geneeskunde. Wat nu?

Juli 2012. Je bent uitgeloot voor geneeskunde. Wat nu? Juli 2012 Je bent uitgeloot voor geneeskunde. Wat nu? Je bent uitgeloot voor de opleiding geneeskunde. Dat betekent dat je nu moet kiezen wat je het komende jaar gaat doen. Kies je voor een andere studie?

Nadere informatie

Toelating en vrijstelling 2013-2014

Toelating en vrijstelling 2013-2014 Toelating en vrijstelling 2013-2014 Toelating tot een van de masteropleidingen Met een afgeronde volledige (CROHO 1 -geregistreerde) hbo- of wo-opleiding 2 bent u toelaatbaar tot de MSc-opleidingen Management

Nadere informatie

Hbo-minor bedrijfswetenschappen

Hbo-minor bedrijfswetenschappen Hbo-minor bedrijfswetenschappen tijdens het hbo kwalificeren voor de universitaire master bedrijfswetenschappen! 2007-2008 Te bespreken onderwerpen: welke doelen dient de hbo-minor BW? voor wie is de hbo-minor

Nadere informatie

BESTUURSKUNDE BESTUREN VAN VEILIGHEID

BESTUURSKUNDE BESTUREN VAN VEILIGHEID BESTUURSKUNDE BESTUREN VAN VEILIGHEID BESTUURSKUNDE: BESTUREN VAN VEILIGHEID > Een unieke combinatie van algemene bestuurskundevakken en vakken die zich toeleggen op het besturen van veiligheid; algemene

Nadere informatie

betreffende het Onderwijs XXIII

betreffende het Onderwijs XXIII stuk ingediend op 2066 (2012-2013) Nr. 5 19 juni 2013 (2012-2013) Ontwerp van decreet betreffende het Onderwijs XXIII Amendementen Stukken in het dossier: 2066 (2012-2013) Nr. 1: Ontwerp van decreet Nr.

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

??! Bij wie kun je terecht? Aan de slag. Take a break?

??! Bij wie kun je terecht? Aan de slag. Take a break? Aan de slag Als je werkt worden je rechten en plichten vastgelegd in een arbeidsovereenkomst. Deze overeenkomst kan verschillende vormen aannemen en leg je schriftelijk vast. Lees je contract steeds aandachtig

Nadere informatie

Paramaribo, 30 juni 2012

Paramaribo, 30 juni 2012 Paramaribo, 30 juni 2012 1 Visie en missie FHR The vision of FHR (2000) is to be a center of excellence in post graduate education to midterm professionals in management, governance and legal practice

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2014 Honderden Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Annelies Hak decaan HAVO

Annelies Hak decaan HAVO Voorlichting HAVO klas 5 schooljaar 2015-2016 Annelies Hak decaan HAVO hak@hetlyceumvos.nl Studie is geen last minute vakantie Wat kan ik na de HAVO doen? Studeren HBO, MBO Werken Uitstel van studie eventueel

Nadere informatie

Na het examen havo / atheneum 2015/2016

Na het examen havo / atheneum 2015/2016 Na het examen havo / atheneum 2015/2016 Decanen Havo: Atheneum-5/6: Anita Schutte Marja Bos HO = Hoger Onderwijs HBO Hoger BeroepsOnderwijs WO Wetenschappelijk (universitair, academisch) Onderwijs Na havo-5

Nadere informatie

Voorlichting studiefinanciering

Voorlichting studiefinanciering Voorlichting studiefinanciering Studievereniging Arago 17 september 2014 Contact www.duo.nl 050-5997755 9.00 17.00 uur Servicekantoor Enschede Ripperdastraat 13 7511 JP Enschede Alleen op afspraak 10.00

Nadere informatie

VOORBEREIDINGSJAAR HOGER ONDERWIJS VOOR ANDERSTALIGEN ERKEND TRAJECT NAAR WERK DOOR VDAB. boekhouden en informatica WWW.VOORBEREIDINGSJAAR.

VOORBEREIDINGSJAAR HOGER ONDERWIJS VOOR ANDERSTALIGEN ERKEND TRAJECT NAAR WERK DOOR VDAB. boekhouden en informatica WWW.VOORBEREIDINGSJAAR. ERKEND TRAJECT NAAR WERK DOOR VDAB VOORBEREIDINGSJAAR HOGER ONDERWIJS VOOR ANDERSTALIGEN boekhouden en informatica IN ÉÉN SCHOOLJAAR KLAAR OM TE STUDEREN IN HET NEDERLANDS WWW.VOORBEREIDINGSJAAR.BE Ik

Nadere informatie

Annelies Hak decaan HAVO

Annelies Hak decaan HAVO Voorlichting HAVO klas 5 schooljaar 2014-2015 Annelies Hak decaan HAVO hak@hetlyceumvos.nl Studie is geen last minute vakantie Wat kan ik na de HAVO doen? Studeren HBO, MBO Werken Uitstel van studie eventueel

Nadere informatie

Premasterprogramma Psychologie 10 oktober 2014

Premasterprogramma Psychologie 10 oktober 2014 Premasterprogramma Psychologie 10 oktober 2014 Jan van Rooij Michelle van Kessel Judith de Vries huishoudelijke mededelingen voorlichting duurt tot 12.00 uur 12.15 in deze zaal: How to plan your master

Nadere informatie

Vrijstellingen Faculteit der Rechtsgeleerdheid EUR. Bacheloropleiding Nederlands recht. Studiejaar 2008/2009

Vrijstellingen Faculteit der Rechtsgeleerdheid EUR. Bacheloropleiding Nederlands recht. Studiejaar 2008/2009 Vrijstellingen Faculteit der Rechtsgeleerdheid EUR Bacheloropleiding Nederlands recht Studiejaar 2008/2009 Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Standaardvrijstellingen bacheloropleiding Nederlands recht... 3 Algemeen...

Nadere informatie

Studiefinanciering van de Vlaamse overheid?

Studiefinanciering van de Vlaamse overheid? ??! Je hebt je diploma op zak. Wellicht heb je al nagedacht over je toekomst: waar wil je naartoe? Wil je meteen je diploma verzilveren op de arbeidsmarkt? Of wil je liever nog als student door het leven

Nadere informatie

Studiefinanciering hoger onderwijs. Dienst Uitvoering Onderwijs

Studiefinanciering hoger onderwijs. Dienst Uitvoering Onderwijs Studiefinanciering hoger onderwijs Dienst Uitvoering Onderwijs DUO: DIENST UITVOERING ONDERWIJS Servicekantoor Breda Stationsweg 1C 4811 AX Breda Internet: www.duo.nl Infolijn: 050 599 77 55 Inleiding

Nadere informatie

Welkom bij DUO. Johannes Bos Servicekantoor Enschede

Welkom bij DUO. Johannes Bos Servicekantoor Enschede Welkom bij DUO Johannes Bos Servicekantoor Enschede Onderwerpen 1. Hervorming studiefinanciering 2. Vereenvoudigingen 3 OV kaart/studentenreisproduct Hervorming studiefinanciering Basisbeurs wordt lening

Nadere informatie

Reglement in- en uitschrijving Universiteit voor Humanistiek

Reglement in- en uitschrijving Universiteit voor Humanistiek Reglement in- en uitschrijving Universiteit voor Humanistiek 1 1. Bepalingen... 3 2. Vooropleidingseisen... 3 2.1. Vooropleidingseisen Bachelor Humanistiek... 3 2.2. Vooropleidingseisen Premaster (schakelprogramma

Nadere informatie

Profielkeuze-test (PKT)

Profielkeuze-test (PKT) Profielkeuze-test (PKT) Anoniem 2014 TalentFocus Inleiding Het kiezen van een profiel is voor veel leerlingen lastig. Want als je nog niet precies weet wat je later wilt studeren is het moeilijk om op

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.ond.vlaanderen.be

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Hoger Beroepsonderwijs Hoger Beroepsonderwijs (HBO5): Na secundair onderwijs of via toelatingsexamen 3 jaar overdag of s avonds les volgen Les volgen in een

Nadere informatie