SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE DATA IN DIGITALE DOSSIERS WAT MAG EN KAN ER MET GEGEVENS VAN MENSEN?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE DATA IN DIGITALE DOSSIERS WAT MAG EN KAN ER MET GEGEVENS VAN MENSEN?"

Transcriptie

1 SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE DATA IN DIGITALE DOSSIERS WAT MAG EN KAN ER MET GEGEVENS VAN MENSEN? 1

2 INHOUD 04 DATAGEBRUIK: EEN ACTUEEL ONDERWERP 05 ETHISCHE ASPECTEN VAN PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK COLOFON In deze reeks zijn eerder verschenen: 07 REGELS VOOR DATAVERZAMELING Onderzoek: dr. Ellen Gerrits, dhr. Frank Buijs, prof. dr. Mia Duijnstee, drs. Bolinda Hoeksema, Zichtbaar beter inrichten, door M. Sinoo. ISBN REGELS VOOR DATAVERWERKING dr. ir. Johan Versendaal en ir. Freek Zuidweg Co-design: samen de technologie in de zorg Tekstbewerking: drs. Jolanda Keesom, Arnhem Redactie: drs. Jurgen Mollema en verbeteren, door R. van der Lugt, F. Verhoeven en A. Cremers. 12 REGELS VOOR DATAOPSLAG drs. Maaike Smole ISBN Vormgeving: Studio Vrijdag ISBN/EAN: De maatschappelijke business case: toegevoegde waarde voor zorgtechnolo- 16 DIGITALE DOSSIERS IN DE PRAKTIJK NUR: 981 gische innovaties, door E. Huisman en Dit is de zevende publicatie in een serie van G. Lanting. ISBN Beeldzorg bevorderen: een kwestie van 18 GRIP OP TOEGANG het Speerpunt Zorg en Technologie. ervaring opdoen, door T. van Houwelingen De brochures zijn digitaal beschikbaar op en A. Barakat. ISBN TASTE: het succes van zelfmanagement 21 HET VERVOLG: PROTOCOLLEN VOOR DATAVERZAMELING Meer informatie: ontrafelen, door dr. J. Trappenburg. ISBN Blijven lopen na een beroerte: Feedback 22 BRONNEN op het nachtkastje, door dr. Anita Cremers, ir. Fred Montijn, Michiel Punt Msc, dr. Harriët Wittink en ir. Marieke Zielhuis. ISBN/EAN:

3 DATAGEBRUIK: EEN ACTUEEL ONDERWERP Hoe kun je medische gegevens met behulp van informatietechnologie op een ethisch en medisch verantwoorde manier ontsluiten en gebruiken voor onderzoek? En hoe voorkom je bijvoorbeeld schending van de privacy of erger nog, fraude? ETHISCHE ASPECTEN VAN PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK Juist bij onderzoek in de gezondheidszorg is het belangrijk om systematisch aandacht te besteden aan ethische aspecten. Er nemen kwetsbare mensen aan deel en er wordt gevoelige informatie verzameld. Bovendien kunnen bij deelname aan medische interventies gezondheidsrisico s spelen. Databeheer lijkt misschien van ondergeschikt belang voor de gezondheid van mensen, maar is daarvoor wel degelijk relevant. Onzorgvuldig of zelfs ronduit slordig omgaan met digitale gegevens kan ingrijpende gevolgen hebben voor de betrokkenen. Voor het ethisch, wetenschappelijk verantwoord en veilig gebruik van data uit digitale medische dossiers hebben studenten en professionals in de gezondheidszorg kennis nodig van de wet- en regelgeving en de gedragscodes voor het verzamelen, verwerken en opslaan van data. Daarnaast zouden ze ook iets moeten weten van de technische mogelijkheden om de toegang tot data te beheren. Deze publicatie is de weerslag van onderzoek van de Faculteit Gezondheidszorg onder leiding van lector Logopedie Ellen Gerrits. Aansluitend daarop draagt lector Johan Versendaal van de Faculteit Natuur & Techniek vanuit zijn vakgebied Extended Enterprise Studies suggesties en tips aan voor de zorgpraktijk. HU-KLINIEKEN In de klinieken van de Faculteit Gezondheidszorg van Hogeschool Utrecht behandelen studenten onder begeleiding van docenten jaarlijks zo n patiënten. Deze klinieken houden zich bezig met Huidtherapie, Logopedie, Mondzorgkunde, Oogzorg (Optometrie en Orthoptie) en Tandprothetiek. In deze unieke vormen van praktijkonderwijs leren studenten kennis en vaardigheden toe te passen in een echte behandelsituatie. De faculteit heeft de ambitie om de klinieken niet alleen te gebruiken voor praktijkonderwijs, maar ook voor praktijkgericht onderzoek. Daarvoor kunnen bestaande data in patiëntendossiers gebruikt worden. Daarnaast kunnen extra data verzameld worden, bijvoorbeeld voor validatie van een nieuwe klinische vragenlijst. De overgang van papieren naar digitale data kan de toegang voor onderzoek vergemakkelijken, bijvoorbeeld als hierdoor een database ontstaat waarin gelijktijdig in dossiers gezocht kan worden. Door het inrichten van de HU-klinieken voor praktijkgericht onderzoek krijgen studenten de kans ervaring op te doen in onderzoek van de faculteit, het verschil te leren tussen de rol van de onderzoeker en die van de zorgverlener of therapeut en bij te dragen aan innovatie van de zorg. ETHISCHE ASPECTEN Een voorwaarde voor het verzamelen en gebruiken van data in digitale patiëntendossiers is het borgen van ethische aspecten bij dataverzameling, -verwerking en -opslag. In alle fasen van datagebruik spelen ethische aspecten, zoals privacyregels, integriteit van de onderzoeker en geïnformeerde toestemming van de deelnemende persoon. Het borgen van ethische aspecten bij alle aspecten van datagebruik in de HU-klinieken van de faculteit draagt ook bij aan de kwaliteit van het praktijkonderwijs. Daarnaast ondersteunt ethisch verantwoorde dataverzameling in de kliniek en in de patiëntenzorg het toekomstig datagebruik voor praktijkgericht onderzoek. 4 5

4 PILOT In 2012 is op de Faculteit Gezondheidszorg een pilot uitgevoerd waarin is nagegaan welke ethische aspecten essentieel zijn voor dataverzameling bij mensen, en welke wetten en regels hierbij gevolgd moeten worden. De gegevens zijn verzameld via gesprekken met docenten van de faculteit, waaronder de docenten van de opleidingen die verbonden zijn aan de HU- klinieken, en met de staf van de HU-klinieken. Daarnaast is een inventarisatie en beoordeling gemaakt van documenten die ethische aspecten, wetten en regels van medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen beschrijven (zie kader). WETTEN EN REGELS VOOR MEDISCH ONDERZOEK MET MENSEN De Wet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (WHW) regelt het toezicht op onderwijs en onderzoek binnen het hoger onder- wijs. In de gedragscode praktijkgericht onderzoek voor het hbo zijn vijf regels vastgelegd voor verantwoord gedrag van studenten en medewerkers tijdens het voorbereiden en uitvoeren van praktijk- gericht onderzoek in het Hoger Beroepsonderwijs in Nederland. In de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) zijn de belangrijkste regels voor de omgang met persoons-gegevens en de bescherming van de privacy van burgers vastgelegd. In de Wet op de geneeskundige behandelings over eenkomst (WGBO) staan de rechten en plichten van patiënten en medische hulpverleners zoals paramedici en artsen. Het Richtsnoer Good Clinical Practice is een inter- nationale wetenschappelijke kwaliteitsstandaard voor het opzetten en uitvoeren van ethisch verant- woord en betrouwbaar klinisch onderzoek waarin 6sprake is van deelname door proefpersonen. De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO) regelt de rechtsbescherming van proefpersonen in medisch wetenschappelijk onderzoek. Onder deze wet valt medisch-wetenschappelijk onderzoek waarin proefpersonen een extra handeling ondergaan die geen onderdeel is van de reguliere zorg bij deze persoon, maar bedoeld is om een onderzoeksvraag te beantwoorden. Voorbeelden van extra handelingen zijn: gedurende twee weken dagelijks oogdruppelen voor een studie naar het effect van nieuwe oogdruppels, of zes keer meedoen in een experiment waar elektroden op de keel worden geplaatst voor onder- zoek naar het effect van elektro-stimulatie van de stembanden bij heesheid. Voor dit soort onderzoek is toetsing door een erkende Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC) verplicht. Voorbeelden van wetenschappelijk onderzoek dat niet onder de WMO valt zijn: een keer extra urine aanleveren voor onderzoek, een korte vragenlijst invullen over de bruikbaarheid van een hulpmiddel voor partner van patiënt, en het meten van het effect van de frequentie van therapie met behulp van dossierstudie. REGELS VOOR DATAVERZAMELING Data zijn gegevens die studenten, docenten of onderzoekers hebben verzameld bij patiënten en die worden gebruikt om een wetenschappelijke onderzoeksvraag te beantwoorden. Binnen de Faculteit Gezondheidszorg worden data verzameld in het kader van onderwijs, leeronderzoek, zorgevaluatie en praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek. Daarvoor geldt een aantal eisen en regels. MEDISCH ETHISCHE TOETSING Voor wetenschappelijk onderzoek met mensen stelt een Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC) de volgende voorwaarden aan dataverzameling: Het moet zinvol zijn en een duidelijke doelstelling en hypothese hebben. De opzet en uitvoering moeten verantwoord zijn. De belasting van de persoon moet afgewogen worden tegen het belang van het onderzoek. Het onderzoek gebeurt in principe niet bij kinderen. De METC-voorwaarden vinden we ook terug in de vijf regels van de Gedragscode praktijkgericht onderzoek voor het hbo uit Voor dataverzameling bij personen gelden de volgende regels voor het handelen: Onderzoekers dienen het professionele en maatschappelijk belang (bijdragen aan professie). Onderzoekers zijn respectvol (tegenover collega s en proefpersoon). Onderzoekers zijn zorgvuldig (state-of-the-art kennis, ethiek en waarden). Onderzoekers zijn integer (kritisch, eerlijk, onpartijdig). Onderzoekers verantwoorden hun keuzes en gedrag (onderwerp, methoden, bronnen). MES-FG Bij de Faculteit Gezondheidszorg van Hogeschool Utrecht is in 2012 een Medisch Ethische Screeningscommissie (MES-FG) ingesteld. Deze commissie vervult een faciliterende, screenende en adviserende rol voor ethische aspecten van het praktijkgericht onderzoek en de onderzoeksactiviteiten in het onderwijs waarbij proefpersonen zijn betrokken. De MES-FG gebruikt hiervoor de eerdergenoemde criteria van de METC en de Gedragscode voor het hbo. WMO-plichtig onder- zoek of onderzoek waarbij twijfel bestaat over het WMO-plichtige karakter, wordt direct voor toetsing doorgestuurd naar de METC. De MES-FG bestaat uit een lector, een jurist en twee gepromoveerde onderzoekers. 7

5 LEERONDERZOEK De doelstelling van leeronderzoek in het onderwijs is anders dan die van weten- schappelijk onderzoek. Voor wetenschappelijk onderzoek is vaak een groot aantal proefpersonen nodig om een betrouwbaar en valide resultaat te krijgen dat gepubliceerd kan worden. Omdat voor leeronderzoek de ambities meestal minder hoog zijn, hoeven er minder data te worden verzameld. Daardoor worden dus minder personen belast. Ook kunnen data uit dossiers of literatuurstudie worden gebruikt zodat er helemaal geen nieuwe data verzameld hoeven te worden. ZORGEVALUATIES Op basis van dossiergegevens van patiënten kunnen zorgevaluaties worden uitgevoerd. Je kunt bijvoorbeeld nagaan of patiënten na behandeling X vaker met klachten zijn teruggekomen dan na behandeling Y. Bij evaluaties van behandeling wordt in de regel gebruik gemaakt van bestaande data en worden geen extra data verzameld, anders dan nodig voor het verhelpen van de klacht van de patiënt. TOESTEMMING VOOR DATAVERZAMELING Zolang data uitsluitend zijn bedoeld om adequaat in te gaan op de hulpvraag van een patiënt is een toestemmingsverklaring niet vereist. Dit geldt bijvoorbeeld wanneer data worden verzameld om de diagnose te kunnen stellen of om het effect van reguliere zorg vast te leggen, bijvoorbeeld het herhalen van een tandplaquetest bij een controle in de kliniek Mondzorg. Voor gegevens die nodig zijn om de diagnose te stellen, de hulpvraag van de patiënt te beantwoorden of de behandeling te evalueren hoeft de behandelaar dus geen toestemming aan de patiënt te vragen. Dit verandert echter wanneer de hulpverlener voor eigen onderzoek nog een extra test of buisje bloed afneemt, of een handeling uitvoert bij de patiënt die niet per se nodig is om zijn hulpvraag te beantwoorden. Het gaat dan niet meer om gegevensverzameling voor een klinische vraag, maar voor een onderzoeksvraag waarmee het belang van een grotere groep patiënten gediend wordt. Van dergelijke extra handelingen moet een patiënt vooraf op de hoogte worden gebracht en is zijn schriftelijke toestemming nodig. Die bestaat uit de volgende onderdelen: uitleg van de aard van het onderzoek (validatietest, interventie met geneesmiddelen); inclusiecriteria voor proefpersonen (leeftijd, patiënt/ gezonde persoon, enzovoort); uitleg werving en selectie proefpersonen (via een onafhankelijk behandelaar, advertentie); informatiebrief voor proefpersonen; toestemmingsverklaring van proefpersonen. Wanneer een patiënt via de behandelaar wordt gevraagd om deel te nemen, moet uitgelegd worden dat hij of zij deelname mag weigeren zonder dat dit negatieve consequenties heeft voor de behandeling. Bij deelname moet de persoon op de hoogte zijn van het nut en doel van het onderzoek en de voor- en nadelen, de belasting en eventuele risico s. De proefpersoon moet zelf geïnformeerde toestemming geven voor deelname aan wetenschappelijk onderzoek. Dit geldt voor alle proefpersonen, niet alleen voor patiënten. Schriftelijke toestemming is ook vereist als collega s, studenten, vrienden of familie gevraagd worden deel te nemen aan onderzoek.vooraf moet de proefpersoon tijd hebben gekregen om de informatiebrief voor proefpersonen te lezen, waarin het onderzoek wordt uitgelegd, en hierover vragen te stellen. Deze informatiebrief moet in begrijpelijke taal geschreven zijn, op mbo-niveau. Voor kinderen onder de twaalf jaar moeten de ouders de toestemmingsverklaring tekenen (zie tabel 1). Wanneer een revalidatiearts of schooldirectie betrokken is bij de werving en de selectieprocedure van het onderzoek is ook diens toestemming nodig. Die toestemming is echter onvoldoende om het onderzoek te mogen uitvoeren bij de persoon zelf. Vanaf 18 jaar Tussen 12 en 18 Jonger dan 12 Toestemming van proefpersoon zelf Toestemming van ouder/vertegenwoordiger en proefpersoon zelf Toestemming van ouder/vertegenwoordiger INFORMED-CONSENT PROCEDURE Bij onderzoek met personen dient vooraf beschreven te worden bij wie het Wilsonbekwaam Toestemming van ouder/vertegenwoordiger 8 onderzoek wordt uitgevoerd en hoe deze persoon wordt gevraagd deel te nemen. Dit gebeurt volgens de zogenaamde informed-consent procedure. Tabel 1: Wie geeft toestemming voor deelname wetenschappelijk onderzoek? 9

6 GEEN BEZWAARREGEL Voor gebruik van data uit de patiëntendossiers van de HU-klinieken is het raadzaam om bij de intake toestemming te vragen voor gebruik van gegevens die voor de reguliere zorg zijn en worden verzameld. In veel ziekenhuizen wordt hierbij in plaats van een toestemmingsverklaring de Geen bezwaarregel gebruikt. Dit betekent dat data die voor reguliere zorg zijn verzameld, gebruikt mogen worden voor onderzoek, tenzij de patiënt hiertegen bezwaar heeft gemaakt. In grote instellingen wordt informatie hierover vaak gegeven via folders in wachtkamers, maar het is zorgvuldiger om dit punt ook mondeling toe te lichten aan de patiënt en hiervan een notitie te maken in het dossier. Voor het gebruik van foto s, audio- en video-opnamen moet eveneens schriftelijk toestemming worden gevraagd. INTEGRITEIT EN FRAUDE Een belangrijke regel in de gedragscode is dat onderzoekers integer zijn. Dat betekent onder meer dat zij kritisch, eerlijk en onpartijdig zijn. Het verzinnen of veranderen van originele data is uit den boze en wordt aangemerkt als fraude. Wanneer de dataverzamelaar zelf data verzint of bestaande data verandert, is er sprake van fraude. Het afgelopen jaar is via de media bekend geworden dat dit in de hoogste wetenschappelijke kringen gebeurt. Fraude is strafbaar. Wetenschappers die fraude hebben gepleegd worden meestal op staande voet ontslagen. Ook studenten kunnen frauderen. Fraude door studenten wordt door de HU bestempeld als een onregelmatigheid volgens Artikel 38 OER HU BA en Artikel 29 OER HU MA. De student wordt hiervoor ter verantwoording geroepen en gestraft door de examencommissie. MAATREGELEN BIJ ONREGELMATIGHEDEN In Artikel 38 Onregelmatigheden OER HU BA 1 staat: Indien een student of extraneus zich schuldig maakt aan onregel- matigheden, kan de examencommissie de betrokkene het recht ontnemen één of meer door de examencommissie aan te wijzen tentamens of examens af te leggen, gedurende een door de examencommissie te bepalen termijn van ten hoogste een jaar (7.12b. 2). REGELS VOOR DATAVERWERKING Bij dataverzameling van personen moet de privacy gegarandeerd worden. Daarom moeten onderzoeksformulieren met persoonsgegevens zo snel mogelijk worden geanonimiseerd en opgeborgen in een afsluitbare kast of in een beveiligde computer of database. SOORTEN PERSOONSGEGEVENS Persoonsgegevens kunnen anoniem (A), indirect identificerend (B) of direct identificerend (C) zijn. Met het gebruik van anonieme gegevens voldoe je aan de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP). Anoniem betekent dat de persoon niet meer herleidbaar is. Dan mag er dus ook geen patiëntendossiernummer of leerlingdossiernummer gebruikt worden. Indirect herleidbaar zijn gegevens zoals postcode, geboortedatum, zeldzaam beroep (bijvoorbeeld burgemeester, of lector Logopedie). Direct identificerend betekent dat de naam met voorletters en postcode bekend zijn. Anonieme data vallen niet onder de WBP; indirect of direct identificerende gegevens wel. In onderzoek kies je in principe altijd voor de minst privacybelastende vorm van dataverwerking, dus A, de anonieme. Kies je toch voor B of C, dan moet je dit methodologisch kunnen verantwoorden. CODES EN SLEUTELS Bij verwerking van ruwe data wordt een code (proefpersoonnummer) aan een proefpersoon gekoppeld. De verantwoordelijke onderzoeker of docent beheert de sleutel tot de code. In het bestand met verwerkte data mogen geen namen van personen meer voorkomen. Hier wordt gewerkt met proefpersoonnummers. Onderzoeksdata worden anoniem gepresenteerd in een rapport, afstudeerscriptie of artikel. Het codeboek met persoonscode en namen van personen wordt gescheiden bewaard van overige data zoals de uitslagen van een enquête of test. Digitale data zijn extra veilig als ze encrypted worden bewaard. Dit betekent dat de gegevens zodanig versleuteld worden dat ze alleen kunnen worden ingezien door personen die in bezit zijn van de bijbehorende unieke sleutel of wachtwoord. Studenten, onderzoekers en andere personen die betrokken zijn bij dataverwerking wordt gevraagd na het project data over te dragen aan de opdrachtgever. Na bevestiging van ontvangst dienen ze de betreffende gegevens van hun eigen opslagsystemen te verwijderen

7 REGELS VOOR DATAOPSLAG Bij het opslaan van data maken we onderscheid tussen ruwe data en verwerkte data. Voor het selecteren, opslaan en bewaren van beide soorten data gelden richtlijnen. FOUTEN TRACEREN Ruwe data zijn de originele vragenlijsten, scoreformulieren, observatielijsten of video-opnamen waarop gegevens staan van personen. Het kan belangrijk zijn om ruwe data te bewaren als er verschillende vragen beantwoord kunnen worden met dezelfde set data. Het bewaren van ruwe data is ook noodzakelijk omdat ze de bron vormen van de hele dataverwerking en uiteindelijk de conclusies van een studie. In de verwerking kunnen fouten gemaakt worden: een score van een taaltest kan bijvoorbeeld verkeerd overgenomen worden in een Excel file of SPSS bestand waarmee later data-analyses worden uitgevoerd. Om zulke fouten te traceren is het dus wenselijk om de ruwe data te bewaren. Daarnaast kunnen bronbestanden gebruikt worden om op fraude te controleren. CODEREN Verwerkte data zijn de data die in scripties, rapporten en artikelen worden vermeld, meestal in de vorm van een gemiddelde score, standaarddeviaties of de mening van een groep. Verwerkte data zijn bij voorkeur anoniem en digitaal. Ook bij verwerkte data is het belangrijk om volgens bepaalde regels te bewaren zodat de toegang tot de data behouden blijft. Daarnaast is het wenselijk een gedetailleerd codeboek te maken met een specificatie van de inhoud van het databestand. 1. Is het verplicht om onderzoeksgegevens te bewaren? Bijvoorbeeld bij geneesmiddelenonderzoek met mensen (zie tabel 3)? Of voor (her)gebruik? Voor hoelang? De onderzoeksfinancier (bijvoorbeeld NWO), een wetenschappelijke uitgever of anderen kunnen deze eis stellen. Als er geen verplichting geldt, is er dan toch een goede reden om de onderzoeksgegevens voor (her)gebruik ten behoeve van onderzoek te bewaren? Voor de onderzoeksdiscipline waarin de gegevens gecreëerd zijn of voor andere wetenschapsdisciplines? Deze redenen kunnen zijn: Belang van de gegevens: potentiële waarde voor hergebruik, (inter)nationale positionering en kwaliteit, oorspronkelijkheid, omvang, schaal, de productiekosten van de gegevens of het innovatieve karakter van het onderzoek. Uniciteit van de gegevens: de gegevens omvatten niet-herhaalbare waar nemingen. Belang van de gegevens voor historisch onderzoek, in het bijzonder wetenschapshistorisch onderzoek. 2. Is het verplicht om de onderzoeksgegevens te bewaren voor controle? Dit kan onderdeel zijn van een gedragscode voor onderzoekers waarbij ruwe gegevens bijv. vijf jaar moeten worden bewaard. 3. Zijn er redenen om de onderzoeksgegevens voor algemene (in principe niet-wetenschappelijke) doeleinden te bewaren? Zijn de gegevens van belang voor cultureel erfgoed, musea of presentaties? Volgens de Surf Checklist geldt in alle gevallen dat één van de genoemde redenen doorslaggevend moet zijn bij het nemen van beslissingen over de uiteindelijke selectie. SELECTIE VAN DATA VOOR DATAOPSLAG Zowel patiëntgegevens als onderzoeksgegevens vragen om een beredeneerde opslag. Onderzoeksgegevens moeten vaak bewaard worden voor (her)gebruik of om onderzoeksresultaten te valideren, maar dat geldt niet voor alle gegevens. Om te bepalen welke onderzoeksgegevens waardevol zijn als (bron)materiaal voor onderzoek zijn algemene richtlijnen opgesteld in de vorm van een checklist. De Surf Checklist Algemene richtlijnen voor het selecteren van onderzoeksdata om te bewaren geeft onderstaande argumenten voor het opslaan van onderzoeksgegevens voor de lange termijn: RANDVOORWAARDEN VOOR HET SELECTEREN Voor of tijdens het selectieproces moet je ook rekening houden met randvoorwaarden. De Surf Checklist geeft aan dat over de volgende punten duidelijkheid moet bestaan voordat je een definitief selectiebesluit neemt: Technisch: welke data formats, software (standaard of op maat gemaakt: onderzoeksspecifieke tools), hardware? Metagegevens: beschikbaar en voldoende? Technische informatie, codeboeken, informatie over de structuur van de gegevens, contextuele informatie, informatie over intellectuele eigendomsrechten, links naar publicaties of gerelateerde gegevens

8 14 Gegevens: uit welk moment van de digitale cyclus: ruwe gegevens, halfbewerkte gegevens, gepubliceerde gegevens? Duidelijkheid met betrekking tot intellectuele eigendomsrechten, zoals auteurs- en octrooirechten en/of databankrechten, bescherming van persoonsgegevens? Infrastructuur: is deze beschikbaar voor het bewaren van de gegevens? Ofwel een gegevensarchief, ofwel een institutionele of thematische repository. Kosten: is in de kosten voorzien van het selecteren, converteren, langdurig bewaren en beschikbaar stellen van de gegevens? TE BEWAREN DOCUMENTEN In tabel 2 staat een overzicht van de documenten die in verschillende fasen van onderzoek met mensen bewaard moeten worden. Deze tabel is gebaseerd op twee bronnen: de ICH-GCP richtlijn uit 2003 en de tabel van de Nederlandse Federatie van Universiteiten (NFU) uit Wat wordt bewaard? voorbereiding onderzoek Proefpersoneninformatie, toestemmingsverklaring, alle andere schriftelijke informatie, wervingsadvertentie Wat wordt bewaard? uitvoering onderzoek Tabel 2: Te bewaren documenten in medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen (bron: ICH-GCP richtlijn 2003). Alle wijzigingen van proefpersoneninformatie, toestemmingsverklaring, alle andere schriftelijke informatie, wervingsadvertentie Relevante contacten, behalve bezoeken aan de onderzoekslocatie: - Brieven - Vergadernotities - Telefoonnotities Getekende toestemmingsverklaringen Inclusielijst proefpersonen Brondocumenten Codelijst proefpersoonidentificatie Wat wordt bewaard? na voltooiing/stopzetting onderzoek O.a. de originele data van afgesloten project: vragenlijsten, analoge tapes, lab uitslagen en logboeken1 Gecompleteerde codelijst proefpersoonidentificatie Onderzoeksrapport BEWAARTERMIJNEN In onderstaande tabel staan bewaartermijnen van data die geselecteerd zijn op relevantie voor het praktijkgericht onderzoek op de Faculteit Gezondheidszorg. Wanneer het onderzoek niet valt onder de WMO, bijvoorbeeld wanneer er een korte, niet belastende enquête wordt afgenomen dan geldt de onderste regel in de tabel, de Code Goed Gedrag, met een bewaartermijn van 5 jaar. Deze tabel is deels overgenomen uit Kwaliteitsborging mensgebonden onderzoek 2.0 van de NFU (2012). Daarnaast is gebruik gemaakt van de publicatie in de Staatscourant, nr op 13 febr Wet-/regelgeving Onderzoek Documenten Bewaartermijn Regeling wetenschappelijk onderzoek met geneesmiddelen Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst Archiefwet en de selectielijsten zoals vastgesteld in de diverse Ministeriele Regelingen Wet bescherming persoonsgegevens ICH Good Clinical Practice richtlijn Code Goed Gedrag Geneesmiddelen onderzoek Onderzoek met patiëntengegevens uit medisch dossier a) Onderzoek met patiëntengegevens uit medisch dossier b) Geneesmiddelen onderzoek Onderzoek met persoonsgegevens Geneesmiddelenonderzoek Onderzoek met gegevens waarop het beroepsgeheim van toepassing is, niet zijnde onderzoek dat onder de WMO valt 1 Zie Hoofdstuk 8 van de ICH-GCP richtlijn. 2 5 jaar na laatste behandeling in het kader van de Wet bijzondere opneming psychiatrische ziekenhuizen of overlijden van de patiënt jaar na laatste behandeling of overlijden van de patiënt. Gegevens die zijn vastgelegd in het kader van wetenschappelijk onderzoek. Essentiële documenten 1 Medisch dossier 15 jaar 15 jaar a) Medisch dossier a) Jaar b) Patiëntengegevens b) 20 jaar welke het resultaat zijn van een onderzoek met geneesmiddelen Persoonsgegevens a) Essentiële resp. opdrachtgeverspecifieke documenten 1 b) Opdrachtgever specifieke essentiële documenten a) Anonieme gegevens b) Al dan niet gecodeerde, indirect identificerende gegevens c) Direct identificerende gegevens Niet langer bewaren dan noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij zijn verzameld of worden gebruikt Ten minste 2 jaar a) Na de laatste toewijzing van een handelsvergunning en tot er geen lopende/geplande aanvragen meer zijn (4.9.5 en ), b) Na stopzetten studie door opdrachtgever (5.5.8) a) Geen termijn b) Zolang redelijkerwijs voorzienbaar is dat zij voor het onderzoek kunnen worden gebruikt/ in de regel 5 jaar c) Zolang redelijkerwijs voorzienbaar is dat zij voor het onderzoek kunnen worden gebruikt 4 Geldt alleen voor zogenaamd kerndocumenten: ontslagbrief, operatieverslag, anaesthesieverslag, PA verslag, eerste hulp verslag en bescheiden houdende gegevens over calamiteiten.

9 DIGITALE DOSSIERS IN DE PRAKTIJK De overgang van papieren naar digitale dossiers is voor zorgorganisaties een uitdaging. Hoe kunnen ze de regels voor het verzamelen en verwerken van data in de dagelijkse praktijk goed toepassen? Hoe bepalen ze bijvoorbeeld wie de digitale dossiers kan inzien? TOEGANG Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) heeft in juni 2013 een onderzoeksrapport uitgebracht over het gebruik van digitale patiëntendossiers door zorginstellingen (CBP, 2013). Daaruit blijkt dat het voldoen aan wetgeving in het kader van digitale dossiers niet eenvoudig is en dat de onderzochte zorginstellingen onvoldoende grip hebben op het instellen en beheren van rechtmatige toegang tot patiëntendossiers. Aanleiding voor het onderzoek waren signalen over een [...] te ruime toegang van medewerkers van zorginstellingen tot gedigitaliseerde patiëntendossiers die het CBP had ontvangen. De vraag was of zorginstellingen de toegang tot gedigitaliseerde patiëntendossiers zodanig hadden ingericht dat alleen toegang werd verkregen als dat vanuit behandeling of administratieve afwikkeling noodzakelijk was. AANVULLENDE MAATREGELEN NODIG De onderzochte zorgorganisaties richtten de toegang wel vaak in op basis van de functie van de medewerker en zijn werkcontext, maar ze schoten tekort op het niveau van de individuele zorgmedewerker. De repliek van de zorginstellingen op de bevindingen was: technisch van aard: onze software kan het niet aan ; kostengerelateerd: het zou ons teveel kosten om aan de WBP te voldoen ; procedureel georiënteerd: we hebben toegang procedureel vastgelegd, inclusief sancties op het niet volgen van de procedure ; of op vermeende tegenstrijdigheid gebaseerd: we kunnen niet én voldoen aan goede zorg, én aan privacy eisen. In reactie hierop gaf het CBP aan dat de zorgorganisaties aanvullende maatregelen moeten treffen om te voldoen aan de privacywetgeving. ONVOLDOENDE CONTROLE Aan negen zorginstellingen is gevraagd op welke wijze zij de toegang tot dossiers autoriseren, in welke mate zijn logging-activiteiten bijhouden (wie heeft wanneer toegang gehad tot welk dossier?), en hoe zij de logging-gegevens controleren. Uit het onderzoek bleek dat: 1. geen van de bevraagde zorginstellingen voldeed aan de eis dat alleen dossier toegang wordt verleend als dat voor een zorgmedewerker vanuit behandelperspectief of voor administratieve afwikkeling nodig is; 2. er onvoldoende structurele logging van toegang plaatsvond, en 3. er nauwelijks achteraf controle van logging-bestanden plaatsvond

10 GRIP OP TOEGANG Organisaties die met digitale patiëntendossiers werken, kunnen beter voldoen aan de wet door vanuit informatiekundig perspectief drie stappen te zetten. De eerste is een gedegen analyse van de eisen van wetgeving. De tweede stap is het in kaart brengen in welke situaties toegang tot dossiers nodig is of kan zijn. En de derde stap bestaat uit het benutten van best practices uit de ICT-sector met slim inzetten van ICT. PROCESBESCHRIJVING Idealiter vindt automatisering en toepassing van ICT in organisaties plaats door het beschrijven van de gewenste toekomstige processen die door middel van ICT zullen worden ondersteund, dan wel gewijzigd (Hammer & Champy, 1993). Voor zorginstellingen geldt bovendien wet- en regelgeving, waaronder de WBP. Voor de stappen 1 en 2 kunnen procesbeschrijvingstechnieken worden gebruikt waarbij aangegeven wordt wanneer gebruik gemaakt wordt van bestanden en ook al de eisen vanuit wet- en regelgeving worden geschetst. Het processchema van bijvoorbeeld een patiëntbehandeling zou er in grote lijnen als volgt uit kunnen zien (zie figuur 1). In het schema is een activiteitenvolgorde te zien waarin toegang tot bestanden in beeld is gebracht. Daarin is duidelijk wanneer er gelezen en geschreven wordt naar bestanden. De eis voor logging schrijven naar het Log-bestand is direct zichtbaar. Een ander voorbeeld is het processchema (zie figuur 2) voor het doen van onderzoek in digitale dossiers, stap 2. Te zien is dat gegevens uit bestaande dossiers worden geanonimiseerd en opgenomen in een nieuw bestand dat de basis vormt voor het onderzoek. Met de processchema s en aanvullende beschrijvingen heeft een instelling die met patiëntendossiers werkt, meer inzicht en grip op de eisen en wensen voor de toegang tot patiëntendossiers. Dit helpt deze organisaties ook om bijvoorbeeld de eisen voor een softwarepakket te definiëren. BEVEILIGDE OMGEVING Om op individueel niveau het risico van ongeoorloofde toegang te beheersen (stap 3) is de inrichting van een afzonderlijke beveiligde hard- en software omgeving, met onder andere wachtwoordbeveiliging, een goede optie. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat de toegang tot de patiëntendossiers alleen mogelijk is via een afgeschermde computerserver. De toegang tot die server kan dan weliswaar vanaf elk beeldscherm plaatsvinden, maar vervolgens wordt via een veilige VPN -verbinding een connectie gezocht met de computerserver van waaruit vervolgens de bewerking op de patiëntendossiers kan plaatsvinden (zie figuur 3). ITIL Als je eenmaal weet wat de processen zijn waarin patiëntendossiers worden gebruikt en hoe de ICT-infrastructuur wordt ingericht, kun je ITIL gebruiken om verder invulling te geven aan de eisen en randvoorwaarden voor gebruik van patiëntendossiers. ITIL staat voor Information Technology Infrastructure Library (zie ITIL is een verzameling modellen, concepten en processen waarmee de ICT-organisatie kan worden ingericht. Het ITIL-onderdeel Figuur 1: Processchema van behandeling en log-registratie Figuur 2: Schema praktijkgericht onderzoek met patiëntendossiers geanonimiseerde patientgegevens Voer intake uit Stel diagnose: stel behandelplan op Voer behandeling uit Evalueer behandeling Archiveer data Verzamel data en anonimiseer Doe analyses Trek conclusies Archiveer data Publiceer resultaten onderzoek patient log- dossier patient logpatient log- log- log- log- log- 18 bestand bestand bestand bestand bestand dossier bestand dossier bestand 19

11 Beveiligde omgeving Lokale PC Figuur 3: Schema van een beveiligde ICT-infrastructuur voor patiëntendossiers Access Management geeft bijvoorbeeld aanknopingspunten voor het operationaliseren van de toegang tot patiëntendossiers. In figuur 4 is te zien welke zaken voor het eerder getoonde proces van praktijkgericht onderzoek zouden kunnen worden ingeregeld. Linksonder staat de ITIL-specificatie van Access Management, rechtsonder staat een aantal punten die voor het proces van praktijkgericht onderzoek doen moeten worden ingeregeld. patiënten data Computer server met applicaties Tunnel (VPN) internet Inloggen vanaf lokale PC HET VERVOLG: PROTOCOLLEN VOOR DATAVERWERKING Nu in kaart is gebracht aan welke eisen praktijkgericht onderzoek moet voldoen en hoe de ICT daarvoor het beste kan worden ingericht, is het binnen de HU-klinieken tijd voor de volgende stappen. De HU-klinieken zijn inmiddels gestart met de invoering van digitale patiëntendossiers. Dit is aantrekkelijk voor gebruik in wetenschappelijk onderzoek omdat dossiers gekoppeld kunnen worden zodat er een grote database ontstaat waarin patiënten geselecteerd kunnen worden via zoekopdrachten op ziektebeeld of interventie. De ethische aspecten en de wet- en regelgeving voor het gebruik van het digitaal patiëntendossier roepen een aantal vragen op. Hoe krijgen studenten toegang tot de digitale dossiers? Wie heeft schrijfrechten? Hoe kunnen schriftelijke toestemmingverklaringen met handtekening toegevoegd worden aan een digitaal dossier? PROTOCOLLEN De HU-klinieken hebben deze problematiek helder voor ogen en werken samen met de ICT-sector aan oplossingen (Antonietti & Kort, 2013). Parallel aan de ICT-projecten wordt het actieonderzoek naar dataverzameling in de HU- klinieken gecontinueerd. Karsten, Gerrits en Jerkovic (2014) ontwikkelen protocollen voor dataverzameling in de HU-klinieken waarin de informatie uit deze publicatie wordt verwerkt. Voor het inregelen van een verzoek tot toegang zoals genoemd bij het derde opsommingsteken in figuur 4, is het belangrijk de ICT slim in te zetten. Dat wil zeggen: als dergelijke verzoeken vaak komen, dan wil je dat daaraan zo gemakkelijk mogelijk kan worden voldaan, rekening houdend met de eisen van wetgeving. Dit kan bijvoorbeeld door zo n aanvraag digitaal zo eenvoudig mogelijk te doen en vervolgens, met een geautomatiseerde controle op het Figuur 4: Schema voor het inregelen van het proces van onderzoek op dossiers Verzamel data en anonimiseer Doe analyses Trek conclusies Archiveer data Publiceer resultaten onderzoek voldoen aan wetgeving, automatisch toegang in te stellen tot bepaalde dossiers. ACCESS MANAGEMENT Verzamel data en anonimiseer To provide the rights for users to be able to use a service or group of services. The execution of policies and actions defined in information security Hoe ziet een verzoek tot verkrijgen toegang management tot patiëntendossiers er uit? Request access Check and monitor identity status Verification Log and track access Wie is daartoe gemachtigd? Provide rights Remove or restrict rights Hoe kun je zo n verzoek zo efficiënt mogelijk Information security policies (from service design), Operational and service afhandelen? level requirements, performing access management administrative activities and responding to access anagement related events, Authorized RFCs to access rights, Authorized requests 21 goal activity input output Provision of access to IT sevices in accordance with information security polices; Access management records and history of access granted to services; Access management records and history where access has been denied

12 BRONNEN HOGESCHOOL UTRECHT 22 Antonietti, A. & Kort, H. (2013) Eindverslag Project Procesautomatisering HU klinieken. Utrecht: Hogeschool Utrecht Bouma C, Piekhaar M. [red.] (2012) Kwaliteitsborging mensgebonden onderzoek 2.0 van NFU. Utrecht: Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra, Kwaliteitsborging_mensgebonden_onderzoek_2.0.pdf Buijs F, Dronkers J, Duijnstee M, Gerrits E, Groot J, Heneweer H, Kasander-Peek A, Wittink H. (2012) Medisch Ethische Screeningscommissie (MES-FG) Faculteit Gezondheidszorg HU Rapportage van de MES-FG pilot 2011en voorstellen tot implementatie MES-FG. Utrecht: Hogeschool Utrecht Butter R, Verhagen, S. (2014) De padvinder en het oude vrouwtje - Een pleidooi voor transparante en pluriforme kwaliteit van praktijkgericht onderzoek en aanzet tot integraal prestatiemanagement. Utrecht: Kenniscentrum sociale Innovatie, media/lll/docs/publicaties/de%20padvinder%20en%20het%20oude%20vrouwtje.pdf CBP (2013) Toegang tot digitale patiëntendossiers binnen zorginstellingen: onderzoeksrapport juni Den Haag: College Bescherming Persoonsgegevens, nl/downloads_rapporten/rap_2013-patientendossiers-binnen-zorginstellingen.pdf Centrale commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO), Gerrits E, Buijs F, Duijnstee M, Hoeksema B, Zuidweg F. (2012) Interne rapportage Datapilot IPS. Utrecht: Hogeschool Utrecht Hammer, M. & Champy, J. (2003). Reengineering the Corporation: A Manifesto for Business Revolution. New York: HarperCollins Publishers Karsten, Gerrits en Jerkovic (2014). Projectvoorstel dataverzameling in HU-klinieken. Utrecht: Hogeschool Utrecht Medisch Ethische Toetsingscommissie (METC UMCUtrecht), Medisch+Ethische+Toetsingscommissie/ Staatscourant (2013) Nr.4469 Vaststelling selectielijsten Openbare en Bijzondere Universitaire Medische Centra (UMC) en bij de UMC geplaatste Medisch-Ethische Toetsingscommissies (METC s), over de periode vanaf https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt html Hogeschool Utrecht (HU) is een kennisorganisatie waar door hoogwaardig onderwijs en onderzoek wordt gewerkt aan innovatie en professionalisering van de beroepspraktijk. Het is een sterk groeiende, dynamische hogeschool. De HU is gevestigd op het Utrecht Science Park, nabij strategische, kennisintensieve partners UU en UMCU. Kennisontwikkeling en kenniscirculatie beschouwt de HU als één van haar kerntaken. De HU investeert dan ook in vraaggericht toegepast onderzoek, kenniscirculatie en kennisvalorisatie en levert als University of Applied Sciences door onderwijs en onderzoek een grote bijdrage aan de innovatie van de beroepspraktijk en daarmee aan de sociale en economische ontwikkeling van de innovatieve regio Utrecht/Amersfoort. HU kenniscentra De HU kent zes kenniscentra waarbinnen het onderzoek plaatsvindt. Verschillende lectoraten binnen een bepaald onderzoeksdomein vormen samen een kenniscentrum. Een kenniscentrum doet onderzoek op specifieke thema s, in samenspraak met het beroepenveld. Elk kenniscentrum binnen de HU heeft een eigen website. Op deze sites vindt u informatie over de individuele onderzoeksgebieden, onderzoeken en projecten. Ook worden de lectoren aan u voorgesteld. Het overzicht van de kenniscentra vindt u op Speerpunt Zorg en Technologie Het speerpunt Zorg en Technologie richt zich op onderzoek als gevolg van twee trends. Het aantal ouderen neemt snel toe en de ontwikkelingen in de technologie gaan heel hard. De gangbare gedachte bij Zorg en Technologie is dat de technologische toepassingen een bevorderende invloed hebben op het dagelijks leven van mensen met een zorgvraag. De andere kant is dat technologische toepassingen, bijvoorbeeld ICT-toepassingen, in sommige situaties juist belemmerend werken voor mensen met een zorgvraag. Het vraagstuk dan is hoe de techno logische toepassing ontworpen en gebruikt moet worden, zodat er geen of nauwelijks belemmeringen meer zijn. 23

13 In het algemeen hebben vooral oude ouderen en mensen met een chronische ziekte een zorgvraag. Binnen het speerpunt ligt de focus op hoe zorg en technologie kan inspelen op een potentiële zorgvraag en op deze manier een preventieve werking kan hebben. Het speerpunt Zorg en Technologie richt zich op de volgende vraagstukken: Hoe kan Zorg en Technologie de belemmering in het dagelijks functioneren en of sociale participatie voortkomend uit de biologische veroudering of als gevolg van een chronische ziekte verminderen? Hoe kan Zorg en Technologie een positief effect hebben op de ondersteuning van het cliëntsysteem bij de zorg voor de naaste? Hoe kan Zorg en Technologie het werk van de beroepsbeoefenaar binnen de zorg verlichten en daarmee passend zijn bij de zorgvraag? Hoe kunnen binnen Zorg en Technologie woningen/leefomgevingen worden gebouwd die maximaal aansluiten bij de mogelijkheden van mensen met een zorgvraag? Contact Mw. prof. dr. Helianthe Kort, programmadirecteur Zorg en Technologie Mw. drs. Maaike Smole, manager Zorg en Technologie Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum Innovatie van Zorgverlening Meer informatie: fg_spp_0414_sv

SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE E-HEALTH IN HET ONDERWIJS M D W D V Z Z. info bijwerkingen. 1x per dag met water innemen

SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE E-HEALTH IN HET ONDERWIJS M D W D V Z Z. info bijwerkingen. 1x per dag met water innemen 1x per dag met water innemen info bijwerkingen SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE E-HEALTH IN HET ONDERWIJS M D W D V Z Z VOORWOORD Het onderwijs is zoals altijd continu in beweging. Er komt voortdurend nieuwe

Nadere informatie

Samenwerking in academisch netwerkenrken

Samenwerking in academisch netwerkenrken Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl Samenwerking in academisch netwerkenrken Goed gedrag in wetenschappelijk onderzoek Dr. Anke Persoon, coördinator UKON, afdeling ELG,

Nadere informatie

Gedragscode praktijkgericht onderzoek voor het hbo

Gedragscode praktijkgericht onderzoek voor het hbo Gedragscode praktijkgericht onderzoek voor het hbo Gedragscode voor het voorbereiden en uitvoeren van praktijkgericht onderzoek binnen het Hoger Beroepsonderwijs in Nederland Advies van de Commissie Gedragscode

Nadere informatie

ZICHTBAAR BETER INRICHTEN

ZICHTBAAR BETER INRICHTEN ZICHTBAAR BETER INRICHTEN REKENING HOUDEN MET SLECHTZIENDEN IN VERPLEEGHUIZEN SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE, HOGESCHOOL UTRECHT 1 Colofon Speerpunt Zorg en Technologie, september 2012 Onderzoek: Tekstbewerking:

Nadere informatie

Bijlage I bij het Kaderreglement van het Parelsnoer Initiatief. Handleiding Parelspecifiek reglement

Bijlage I bij het Kaderreglement van het Parelsnoer Initiatief. Handleiding Parelspecifiek reglement Bijlage I bij het Kaderreglement van het Parelsnoer Initiatief Handleiding Parelspecifiek reglement Op grond van artikel 4 lid 17 van het Kaderreglement Parelsnoer Initiatief dient per Parel een reglement

Nadere informatie

Privacy in Instituut Verbeeten

Privacy in Instituut Verbeeten Privacy Privacy in Instituut Verbeeten Ook uw gegévens behandelen wij met zorg Wij gebruiken privacygevoelige gegevens van u. We vinden het daarom ook belangrijk dat u weet dat uw gegevens bij ons in goede

Nadere informatie

Privacy in Instituut Verbeeten

Privacy in Instituut Verbeeten Privacy Privacy in Instituut Verbeeten Ook uw gegévens behandelen wij met zorg Wij gebruiken privacygevoelige gegevens van u. We vinden het daarom ook belangrijk dat u weet dat uw gegevens bij ons in goede

Nadere informatie

Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie

Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie TELSTAR: Treatment of ELectroencephalographic STatus epilepticus After cardiopulmonary Resuscitation (ABR 46296) Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie

Nadere informatie

Privacy & Security Statement / Werkend Nederland BV. Werken met Persoonsgegevens

Privacy & Security Statement / Werkend Nederland BV. Werken met Persoonsgegevens Privacy & Security Statement / Werkend Nederland BV Inleiding Werkend Nederland werkt met persoonsgegevens. We zijn ons hiervan bewust en gaan integer om met uw gegevens. In dit document kunt u lezen hoe

Nadere informatie

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Julius Centrum UMC Utrecht Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Rechten. van volwassen patiënten

PATIËNTEN INFORMATIE. Rechten. van volwassen patiënten PATIËNTEN INFORMATIE Rechten van volwassen patiënten De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) regelt de relatie tussen u en de hulpverlener. Zowel u als de hulpverlener hebben op grond

Nadere informatie

PRIVACYBELEID. Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam

PRIVACYBELEID. Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam PRIVACYBELEID Rob Meerwijk PSEUDONIMISEER B.V. Danzigerkade 19, 1013 AP Amsterdam Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Documentinformatie... 2 1.1. Documentgeschiedenis... 2 2. Privacybeleid Pseudonimiseer

Nadere informatie

Privacyreglement Huisartsenpraktijk Kloosterpad

Privacyreglement Huisartsenpraktijk Kloosterpad Privacyreglement Huisartsenpraktijk Kloosterpad Uw persoonsgegevens en privacy in onze huisartsenpraktijk. Algemeen De Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) is door de Nederlandse wetgever opgesteld ter

Nadere informatie

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal. Heeft u bezwaar?

Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal. Heeft u bezwaar? Gebruik van uw medische gegevens en lichaamsmateriaal Heeft u bezwaar? Inleiding U bezoekt het Radboudumc voor onderzoek en/of behandeling. Om u zo goed mogelijk te kunnen onderzoeken en/of behandelen

Nadere informatie

Onderzoeksreglement Deliver studie

Onderzoeksreglement Deliver studie 1. Algemeen 1.1 Doel onderzoeksreglement Dit onderzoeksreglement regelt de rechten en verplichtingen van de bij de Deliver-studie betrokken partijen voor zover het betreft het verwerken van de onderzoeksgegevens

Nadere informatie

kennis. kunde. kwaliteit. Privacy reglement

kennis. kunde. kwaliteit. Privacy reglement kennis. kunde. kwaliteit. Privacy reglement Januari 2013 Reglement opvragen patiëntengegevens Kader Dit reglement is opgesteld binnen de kaders van de Wet op de Geneeskundige Behandelings Overeenkomst

Nadere informatie

onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora.

onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora. Uw behandelend arts of de onderzoeker heeft u geïnformeerd over het medisch-wetenschappelijk onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora. U beslist zelf of u wilt meedoen. Om deze beslissing

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: O3 Ontwikkelen, implementeren en beheren van SOP s Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies

Nadere informatie

Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn

Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn Enschede, februari 2011 Geachte heer/mevrouw, We vragen u vriendelijk om mee te doen aan een wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Rechten en plichten. Uw rechten

Rechten en plichten. Uw rechten Rechten en plichten Als er met uw gezondheid iets aan de hand is, heeft u de hulp van een arts of een andere deskundige nodig. Zodra de behandelaar u gaat onderzoeken of behandelen, is er sprake van een

Nadere informatie

Betreft: Uitnodiging SCORE-onderzoek. Geachte heer/mevrouw,

Betreft: Uitnodiging SCORE-onderzoek. Geachte heer/mevrouw, Betreft: Uitnodiging SCORE-onderzoek. Geachte heer/mevrouw, Met deze brief willen we u uitnodigen om deel te nemen aan het SCORE-onderzoek. Dit onderzoek gaat over de inhoud van revalidatie na een beroerte,

Nadere informatie

website www.nvmetc.nl

website www.nvmetc.nl Verslag NVMETC secretarissenoverleg 19 juni 2014 1. Opening en vaststelling agenda Dhr. Davids geeft aan, dat een belangrijke reden van dit secretarissenoverleg is, dat we van elkaar horen wat er speelt

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: VC9 Proefpersonen- en aansprakelijkheidsverzekering (centraal) Distributielijst : STZ Datum : 10-03-2014 Revisiedatum : 10-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere

Nadere informatie

Privacyhandboek patiënten. over onze bescherming van uw persoonlijke gegevens

Privacyhandboek patiënten. over onze bescherming van uw persoonlijke gegevens Privacyhandboek patiënten over onze bescherming van uw persoonlijke gegevens Martini Ziekenhuis Groningen januari 2014 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Hoofdstuk 1 Rechten van de patiënt en privacy... 5 1.1

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U4 Registratie /randomisatie procedure Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum

Nadere informatie

ICT in de zorg. Over de impact van wet- en regelgeving

ICT in de zorg. Over de impact van wet- en regelgeving ICT in de zorg Over de impact van wet- en regelgeving Impact van weten regelgeving op ICT in de zorg Voldoen aan wet- en regelgeving is voor ICT-afdelingen in de zorgsector een steeds vaker terugkerend

Nadere informatie

Medisch-ethische toetsing van gezondheidsonderzoek. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Medisch-ethische toetsing van gezondheidsonderzoek. Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Medisch-ethische toetsing van gezondheidsonderzoek Agnes van der Heide Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam, Erasmus MC Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Arbeid en gezondheid

Nadere informatie

Research Data Management

Research Data Management Research Data Management Update Mariëtte van Selm Coördinator RDM-ondersteuning Bibliotheek UvA/HvA 10 november 2015 Waar gaat het over? ( ) the organisation of data, from its entry to the research cycle

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U9 Monitoren Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Hoofdstuk Versiedatum Hoofdstuk

Nadere informatie

Patiënteninformatiefolder

Patiënteninformatiefolder Patiënteninformatie bij het wetenschappelijk onderzoek naar het nut van het routinematig controleren van alvleesklier cysten. Geachte heer/mevrouw, Uw behandelend arts heeft u deze informatie gegeven,

Nadere informatie

1.1. Persoonsgegevens Elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon.

1.1. Persoonsgegevens Elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon. PRIVACY REGLEMENT Algemene bepalingen Begripsbepalingen 1.1. Persoonsgegevens Elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon. 1.2 Gezondheidsgegevens / Bijzondere

Nadere informatie

Nader gebruik lichaamsmateriaal

Nader gebruik lichaamsmateriaal Universitair Medisch Centrum Commissie Mensgebonden Onderzoek Nader gebruik lichaamsmateriaal Hoofdstuk Patiënt en zorg Toelichting Het voorschrift Nader gebruik Lichaamsmateriaal is gebaseerd op de Code

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: A2 Archiveren studie Distributielijst : STZ Datum : 03-06-2014 Revisiedatum : 03-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Werken met en verwerken van gegevens.

Beleidsnotitie. Werken met en verwerken van gegevens. Beleidsnotitie Werken met en verwerken van gegevens. Status: Beleidsnotitie Gegevensverwerking Auteur T. Dries Datum September 2011 Datum vaststelling MT Datum vaststelling bestuurder Datum bespreking

Nadere informatie

Persoonsgegevens Alle gegevens die informatie kunnen verschaffen over een identificeerbare natuurlijke persoon.

Persoonsgegevens Alle gegevens die informatie kunnen verschaffen over een identificeerbare natuurlijke persoon. Privacyreglement Intermedica Kliniek Geldermalsen Versie 2, 4 juli 2012 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1. Begripsbepalingen Persoonsgegevens Alle gegevens die informatie kunnen verschaffen over een identificeerbare

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U10 Audit Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum Opmerkingen

Nadere informatie

1.1 persoonsgegeven: elk gegeven betreffende een geïdentificeerd of identificeerbaar persoon.

1.1 persoonsgegeven: elk gegeven betreffende een geïdentificeerd of identificeerbaar persoon. Vastgesteld door de Raad van Bestuur, november 2010 Artikel 1 Begripsbepalingen 1.1 persoonsgegeven: elk gegeven betreffende een geïdentificeerd of identificeerbaar persoon. 1.2 verwerking van persoonsgegevens:

Nadere informatie

In deze brochure zetten we de belangrijkste rechten en plichten op een rij:

In deze brochure zetten we de belangrijkste rechten en plichten op een rij: UW RECHTEN ALS CLIËNT BIJ GGZ WNB INLEIDING Als u na uw aanmelding besluit tot een behandeling bij GGZ WNB, maken we daarover afspraken met u. Die worden vastgelegd in het behandelplan. Daarin staat voor

Nadere informatie

Juridische notitie. Toestemming jongere niet medisch wetenschappelijk onderzoek. Mr. S.J.C. Höfte. Uitwerking

Juridische notitie. Toestemming jongere niet medisch wetenschappelijk onderzoek. Mr. S.J.C. Höfte. Uitwerking Juridische notitie Toestemming jongere niet medisch wetenschappelijk onderzoek Mr. S.J.C. Höfte Het lectoraat Residentiële Jeugdzorg doet onderzoek naar het leef- leer- en werkklimaat in residentiële (jeugd)inrichtingen.

Nadere informatie

Informatie over privacywetgeving en het omgaan met persoonsgegevens

Informatie over privacywetgeving en het omgaan met persoonsgegevens Informatie over privacywetgeving en het omgaan met persoonsgegevens Inleiding Op 1 september 2001 is de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) in werking getreden. Hiermee werd de Europese Richtlijn over

Nadere informatie

Privacy. Informatie. www.arienszorgpalet.nl

Privacy. Informatie. www.arienszorgpalet.nl Privacy Informatie www.arienszorgpalet.nl Inleiding Over ons Over AriënsZorgpalet AriënsZorgpalet is een toonaangevende zorginstelling in Enschede. Met 900 medewerkers en 350 vrijwilligers bieden we onze

Nadere informatie

Uw medisch dossier. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Uw medisch dossier. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Uw medisch dossier Voor een goede medische behandeling is het noodzakelijk dat uw behandelend arts een dossier bijhoudt. Dit dossier bevat aantekeningen over uw gezondheidstoestand en gegevens over de

Nadere informatie

Berry Kok. Navara Risk Advisory

Berry Kok. Navara Risk Advisory Berry Kok Navara Risk Advisory Topics Informatiebeveiliging in het nieuws Annual Benchmark on Patient Privacy & Data Security Informatiebeveiliging in de zorg Extra uitdaging: mobiel Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Uw patiëntendossier. bescherming van uw persoonsgegevens

Uw patiëntendossier. bescherming van uw persoonsgegevens Uw patiëntendossier bescherming van uw persoonsgegevens Uw patiëntendossier Als u naar het ziekenhuis komt voor onderzoek of behandeling maken wij een patiëntendossier over u. In de wet is vastgelegd wat

Nadere informatie

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur en Deelname van personeelsleden en studenten aan medisch-wetenschappelijk onderzoek Versie 1.1 Dit document

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek

Wetenschappelijk onderzoek Wetenschappelijk onderzoek informatie voor cliënten Inhoud 1 Inleiding 1 Wetenschappelijk onderzoek 1 Waarom zou ik meedoen? 2 Zijn er risico s aan verbonden? 2 De opzet van een onderzoek 2 Wat betekent

Nadere informatie

Privacyreglement Surveillance Netwerk Nederland

Privacyreglement Surveillance Netwerk Nederland De Stichting NIVEL, hierna te noemen NIVEL, overwegende dat, het NIVEL ter uitvoering van zijn statutaire doelstellingen onderzoek verricht naar structuur en functioneren van de gezondheidszorg en maatschappelijke

Nadere informatie

PRIVACY- EN COOKIEBELEID MKB Webhoster gepubliceerd op 1 januari 2015

PRIVACY- EN COOKIEBELEID MKB Webhoster gepubliceerd op 1 januari 2015 PRIVACY- EN COOKIEBELEID MKB Webhoster gepubliceerd op 1 januari 2015 MKB Webhoster erkent dat privacy belangrijk is. Dit Privacy- en Cookiebeleid (verder: Beleid) is van toepassing op alle producten diensten

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 5 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 6 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Wie

Nadere informatie

Uw persoonsgegevens en uw privacy

Uw persoonsgegevens en uw privacy Uw persoonsgegevens en uw privacy Uw gegevens in veilige handen Algemeen De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) beschermt uw privacy en uw persoonsgegevens. Deze wet verplicht organisaties die met persoonsgegevens

Nadere informatie

Privacyreglement OCA(Zorg)

Privacyreglement OCA(Zorg) Privacyreglement OCA(Zorg) Artikel 1 Algemene- en begripsbepalingen 1.1 Tenzij hieronder uitdrukkelijk anders is bepaald worden termen in dit reglement gebruikt in de betekenis die de Wet Bescherming Persoonsgegevens

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE TRACING. Registratie van real time continue glucose monitoring in Nederland (TRACING)

PATIËNTENINFORMATIE TRACING. Registratie van real time continue glucose monitoring in Nederland (TRACING) PATIËNTENINFORMATIE TRACING Registratie van real time continue glucose monitoring in Nederland (TRACING) Geachte heer/mevrouw, Bij de behandeling van uw diabetes gebruikt u op dit moment de real time continue

Nadere informatie

Bijlagen bij de Gedragscode voor gebruik van persoonsgegevens in wetenschappelijk onderzoek

Bijlagen bij de Gedragscode voor gebruik van persoonsgegevens in wetenschappelijk onderzoek Bijlagen bij de Gedragscode voor gebruik van persoonsgegevens in wetenschappelijk onderzoek Augustus 2005 Versie 6.05 BIJLAGEN Deze bijlagen zijn bedoeld om de implementatie te ondersteunen van de gedragscode

Nadere informatie

research manager wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar

research manager wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar research manager wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar research manager is een product van: Cloud9 Software B.V. www.cloud9software.nl wij maken kwaliteit in de zorg meetbaar U kunt via onderstaande

Nadere informatie

Informatiebrief voor de patiënt

Informatiebrief voor de patiënt Informatiebrief voor de patiënt Informatiebrief over de studie naar Geachte mevrouw / mijnheer, Uw arts vermoedt dat u de ziekte sinustrombose heeft. Op dit moment wordt er wetenschappelijk onderzoek gedaan

Nadere informatie

Formulier Datamanagementplan

Formulier Datamanagementplan Formulier Datamanagementplan NWO is in 2015 gestart met een pilot Datamanagement. Tijdens deze pilot vraagt NWO onderzoekers met toegekende onderzoeksprojecten onderstaand datamanagementplan in te dienen.

Nadere informatie

A nimal A ssisted T herapy

A nimal A ssisted T herapy C l i ë n t i n f o r m a t i e A nimal A ssisted T herapy b i j o n d e r z o e k s p r o j e c t bij volwassenen met een autismespectrumstoornis bij volwassenen met een autismespectrumstoornis Cliënteninformatie

Nadere informatie

Bijlage Risicoanalyse steekproeftrekking

Bijlage Risicoanalyse steekproeftrekking Bijlage Risicoanalyse steekproeftrekking Versie: 2.0 Datum: 15-09-2013 Code: BIJ 02.01 Eigenaar: KI 1. Risicoanalyse voor de steekproeftrekking De eerste stap in de uitvoering van de steekproeftrekking

Nadere informatie

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR BEVEILIGINGSARCHITECTUUR Risico s onder controle Versie 1.0 Door: drs. Ir. Maikel J. Mardjan MBM - Architect 2011 cc Organisatieontwerp.nl AGENDA Is een beveiligingsarchitectuur wel nodig? Oorzaken beveiligingsincidenten

Nadere informatie

Informatiebrief D-dimer and AP-FXIII in CVT studie, versie 1.2 3 november 2011. D-dimer en AP-FXIII in de diagnostiek van sinustrombose

Informatiebrief D-dimer and AP-FXIII in CVT studie, versie 1.2 3 november 2011. D-dimer en AP-FXIII in de diagnostiek van sinustrombose Informatiebrief voor de patiënt in tweede instantie Informatiebrief over de studie naar Geachte mevrouw / mijnheer, Op het moment dat u deze brief leest bent u herstellende van klachten waarvoor u werd

Nadere informatie

onderzoek en privacy WAT ZEGT DE WET

onderzoek en privacy WAT ZEGT DE WET onderzoek en privacy WAT ZEGT DE WET masterclass research data management Maastricht 4 april 2014 presentatie van vandaag uitleg begrippenkader - privacy - juridisch huidige en toekomstige wet- en regelgeving

Nadere informatie

Technische beschrijving pseudonimisatie gegevensverzameling NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

Technische beschrijving pseudonimisatie gegevensverzameling NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Bijlage 2 bij Privacyreglement NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Technische beschrijving pseudonimisatie gegevensverzameling NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Pseudonimisatie Onder 'pseudonimisatie'

Nadere informatie

Deelname aan medisch wetenschappelijk onderzoek

Deelname aan medisch wetenschappelijk onderzoek Deelname aan medisch wetenschappelijk onderzoek Zelfzorgberichtjes via de app ter bevordering van diabetes zelfmanagement bij insuline gebruikende type 2 diabetes patiënten (TRIGGER studie) Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank: Maagtumoren

Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank: Maagtumoren Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank: Maagtumoren Datum: 09-09-2014 Versienummer: 2 Inleiding U bent in ons ziekenhuis onder behandeling in verband met een tumor van de maag. U bent gevraagd

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Hoe kan het meten van oogbewegingen leiden tot betere diagnostiek bij gezichtsveldonderzoek?

Hoe kan het meten van oogbewegingen leiden tot betere diagnostiek bij gezichtsveldonderzoek? Hoe kan het meten van oogbewegingen leiden tot betere diagnostiek bij gezichtsveldonderzoek? Om die vraag te kunnen beantwoorden zoeken wij patiënten van 40 jaar en ouder. Een medisch wetenschappelijk

Nadere informatie

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Geachte heer, mevrouw, Bij u is vastgesteld, dat er mogelijk sprake is van een perforatie (gaatje) van de dikke darm ten gevolge van divertikels (uitstulpingen).

Nadere informatie

PRIVACY REGLEMENT - 2015

PRIVACY REGLEMENT - 2015 PRIVACY REGLEMENT - 2015 Jasnante re-integratie onderdeel van Jasnante Holding B.V. (kvk nr. 52123669 ) gevestigd aan de Jacob van Lennepkade 32-s, 1053 MK te Amsterdam draagt zorg voor de geheimhoudingsverplichting

Nadere informatie

Huisartsenpraktijk Bender Overschie, januari 2013 Auteur: P.P.M. Bender versie: 1.0

Huisartsenpraktijk Bender Overschie, januari 2013 Auteur: P.P.M. Bender versie: 1.0 Huisartsenpraktijk Bender Overschie, januari 2013 Auteur: P.P.M. Bender versie: 1.0 Informatiebeveiling Zie ook het Privacyregelement 1. Beroepsgeheim De huisartsen, psycholoog en POH s hebben als BIG

Nadere informatie

Het bewaren van lichaamsmateriaal door Pathologie laboratoria.

Het bewaren van lichaamsmateriaal door Pathologie laboratoria. Het bewaren van lichaamsmateriaal door Pathologie laboratoria. Waarover gaat deze folder en waarover niet? 1. Soms neemt een arts bij u wat lichaamsmateriaal af, bijvoorbeeld: - een klein stukje uit uw

Nadere informatie

Gezondheidseffecten van palingconsumptie

Gezondheidseffecten van palingconsumptie Gezondheidseffecten van palingconsumptie Informatiebrochure Deze brochure bevat informatie over een nieuw wetenschappelijk onderzoek, namelijk de Vissersstudie. De informatie is bedoeld voor palingconsumenten

Nadere informatie

Heeft u kennis genomen van het artikel 'GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen' in het algemeen Dagblad van 18 februari 2014?

Heeft u kennis genomen van het artikel 'GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen' in het algemeen Dagblad van 18 februari 2014? VVD-fractie Harderwijk C. Van der Wal-Zeggeling p/a Spiekerweg 9 3849 PT HARDERWIJK datum: ons kenmerk: uw brief van: uw kenmerk: onderwerp: 17 april 2014 U14.002313 Beantwoording van schriftelijke vragen

Nadere informatie

PRIVACY VERKLARING. Artikel 1 Algemene- en begripsbepalingen

PRIVACY VERKLARING. Artikel 1 Algemene- en begripsbepalingen PRIVACY VERKLARING Artikel 1 Algemene- en begripsbepalingen 1.1 Tenzij hieronder uitdrukkelijk anders is bepaald worden termen in dit reglement gebruikt in de betekenis die de Wet Bescherming Persoonsgegevens

Nadere informatie

Multi source feedback voor de aios

Multi source feedback voor de aios Multi source feedback voor de aios Multi source feedback voor de aios Voor artsen in opleiding tot specialist (aios) is het belangrijk dat zij kennis van het specialisme verwerven, specialistische vaardigheden

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: A4 Publicatie Distributielijst : STZ Datum : 20-03-2014 Revisiedatum : 20-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum

Nadere informatie

8.50 Privacyreglement

8.50 Privacyreglement 1.0 Begripsbepalingen 1. Persoonsgegevens: elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon; 2. Zorggegevens: persoonsgegevens die direct of indirect betrekking hebben

Nadere informatie

PRIVACYREGLEMENT 1[1] 2[2]

PRIVACYREGLEMENT 1[1] 2[2] PRIVACYREGLEMENT Artikel 1 DOEL 1. Het doel van dit reglement is een praktische uitwerking te geven van de bepalingen van de Wet bescherming persoonsgegevens, verder te noemen WBP en - voor zover van toepassing

Nadere informatie

Wet Bescherming Persoonsgegevens

Wet Bescherming Persoonsgegevens Wet Bescherming Persoonsgegevens V1_2011 Inleiding Zorgwaard legt, regelmatig en om uiteenlopende redenen, gegevens van u, als cliënt vast, denk daarbij o.a. aan administratieve gegevens, gegevens betreffende

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 3 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 4 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Hoe

Nadere informatie

Hoe gaat dit er in de toekomst uitzien?

Hoe gaat dit er in de toekomst uitzien? Hoe gaat dit er in de toekomst uitzien? Joep Dille, Manager afdeling Innovatie en Wetenschap, Isala Gebruiker IT IS ALL IN THE CLOUDS Programma Drie Vragen: Waarom heeft Isala gegevens nodig? (management

Nadere informatie

Inzage of kopie van uw patiëntendossier. Afdeling Patiënteninformatie

Inzage of kopie van uw patiëntendossier. Afdeling Patiënteninformatie Inzage of kopie van uw patiëntendossier Afdeling Patiënteninformatie 0 1 Voor een goede behandeling is het noodzakelijk dat uw arts en andere professionals die zijn betrokken bij uw behandeling, een dossier

Nadere informatie

Privacyreglement 2015

Privacyreglement 2015 Het doel van dit privacyreglement betreft een praktische uitwerking geven van de bepalingen van de Wet Bescherming Persoonsgegevens, verder te noemen Wbp. Inhoudsopgave 1. Begripsbepalingen p. 2 2. Reikwijdte

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

Privacyreglement. Inhoudsopgave. Vastgestelde privacyreglement Kraamzorg Novo Peri, 13 juni 2012

Privacyreglement. Inhoudsopgave. Vastgestelde privacyreglement Kraamzorg Novo Peri, 13 juni 2012 Pagina 1 van 7 Privacyreglement Vastgestelde privacyreglement Kraamzorg Novo Peri, 13 juni 2012 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen artikel 1: Begripsomschrijvingen artikel 2: Reikwijdte artikel

Nadere informatie

PATIËNTINFORMATIE STUDIE NAAR HET EFFECT VAN INTRA ARTERIËLE

PATIËNTINFORMATIE STUDIE NAAR HET EFFECT VAN INTRA ARTERIËLE PATIËNTINFORMATIE STUDIE NAAR HET EFFECT VAN INTRA ARTERIËLE BEHANDELING OP DE GEZONDHEIDSTOESTAND BIJ EEN HERSENINFARCT Geachte heer / mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch

Nadere informatie

Privacyreglement versie: 1 auteur: Wieneke Groot invoerdatum: maart 2014 vaststellingsdatum: herzieningsdatum: september 2015

Privacyreglement versie: 1 auteur: Wieneke Groot invoerdatum: maart 2014 vaststellingsdatum: herzieningsdatum: september 2015 Privacyreglement versie: 1 auteur: Wieneke Groot invoerdatum: maart 2014 vaststellingsdatum: herzieningsdatum: september 2015 beheerder (functie/naam): Wieneke Groot, POH management bestemd voor: patiënten,

Nadere informatie

Informatieformulier MRI onderzoek. Verbetering van MRI scan protocollen

Informatieformulier MRI onderzoek. Verbetering van MRI scan protocollen Informatieformulier MRI onderzoek Verbetering van MRI scan protocollen Geachte heer, mevrouw, U bent door uw behandelend arts gevraagd deel te nemen aan een wetenschappelijk onderzoek naar het optimaliseren

Nadere informatie

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Uitgave Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postadres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Informatie Voor informatie en vragen

Nadere informatie

Informed consent in het UMCG bij wetenschappelijk onderzoek

Informed consent in het UMCG bij wetenschappelijk onderzoek Informed consent in het UMCG bij wetenschappelijk onderzoek Student: Lisanne van der Molen Begeleider: Drs. Lidia van Huizen, Senior Adviseur Kwaliteit UMCG Datum: juni 2013 Inhoudsopgave Inleiding..3

Nadere informatie

Privacybeleid Stichting BELhamels

Privacybeleid Stichting BELhamels Privacybeleid 1. Inleiding gaat zorgvuldig om met privacy gegevens van haar klanten en personeel. Hierbij wordt voldaan aan de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP). Verwerking van persoonsgegevens binnen

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Patiëntenrechten van ouders en kind. Vrouw - Moeder - Kind centrum

Patiëntenrechten van ouders en kind. Vrouw - Moeder - Kind centrum 00 Patiëntenrechten van ouders en kind Vrouw - Moeder - Kind centrum In deze folder geven wij u informatie over de patiëntenrechten van u en uw kind. Deze folder is geschreven voor ouders. In de folder

Nadere informatie

Ben jij klaar voor RDM-ondersteuning?

Ben jij klaar voor RDM-ondersteuning? Bibliotheek RDM Ondersteuning Ben jij klaar voor RDM-ondersteuning? Training van informatiespecialisten bij Bibliotheek UvA Presentatie UKB-werkgroep Research Data Management, 30 april 2015 Mariëtte van

Nadere informatie

De rechten en plichten van de patiënt

De rechten en plichten van de patiënt 1/6 Algemeen De rechten en plichten van de patiënt Inleiding Als patiënt hebt u een aantal rechten en plichten die zijn vastgelegd in de Wet Bescherming Persoonsgegevens, de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Afdeling. Klinische Pathologie

PATIËNTEN INFORMATIE. Afdeling. Klinische Pathologie PATIËNTEN INFORMATIE Afdeling Klinische Pathologie Waarover gaat deze folder en waarover niet? Soms neemt een arts bij u wat lichaamsmateriaal af, bijvoorbeeld: een klein stukje uit uw huid, uw borstklier,

Nadere informatie

Informatiebrief voor ouders GODIVA studie: Pilot Longitudinale Profielen

Informatiebrief voor ouders GODIVA studie: Pilot Longitudinale Profielen Informatiebrief voor ouders GODIVA studie: Pilot Longitudinale Profielen Titel van het onderzoek Het beoordelen van de grof motorische ontwikkeling met de Alberta Infant Motor Scale (AIMS) in de tijd gemeten

Nadere informatie