Alles wordt in gereedheid gebracht om de nieuwe washer in de eerste week van mei in gebruik te nemen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alles wordt in gereedheid gebracht om de nieuwe washer in de eerste week van mei in gebruik te nemen."

Transcriptie

1 23 april - 55 e jaargang no. 16 Alles wordt in gereedheid gebracht om de nieuwe washer in de eerste week van mei in gebruik te nemen. Rechts: de in aanbouw zijnde Press Building, in het midden Washer # 8 en links Washer # 7. Voor Washer # 8 in Clarification is de fase van commissioning ingegaan. Dat houdt in dat alle mechanische en civiel-technische aspecten alsook het elektronisch instrumentarium en de tie ins (connecties met bestaande systemen) voor verificatie nagelopen worden. In deze fase worden ook Standard Work Instructions (SWI s) opgesteld, terwijl de werknemers van de afdeling worden getraind in het werken met de nieuwe washer. Clarification en het Technical Department zullen ook nagaan volgens welke control strategy gevolgd moet worden om hetgeen beoogd wordt met de deep cone thickener, te realiseren. Als de washer eenmaal in bedrijf is, zullen met behulp van Laboratory Services tests worden uitgevoerd om de washer zo optimaal mogelijk te kunnen inzetten. Het ligt in de bedoeling dat Washer # 8 in de eerste week van mei in bedrijf wordt genomen. Met de bouw werd in september vorig jaar een aanvang gemaakt. De tank, de enige in zijn soort bij Paranam Operations, heeft een diameter van 20 meter, een shell met een hoogte van 10 meter en een cone van 7 meter hoogte. Hij werd geleverd door Dorr Oliver EIMCO. De hoeveelheid plaatmateriaal die verwerkt is, bedraagt vierkante voet. Washer # 8 moet ertoe bijdragen dat er zo min mogelijk caustic (soluble) soda verloren gaat, wanneer de afvalstoffen uit de mud worden verwijderd voordat ze naar de residue area worden gepompt. De nieuwe washer is dus van enorm belang voor de reductie van productiekosten. 1

2 Een vitaminepil toedienen, zo typeert Managing Director Jaap Zwaan van de N.V. BHP Billiton Maatschappij Suriname de aanwezigheid van Safety Supervisors van Suralco L.L.C. in de bedrijfslocaties van BMS. Hij heeft geconstateerd dat het safety systeem bij BMS niet zo goed functioneert.,,medewerkers en contractors hebben soms de neiging kansen te nemen en de geldende veiligheidsprocedures te bypassen. Twee ongelukken met dodelijke afloop in drie maanden tijd hebben geleid tot het besluit het safety systeem, dat aan het verwateren was, op de meest korte termijn op te krikken, een boost te geven. Dit besluit heeft de Managing Director overigens genomen in overleg met de leiding van BHP Billiton Aluminium CSG.,,Wij bij BMS kunnen het niet alleen, we willen er mensen bij die met toewijding en kennis kunnen werken aan coaching. Het gaat bij Jaap Zwaan, Managing Director N.V. BHP Billiton Maatschappij Suriname Vitamine voor Safety ons om een veilige productie, niet om het halen van productiedoelen waarbij veiligheid op de tweede plaats komt, zegt Zwaan. Met het oog op de integratie heeft hij bij het aantrekken van deskundigheid uiteraard ook gedacht aan Suralco bij het opzetten van een systeem van Safety Supervisors. Het management van Suralco heeft meteen positief gereageerd op ons hulpverzoek, zegt de BMS Managing Director. De aanwijzing van Safety Supervisors door Suralco komt niet alleen de naleving van standaarden ten goede, ze is ook met het oog op de joint venture een goede stap.,,we zijn nu in feite één bedrijf, en dit is een manier om dat duidelijk te maken voor onze werknemers. Safety Supervisors uit vestigingen van BHP Billiton in Zuid Amerika en Zuid Afrika worden in de komende maanden verwacht om het systeem verder te implementeren. Een expert op het gebied van Safety moet de turn around managen. In het systeem van Safety Supervisors staan centraal het on the job observeren en coachen van werknemers met het doel hen extra ervan te overtuigen dat Safety op de eerste plaats komt. Het nemen van onaanvaardbare risico s bij het uitvoeren van werkzaamheden is 2 Van links naar rechts: Johan Room, Glenn Helder (Kier/CCC), Fred Fräser, Glenn Elshot, Harold Cameron, Mussolino Kasijo en Johan Friperson. Twee Suralconiërs hadden op het moment van het maken van de foto andere werkverplichtingen, Glenn Veldhuizen en Hubert Amstelveen

3 uit den boze.,,we zetten hierdoor niet alleen ons eigen leven, maar ook de toekomst van ons bedrijf op het spel. Na de komst van de Suralconiërs in Onverdacht, ongeveer drie weken geleden, heeft Zwaan positieve reacties gehad uit het veld. Het is de bedoeling dat de Safety Supervisors er gedurende een periode van drie maanden blijven. Zwaan acht die periode lang genoeg om de werkers in zijn bedrijf in elk geval bewust te maken van het belang van Safety. Er zal mogelijk meer tijd nodig zijn voor complete omslag van attitude. En hoe ervaart het afgevaardigde Suralco team de job bij BMS?,,Het is een uitdaging. Het gaat erom verandering in de veiligheidsattitude te brengen en we zullen ons er voor de volle honderd procent voor inzetten de awareness op te voeren en waar nodig veranderingen aan te bevelen en te laten implementeren zodat BMS haar doel van Zero Harm kan bereiken. Enkelen merken op dat hun aanwezigheid door de werknemers bij BMS niet vergeleken moet worden met een rol als politieagent - skowtu, maar als die van ondersteuners. Bij Suralco weten we dat elk ongeval - of het zich nu voordoet onder eigen werknemers of onder contractors - er één te veel is. Het doet afbreuk aan de veiligheidspositie van ons bedrijf, maar ook aan die van de business unit waartoe we behoren en aan die van de moedermaatschappij. Dat besef willen de Suralconiërs graag overbrengen aan hun collega s bij BMS, omdat ook voor hen de reputatie nationaal en internationaal - kan worden aangetast. Suralco is een toonaangevend bedrijf in de wereld als het om het naleven van Safety standaarden gaat. Paranam kreeg vorig jaar van het Internationaal Aluminium Instituut een onderscheiding als Best Safety Performance in the World. Moengo/Coermotibo kreeg ook een erkenning omdat het tot de vier beste safety performers behoorde in de categorie voor de bauxiet- en aluinaarde industrie.,,we slaan ons niet op de borst, maar de feiten liegen er niet om en we willen eraan meewerken dat BMS ook gauw in de prijzen komt te vallen, zeggen de Suralco observers/coaches. Hun job strekt zich verder dan Onverdacht uit; ook locaties in Coermotibo, Kaaiman Grasi/Klaverblad en Bakhuis. In het Safety gebeuren bij Suralco heeft het ARGOS systeem Arbeidersgedragsobservatie Suralco in de afgelopen jaren zijn waarde bewezen door een sterke terugval in het aantal accidents. Suralco is hard op weg naar Zero Incidents.,,De BMS ers, van management tot CAO personeelsleden en contractwerkers, moeten zich alle inspanningen getroosten om dat doel, dat bij hen Zero Harm heet, te bereiken. Vijfenvijftig medewerkers van BHP BMS, verdeeld over twee groepen, hebben van 23 maart tot 9 april j.l. rescue/fire training gekregen van Rescue Specialist Hector Chavez van de BHP - vestiging in Tintaya, Peru. Hij werd op verzoek van BMS geassisteerd door Suralco s Rescue Technician Sarwankoemar Koendjbiharie en Coermotibo s Head Security Eugene Olieberg. De oefeningen, waaraan ook vijf Coermotibo - medewerkers meededen, zijn gehouden in de trainingsfaciliteiten en de Fire training ground te Paranam. Een deel, betrekking hebbende op car rescue, rescue swimming en hazardous material, werd verzorgd bij BMS. Te Paranam werd gebruik gemaakt van ons rescue tools equipment en de Fire Turn out gear. De participanten werden ook geïnstrueerd in het gebruik van SCBA (Self Containing Breathing Apparatus) voor Rescue alsook voor Fire. Eén van de twee groepen die de speciale rescue/fire training volgden. De foto werd gemaakt op het terrein van de BMS Training Room. 3

4 Onlangs is Suralco geauditeerd op ISO 9001 en ISO Voor ISO 9001 ging het om een periodieke toets, voor ISO om een hercertificatie audit. De eerste periode van drie jaren van ons ISO certificaat loopt in juli 2004 af en het was daarom nodig om de toets ter bestendiging van de certificatie nu te doen plaatsvinden. Hierdoor is er voldoende tijd om de onvolkomenheden (non-conformities) te corrigeren. In vergelijking met de periodieke audit van oktober 2003 is nu het aantal non-conformities met vijf verhoogd, namelijk van twaalf naar zeventien. Over het algemeen zijn de non - conformities te herleiden tot de gebieden: 1. identificatie van significante milieuaspecten, 2. het bepalen van de mate van de ernst en kans op milieueffecten op basis van Suralco - criteria (richtlijnen), 3. het nagaan in hoeverre de significante milieuaspecten voldoen aan wet- en regelgeving en andere eisen, 4. het opzetten van een rampenplan (emergency plan), waarbij oefeningen worden gehouden, en het evalueren van de gehouden oefeningen (lessons learned). Er wordt te veel nadruk gelegd op evacuatie van personeel en geen of nauwelijks aandacht geschonken aan de milieuaspecten, 5. ervaringen bij het oplossen van non - conformities worden niet overgenomen of gedeeld met andere afdelingen. Het voorkomen van non - conformities bij afdelingen die eerder elders zijn waargenomen en reeds gecorrigeerd zijn. Binnenkort zal EHS activiteiten met de diverse departments coördineren om de geconstateerde non conformities af te sluiten. Non - conformities zijn zaken binnen het zorgsysteem die een verbetering behoeven ter voldoening aan de vereisten van de ISO 9001 of standaarden. De beoordeling hiervan wordt aangegeven in drie categorieën. Categorie 1 A. Het totaal ontbreken van een systeemeis die essentieel is voor het functioneren van het systeem. B. Accumulatie van categorie 2 non - conformaties binnen een systeem. Categorie 2 Een minder essentieel gebrek in een systeemeis. Observaties Constateringen die in de toekomst tot een non - conformatie kunnen leiden. ISO 9001 Bij de kwaliteitzorg is een kleine vooruitgang waar te nemen. In vergelijking tot de vorige audit (hercertificatie - audit) is het aantal non - conformities gedaald van twaalf naar tien. Jammer genoeg is er door het niet kunnen afsluiten van voorgaande non - conformities een categorie 1 toegevoegd. Er zal aandacht geschonken moeten worden aan de evaluatie van interne en externe klanten alsmede contractors. Voorkomen moet worden dat een categorie 1 wordt verkregen. Vanwege het karakter van continue verbetering van beide systemen is categorie 2 een indicatie dat er nog ruimte is om verbeteringen door te voeren. Dit moet dan niet als negatief worden beschouwd of als een manco worden gezien, maar eerder als een ondersteuning van het verbeteren van het zorgsysteem. 4

5 In het hoofdstuk over landen met significante participatie van Alcoa in de lokale economie worden Suriname en Jamaica genoemd. Alcoa heeft een raffinaderij en twee bauxietmijnen in Suriname die voor 45% in handen zijn van BHP Billiton en voor 55% in die van Suralco L.L.C. (deel van de groep van Alcoa World Alumina and Chemicals AWAC ondernemingen en daarom voor 60% bezit van Alcoa en voor 40% van Alumina Ltd.) Suralco L.L.C. heeft ook een waterkrachtcentrale. Alcoa heeft op Jamaica een raffinaderij en bauxietmijn, die voor 50% bezit is van Clarendon Alumina Production, Ltd. (een 100% - onderneming van de regering van Jamaica) en voor 50% van Alcoa Minerals of Jamaica L.L.C. (deel van de AWAC groep van ondernemingen). Alcoa in Suriname Alcoa strengthens local and national economies through well-paying jobs, taxes paid, and local purchases. This presence also often results in infrastructure improvements, community contributions, health care advances, and educational opportunities all key to sustainable development. A good example is Suriname Aluminum Company (Suralco). In 2002, Suralco accounted for roughly 15% of Suriname s gross domestic product more if multiplier effects are taken into account. The company employed 1,188 full-time equivalent employees, and payroll totaled nearly US$ 22 million. Suralco also provided more than US$ 13 million in pension payments to former employees. Other economic contributions included US$ 21 million spent for roughly 520 contractors, miscellaneous supplies from local vendors, and medical specialists. The company also bought about US$ 55 million in oil from the State Oil Company and paid nearly US$ 20 million in taxes. In addition, Suralco produces about 75 megawatts of electricity for the Suriname government roughly 75% of the electricity needs of the country s capital city of Paramaribo. But Alcoa s involvement went further. Suralco provided approximately US$ 276,000 in scholarships for children of its employees. Alcoa Foundation also provided nearly US$ 200,000 in grants for improvement projects in education, the environment, and health services. Alcoa grants were also used to promote entrepreneurship among the indigenous Amerinds and semi-indigenous Maroon populations. Suralco makes these contributions to the Suriname economy while living Alcoa s Values. In 2003, Suralco s refinery earned the International Aluminum Institute s Best Safety Performance in the Suralco employees help garden at Diakonessen Hospital. World award. Its Moengo mining operation was also recognized as among the four best safety performers in the bauxite and alumina industry category. In 2003, Alcoa announced a US$ 65 million, 250,000-metric-ton expansion to its Paranam alumina refinery in Suriname. This expansion, which will increase capacity by approximately 12%, is expected to be completed by mid Alcoa continues to explore additional development opportunities in the country. 5

6 BHP Billiton heeft een systeem waarbij een groep van executives op regelmatige basis external appraisals, evaluaties maakt in de verschillende bedrijfslocaties. Er is hiervoor een Appraisal Team (AT) samengesteld. Op maandag 19 april j.l. waren drie leden van het Appraisal Team te gast bij Paranam Operations. Het waren Alex Vanselow, President Aluminium CSG, Paul Everard, Deputy President, en Ian Jacobson, Vice President Technical. Deze AT leden werden vergezeld door BHP BMS Managing Director Jaap Zwaan. Aangezien BHP BMS onze partner in de refinery is, heeft het AT voor zijn evaluatie ook informatie nodig over de verwerking van bauxiet tot aluinaarde. Een update van de activiteiten in de raffinaderij en de vooruitgang van de Plant Expansion kregen de drie gasten gepresenteerd door onze Managing Director, Warren Pedersen. Hierbij waren ook Production Manager Alumina, Stewart Wotton, en Controller, Janice Veira, aanwezig. 6 Het gaat hard, het lassen en plaatsen van ringen die de nieuwe precipitator tanks moeten vormen bij Building 045. Op zeven van de tien locaties aan de westzijde van Precipitation zijn de in aanbouw zijnde tanks in verschillende stadia van constructie zichtbaar. Op het complex naast de tanklocatie zijn ook delen van ringen te zien, voorgevormde platen die geassembleerd moeten worden met de automatische lasmachine. We schreven eerder al dat deze lasmachine aan beide zijden van de verticale naad last en zodanig is ingesteld dat alle vier naden in één keer worden gelast. Elke tank zal uit tien ringen bestaan. In omvang worden de tanks drie keer groter dan de huidige. In precipitator tanks wordt alumina tri-hydraat uitgekristalliseerd. Nu gebeurt dat in 21 units van elk zeven of acht tanks in serie. De flow naar Precipitation zal in het kader van de Plant Expansion worden opgevoerd. De aluinaardecapaciteit van Paranam wordt uitgebreid en de nieuwe tanks zullen zorgdragen voor 60% van de capaciteitsuitbreiding. De dagproductie aan aluinaarde, die nu op metrieke ton staat, moet tijdens de fasen van de expansie op metrieke ton worden gebracht, wat op jaarbasis neerkomt op 2.2 miljoen metrieke ton.

7 Acanthostega, vis of landdier? Paleontologen hebben het fossiel gevonden van wat wel eens de allereerste poot kan zijn. Kennelijk zat de vroegste poot niet vast aan een landdier maar aan een vis. Kalliopi Monoyios Ruwe tijdlijn van de ontwikkeling van de voorpoot. Steeds meer lijkt het erop dat de vroegste gewervelde landdieren niet op hun buik het water uitschuifelden. Denk eerder aan een raar gevormde vis, die aan wal strompelde, steunend op vier onhandige, stompe oerpoten. Lópend. Met botten versterkte poten, armen en benen waren oorspronkelijk helemaal niet bedoeld voor gebruik aan land, stellen Amerikaanse paleontologen deze week vast in het vakblad Science. Hun oorsprong ligt elders, in het water. Daar ontwikkelden vissen zo n 370 miljoen jaar geleden beenachtige oerpoten. Ze konden erop steunen en zichzelf ermee oprichten, misschien om aan voedsel te komen, misschien wel om hun kop uit het water te steken en nieuwsgierig om zich heen kijken. Neil Shubin en collega s van de Universiteit van Chicago baseren zich op een uniek, fossiel stukje bot, dat ze losbikten uit een prehistorische bergwand in de staat Pennsylvania. Van welk dier het bot is, is lastig te zeggen, omdat er verder geen skelet meer vastzit. Wel is zeker dat het bot stamt uit het tijdperk van de allereerste landdieren, het late Devoon. Ook staat vast dat het gaat om een oeroud bovenarmbot, een zogeheten humerus. De paleontologen maken dat op uit de vorm van het fossiel, die sterk lijkt op andere pootbotten. En poot is niet helemaal het juiste woord. De onderzoekers zien eerder een soort oerledemaat voor zich, half vin, en half poot. Uit de spieraanhechtingen in het bot begrijpen de onderzoekers dat het ledemaat zeer stijf en onflexibel aan de schouder moet hebben gezeten. De eerste poot was meer een soort krik waarmee het beest in kwestie zichzelf ondersteunde, dan een enthousiast heen en weer zwiepend been waarmee je kon wandelen, concluderen ze. Eigenlijk is dat een bevestiging van wat Shubin al langer dacht: dat de eerste gewervelde dieren die aan land kwamen al rudimentaire poten hadden met botten erin. Tot voor kort nam iedereen aan dat de poten pas later kwamen, als hulpmiddel om het land te koloniseren. Dat leek wel zo logisch: waarom anders dan om je voort te bewegen heb je poten nodig? Maar een reeks nieuw ontdekte oerdieren bracht velen de afgelopen jaren aan het twijfelen. Vooral de ontdekking van een oeramfibie genaamd Acanthostega gooide roet in het eten. Dat lompe beest was overduidelijk viervoeter, maar had ook allerlei vissige lichaamsdelen zoals kieuwen, vinachtige uitsteeksels en een platte zwemstaart. Het nieuw gevonden fossiel is waarschijnlijk van een voorloper van Acanthostega, denkt Shubin. Het is dan ook echt weer eens een missing link een missing bovenarm, in dit geval. Het fossiel werpt bovendien nieuw licht op allerlei tot dusver onverklaarde lichamelijke eigenaardigheden van de vroegste landdieren, zoals hun brede schouders en de platte vorm van hun poten. Geen wonder: toen ze aan land krabbelden, waren hun lijven nog helemaal gericht op het doen van push-ups, en niet op het lopen. Maarten Keulemans, NOS Online 7

8 De aorta is de grote lichaamsslagader. De linkerkamer van het hart stuwt het bloed in de aorta, die zich in steeds kleiner wordende slagaders vertakt. Op deze wijze wordt het gehele lichaam, inclusief het hart zelf, van zuurstofrijk bloed voorzien. Bij elke splitsing van een slagader is de gezamenlijke doorsnede van de takken groter dan die van het ongesplitste vat. Hoe verder van het hart des te groter is het stroombed. Het gevolg is o.a. dat de bloeddruk steeds lager en de stroomsnelheid van het bloed steeds geringer wordt. De hoogste druk heerst aan het begin van de bloedsomloop, in de linkerkamer en in de lichaamsslagader. Op de overgang van linkerkamer en lichaamsslagader heerst een bijzondere situatie: het linker hart trekt zo n 70 maal per minuut samen, maar de grote lichaamsslagader niet. De kans zou bestaan dat in de lichaamsslagader het bloed schokkend en onregelmatig wordt voortgestuwd. De wand van de lichaamsslagader is echter rekbaar. Als de kleppen tussen hart en lichaamsslagader zich openen en het bloed in het eerste stuk van de aorta onder hoge druk komt te staan, rekt de lichaamsslagader uit. Als de hartkamer zich samentrekt, dan wordt het grootste deel van het bloed naar dat uitgerekte deel gestuwd. Wanneer de kamer verslapt en de kleppen zich sluiten, dan veert de wand van de lichaamsslagader terug en vloeit het opgehoopte bloed weg. De grote lichaamsslagader heeft een bijzonder verloop in de borstkas. Hij loopt eerst voor het hart naar boven. Dit is het opstijgende deel en hierin worden de twee belangrijkste slagaders voor het hart afgegeven, nl. de kransslagaders die het hart van zuurstofrijk bloed voorzien. Iets boven het hart buigt de grote lichaamsslagader om naar de achterzijde en vormt op deze wijze de boog waaraan de grote bloedvaten voor hals, hoofd en armen ontspringen. De boog gaat over in het afdalend deel van de grote lichaamsslagader die achter het hart om loopt, eerst enigszins links van de wervelkolom, vervolgens meer naar beneden toe vlak voor de wervelkolom. In dit gedeelte worden o.a. de vele tussenribslagaders afgegeven, alsook bloedvaten voor de organen in de borstholte. Als afscheiding tussen borst- en buikholte dient het middenrif. Hierin bevinden zich een aantal gaten; door één ervan loopt het afdalende deel van de lichaamsslagader. In de buikholte aangekomen verandert ook de naam: buikslagader. In de buikholte wordt een groot aantal bloedvaten afgegeven voor alle organen die daar liggen en voor organen achter in de buikholte, zoals de nieren en bijnieren. Drie grote, ongepaarde slagaders verzorgen het merendeel van de buikorganen: de darmslagader voor maag, milt en lever, de bovenste mesenteriumslagader voor alvleesklier, dunne darm en het eerste deel van de dikke darm, en de onderste mesenteriumslagader voor de rest van de dikke darm. Een aantal kleinere slagaders verzorgt de achterste buikwand en rug. Ter hoogte van de tweede lendenwervel splitst de buikslagader zich in twee slagaders die verder de bekkenorganen en benen van bloed voorzien. 8 Links: de grote lichaamsslagader ontspringt uit de linker hartkamer en loopt boogvormig in de borstkas, aanvankelijk omhoog, slagader voor hoofd, hals, schouders en armen afgevend, en dan naar beneden naar de buikholte toe. 1. bovenste holle ader, 2. rechter kransslagader, 3. borstslagader, 4. longslagader, 5. linker kransslagader. Rechts: röntgenfoto (met speciale kleurmethode gemaakt) van de ligging van de grote lichaamsslagader in de borstkas. Winkler Prins Medische Encyclopedie

vrijdag 22 december 2006-57 e jaargang no. 50

vrijdag 22 december 2006-57 e jaargang no. 50 vrijdag 22 december 2006-57 e jaargang no. 50 Eén van de hoogtepunten in de viering van 90 jaar Suralco is een expositie, die in het Congresgebouw bij het Onafhankelijkheidsplein wordt gehouden. Minister

Nadere informatie

Hart en bloedsomloop vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Hart en bloedsomloop vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 July 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73602 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz

De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz De nieuwe compliance norm ISO 19600 en risicomanagement Een praktijkvoorbeeld voor een license to operate. Arjan Donatz Group Director, QHSE 11 September 2014. ABOUT US FTS Hofftrans Oil transportation

Nadere informatie

STAKEHOLDERS MEETING Nassau Plateau Bauxietmijnproject

STAKEHOLDERS MEETING Nassau Plateau Bauxietmijnproject STAKEHOLDERS MEETING Nassau Plateau Bauxietmijnproject Juni 2011 Programma 1. Welkom en mededelingen 2. Doel van de vergadering en introductie 3. Het Nassau Plateau bauxietmijnproject & de weg van Nassau

Nadere informatie

OPDRACHT EMBRYONALE BLOEDSOMLOOP. Gebruik voor deze opdracht je Binas en basisstof 1 van je boek.

OPDRACHT EMBRYONALE BLOEDSOMLOOP. Gebruik voor deze opdracht je Binas en basisstof 1 van je boek. OPDRACHT EMBRYONALE BLOEDSOMLOOP Gebruik voor deze opdracht je Binas en basisstof 1 van je boek. Zeven organen van een normale bloedsomloop zijn: Hoofd longen hart lever darm nieren benen 1. Van de zeven

Nadere informatie

Aortadissectie. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Aortadissectie. Ziekenhuis Gelderse Vallei Aortadissectie Ziekenhuis Gelderse Vallei Deze folder is bedoeld om u informatie te geven over het ziektebeeld aortadissectie en de behandeling hiervan. U krijgt uitleg over wat een aortadissectie is,

Nadere informatie

halvemaanvormige kleppen) Doordat de hartkamers het bloed met kracht wegpompen.

halvemaanvormige kleppen) Doordat de hartkamers het bloed met kracht wegpompen. 4BASISSTOF De 2 havo vwo bloedvaten thema 3 De bloedsomloop opdracht 18 Vul het schema in. Kies bij 1 uit: van de organen weg naar het hart toe van het hart weg naar de organen toe. Kies bij 2 uit: hoog

Nadere informatie

2 Patiëntspecifieke informatie Partiële Cavo Pulmonale Connectie (PCPC)

2 Patiëntspecifieke informatie Partiële Cavo Pulmonale Connectie (PCPC) 2 Patiëntspecifieke informatie Partiële Cavo Pulmonale Connectie (PCPC) 2.1 Bouw en werking van het normale hart 2 - De weg die het bloed aflegt door ons lichaam 2 2.2 De Partiële Cavo Pulmonale Connectie

Nadere informatie

Hart en bloedsomloop hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Hart en bloedsomloop hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 September 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62557 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie 1 Profiel: Programma Manager - Desk Officer voor LIFE Natuur LIFE Natuur Unit (E3) DG Milieu Europese Commissie 2 Taken: Programma Manager - Desk Officer

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

De oude Marcy Mill werd de vorige week uit elkaar gehaald.

De oude Marcy Mill werd de vorige week uit elkaar gehaald. 25 juli 2004, 55 e jaargang no. 25 Als gevolg van de productie-uitbreiding van Paranam Operations naar 6000 metrieke ton per dag zal de flow van bauxietslurry van Bauxite Preparations naar de Refinery

Nadere informatie

JOB OPENING OPS ENGINEER

JOB OPENING OPS ENGINEER 2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende

Nadere informatie

Thema: Transport HAVO. HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai

Thema: Transport HAVO. HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Thema: Transport HAVO HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet - de bestanddelen van bloed kunnen noemen, ingecalculeerd de kenmerken

Nadere informatie

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen Cijfer In te vullen voor docent In te vullen door leerling Beroepsprestatie B.P.1.3 S.B Naam leerling Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen Klas SB3O1A+B Versie 1 Datum Tijdsduur 60 minuten Naam docent

Nadere informatie

Is systeemgericht toezicht voor een bedrijf van belang? Presentatie BZW Masterclass Veiligheid. Moerdijk, 30 Juni 2011

Is systeemgericht toezicht voor een bedrijf van belang? Presentatie BZW Masterclass Veiligheid. Moerdijk, 30 Juni 2011 Is systeemgericht toezicht voor een bedrijf van belang? Presentatie BZW Masterclass Veiligheid Moerdijk, 30 Juni 2011 Annemarie van der Rest Manager Health, Safety and Environmental Affairs Shell Nederland

Nadere informatie

HET BAUXIETBELEID IN HISTORISCH PERSPECTIEF EN EEN BLIK IN DE TOEKOMST Dr. Gregory Rusland Minister van Natuurlijke Hulpbronnen 14 februari 2006

HET BAUXIETBELEID IN HISTORISCH PERSPECTIEF EN EEN BLIK IN DE TOEKOMST Dr. Gregory Rusland Minister van Natuurlijke Hulpbronnen 14 februari 2006 HET BAUXIETBELEID IN HISTORISCH PERSPECTIEF EN EEN BLIK IN DE TOEKOMST Dr. Gregory Rusland Minister van Natuurlijke Hulpbronnen 14 februari 2006 1 INHOUDSOPGAVE INLEIDING DE PERIODE VOORAF AAN DE BAUXIETWET

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-19 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-19 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel De klop van jouw hart Afdrukken pagina 2-19 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

AANVULLENDE AJS SAFETY RULES

AANVULLENDE AJS SAFETY RULES Pagina: 1 van 5 Inleiding Naast de regels en procedures die Harsco Infrastructure B.V. heeft opgesteld hebben een aantal van onze klanten aanvullende veiligheidseisen en procedures. Als je voor onze opdrachtgever

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Operaties aan de aorta

Operaties aan de aorta Cardiothoracale chirurgie Operaties aan de aorta www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Ligging van de aorta... 3 Aorta aneurysma... 4 Wat zijn de oorzaken van een aneurysma?... 4 Wat zijn de klachten bij een

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

11 juni 2004-55 e jaargang no. 23

11 juni 2004-55 e jaargang no. 23 11 juni 2004-55 e jaargang no. 23 Port Operations noteerde eind mei zijn tweede record in een maand. Er werd vanuit Coermotibo 207.577.00 metrieke ton bauxiet aangevoerd voor de verwerking tot aluinaarde

Nadere informatie

24 december 2008-59 e jaargang no. 26 FIJNE FEESTDAGEN VOORSPOEDIG 2009

24 december 2008-59 e jaargang no. 26 FIJNE FEESTDAGEN VOORSPOEDIG 2009 24 december 2008-59 e jaargang no. 26 FIJNE FEESTDAGEN VOORSPOEDIG 2009 1 Een terugblik van de Managing Director Beste Suralcoans, Dit is de tijd van het jaar dat we terugkijken naar het bijna afgelopen

Nadere informatie

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 Environmental and Social Assessment Stakeholder Engagement EIA Fishing Biodiversity

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

Staatsolie Visie 2020

Staatsolie Visie 2020 Visie 2020 Staatsolie Visie 2020 Visie Leidend zijn in de duurzame ontwikkeling van de energie industrie in Suriname Een significante bijdrage leveren aan de vooruitgang van de samenleving Een regionale

Nadere informatie

Transport door het lichaam. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/60187

Transport door het lichaam. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/60187 Auteur Bea Fricova Laatst gewijzigd 26 juni 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/60187 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

OPENBARE BIJEENKOMST Heropening van de Lelydorp I Bauxietmijn

OPENBARE BIJEENKOMST Heropening van de Lelydorp I Bauxietmijn OPENBARE BIJEENKOMST Heropening van de Lelydorp I Bauxietmijn October 2011 Programma 5 min. Welkom en mededelingen 5 min. Doel van de bijeenkomst en introductie 10 min. De voorgenomen Lelydorp 1 bauxietmijnproject

Nadere informatie

DECLARATION FOR GAD approval

DECLARATION FOR GAD approval Version 1.2 DECLARATION FOR GAD approval Declare that for the following central heating boilers Intergas Calderas de Calefacción S. L. Kombi Kompakt R 24, 28/24, 36/30 and Prestige The installation and

Nadere informatie

Scholingstraject voorbehouden en risicovolle handelingen. Module. Bloeddruk meten.

Scholingstraject voorbehouden en risicovolle handelingen. Module. Bloeddruk meten. Scholingstraject voorbehouden en risicovolle handelingen. Module Bloeddruk meten. Opleiding Centrum Zuidwester Inhoudsopgave Doel van de module -------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar Toolbox for Circle Regions UrbanWINS Webinar 5-7-2017 Paul Mul paul.mul@rhdhv.com Programme Toolbox for Circle Regions How does it work? Some examples Case 1: Plastic factory city Almere Case 2: Circular

Nadere informatie

VSD (Ventrikel Septum Defect)

VSD (Ventrikel Septum Defect) VSD (Ventrikel Septum Defect) Ik wil mijn spreekbeurt houden over een VSD, dat is een gat tussen de kamers van je hart. Ik heb zelf ook een VSD en moet daar binnenkort aan geopereerd worden. Geschiedenis

Nadere informatie

ExxonMobil SHE beleid

ExxonMobil SHE beleid ExxonMobil SHE beleid Samen werken aan Veiligheid Contractors én eigen personeel VOMI Themamiddag Veiligheid Focus op Veiligheid! Delta hotel, Vlaardingen, 12 oktober 2010 Ton Jeen, Environmental Advisor

Nadere informatie

Hartfalen. Decompensatio cordis

Hartfalen. Decompensatio cordis Hartfalen Decompensatio cordis Door een verminderde pompfunctie van uw hart bent u op dit moment onder behandeling van de cardioloog. Deze folder geeft u uitleg over de aard en de oorzaak van uw klachten.

Nadere informatie

Het gebruik van hoge druk ballonnen in de behandeling van CCSVI

Het gebruik van hoge druk ballonnen in de behandeling van CCSVI Het gebruik van hoge druk ballonnen in de behandeling van CCSVI Door Dr. Jan de Letter Vaatchirurg In een door The Essential Health Clinic uitgebrachte nieuwsbrief van 13-09-2011 werden de meningen van

Nadere informatie

dimat Biologische modellen - menskunde Hersenen

dimat Biologische modellen - menskunde Hersenen 1 Hersenen Mediane doorsnede van de hersenen. Model op ware grootte. Model rustend op sokkel. Afmetingen: 150 x 140 x 175 mm. 1000222 76,80 Hersenen Model op ware grootte. De rechterhelft is uitneembaar

Nadere informatie

VWO HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA

VWO HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Thema: Transport VWO HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet 5V: blz. 215 t/m

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten Hoofdstuk 1 Meerkeuzevraag 1.1 Meerkeuzevraag 1.2 Meerkeuzevraag 1.3 Meerkeuzevraag 1.4 Meerkeuzevraag 1.5 Meerkeuzevraag 1.6 Meerkeuzevraag 1.7 Waar ligt de lever in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven

Nadere informatie

Expert level Improving the testing process

Expert level Improving the testing process Expert level Improving the testing process Eerste praktijkervaringen Smaakmaker voor najaarsevent www.improveqs.nl (info@improveqs.nl) Eduard Hartog Isabelle Robrechts Version 1.1 Agenda Opbouw training

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Copyright by Katoen Natie en by Dicky voor de illustraties. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van

Copyright by Katoen Natie en by Dicky voor de illustraties. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van The Safety Bible Copyright by Katoen Natie en by Dicky voor de illustraties. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten. voor Marokkaanse Nederlanders. Zorg goed voor uw hart

Hart- en vaatziekten. voor Marokkaanse Nederlanders. Zorg goed voor uw hart Hart- en vaatziekten voor Marokkaanse Nederlanders Zorg goed voor uw hart Zorg goed voor uw hart Deze folder gaat over gezondheid en hart- en vaatziekten. Eerst vertellen we wat hart- en vaatziekten zijn.

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan.

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Herhalingsles Het lichaam Ademhaling Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Als we ademen, stroomt er lucht binnen in ons lichaam. Welke weg legt deze lucht af? Vul het schema aan.

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Holy Heart Hospital Roeselare-Menen

Holy Heart Hospital Roeselare-Menen Holy Heart Hospital Roeselare-Menen Holy Heart Hospital Roeselare-Menen European Associations EANN EFN (nurses EU) FINE (nurse educators) National Associations BE: BVNV/ABIN DK: DANN UK: BANN FI: FANN

Nadere informatie

Brochure ISO 27002 Advanced

Brochure ISO 27002 Advanced Brochure ISO 27002 Advanced Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Biol voor jou 2,leerboek, en werkboek Cd-rom Bio voor jou 2. Bordschema. Student leraar secundair onderwijs groep 1

Lesvoorbereiding. Biol voor jou 2,leerboek, en werkboek Cd-rom Bio voor jou 2. Bordschema. Student leraar secundair onderwijs groep 1 Lesvoorbereiding Student leraar secundair onderwijs groep 1 Naam Eeckhout Andreas Cluster Bio-Fys-Aa-Ch Groep PDT 2/3 oso Academiejaar 2006-2007 Campus Kattenberg Kattenberg 9, B-9000 Gent Tel. (09) 269

Nadere informatie

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 NCP contactdag, 19 april 2016 Thamar Zijlstra, Dick Hortensius NEN Milieu en Maatschappij Agenda Achtergrond NPR 9036

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

BABOK meets BiSL. Marcel Schaar, IIBA Dutch Chapter Mark Smalley, ASL BiSL Foundation Jan de Vries, ASL BiSL Foundation. Kennissessie, 19 januari 2016

BABOK meets BiSL. Marcel Schaar, IIBA Dutch Chapter Mark Smalley, ASL BiSL Foundation Jan de Vries, ASL BiSL Foundation. Kennissessie, 19 januari 2016 BABOK meets BiSL Kennissessie, 19 januari 2016 Marcel Schaar, IIBA Dutch Chapter Mark Smalley, ASL BiSL Foundation Jan de Vries, ASL BiSL Foundation 1 Agenda 1. Presentatie white paper hoofdlijnen 2. Intro

Nadere informatie

slagaders haarvaten aders uitzonderingen Bevat kleppen - - X Aorta, longslagader Gespierde dikke wand

slagaders haarvaten aders uitzonderingen Bevat kleppen - - X Aorta, longslagader Gespierde dikke wand Paragraaf 4.1 en 4.2 Neem de volgende begrippen over in je schrift en geef een omschrijving ader Bloedvat waarin bloed richting het hart stroomt slagader Bloedvat waarin het bloed van het hart afstroomt

Nadere informatie

Bloedsomloop. 1 Inleiding. 2 Meetopstelling. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding

Bloedsomloop. 1 Inleiding. 2 Meetopstelling. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding Bloedsomloop 1 Inleiding Het menselijk lichaam bestaat uit een zeer groot aantal cellen. Elke cel heeft voedingsstoffen en zuurstof nodig. Elke cel

Nadere informatie

2012 STAATSBLAD No. 42 VAN DE REPUBLIEK SURINAME

2012 STAATSBLAD No. 42 VAN DE REPUBLIEK SURINAME 2012 1 2012 STAATSBLAD VAN DE REPUBLIEK SURINAME WET van 6 maart 2012, houdende wijziging van de Wet Surinaams Bureau voor Standaarden (S.B. 2006 No. 30). DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME, In overweging

Nadere informatie

Brochure Managing Across the Lifecycle

Brochure Managing Across the Lifecycle Brochure Managing Across the Lifecycle Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten. voor Nederlanders. Zorg goed voor uw hart

Hart- en vaatziekten. voor Nederlanders. Zorg goed voor uw hart Hart- en vaatziekten voor Nederlanders Zorg goed voor uw hart Zorg goed voor uw hart Deze folder gaat over gezondheid en hart- en vaatziekten. Eerst vertellen we wat hart- en vaatziekten zijn. Daarna vertellen

Nadere informatie

2 juli 2004, 55e jaargang no. 26

2 juli 2004, 55e jaargang no. 26 2 juli 2004, 55e jaargang no. 26 Ongelukken als gevolg van het niet op de juiste wijze omspringen met elektriciteit moeten - en dit hoeft eigenlijk geen betoog - voorkomen worden, op de werkplek èn daarbuiten.

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

ROTARY HELPT MENSEN Wat kunnen wij doen?

ROTARY HELPT MENSEN Wat kunnen wij doen? ROTARY HELPT MENSEN Wat kunnen wij doen? Doel van de Workshop Hoe kan de Rotary Foundation bijdragen aan club plannen Hoe kan de club de Rotary Foundation gebruiken Door: Uitwisselen ervaring, kruisbestuiving,

Nadere informatie

Kijk, zo klopt het! EEN KIJKJE IN JE HART INHOUD. Je hart? Hard nodig!

Kijk, zo klopt het! EEN KIJKJE IN JE HART INHOUD. Je hart? Hard nodig! N KIJKJ IN J HART Kijk, zo klopt het! Het hart van een volwassene pompt zó hard dat het in één dag een tankwagen van wel 7.000 liter kan vullen. n het hart van een kind? Dat krijgt in één dag een tankwagen

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten

IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten IFRS 15 Disaggregatie van opbrengsten Ralph ter Hoeven Partner Professional Practice Department +31 (0) 8 8288 1080 +31 (0) 6 2127 2327 rterhoeven@deloitte.nl Dingeman Manschot Director Professional Practice

Nadere informatie

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V.

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V. [ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR 1 ASCOM Ascom employs about 2.300 people worldwide Ascom has subsidiaries in 20 countries In H1/2011 Ascom generated revenues of 253.1 MCHF with an EBITDA margin

Nadere informatie

Kennis is de norm. KAM Opleidingen. ISO trainingen. Telefoon:

Kennis is de norm. KAM Opleidingen. ISO trainingen. Telefoon: KAM Opleidingen ISO 14001 trainingen Brochurewijzer Welkom bij KAM Opleidingen Waarom KAM Opleidingen Locaties InCompany training Training op maat Training on the job ISO 14001 opzetten en implementeren

Nadere informatie

Eindexamen biologie vmbo gl/tl II

Eindexamen biologie vmbo gl/tl II REPTIELEN INFORMATIE 1 VERSCHILLENDE GROEPEN In de afbeelding hieronder staan vier soorten reptielen afgebeeld. Elke soort behoort tot een bepaalde groep van de reptielen: dier 1 behoort tot de krokodillen,

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden 1

Arterieel vaatlijden 1 Arterieel vaatlijden 1 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

Hartkatetherisatie. Ballondilatatie

Hartkatetherisatie. Ballondilatatie Hartkatetherisatie Ballondilatatie Het hart is een spier Het hart is ongeveer zo groot als een vuist. Het ligt in de borstkas, iets aan de linkerzijde, tussen de longen. Het hart is een holle spier en

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

2003 Sustainability Report / Rapport

2003 Sustainability Report / Rapport 2003 Sustainability Report / Rapport Statement van de President Dit rapport over Suriname is de laatste bijdrage aan de inlossing van Alcoa's reeds lang bestaande belofte om toegang te verschaffen tot

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

MULO NATUURKUNDE OLYMPIADE WEDEROM EEN GROOT SUCCES

MULO NATUURKUNDE OLYMPIADE WEDEROM EEN GROOT SUCCES 28 augustus 2009-59 e jaargang no. 10 MULO NATUURKUNDE OLYMPIADE WEDEROM EEN GROOT SUCCES Aan de eerste ronde van de MULO Natuurkunde Olympiade hebben dit jaar 1400 scholieren afkomstig van 46 MULO scholen

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Wat komt er op ons af?

Wat komt er op ons af? BUSINESS ASSURANCE ISO 45001 Wat komt er op ons af? Apply veiligheidsdag Hans Snoeren 25 mei 2016 1 EHS Conversion_01_Introduction_Rev 0 SAFER, SMARTER, GREENER Introductions Planning ontwikkeling ISO

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Hart anatomie en fysiologie

Hart anatomie en fysiologie Hart anatomie en fysiologie Anatomie van het hart Het hart is omgeven door een effen vlies, het hartzakje of pericard(3). Het hart ligt in de borstholte, tussen de longen (1), bijna in het midden met de

Nadere informatie

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control Working capital management De toenemende druk op Credit Control Content Introductie (5 slides) Stelling Het dilemma van Credit Control Wat is werk kapitaal Positie Credit Control binnen de onderneming

Nadere informatie

BE Nanoregistry Annual Public Report

BE Nanoregistry Annual Public Report 1 BE Nanoregistry Annual Public Report Carine Gorrebeeck FPS Health, Food Chain Safety & Environment 2 WHY? The objectives of the registry (a.o.): - Traceability: allow competent authorities to intervene

Nadere informatie

HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE

HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE AZ Monica vzw - Florent Pauwelslei 1 - BE-2100 Deurne - T +32 3 320 50 00 - F +32 3 320 56 00 info@azmonica.be - www.azmonica.be 12 Inleiding Uw cardioloog heeft u aangeraden

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

VALUE ENGINEERING: THE H E G A G ME! E

VALUE ENGINEERING: THE H E G A G ME! E VALUE ENGINEERING: THE GAME! Involvement Process for Technical Projects Feedback/Learning/Knowledge Management Involvem ment Business Process Engineering Estimating Project Director Detailed Engineering

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

PRESTATIEVERKLARING. Nr NL. 5. Het systeem of de systemen voor de beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid: 1

PRESTATIEVERKLARING. Nr NL. 5. Het systeem of de systemen voor de beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid: 1 PRESTATIEVERKLARING Nr. 0035 NL 1. Unieke identificatiecode van het producttype: fischer-zykon-anchor FZA, FZA-I, FZA-D 2. Beoogd(e) gebruik(en): Product Metalen ankers voor gebruik in beton (zware lasten)

Nadere informatie

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan?

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? De lever is gelegen in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven links C. Onder rechts D. Onder links Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? A. De aorta B. De holle

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

H.264297.0314. Duplex-onderzoek

H.264297.0314. Duplex-onderzoek H.264297.0314 Duplex-onderzoek Inleiding Van uw huisarts of specialist heeft u het advies gekregen een duplex-onderzoek te laten doen. Het onderzoek gebeurt met een echo-dopplerapparaat en is pijnloos.

Nadere informatie

Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014

Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014 Nadere uiteenzetting prijsaanbieding gemeente Tiel 2014 Aanscherping vereisten accountantscontrole: korte uitleg Aanscherping vereisten accountantscontrole: kwaliteit is het sleutelbegrip! Hoe ziet aanscherping

Nadere informatie

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work.

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work. De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work Merijn Daerden Studentnummer: 850225144 Werkstuk: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

JOB OPENING DEVOPS ENGINEER

JOB OPENING DEVOPS ENGINEER 2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende

Nadere informatie