Leerpsychologie als basis voor effectieve instructie. Liesbeth Kester

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leerpsychologie als basis voor effectieve instructie. Liesbeth Kester"

Transcriptie

1 Leerpsychologie als basis voor effectieve instructie Liesbeth Kester

2 Inhoud Instructie Gagné s instructietheorie (hoofdstuk 10) Constructivisme (hoofdstuk 11) Leren Cognitieve informatieverwerking (hoofdstuk 3) Betekenisvol leren en schema theorie (hoofdstuk 4) Driscoll, M. P. (2005). Psychology of learning for instruction (3 rd edition). Boston: Pearson Education. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 2

3 Instructie Gagné s instructietheorie Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 3

4 Maken jullie in jullie lessen wel eens gebruik van de volgende technieken? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 4

5 Aandacht richten Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 5

6 Informatie organiseren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 6

7 Vragen stellen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 7

8 De boodschap vereenvoudigen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 8

9 Oefening spreiden Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 9

10 Waarom gebruiken jullie deze technieken? Waarom zijn ze effectief? Aandacht richten Informatie organiseren Vragen stellen De boodschap vereenvoudigen Oefening spreiden Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 10

11 Leren Cognitieve informatieverwerkingstheorie Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 11

12 Cognitieve informatieverwerkingstheorie Stadia theorie verwerking begint met zintuiglijke input chunking, herhaling, coderen ophalen Zintuiglijk geheugen visueel auditief Werkgeheugen Lange termijn geheugen aandacht patroonherkenning Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 12

13 Voorbeeld aandacht

14 Processen Aandacht: Patroonherkenning

15 Voorbeeld Werkgeheugen Digit span test

16 Pen en papier bij de hand? Je krijgt 10 seconden om de volgende cijferreeks te memoriseren. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 16

17 Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 17

18 Schrijf de cijferreeks op. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 18

19 Had je het goed? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 19

20 Je krijgt 10 seconden om de volgende cijferreeks te memoriseren. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 20

21 Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 21

22 Schrijf de cijferreeks op. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 22

23 Had je het goed? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 23

24 Je krijgt 10 seconden om de volgende cijferreeks te memoriseren. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 24

25 Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 25

26 Schrijf de cijferreeks op. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 26

27 Had je het goed? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 27

28 Informatie verwerking Aandacht richten Informatie organiseren Vragen stellen De boodschap vereenvoudigen Oefening spreiden Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 28

29 Maken jullie in jullie lessen wel eens gebruik van de volgende technieken? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 29

30 Een realistische context geven Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 30

31 Variatie aanbrengen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 31

32 Feedback geven Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 32

33 Visualiseren stimuleren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 33

34 Waarom gebruiken jullie deze technieken? Waarom zijn ze effectief? Een realistische context geven Variatie aanbrengen Feedback geven Visualiseren stimuleren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 34

35 Leren Schema theorie Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 35

36 Betekenisvol leren en schema theorie Aard van schema s Schema theorie Schema gebaseerde processen Schema s vormen een generieke, schematische kennisstructuur waaraan specifieke situaties gematcht kunnen worden. In andere woorden, schema s bevatten slots die in specifieke situaties geconcretiseerd/ ingevuld kunnen worden. (Anderson, 1978) Kenniseenheden (theoriën, procedures) Mentale modellen sturen uitvoering Accretie/ elaboratie Tuning Herstructurering/ inductie Automatisering 36

37 Betekenisvol leren en schema theorie Schema theorie Eigenschappen: Kenniseenheden: Representaties van concepten: Onderliggende objecten, situaties, gebeurtenissen, acties en scripts. Mentale modellen: Schema s die het probleemoplossen sturen. Aard van schema s Kenniseenheden (theoriën, procedures) Mentale modellen sturen uitvoering Schema gebaseerde processen Accretie/ elaboratie Tuning Herstructurering/ inductie Automatisering 37

38 Betekenisvol leren en schema theorie Aard van schema s Schema theorie Schema gebaseerde processen Processen: Accretie/ elaboratie: Nieuwe concrete informatie wordt begrepen en ingepast in bestaande schema s en zodoende onthouden. Tuning: Bestaande schema s veranderen zodanig dat ze meer overeenkomen met ervaring. Herstructurering/ inductie: Nieuwe schema s ontstaan die oude schema s vervangen of opnemen. Leren door analogie. Kenniseenheden (theoriën, procedures) Mentale modellen sturen uitvoering Accretie/ elaboratie Tuning Herstructurering/ inductie 38

39 Voorbeeld schema

40 Waar gaat dit over? Eerst legt u de spullen op verschillende stapeltjes. Eén stapeltje kan voldoende zijn afhankelijk van de kenmerken van de spullen. Wel is het beter kleine stapeltjes in plaats van (te) grote stapels te maken. Een grote stapel lijkt aantrekkelijk maar levert eerder complicaties op. Gebruik vervolgens het juiste product en volg de aanwijzingen op de verpakking. Wanneer u de hele procedure heeft doorlopen legt u de spullen weer op verschillende stapeltjes waarna u ze naar de juiste plek brengt. De spullen zijn nu klaar voor gebruik. U kunt weer onbezorgd genieten van de zon.

41 Kleding voorzien van UV filter met waspoeder Eerst legt u de spullen op verschillende stapeltjes. Eén stapeltje kan voldoende zijn afhankelijk van de kenmerken van de spullen. Wel is het beter kleine stapeltjes in plaats van (te) grote stapels te maken. Een grote stapel lijkt aantrekkelijk maar levert eerder complicaties op. Gebruik vervolgens het juiste product en volg de aanwijzingen op de verpakking. Wanneer u de hele procedure heeft doorlopen legt u de spullen weer op verschillende stapeltjes waarna u ze naar de juiste plek brengt. De spullen zijn nu klaar voor gebruik. U kunt weer onbezorgd genieten van de zon. (naar voorbeeld van Bransford & Johnson, 1972)

42 Schema constructie Een realistische context geven Variatie aanbrengen Feedback geven Visualiseren stimuleren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 42

43 Maken jullie in jullie lessen wel eens gebruik van de volgende technieken? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 43

44 Demonstreren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 44

45 Ondersteunen en corrigeren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 45

46 Laten oefenen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 46

47 Waarom gebruiken jullie deze technieken? Waarom zijn ze effectief? Demonstreren Ondersteunen en corrigeren Laten oefenen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 47

48 Leren Schema theorie Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 48

49 Aard van schema s Kenniseenheden (theoriën, procedures) Mentale modellen sturen uitvoering Betekenisvol leren en schema theorie Schema theorie Schema gebaseerde processen Accretie/ elaboratie Tuning Herstructurering/ inductie Processen: Accretie/ elaboratie: Nieuwe concrete informatie wordt begrepen en ingepast in bestaande schema s en zodoende onthouden. Tuning: Bestaande schema s veranderen zodanig dat ze meer overeenkomen met ervaring. Herstructurering/ inductie: Nieuwe schema s ontstaan die oude schema s vervangen of opnemen. Leren door analogie. Automatisering: Geautomatiseerde schema s ontstaan door processen als strenghtening waarvoor geen bewuste verwerking meer nodig is. Automatisering 49

50 Schema automatisering Demonstreren Ondersteunen en corrigeren Laten oefenen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 50

51 Samenvattend

52 Gagné s Instructietheorie 9 Richtlijnen 1. Trekken, richten en vasthouden van de aandacht 2. Informeren over de leerdoelen 3. Activeren van voorkennis 4. Presenteren van de leerinhoud 5. Geven van aanwijzingen (guidance) 6. Laten oefenen/ toepassen 7. Geven van feedback 8. Beoordelen van prestaties 9. Verbeteren retentie en transfer 52

53 Instructie Constructivistische benadering

54 Maken jullie in jullie lessen wel eens gebruik van de volgende technieken? Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 54

55 Informatieproblemen oplossen Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 55

56 Ontdekkend leren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 56

57 Samenwerkend leren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 57

58 Probleemgestuurd leren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 58

59 Zelfgestuurd leren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 59

60 Waarom gebruiken jullie deze technieken? Waarom zijn ze effectief? Informatieproblemen oplossen Ontdekkend leren Samenwerkend leren Probleemgestuurd leren Zelfgestuurd leren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 60

61 Leren Constructivisme Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 61

62 Constructivistische benadering Leerdoelen Redeneren Kritisch denken Kennis begrijpen en gebruiken Zelfregulatie Betekenisvolle reflectie 62

63 Constructivistische benadering Complexe omgevingen: Studenten kunnen niet omgaan met de complexiteit van de praktijk als ze er niet mee geoefend hebben (transfer) Sociale interactie: Samenwerkend leren is wezenlijk anders dan individueel leren omdat het niet alleen gaat om het uitwisselen van kennis maar om coconstructie van kennis Meerdere perspectieven/ representaties: Voorkomt oversimplificatie, overgeneralisatie en overconfidence van fenomenen in de complexe werkelijkheid Student-eigenaarschap over leren: Studenten weten zelf het beste wat goed voor ze is Zelfbewustzijn over leren: Reflexitiviteit ( metacognitie), studenten kunnen zich bewust zijn van hun eigen rol in het leerproces Uitgangspunten Complexe, relevante leeromgeving Sociale interactie Meerdere perspectieve/ representaties Studenteigenaarschap over leren Zelfbewustzijn over leerprocessen 63

64 Hogere orde vaardigheden; metacogniteve vaardigheden; zelfregulerend leren vaardigheden; zelfsturend leren vaardigheden; 21 ste eeuwse vaardigheden Informatieproblemen oplossen Ontdekkend leren Samenwerkend leren Probleemgestuurd leren Zelfgestuurd leren Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 64

65 Cognitivisme vs. constructivisme

66 Plaatsbepaling Constructivistische theorie bestaat niet. Het gaat om een verzameling van constructivistische benaderingen van leren en instructie. Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 66

67 Plaatsbepaling Filosofische achtergrond Leertheorie Informatieverwerkingstheorie Instructiebenadering Objectivisme Gagné Interpretivisme Schematheorie Constructivistische benadering Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 67

68 Plaatsbepaling Vanwege de tegenstelling tussen het objectivisme en het interpretivisme ligt er aan de constructivistische benadering geen duidelijk geheugenmodel ten grondslag Constructivistische benadering is meer een filosofische benadering Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 68

69 Concluderend Constructivistische aannames leiden soms tot controversies Objectivistische instructietheorieën zoals die van Gagné lijken per filosofische definitie niet te verenigen met interpretivistische, constructivistische benaderingen MAAR, er is consensus over: 1. Alleen de actieve lerende is een succesvolle lerende 2. Leren door voorbeelden en leren door te doen helpt begrip 3. Leren om te begrijpen is beter dan uit het hoofd leren 4. De sociale structuur van de leeromgeving is belangrijk

70 Merrill s vijf instructieprincipes 1. Presenteer realistische taken 2. Activateer voorkennis 3. Demonstreer de leerinhoud 4. Laat de leerinhoud toepassen 5. Laat de leerinhoud integreren in de persoonlijke, sociale omgeving Merrill, M. D. (2002). First principles of instruction. Educational Technology Research and Development, 50(3), Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 70

71 Hele taak instructieontwerp modellen

72 Voorbeeld hele taak model Vier componenten instructie ontwerp model Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 72

73 Hele taak modellen Deeltaakmodellen Atomistisch Hele taakmodellen Holistisch Fragmentatie Integratie Compartementalisatie Coördinatie Weinig transfer Transfer Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectief instructie 73

74 Bedankt voor jullie aandacht!

Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectieve instructie

Cognitieve leerpsychologie als basis voor effectieve instructie leerpsychologie als basis voor effectieve instructie Deel 1 - Leren informatieverwerkingstheorie Liesbeth Kester leerpsychologie als basis voor effectief instructie 3 Inhoud Deel 1 - Leren informatieverwerking

Nadere informatie

Hoe gebruik je AV materiaal effectief in je lessen?

Hoe gebruik je AV materiaal effectief in je lessen? Hoe gebruik je AV materiaal effectief in je lessen? Leren door te kijken, te doen en te delen Liesbeth Kester Inhoud A(udio)V(isueel) materiaal Inventarisatie parameters Ontwerpprincipes Theoretische achtergrond

Nadere informatie

Kwaliteit in Beeld. Leren door te kijken, te doen en te delen

Kwaliteit in Beeld. Leren door te kijken, te doen en te delen Kwaliteit in Beeld Leren door te kijken, te doen en te delen De Educatieve Kijkwijzer De Educatieve Kijkwijzer Kwaliteit Functies Extra s Kwaliteit Kwaliteit Cognitieve Theorie van Multimedia Leren Mayer,

Nadere informatie

BKO cursus. Leertheorieën en didactiek. Olga Firssova, CELSTEC, Open University of the Netherlands

BKO cursus. Leertheorieën en didactiek. Olga Firssova, CELSTEC, Open University of the Netherlands BKO cursus Leertheorieën en didactiek Olga Firssova, CELSTEC, Open University of the Netherlands Workshop Leertheorieën en didactiek: programma 14.00-14.10 Doelen en ambities 14.10-14.45 Van leertheorie

Nadere informatie

BKO cursus. Leertheorieën en didactiek. 20 februari 2012 (Virtuele cursus BKO) Olga Firssova, CELSTEC, Open University of the Netherlands

BKO cursus. Leertheorieën en didactiek. 20 februari 2012 (Virtuele cursus BKO) Olga Firssova, CELSTEC, Open University of the Netherlands BKO cursus Leertheorieën en didactiek Olga Firssova, CELSTEC, Open University of the Netherlands 20 februari 2012 (Virtuele cursus BKO) BKO Leertheorieën en didactiek online 20 februari 9.00-10.30 - Even

Nadere informatie

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Samenvatting van het artikel van Henry L. Roediger III, Mary A. Pyc (2012), Inexpensive techniques to improve education: Applying cognitive pgychology

Nadere informatie

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning

Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Het landschap van methodieken en tools voor blended learning Jos Fransen Lector Teaching, Learning & Technology SURF SIG Blended Learning - 20-09-2017 definities van blended learning blended learning of

Nadere informatie

Basisworkshop 4C/ID. Doel basisworkshop. Programma. Opdracht. 4CID Wat is het? Programma

Basisworkshop 4C/ID. Doel basisworkshop. Programma. Opdracht. 4CID Wat is het? Programma Basisworkshop 4C/ID Iwan Wopereis Centre for Learning Sciences and Technologies (CELSTEC) Open Universiteit Nederland 5 maart 2010, Studiecentrum OUNL, Utrecht Doel basisworkshop Na afloop van deze workshop

Nadere informatie

FICHE 1: Gf - Vloeiende intelligentie KENMERKEN EN AANBEVELINGEN GISLEEN RAUWS

FICHE 1: Gf - Vloeiende intelligentie KENMERKEN EN AANBEVELINGEN GISLEEN RAUWS 2015 FICHE 1: Gf - Vloeiende intelligentie KENMERKEN EN AANBEVELINGEN [Typ hier] [Typ hier] UIT: Intelligentiemeting in nieuwe banen: de integratie van het CHC-model in de psychodiagnostische praktijk.

Nadere informatie

LA KOL 12-13 Bijeenkomst 4

LA KOL 12-13 Bijeenkomst 4 LA KOL 12-13 Bijeenkomst 4 Terugblik bijeenkomst 3: 4: cognitieve ontwikkeling - ontwikkeling/leren/rijpen - geheugen - vormen van leren Opdrachten: - Deskundigen verdiepen - lezen H7 - Presentatie materialen

Nadere informatie

Effectieve maatregelen

Effectieve maatregelen Effectieve maatregelen In het taal- en rekenonderwijs Pieter Danes 27 maart 2012 Bijeenkomst Taal in mbo 01-11-2011 Presentatie toen: Van Anja Schaafsma (ROC Mondriaan) Over effectief onderwijs Presentatie

Nadere informatie

*..\filmpjes\roltrap stopt.flv.flv

*..\filmpjes\roltrap stopt.flv.flv voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Welke beeld heb jij bij activerende didactiek? Neem eerst even denktijd. Vergelijk daarna met je buur. Dolf Janson..\filmpjes\roltrap stopt.flv.flv

Nadere informatie

Voorbeeldmateriaal cursus O.23.4.1.1: Ontwerpen van onderwijs en opleidingen

Voorbeeldmateriaal cursus O.23.4.1.1: Ontwerpen van onderwijs en opleidingen Voorbeeldmateriaal cursus O.23.4.1.1: Ontwerpen van onderwijs en opleidingen Cursusintroductie Inhoud van de cursus In de cursus Ontwerpen van onderwijs en opleidingen, gaat u met behulp van het door van

Nadere informatie

Innovatief Onderwijs Ontwerpen. Jeroen van Merriënboer

Innovatief Onderwijs Ontwerpen. Jeroen van Merriënboer Innovatief Onderwijs Ontwerpen Jeroen van Merriënboer VU Amsterdam Onderwijsdag, 6 Februari 2015 Inhoud Het transferprobleem Levensechte taken en 4C/ID Zelfgestuurd leren Voorbeelden Conclusies en Vragen

Nadere informatie

Effectief Leren van Multimedia. Liesbeth Kester CELSTEC Open Universiteit

Effectief Leren van Multimedia. Liesbeth Kester CELSTEC Open Universiteit Effectief Leren van Multimedia Liesbeth Kester CELSTEC Open Universiteit Verbale informatie + Multimedia =? Digit-span test Werkgeheugen Cognitieve belastingstheorie Inhoud Intrinsieke belasting Instructie

Nadere informatie

Systematisch Ontwerpen van Blended Learning

Systematisch Ontwerpen van Blended Learning Systematisch Ontwerpen van Blended Learning Jeroen J.G. van Merriënboer Lezing voor KU Leuven Kulak, 6 december 2012, Kortrijk Inhoud Waarom bestaat 4C/ID? 4C/ID en gebruik van ICT Hoe blended mag het

Nadere informatie

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars.

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. Auteur: Anneke Lucassen Zelfevaluatie begeleiden bij zelfstandig

Nadere informatie

Kwaliteit van leermateriaal

Kwaliteit van leermateriaal Kwaliteit van leermateriaal Hendrianne Wilkens & Arno Reints h.wilkens@clu.nl a.reints@clu.nl www.clu.nl Over het CLU Expertisecentrum Leermiddelenontwikkeling evalueren van leermiddelen maken van leermiddelen

Nadere informatie

REFLECTIVE PRACTICE. Teamtraining begeleidingsvaardigheden

REFLECTIVE PRACTICE. Teamtraining begeleidingsvaardigheden REFLECTIVE PRACTICE Teamtraining begeleidingsvaardigheden Ontwerp en Ontwikkeling: Freda Vasse Implementatie en evaluatie: Freda Vasse en Marcel Bruist Praktijkopleiding VU medisch centrum HGZO congres

Nadere informatie

KOL bijeenkomst 3 12-13

KOL bijeenkomst 3 12-13 KOL bijeenkomst 3 12-13 Terugblik: H1:demotoets uitwisselen Bijeenkomst 2 leerstijlen (slb) Wat heb je afgelopen stagedagen gezien/gedaan dat te maken heeft met leren? Aanvullen spin leren: Mijn leren

Nadere informatie

Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant. Wilfred Rubens

Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant. Wilfred Rubens Blended learning: van gaarkeuken tot sterrenrestaurant Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Programma Voorstellen en doelen Blended learning? Modellen blended learning Blended learning = koken Voorbeelden

Nadere informatie

Functioneel rekenen. Wat? Waarom? opdracht: Doelen van vandaag: 1. Doel van wiskunde-onderwijs

Functioneel rekenen. Wat? Waarom? opdracht: Doelen van vandaag: 1. Doel van wiskunde-onderwijs Doelen van vandaag: Functioneel rekenen - Samen reflecteren en inzien wat het uiteindelijke doel, de essentie is van wiskunde-onderwijs. - De begrippen functioneel rekenen, realistisch rekenen en levensecht

Nadere informatie

Inleiding Onderzoek, een lessen-cyclus voor MT/AD 3.

Inleiding Onderzoek, een lessen-cyclus voor MT/AD 3. Inleiding Onderzoek, een lessen-cyclus voor MT/AD 3. Hans Timmermans. De Onderzoekscyclus: In de bovenstaande figuur is schematisch de onderzoekscyclus weergegeven. - Er is een onderwerp van onderzoek.

Nadere informatie

Evalueren en Beoordelen in het Leerproces Ellen Klatter - Cees Appel

Evalueren en Beoordelen in het Leerproces Ellen Klatter - Cees Appel Evalueren en Beoordelen in het Leerproces Ellen Klatter - Cees Appel Scholingsdag woensdag 14 juni 2006 Stichting Consortium PGO Evalueren/beoordelen Leerproces Competentiegericht onderwijs moet zijn ingevoerd

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Modelen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Hoe ziet het modelen er in de 21 ste eeuw uit? Is flipping the classroom dan

Nadere informatie

E-learning Solliciteren. Sanne van Hoof 2 juli 2014

E-learning Solliciteren. Sanne van Hoof 2 juli 2014 E-learning Solliciteren Sanne van Hoof 2 juli 2014 Inhoud workshop 1. Introductie 2. E-learning 3. Nieuwe module: Solliciteren 4. Didactisch concept 5. Inhoud 6. Aanvullend materiaal: Handreikingen 7.

Nadere informatie

Het Fundament voor goed rekenonderwijs

Het Fundament voor goed rekenonderwijs Het Fundament voor goed rekenonderwijs september 2011 Ina Cijvat Door vroegtijdige interventies kunnen alle kinderen getalbegrip ontwikkelen. Preventie van rekenproblemen Leerlijnen / tussendoelen kennen

Nadere informatie

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren Emmy Vrieling Overzicht presentatie Wat is zelfgestuurd leren? Aanleiding Doelen Zeven ontwerpprincipes Diagnostisch instrument Interventies op basis van

Nadere informatie

De koekbeurt Martine Brunt Methoden en strategieën voor onderwijsontwerpen

De koekbeurt Martine Brunt Methoden en strategieën voor onderwijsontwerpen De koekbeurt Een instructieontwerp van een praktische voor leerlingen met een meervoudige handicap in het voortgezet speciaal onderwijs volgens het system approach model 24-2-2010 Martine Brunt Methoden

Nadere informatie

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK Wat is feedback? Alle informatie die ons gedrag stuurt in de richting van een bepaald doel is feedback (veel en dikwijls onbewust). Voor onderwijs:

Nadere informatie

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren Emmy Vrieling Overzicht presentatie Ø Waarom zelfgestuurd leren? Ø Wat is zelfgestuurd leren? Ø Instrumenten voor de praktijk Ø Aan de slag met modelleren

Nadere informatie

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1 voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Dolf Janson www.jansonadvies.nl 1 energie 9-10-2013 Teken eens het verloop van het energieniveau van je leerlingen tijdens een ochtend. tijd Hoe komen

Nadere informatie

Educatief arrangeren rond LOB

Educatief arrangeren rond LOB Educatief arrangeren rond LOB Vorige week Contact met de docent deze week NAW-gegevens via CF Afspraken met begeleider Maken van het Werkplan Voorbereiden van het interview Vragen naar aanleiding van vorig

Nadere informatie

Ondernemerschaponderwijs. Kansloze onderneming?

Ondernemerschaponderwijs. Kansloze onderneming? Ondernemerschaponderwijs Kansloze onderneming? Probleemstelling Theoretisch kader Methode van Onderzoek Resultaten Conclusie Discussie Effectiviteit van Ondernemerschaponderwijs Probleemstelling Belang

Nadere informatie

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Heerlen, 13 sep 2011, Hogeschool Zuyd, Heerlen Dr. Bert Hoogveld, Open Universiteit, CELSTEC Drs. Diny Ebrecht, Open Universitieit, CELSTEC. Visionen für die

Nadere informatie

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training

De plaats van e-learning. Aanpak. Modaal. Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? Voordelen van online training Wat kan E-learning onderwijskundig nu echt bijdragen? De plaats van e-learning dr. Wiebe de Vries Aanpak Waarom Onderwijsmethode Educatie items Evidence based Nadelen Treatment recommendation. Instruction

Nadere informatie

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen

Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Stap 2 Leeractiviteiten ontwerpen Bij het ontwerpen van een leeractiviteit is het belangrijk dat je vertrekt vanuit het doel dat je ermee hebt. Het overzicht leeractiviteit organiseren geeft een aantal

Nadere informatie

Roadmap Les voor de toekomst Weten wat je moet doen als je niet weet wat je moet doen.

Roadmap Les voor de toekomst Weten wat je moet doen als je niet weet wat je moet doen. Roadmap Les voor de toekomst Weten wat je moet doen als je niet weet wat je moet doen. Auteur: Guus Geisen, irisz Inleiding Deze uitwerking is een suggestie voor verschillende lessen rondom duurzaamheid.

Nadere informatie

De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden. Nieuwegein, 10 november 2015

De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden. Nieuwegein, 10 november 2015 De ontwikkeling van effectieve leerstrategieën en metacognitieve vaardigheden Nieuwegein, 10 november 2015 Geef leerlingen een stuur! Even kennismaken Lineke van Tricht ECHA specialist in gifted education

Nadere informatie

Hoorcollege 1 datavisualisatie 21-11-12

Hoorcollege 1 datavisualisatie 21-11-12 Hoorcollege 1 21-11-12 docenten! http://vimeo.com/31244010#at=10 hoorcollege 1 introductie HVA CMD V2 21 november 2012!! justus sturkenboom! j.p.sturkenboom@hva.nl! yuri westplat! y.westplat@hva.nl! vandaag

Nadere informatie

De Kleine Prins Expertisecentrum

De Kleine Prins Expertisecentrum De Kleine Prins Expertisecentrum Femke Rienstra f.rienstra@dekleineprins.nl 31/10/16 2 Executieve Functies Kennis m.b.t. Executieve Functies (EF), de ontwikkeling ervan en het kunnen herkennen van de EF

Nadere informatie

User Centered Design. Analyseren van de interviews

User Centered Design. Analyseren van de interviews User Centered Design Analyseren van de interviews Analyse Wat we hebben gezien/gehoord Wat het betekent Waarom het belangrijk is Analyse: Waar ben je naar op zoek? Gedrag Gevoel Filosofie Voorkeur Verwachtingen

Nadere informatie

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP 15-03-2013 Inhoud Het neuropsychologisch denkkader De schoolsetting Ter ondersteuning bij het kind met

Nadere informatie

aandacht, informatieverwerking, geheugen, sturingsvaardigheden zelfvertrouwen, stemming, reacties door frustraties wisselwerking tussen emoties en factoren uit de omgeving drive hebben, nodige energie

Nadere informatie

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Persoonlijke ontwikkeling Studievaardigheden

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Persoonlijke ontwikkeling Studievaardigheden BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 7 Inleiding en leerdoelen Leren en studeren is een belangrijk onderdeel in je opleiding tot verpleegkundige. Om beter te leren studeren is het belangrijk niet

Nadere informatie

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters

Visualiseren en leren met animaties. Pieter Wouters Visualiseren en leren met animaties Pieter Wouters 1 Programma Multimedia en animaties Waarom animaties gebruiken? Hoe worden animaties door mensen verwerkt? Welke problemen ontstaan hierbij? Oplossingen

Nadere informatie

Start Master begeleid Onderwijswetenschappen: de basis. + sprint in de cursus Ontwerpen van leersituaties: Theoretische kaders

Start Master begeleid Onderwijswetenschappen: de basis. + sprint in de cursus Ontwerpen van leersituaties: Theoretische kaders Start Master begeleid Onderwijswetenschappen: de basis + sprint in de cursus Ontwerpen van leersituaties: Theoretische kaders Programma bijeenkomst 6 september Introductie, kennismaking en afstemming verwachtingen

Nadere informatie

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen?

Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Innovatieve vormen van leren, wat betekent dat voor toetsen? Dr. Mary Dankbaar programma manager e-learning, Erasmus MC Inhoud Ontwikkelen en beoordelen kennis Ontwikkelen en beoordelen van vaardigheden

Nadere informatie

Oktober 2013 Wanneer gaat leren renderen?

Oktober 2013 Wanneer gaat leren renderen? Certificering In het domein IT Service Management word heel wat geleerd, voor ITIL versie 2 en 3 zijn al sinds het uitkomen van deze Best Practices standaard trainingen ontwikkeld die leiden tot certificering

Nadere informatie

BASISPLAN, PROCESFASENFORMULIER & OBSERVATIEFORMULIER BEELDENDE VORMING. Bloeiende bloemen. Lesvoorbereiding beeldende vorming

BASISPLAN, PROCESFASENFORMULIER & OBSERVATIEFORMULIER BEELDENDE VORMING. Bloeiende bloemen. Lesvoorbereiding beeldende vorming Bloeiende bloemen Lesvoorbereiding beeldende vorming Carlijn Luttikhuizen PEH16DA Basisplan : Les: Groep: Bron/Methode: Datum: Betekenis Wat zijn de inhouden en associatiemogelijkheden? Vorm Met behulp

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Evaluatieonderzoek workshop Nieuws van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Verwachting, waardering en leerwinst van de Workshop Nieuws Laura Gil Castillo en Eva Mulder, januari 2009 Universiteit

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop?

Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop? Flipped classroom: hoger onderwijs op zijn kop? Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com LEARNING LAB 1 Sessieleider: Wilfred Rubens 14.15 17.15 uur / zaal E-1.20 http://www.slideshare.net/wrubens http://www.wilfredrubens.com

Nadere informatie

Rijke Lessen. zetten je aan het denken. Handleiding(etje) Minka Dumont 26 november 2009 SLO - Landelijke Plusklasnetwerkdag

Rijke Lessen. zetten je aan het denken. Handleiding(etje) Minka Dumont 26 november 2009 SLO - Landelijke Plusklasnetwerkdag Rijke Lessen zetten je aan het denken Minka Dumont 2009 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com Handleiding(etje) Minka Dumont 26 november 2009 SLO - Landelijke Plusklasnetwerkdag Onthouden Kunnen ophalen

Nadere informatie

Oranje stappers maak je zo

Oranje stappers maak je zo Handleiding groep 3-8 Oranje stappers maak je zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe je een oranje stapper van Jeelo maakt. Voor groep 3-4 wijzer 2008 Zo maak je oranje

Nadere informatie

LEER STUDEREN MET Spaced Practice SPREID JE STUDEERMOMENTEN IN DE TIJD

LEER STUDEREN MET Spaced Practice SPREID JE STUDEERMOMENTEN IN DE TIJD Spaced Practice SPREID JE STUDEERMOMENTEN IN DE TIJD Start je planning voor je toetsen vroeg genoeg en maak hiervoor dagelijks een beetje tijd vrij. 5 uren verspreid over 2 weken is beter dan 5 uur aan

Nadere informatie

Onderwijs Maak Je Samen DENKBEELDEN LEREN MET BEELDEN. TREIN Volgorde. CIRKEL Omschrijven van... BLOEM Beschrijf kenmerken. STRIK Oorzaak en gevolg

Onderwijs Maak Je Samen DENKBEELDEN LEREN MET BEELDEN. TREIN Volgorde. CIRKEL Omschrijven van... BLOEM Beschrijf kenmerken. STRIK Oorzaak en gevolg king in samenwerking in in samenwerking samenwerking TREIN Volgorde CIRKEL Omschrijven van... Eerst..., dan... BLOEM Beschrijf kenmerken Wat weet je van...? STRIK Oorzaak en gevolg De... is... KAPSTOK

Nadere informatie

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum In 'The Parallel Curriculum' van Tomlinson et al. (2009) worden de 'Habits of Mind' van mensen die intelligent handelen beschreven, op basis van onderzoek

Nadere informatie

De onderwijsmethode Directe instructie

De onderwijsmethode Directe instructie De onderwijsmethode Directe instructie 1. Wat is Directe instructie? Directe instructie is een onderwijsmethode die nadruk legt op structuur, duidelijkheid en positieve ondersteuning van de student (Ebbens

Nadere informatie

Leeratelier: Het geheugen

Leeratelier: Het geheugen Leeratelier: Het geheugen We denken dat sommige mensen intelligent zijn, terwijl ze alleen maar een goed geheugen hebben. Frédéric Dard 1. Werking geheugen 1.1 Wat is geheugen? 1.2 Drie soorten geheugen

Nadere informatie

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren STIMULEREN VAN LEREN IN STUDENTGERICHTE LEEROMGEVINGEN? Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren Probleemgestuurd leren Projectonderwijs Casusgebaseerd onderwijs

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld EF-groep Almeers Talentenlab. Patricia Versnel, BO/onderwijsdesign

Praktijkvoorbeeld EF-groep Almeers Talentenlab. Patricia Versnel, BO/onderwijsdesign Praktijkvoorbeeld EF-groep Almeers Talentenlab Patricia Versnel, BO/onderwijsdesign Film https://www.youtube.com/watch?v=8hubnrew-y Samenvatting film Begaafde leerlingen Grotere ondersteuningsbehoefte

Nadere informatie

TOEGANKELIJK ONDERWIJS Universal Design for Learning. Leerlingen zijn verschillend! Diversiteit is de realiteit! Uitdaging voor elke leerkracht

TOEGANKELIJK ONDERWIJS Universal Design for Learning. Leerlingen zijn verschillend! Diversiteit is de realiteit! Uitdaging voor elke leerkracht TOEGANKELIJK ONDERWIJS Universal Design for Learning Bjorn Carreyn Filip Dehaene Hendrik Despiegelaere Mieke Theys Leerlingen zijn verschillend! Diversiteit is de realiteit! Uitdaging voor elke leerkracht

Nadere informatie

Systeemdenken in de klas

Systeemdenken in de klas Systeemdenken in de klas Systeemdenken en denkgewoonten Jan Jutten www.natuurlijkleren.org 1 1. Inleiding Het onderwijs in onze tijd houdt onvoldoende gelijke tred met wat er nodig is aan kennis, vaardigheden

Nadere informatie

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 bijlage 1 Bijlage 1: Algemene instapcompetenties

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat

Je bent jong en je wilt wat Je bent jong en je wilt wat Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong een vve-masterclass opbrengstgericht werken Doel masterclass a. aandacht voor ontwikkelingsvoorsprong, b. uitwisselen van ervaringen,

Nadere informatie

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Observatie Beperkingen komen vaak voor bij volgende motorische activiteiten: Transfers Houding Reiken en grijpen Balans Stappen

Nadere informatie

Beter bij de Les. Marthe van der Donk, Ariane Tjeenk-Kalff, Anne-Claire Hiemstra-Beernink

Beter bij de Les. Marthe van der Donk, Ariane Tjeenk-Kalff, Anne-Claire Hiemstra-Beernink Beter bij de Les Marthe van der Donk, Ariane Tjeenk-Kalff, Anne-Claire Hiemstra-Beernink Drie onderwerpen die aan bod komen 1. Wat zijn executieve functies? 2. Wat is een cognitieve training en wanneer

Nadere informatie

Hoe werken met de portfolio s? In de portfolio s is een duidelijke leerlijn ingebouwd.

Hoe werken met de portfolio s? In de portfolio s is een duidelijke leerlijn ingebouwd. VRAAG 7 Hoe werken met de portfolio s? In de portfolio s is een duidelijke leerlijn ingebouwd. We beschouwen attitudes als voedingsbodem voor het leren leren. - Eerste graad: expliciteren : binnencirkel

Nadere informatie

het lerende puberbrein

het lerende puberbrein het lerende puberbrein MRI / fmri onbalans hersenstam of reptielenbrein automatische processen, reflexen, autonoom het limbisch systeem of zoogdierenbrein cortex emotie, gevoel, instinct, primaire behoeften

Nadere informatie

Module 1b: Constructivisme

Module 1b: Constructivisme Module 1b: Constructivisme Studielast: 14 uur Doel: Het verder vormen van de eigen onderwijsvisie. Dit ook in relatie met het gebruik van ICT en Muziek op school. Inhoud: Het hier navolgende artikel vormt

Nadere informatie

Onderwijsbehoeften: - Korte instructie - Afhankelijk van de resultaten Test jezelf toevoegen Toepassing en Verdieping

Onderwijsbehoeften: - Korte instructie - Afhankelijk van de resultaten Test jezelf toevoegen Toepassing en Verdieping Verdiepend Basisarrange ment Naam leerlingen Groep BBL 1 Wiskunde Leertijd; 5 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 5 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten.

Nadere informatie

cjcbejbv ejveneke nvknevm m

cjcbejbv ejveneke nvknevm m Welkom! Bij de miniconferentie Formatief toetsen 26 maart 2013 cjcbejbv ejveneke nvknevm m Cees van der Vleuten Universiteit Maastricht Aanleiding voor deze middag Doelen van vanmiddag Kennismaken - ontmoeten

Nadere informatie

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Heerlen, 4 oktober 2011, Hogeschool Zuyd, Heerlen Dr. Bert Hoogveld, Open Universiteit, CELSTEC Drs. Diny Ebrecht, Open Universitieit, CELSTEC. Visionen für

Nadere informatie

CURRICULAIR SPINNENWEB. Het Spinnenweb-model is een onderwijs invloed-model wat bestaat uit 10 verschillende componenten.

CURRICULAIR SPINNENWEB. Het Spinnenweb-model is een onderwijs invloed-model wat bestaat uit 10 verschillende componenten. DANAI FUENGSHUNUT - 0470244@hrnl - LA2 - Modellen Analyse AFKORTING SA 4C/ID - 4MAT ARCS ONTWERPER D Dick, LM Carey & JO Carey J Van Merriënboer, O Jelsma & F Paas JJH van den Akker B McCarthy J Keller

Nadere informatie

1 Extra-murosactiviteiten: Een vat vol opportuniteiten

1 Extra-murosactiviteiten: Een vat vol opportuniteiten HUMANE WETENSCHAPPEN 1 Extra-murosactiviteiten: Een vat vol opportuniteiten Inleiding Vanuit de pedagogische begeleidingsdienst pleiten we om leerlingen mee te voeren in rijke en gevarieerde leeromgevingen.

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

WELKOM. Dorien Gerards (Zuyd hogeschool)

WELKOM. Dorien Gerards (Zuyd hogeschool) WELKOM Dorien Gerards (Zuyd hogeschool) Klinisch redeneren in het fysiotherapie onderwijs TMO okt. 2011, vol 30 nr 5 programma Fysiotherapie Klinisch redeneren Aspecten van 4C-ID Onderzoek Discussie Fysiotherapie

Nadere informatie

Leeromgeving en organisatie

Leeromgeving en organisatie Leeromgeving en organisatie Lesdoel Ik kan een les voorbereiden a.d.h.v. het lesplanformulier van Geerligs. Hoe word ik een goede leraar? Kunst of kunde? Kun je het leren: Ja/Nee Wat doe je hier dan nog?

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

Blauwe stenen leer je zo

Blauwe stenen leer je zo Handleiding groep 3-8 Blauwe stenen leer je zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe je een steen van Jeelo leert. Voor groep 3-4 wijzer 2009 Zo leer je blauwe stenen

Nadere informatie

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + +

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + + Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands? - + + De gebruikte methoden stellen duidelijke (toetsbare) doelen en leerlijnen voor begrijpend lezen. Zwakke lezers krijgen een aanvullend

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

Woordenschat Een vak apart?

Woordenschat Een vak apart? Woordenschat Een vak apart? Learning words Inside & out Tessa de With Enschede Woensdag 28 oktober 2009 3 Het voorbeeld van de muis Een model van het leren lezen Begrijpend luisteren Woordenschat Technisch

Nadere informatie

Helpende gedachten. (Deel 2)

Helpende gedachten. (Deel 2) Helpende gedachten. (Deel 2) Executieve functies Helpende gedachten zijn probleem overstijgende gedachten. Een kind in de klas met leer- of gedragsproblemen? Zwakke executieve functies zijn hier vaak een

Nadere informatie

STIMULERENDE STIJLEN. voor leerlingen en lesgevers

STIMULERENDE STIJLEN. voor leerlingen en lesgevers STIMULERENDE STIJLEN voor leerlingen en lesgevers functiebeperking kansarmoede persoonlijkheid geslacht Leerstijlen 1. het concept BUITEN NA dagelijks leven DE LES Leerstijlen IN DE LES lesdidactiek leerproces

Nadere informatie

Training KED-Coach Gevorderd

Training KED-Coach Gevorderd Training KED-Coach Gevorderd Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en

Nadere informatie

Taxanomie van Bloom en de kunst van het vragen stellen. Anouk Mulder verschil in talent

Taxanomie van Bloom en de kunst van het vragen stellen. Anouk Mulder verschil in talent Onthouden Kunnen ophalen van specifieke informatie, variërend van feiten tot complete theorieën Opslaan en ophalen van informatie (herkennen) Kennis van data, gebeurtenissen, plaatsen Kennis van belangrijkste

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 1 ALGEMENE HANDLEIDING BLIKSEM

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 1 ALGEMENE HANDLEIDING BLIKSEM INHOUDSOPGAVE VOORWOORD ALGEMENE HANDLEIDING BLIKSEM. Wat is BLIKSEM en voor wie is het bedoeld?.2 Wetenschappelijke onderbouwing.2. Wat is er bekend uit onderzoek naar effectieve begrijpend leesinstructie?.2.2

Nadere informatie

rijk onderwijs in de 21e eeuw

rijk onderwijs in de 21e eeuw rijk onderwijs in de 21e eeuw Dolf Janson WPO artikel 8: schoolloopbaan 1. Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat de leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces kunnen doorlopen. Het wordt afgestemd

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving

Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Betekenisvol Leren Onderwijzen in de werkplekleeromgeving Kempelonderzoekscentrum Jeannette Geldens, lector Monique van der Heijden, promovenda-docentonderzoeker Herman L. Popeijus, erelector Doelen en

Nadere informatie

FICHE 3: Gsm - Kortetermijngeheugen

FICHE 3: Gsm - Kortetermijngeheugen 2015 11 FICHE 3: Gsm - Kortetermijngeheugen KENMERKEN EN AANBEVELINGEN [Geef tekst op] UIT: Intelligentiemeting in nieuwe banen: de integratie van het CHC-model in de psychodiagnostische praktijk. Walter

Nadere informatie

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 3

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 3 MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 3 Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R 1 Doelen van deze module M Deze module gaat over: G jezelf beter begrijpen; G weten hoe je continu over

Nadere informatie

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht Hoe zet ik deelnemers aan het werk om zich kennis eigen te maken? Hoe sluit ik beter aan bij het kennisniveau van de deelnemers Hoe maak ik kennisoverdracht actief? Leestafel Op een tafel in de zaal liggen

Nadere informatie

Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model

Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model Richtlijn Het Activerende Directe Instructie Model Omschrijving Verwijzing naar Doelgroep Opsteller Intern document die uitleg geeft over het activerende directe instructiemodel. Vaardigheidsmeter Betrokken

Nadere informatie

Voorbeeldmateriaal cursus O.21.4.1.1: Ontwerpen van leersituaties: theoretische kaders

Voorbeeldmateriaal cursus O.21.4.1.1: Ontwerpen van leersituaties: theoretische kaders Voorbeeldmateriaal cursus O.21.4.1.1: Ontwerpen van leersituaties: theoretische kaders Studietaak 1: Leertheorie, instructietheorie en de praktijk van instructieontwerpen Inleiding In deze cursus nemen

Nadere informatie