Een vergelijking van het begrip schadevergoeding in de btw in de periode vóór en na het arrest van het HvJ EG Société thermale d Eugénie-les-Bains

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een vergelijking van het begrip schadevergoeding in de btw in de periode vóór en na het arrest van het HvJ EG Société thermale d Eugénie-les-Bains"

Transcriptie

1 Een vergelijking van het begrip schadevergoeding in de btw in de periode vóór en na het arrest van het HvJ EG Société thermale d Eugénie-les-Bains Door: Mark van der Wielen 2007/ 2008

2 Inhoudsopgave Bladzijde Hoofdstuk 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 2 Het begrip schadevergoeding vóór het arrest van het HvJ Société thermale d Eugénie-les-Bains Algemene btw-aspecten van een schadevergoeding Een overzicht van de jurisprudentie met betrekking tot schadevergoedingen voor het arrest HvJ Société Tussenconclusie van het begrip schadevergoeding voor HvJ Société 10 Hoofdstuk 3 Een nadere analyse van het arrest HvJ Société Feiten van het geding, rechtskader en aan het HvJ gestelde prejudiciële vraag De conclusie van de Advocaat Generaal De uitspraak van het HvJ Société Korte analyse van het arrest HvJ Société 15 Hoofdstuk 4 Het begrip schadevergoeding voor de btw na het HvJ Société 17 Hoofdstuk 5 Conclusie 20 Literatuurlijst 22 1

3 Hoofdstuk 1 Inleiding Het begrip schadevergoeding voor de btw heeft altijd al veel stof doen opwaaien in btw-land. Een schadevergoeding heeft btw-technisch gezien twee kanten. Enerzijds is het de vraag in hoeverre de btw op kosten die gedekt worden uit een schadevergoeding in aftrek kan worden gebracht. 1 Anderzijds is het de vraag of een schadevergoeding, die een ondernemer ontvangt, belastbaar is voor de btw. Mijn verhandeling zal alleen ingaan op deze laatste vraag in vergelijking met het recente arrest van het Hof van Justitie EG Société thermale d Eugénie-les-Bains. Het Hof van Justitie EG (hierna HvJ) heeft in de zaak Société thermale d Eugénie-les-Bains 2 (hierna: HvJ Société) kort gezegd aangegeven dat betaalde voorschotten voor geannuleerde hotelovernachtingen zijn aan te merken als een voor de btw onbelastbare schadevergoeding. Naar mijn mening heeft dit arrest een nieuw licht geworpen op het begrip schadevergoeding voor de btw. In deze verhandeling zal ik hier nader op ingaan. De opbouw van mijn verhandeling is als volgt. Allereerst beschrijf ik het begrip schadevergoeding voor de btw in de situatie zoals deze gold voor het arrest HvJ Société. Vervolgens geef ik een diepere analyse van het arrest HvJ Société. Op het laatst geef ik mijn conclusie voor wat betreft het begrip schadevergoeding in de periode voor de zaak HvJ Société en in de periode na deze zaak. Gezien het Europese karakter van deze studie zal ik voornamelijk ingaan op jurisprudentie van het HvJ en de btw-richtlijn. 1 Vergelijk hierbij het arrest van de Hoge Raad van 24 september 1980, nr , BNB 1980/303 ( het schadevaardersarrest ) 2 HvJ EG, Eerste kamer, 18 juli 2007, nr. C-277/05 Société thermale d Eugénie-les-Bains, VN 2007/

4 Hoofdstuk 2 Het begrip schadevergoeding vóór het arrest van het HvJ Société thermale d Eugénie-les-Bains 2.1 Algemene btw-aspecten van een schadevergoeding Het Van Dale Groot Woordenboek van de Nederlandse taal definieert een schadevergoeding als een vergoeding van door iemand geleden nadeel of schade. In de regel wordt met het begrip schadevergoeding gedoeld op vergoedingen die van rechtswege uit de wet voortvloeien. De vergoeding voor onrechtmatige daad en niet nakoming van een verbintenis zijn de voornaamste schadevergoedingen. Zolang een particulier (of een andere niet-ondernemer) een schadevergoeding ontvangt, is er voor wat betreft de btw niets aan de hand. Deze schadevergoeding zal altijd onbelastbaar zijn. Het wordt echter anders op het moment dat een ondernemer voor de btw een schadevergoeding ontvangt. In dat geval is de vraag aan de orde of de schadevergoeding belastbaar is voor de btw. De btw-aspecten van een schadevergoeding zijn vaak extra ingewikkeld, omdat ook het afzien van een daad of het dulden van een situatie een dienst kan vormen (zie artikel 25, onderdeel a van de Btw-richtlijn). Op basis hiervan kunnen schadevergoedingen (sneller) worden aangemerkt als een dienst, als bijvoorbeeld sprake is van het afzien van het nemen van gerechtelijke stappen tegenover de ontvangst van een vergoeding. Artikel 2 van de btw-richtlijn 3 geeft aan dat (onder andere) leveringen en/of diensten die onder bezwarende titel worden verricht, belastbaar zijn voor de btw. Op grond van artikel 74 Btw-richtlijn is kort gezegd btw verschuldigd over alles wat de belastingplichtige als tegenprestatie verkrijgt of moet verkrijgen van de zijde van de afnemer of van een derde. Hierdoor is het van belang dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de ontvangen vergoeding en de prestatie. Als dit verband niet bestaat is de vergoeding onbelastbaar. Het HvJ heeft in haar jurisprudentie duidelijk gemaakt dat alleen sprake is van een rechtstreeks verband indien de ondernemer een bedrag ontvangt dat betrekking heeft op een prestatie die aan een individueel te onderscheiden afnemer wordt verricht. 4 Bovendien is vereist dat de vergoeding door de ondernemer is bedongen. Als de vergoeding niet is bedongen dan is er ook géén sprake van een rechtstreeks verband tussen de vergoeding en de prestatie. 5 3 Btw-Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van Belasting over de toegevoegde waarde 4 Zie hiervoor onder meer het arrest HvJ van 8 maart 1988, C 102/86 (Apple & Pear) 5 Zie hiervoor onder meer het arrest HvJ 3 maart 1994, C 16/93 (Tolsma) 3

5 Op het moment dat een ondernemer een schadevergoeding ontvangt is de vraag aan de orde in hoeverre de betaling de rechtstreekse vergoeding vormt voor een prestatie (bestaande uit de verplichting om een daad na te laten of een situatie te dulden). De vergoeding van reële schade door een partij die niet voldoet aan haar verplichtingen uit een overeenkomst (wanprestatie) of een onrechtmatige daad pleegt zal kwalificeren als een onbelastbare schadevergoeding voor de btw, omdat zij niet de rechtstreekse betaling voor een prestatie vormt. Een zuivere schadevergoeding is dus onbelastbaar voor de btw. Een bevestiging van dit standpunt kan ook worden gevonden in het feit dat artikel 14, lid 2, onderdeel a van de Btw-richtlijn een eigendomsovergang van een goed tegen betaling van een vergoeding, ingevolge een vordering door of namens de overheid dan wel krachtens de wet gelijkstelt met de levering van een goed. In feite is ingeval van een onteigening en dergelijke sprake van een (onbelastbare) schadevergoeding. In andere taalversies van de btw-richtlijn wordt ook gesproken over schadevergoeding (indemnité, Entschädigung, compensation). De wetgever heeft het kennelijk nodig geacht om deze bepaling op te nemen omdat anders in geval van een onteigening weleens sprake kan zijn van een onbelastbare schadevergoeding. Dit heeft de wetgever niet gewild, omdat dan een onbedoeld verschil zou ontstaan tussen een ondernemer die zijn bedrijfspand vrijwillig levert aan de overheid (hetgeen btw-belastbaar is) en de ondernemer die pas na de onteigening verplicht is om het pand te leveren (hetgeen onbelastbaar zou zijn, als deze bepaling er niet was). A contrario kan men redeneren dat de wetgever er in principe ook vanuit gegaan is dat schadevergoedingen onbelastbaar zijn voor de btw, anders was het immers ook niet nodig geweest om deze bepaling op te nemen. De praktijk is echter altijd weerbarstiger dan de hiervoor geschetste zuivere schadevergoeding. In de praktijk is namelijk lang niet eenduidig vast te stellen wanneer sprake is van een onbelastbare schadevergoeding. Algemeen wordt aangenomen dat een betaling van de schade die is vastgesteld door een rechter als een onbelastbare schadevergoeding kan worden aangemerkt. De vraag is echter wanneer sprake is van een onbelastbare schadevergoeding in een situatie waarbij de rechter er niet bij aan te pas is gekomen. In de jurisprudentie van zowel de Nederlandse rechter als de Europese rechter is een aantal zaken aan de orde geweest of sprake was van een onbelastbare schadevergoeding. In de volgende paragraaf ga ik hier nader op in. 4

6 2.2 Een overzicht van de jurisprudentie met betrekking tot schadevergoedingen voor het arrest HvJ Société. Het HvJ heeft in een aantal zaken (te weten de zaken BAZ Bausytem, Muys en de Winter s en Lubbock Fine & Co) uitspraak gedaan over kwesties die een schadevergoedingselement in zich hebben. Daarnaast heeft de Nederlandse rechter een aantal uitspraken gedaan over een schadevergoeding. In deze paragraaf ga ik nader in op de stand van de rechtspraak voor het arrest HvJ Société met betrekking tot het begrip schadevergoeding voor de btw. Er zal hierbij een chronologische behandeling plaatsvinden, waarbij de nadruk, gezien het Europese karakter van deze studie en deze verhandeling, zal liggen op de rechtspraak van het HvJ. HvJ BAZ Bausystem AG (Zurich), 1 juli 1982, C 222/81 BAZ Bausystem AG had van een Duits consortium opdracht gekregen om werkzaamheden te verrichten met betrekking tot een parkeergarage in West Berlijn. Na ondeugdelijk werk wilde het Duitse consortium de reeds verrichte werkzaamheden niet betalen. BAZ Bausystem AG gaat met deze vordering naar de rechter. De rechter stelt BAZ Bausystem AG in het gelijk en kent de vordering toe te vermeerderen met 5% rente. Voor het HvJ was de vraag aan de orde of BAZ Bausystem AG btw was verschuldigd over de toegewezen rentevergoeding. Het HvJ stelt in rechtsoverweging 11 het volgende: Op grond van deze overwegingen moet op de vraag van de nationale rechter worden geantwoord dat de belastinggrondslag bedoeld in artikel 8, eerste alinea, sub a, van de tweede richtlijn van de raad van 11 april 1967 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting niet de bij rechterlijke uitspraak aan de ondernemer toegekende rente omvat, wanneer deze rente hem is toegekend op grond dat het restbedrag van de tegenwaarde van de dienstverrichting niet op de vervaldag is betaald De rentevergoeding was onbelastbaar, omdat deze rentevergoeding was vastgesteld door de rechter (en niet was voorzien in de overeenkomst), waardoor er géén rechtstreeks verband bestaat tussen de verlening van krediet en het verrichten van de hoofdprestatie. Uit deze uitspraak kan naar mijn mening worden geconcludeerd dat een schadevergoeding, die door een (civiele) rechter is vastgesteld, niet belastbaar is voor de btw. 5

7 Hof Arnhem 15 April 1985, nr. 094/1983, BNB 1986/362 In de overeenkomst voor de levering van onroerend goed werd opgenomen dat de wederpartij bij niet nakoming door de andere wederpartij het recht heeft om de overeenkomst te ontbinden zonder rechterlijke tussenkomst. Hiervoor was een boete verschuldigd van 10% van de koopprijs. Hof Arnhem kwam tot de conclusie dat de wederpartij tegenover de ontvangst van dit bedrag een dienst verleende in de vorm van het afzien tot het vorderen van nakoming van de overeenkomst. In de hiervoor beschreven zaak HvJ BAZ Bausystem AG ging het om een schadevergoeding die is vastgesteld door de rechter en niet was overeengekomen in de overeenkomst. Hof Arnhem was kennelijk van mening dat een schadevergoeding die is overeengekomen in de overeenkomst en welke partijen het recht geeft om de overeenkomst te ontbinden belastbaar was. Hoge Raad 4 december 1991, nr , BNB 1992/37 Een bibliotheek brengt administratiekosten in rekening aan huurders van boeken op het moment dat deze boeken niet tijdig werden teruggebracht. De vraag was of deze vergoeding belast was. De Hoge Raad komt kort gezegd tot de conclusie dat de vergoeding is aan te merken als een onbelastbare schadevergoeding, omdat de lener van het boek (a) kosteloos zou kunnen verlengen, (b) de betaling van de boete de lener niet het recht verschaft het boek langer te lenen en (c) de boete vooral dient als een prikkel om tijdig het boek in te leveren. Hoewel deze schadevergoeding niet door een rechter is vastgesteld was toch sprake van een onbelastbare schadevergoeding. Het grote verschil met de hiervoor beschreven casus van Hof Arnhem van 15 april 1985 is naar mijn mening dat als gevolg van het in rekening brengen van de boete de overeenkomst (en daarmee de verplichting om het boek direct terug te brengen) gewoon in stand blijft. Naar mijn mening kan uit deze Hoge Raad uitspraak wel worden afgeleid dat ook sprake kan zijn van een onbelastbare schadevergoeding als deze niet is vastgesteld door een rechter (hetgeen de casus was bij HvJ BAZ Bausystem AG). Hoge Raad 18 december 1991, BNB 1992/183 Een boekenclub brengt aan haar klanten die een boek geleverd hebben gekregen aanmaningskosten in rekening indien zij niet tijdig betalen. De vraag was of deze aanmaningskosten belastbaar waren voor de btw, omdat deze als vergoeding konden worden aangemerkt voor de levering van het boek. 6

8 De Hoge Raad oordeelde dat de aanmaningskosten moeten worden aangemerkt als onbelastbare schadevergoeding, omdat de vergoeding niet in rekening werd gebracht als vergoeding voor de levering van het boek (deze prijs was immers al overeengekomen), maar voor de kosten die de boekenclub maakte voor het innen van de openstaande bedragen. Uit deze uitspraak kan (wederom) de bevestiging worden gevonden dat het niet nodig is om de schadevergoeding door de rechter vast te laten stellen, wil er sprake zijn van een onbelastbare schadevergoeding. HvJ Muys en De Winter s bouw- en aannemingsbedrijf B.V., 27 oktober 1993, C 281/91 Muys en De Winter s bouw- en aannemingsbedrijf B.V. sluit koopaanneemovereenkomsten voor de levering van grond en de daarop volgende bouw van een woonhuis en/of appartementen. De aanneemsom vervalt in termijnen naar gelang de vordering van de bouw. De overeenkomsten stonden de cliënt toe om de betaling van het voor de grond en/of de bouw verschuldigde bedrag uit te stellen tot de datum van overdracht van de eigendom van de grond met de opstal. In een dergelijk geval is de koper rente verschuldigd over het openstaande bedrag. De prejudiciële vraag was of deze rentevergoeding vrijgesteld was van btw omdat sprake was van vrijgestelde kredietverlening of belast was met btw omdat de rentevergoeding tot de maatstaf van heffing van de (op)levering van het gebouw behoorde. In rechtsoverweging 18 stelt het HvJ: Uit bovenstaande bepalingen volgt, dat wanneer de leverancier van een goed ermee instemt, dat de koper tegen vergoeding van rente de betaling van de prijs uitstelt tot het tijdstip van levering, die rente moet worden geacht deel uit te maken van de totale waarde van het goed, ook al wordt in de overeenkomst onderscheiden tussen de rente en de prijs. Het HvJ oordeelde kort gezegd dat sprake was van een btw-belaste rentevergoeding voor de periode voor de levering van het goed. Een rentevergoeding na de levering van het goed was aan te merken als een btwvrijgestelde kredietverlening. De rentevergoeding is natuurlijk (althans in ieder geval voor een deel) als een vergoeding aan te merken voor de gederfde inkomsten van de aannemer als gevolg van het later ontvangen van een geldbedrag. In deze casus gingen partijen er al vanuit dat de vergoeding in ieder geval belastbaar was. De vraag was alleen of deze vergoeding was vrijgesteld of belast met btw. Hoewel dit niet direct uit dit arrest te lezen is, ben ik van mening dat sprake was van een belastbare vergoeding, omdat de leverancier instemde met de uitstel van betaling tegenover de ontvangst van een vergoeding. Het HvJ merkt dit ook uitdrukkelijk op in haar rechtsoverwegingen (zie vet gedrukte deel in r.o. 18). 7

9 HvJ Lubbock Fine & Co, 15 december 1993, C 63/92 Het HvJ heeft in de zaak Lubbock Fine & Co uitspraak gedaan over de btwaspecten van een vergoeding die een huurder ontving voor de beëindiging van zijn huurovereenkomst. Naar mijn mening is deze zaak, althans in ieder geval op het eerste gezicht, vergelijkbaar met de zaak HvJ Société (zie hierna in hoofdstuk 3). De uitspraak HvJ Lubbock Fine & Co heeft ook haar invloed op het begrip schadevergoeding. Lubbock Fine & Co (een accountantskantoor) huurde een pand van Esso Pension Trust Ltd. Esso Pension Trust Ltd verkocht dit pand aan Guildhall Properties Ltd. In 1990 sloten Lubbock Fine & Co een overeenkomst waarbij Lubbock Fine & Co akkoord ging met de beëindiging van haar lopende huurovereenkomst tegenover de ontvangst van een bedrag in contanten. Voor het HvJ was de vraag aan de orde of deze vergoeding belast was met btw. De eerste vraag die moest worden beantwoord was de vraag of het afstand doen van het huurrecht een (terug)levering van onroerend goed was. Het HvJ oordeelde in rechtsoverweging 9: Wanneer een bepaalde handeling, zoals de verhuur van onroerende goederen, die naar maatstaf van de betaalde huurbedragen zou worden belast, binnen een bij de Zesde richtlijn verleende vrijstelling valt, moet een verandering in de contractuele betrekking, zoals de contractuele beëindiging van de huur tegen vergoeding, worden geacht eveneens onder die vrijstelling te vallen. Vervolgens oordeelt het HvJ in rechtsoverweging 10 dat het afstand doen van een huurrecht als gevolg waarvan het onroerend goed weer ter beschikking wordt gesteld aan de verhuurder, is aan te merken als de verhuur van onroerende goederen. In rechtsoverweging 12 geeft het HvJ aan dat deze verhuur hetzelfde btw-regime volgt als de oorspronkelijke huur. Omdat de oorspronkelijke huur was vrijgesteld van btw was ook de afkoop van de huur vrijgesteld. Feitelijk werd dus niet aan btw-heffing toegekomen maar de afkoopvergoeding was wel belastbaar voor de btw. In deze zaak was het uitgangspunt dat de afkoopvergoeding die Lubbock Fine & Co ontving in ieder geval belastbaar was voor de btw. Dit volgde uit de vraagstelling van het Value Added Tax Tribunal. De enkele vraag was of deze afkoopvergoeding belast was met btw of vrijgesteld was van btw. Naar mijn mening zou de belastingplichtige ook het standpunt in hebben kunnen nemen dat de afkoopvergoeding aangemerkt zou kunnen worden als een onbelastbare schadevergoeding. Immers de huurder lijdt schade als gevolg van het beëindigen van de huurovereenkomst door de verhuurder. Zoals gezegd was echter het uitgangspunt dat de vergoeding belastbaar was. 8

10 De vraag is of het HvJ bewust het standpunt heeft overgenomen omdat ook zij van mening was dat de afkoopvergoeding in ieder geval belastbaar zou zijn of dat zij slechts antwoord heeft willen geven op de gestelde vragen. Hoewel hierover niets met zekerheid is te zeggen, ben ik van mening dat het HvJ er ook vanuit gegaan is dat in casu de afkoopvergoeding in ieder geval belastbaar is. Het HvJ ziet het als een van haar taken om bij te dragen aan een goede rechtsontwikkeling. Hierin past het niet om een antwoord te geven op vragen die zijn gebaseerd op een onjuist uitgangspunt. In dat geval had het HvJ de vragen wel geherformuleerd (hetgeen zij overigens in deze zaak ook gedaan heeft) 6. Het HvJ zou van mening kunnen zijn dat sprake was van een belastbare dienst omdat Lubbock Fine in een nader gesloten (afkoop) overeenkomst akkoord ging met het beëindigen van de huur (hoewel dit niet uit het arrest kan worden gelezen). In casu was immers sprake van een lopende dienst die in onderling overleg wordt beëindigd. Hiermee gaf Lubbock Fine & Co tegenover de ontvangst van de vergoeding haar (huur)rechten prijs. Ik deel de (impliciete) mening van het HvJ dat het akkoord gaan met deze nadere overeenkomst kan worden aangemerkt als een belastbare dienst. Hoge Raad 12 april 1995, BNB 1995/181 Een videotheek brengt een boete in rekening (die even hoog is als de huurprijs) indien men een gehuurde videoband niet tijdig retourneert. Het Hof had vastgesteld dat, ingeval de videoband niet binnen de overeengekomen huurperiode wordt terugbezorgd, er sprake was van ofwel een nadere verhuurovereenkomst ofwel wordt berust in de te late terugbezorging. Op basis hiervan kwam de Hoge Raad tot de conclusie dat tussen de te late terugbezorging en de betaling van de boete een rechtstreeks verband bestaat, waardoor de boete kan worden aangemerkt als een vergoeding voor de (verlengde) huur. Deze zaak is op het eerste gezicht vergelijkbaar met de hiervoor beschreven zaak van een boete die een bibliotheek in rekening bracht. Echter in tegenstelling tot de zaak van de bibliotheek was in deze zaak wel sprake van een geoorloofde (althans gedoogde) voortzetting van de huur van de videoband tegenover de betaling van de boete. In het geval van de bibliotheek was géén sprake van een geoorloofde voortzetting van de huur van het boek. Daarnaast was ook niet echt sprake van een prikkel omdat de boete precies gelijk was aan het huurbedrag. Indien de huurder terug was gegaan naar de videotheek en de videoband had ingeleverd waarop hij direct deze band weer huurt, had hij precies hetzelfde bedrag betaald. In feite was het bedrag aan te merken als de vergoeding voor de verlenging van de huurperiode. 6 Zie rechtsoverweging 8 Met zijn eerste vraag wenst de nationale rechter in wezen te vernemen. 9

11 Hof Leeuwarden 13 september 2002, nr. 95/0765, VN 2002/59.20 In deze zaak had belanghebbende een overeenkomst gesloten met A inzake de verkoop door A van halffabrikaten metalen. In de koopovereenkomst is voorzien met een schadevergoeding op het moment dat A niet aan zijn leveringsverplichting voldoet. Het Hof Leeuwarden oordeelt dat deze vergoeding niet is aan te merken als een vergoeding voor dienstverlening omdat deze vergoeding kennelijk bedoeld is als prikkel tot levering. Bovendien heeft belanghebbende, onverminderd de inning van de vergoeding, het recht om nakoming of ontbinding van de overeenkomst te vorderen. De betaling van de vergoeding ontslaat A dan ook niet van haar leveringsverplichting. Op basis hiervan kwam het Hof tot de conclusie dat sprake was van een onbelastbare schadevergoeding. Op het eerste gezicht lijkt deze zaak erg veel op de hiervoor genoemde zaak van Hof Arnhem van 15 april Er is echter ook een belangrijk verschil tussen beide zaken. In tegenstelling tot de zaak van Hof Arnhem werd A in deze zaak, als gevolg van de betaling, niet ontslagen van zijn leveringsverplichtingen. Hieruit zou men de (voorzichtige) conclusie kunnen trekken dat géén sprake is van het afzien van een recht (namelijk het recht op levering van een goed) tegen over de betaling van een vergoeding. Op zich zelf beschouwd vind ik dit wel een erg juridische benadering van het begrip schade. Immers in beide situaties is géén sprake van een verbruik (hetgeen de btw wil belasten) maar het compenseren van een partij die kosten moet maken omdat een ander niet aan zijn verplichtingen voldoet. Desalniettemin leid ik uit beide uitspraken samen en ook de uitspraak van de Hoge Raad inzake de bibliotheek af dat het cruciaal is of als gevolg van de betaling van de schadevergoeding de verplicht tot nakoming van de overeenkomst onverminderd in stand blijft. Als dat het geval is dan is (eerder) sprake van een onbelastbare schadevergoeding. Als na de betaling van de schadevergoeding de verplichting tot nakoming van de overeenkomst is vervallen, zal eerder sprake zijn van een belastbare schadevergoeding (bestaande uit het iets dulden ) 2.3 Tussenconclusie van het begrip schadevergoeding voor HvJ Société Hiervoor heb ik een (selectief) overzicht van de jurisprudentie gegeven met betrekking tot het begrip schadevergoeding voor het arrest HvJ Société. Hoewel ik van mening ben dat de jurisprudentie ten aanzien van schadevergoedingen een wat wisselend beeld laat zien 7, wil ik desalniettemin een poging wagen om een algemene leer met betrekking tot de btw-aspecten van een schadevergoeding uit de hiervoor beschreven zaken te destilleren. 7 Zie hiervoor ook Van Hilten en Van Kesteren, Omzetbelasting, 10 e druk, pagina

12 Naar mijn mening kan op basis van deze jurisprudentie het volgende worden geconcludeerd ten aanzien van het begrip schadevergoeding voor het arrest HvJ Société. Als een civiele rechter vaststelt dat schade moet worden voldaan zal sprake zijn van een onbelastbare schadevergoeding (vergelijk HvJ BAZ Bausystem AG). Op basis van nationale rechtspraak is het echter niet noodzakelijk om een rechterlijke uitspraak te hebben, wil sprake zijn van een onbelastbare schadevergoeding (vergelijk de Hoge Raad inzake de bibliotheek en Hof Leeuwarden inzake de levering van metalen). Op basis van de hiervoor beschreven rechtspraak is sprake van een onbelastbare schadevergoeding (die niet is vastgesteld door de rechter) als aan de volgende cumulatieve voorwaarden is: 1. De schadevergoedingsbepaling maakt deel uit van de oorspronkelijke overeenkomst en er is géén sprake van het sluiten van een nadere overeenkomst ter beëindiging van de oorspronkelijke overeenkomst (zie HvJ Lubbock Fine & Co); 2. De oorspronkelijke overeenkomst wordt als gevolg van de betaling niet ontbonden en/of verlengd in een nieuwe (aanvullende) overeenkomst. Met andere woorden, men kan navordering van de oorspronkelijke overeenkomst (blijven) vorderen (zie Hoge Raad inzake de administratiekosten voor de bibliotheek en Hof Leeuwarden 13 september 2002); 3. De betaling heeft meer het karakter als prikkel tot nakoming van de oorspronkelijke overeenkomst dan de mogelijkheid om deze te ontbinden (zie Hof Leeuwarden inzake de levering van metalen halffabrikaten). De hiervoor gedestilleerde leer ziet op nationale en Europese rechtspraak van vóór het arrest van HvJ Société. In het volgende hoofdstuk zal ik nader ingaan op de vraag of de zaak HvJ Société nieuwe inzichten geeft op de hiervoor door mij beschreven algemene leer ten aanzien van de btw-aspecten van schadevergoedingen. 11

13 Hoofdstuk 3 Een nadere analyse van het arrest HvJ Société In dit hoofdstuk geef ik een nadere analyse van de zaak HvJ Société. Allereerst beschrijf ik de feiten van deze zaak. Vervolgens ga ik in op de conclusie van de Advocaat-Generaal G.M. Poiares Maduro bij deze zaak en de beslissing van het HvJ. Daarna geef ik een nadere analyse van deze zaak. In hoofdstuk 4 ga ik nader in op de vraag of het begrip schadevergoeding voor de btw een andere inhoud heeft gekregen door deze zaak. 3.1 Feiten van het geding, rechtskader en aan het HvJ gestelde prejudiciële vraag Het Franse Société thermale d Eugenie-les-Bains (Société) exploiteert kuuroorden en biedt in dit kader tevens hotel- en restauratiediensten aan. Bij de reservering van een verblijf betalen de gasten een bepaald voorschot vooraf. In artikel L114-1 van de Code de la consommation (Frans Wetboek van consumentenrecht) is het volgende bepaald: Tenzij in de overeenkomst anders is bepaald, zijn vooruitbetaalde bedragen voorschotten, wat tot gevolg heeft dat elk van de overeenkomstsluitende partijen haar verbintenis kan opzeggen, de consument met verlies van het voorschot en de ondernemer op voorwaarde dat hij het dubbele terugbetaalt. In 1992 had de Franse Belastingdienst een btw-controle ingesteld bij Société. Uit deze btw-controle bleek dat Société over de ontvangen voorschotten voor geannuleerde verblijven géén btw had voldaan. De Franse Belastingdienst stelde zich op het standpunt dat Société btw verschuldigd was over de betaalde en ingehouden voorschotten voor geannuleerde verblijven. Société was echter van mening dat het voorschot moest worden aangemerkt als een onbelastbare schadevergoeding voor de schade die ze heeft geleden en geen vergoeding was voor een belastbare dienst bestaande uit het aanleggen van het dossier van de klant en de reservering van het verblijf. Op 8 december 1994 heeft de Franse Belastingdienst ter zake van de voorschotten een naheffingsaanslag van opgelegd aan Société. Société heeft bij de Belastingdienst een bezwaarschrift ingediend dat op 14 februari 1995 is afgewezen door de Belastingdienst. De administratieve rechtbank van Pau verwierp het daaropvolgende beroep van Société. Ook het administratief Hof van Beroep van Bordeaux verwierp het beroep van Société. Deze twee rechterlijke instanties waren van oordeel dat de aanbetalingen, wanneer Société deze behoudt in geval van afstand door de klant, de rechtstreekse tegenprestatie en de vergoeding vormen voor een individualiseerbare dienst bestaande uit het aanleggen van een klantendossier en de reservering van het verblijf. 12

14 Vervolgens heeft Société bij het Conseil d Etat verzocht om vernietiging van de aanslag. Het Conseil d Etat stelde daarop de volgende vraag aan het HvJ: "Dienen bedragen die als voorschot zijn betaald in het kader van verkoopovereenkomsten inzake aan [btw] onderworpen diensten, in gevallen waarin de koper gebruik maakt van zijn recht van annulering en de verkoper de bedragen behoudt, te worden beschouwd als vergoeding voor de reservering en als bedragen die als zodanig aan [btw] zijn onderworpen, dan wel als schadeloosstelling wegens ontbinding ter compensatie van de schade die is geleden als gevolg van de niet-nakoming door de klant, zonder rechtstreeks verband met enige dienst die onder bezwarende titel is verricht, en als bedragen die als zodanig niet aan deze belasting zijn onderworpen " 3.2 De conclusie van de Advocaat Generaal Op 13 september 2006 heeft Advocaat Generaal G.M. Poiares Maduro (hierna: AG) een zeer lezenswaardige conclusie geschreven in deze zaak. 8 Uit deze conclusie (punt 11) blijk dat zowel de Commissie van de Europese Gemeenschappen als de regeringen die opmerkingen hebben ingediend (Frankrijk, Ierland en Portugal) van mening zijn dat de voorschotten belast zijn met btw. Allereerst verwijst de AG naar de zaak Tolsma 9 (volgens de AG onder studenten btw-recht de bekendste draaiorgel speler op de openbare weg). Op basis van dit arrest is kort gezegd alleen sprake van een dienst onder bezwarende titel wanneer tussen de verrichter en de ontvanger van de dienst een rechtsbetrekking bestaat waarbij over en weer prestaties worden uitgewisseld en de door de dienstverrichter ontvangen vergoeding de werkelijke tegenwaarde vormt voor de aan de ontvanger verleende dienst. 10 In de zaak Kennemer Golfclub 11 oordeelde het HvJ kort gezegd dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de forfaitaire jaarlijkse contributie van de leden van een sportvereniging en de door deze vereniging verrichte diensten bestaande in de permanente ter beschikking stelling aan haar leden van het sportcomplex en de daarbij behorende faciliteiten. Het feit of wel of géén gebruik wordt gemaakt van ter beschikking stelling is niet relevant. Na deze algemene rechtspraak inzake de kwalificatie van een dienst onder bezwarende titel gaat de AG uitvoerig in op de twee specifieke argumenten die Société aandraagt in de zaak. 8 Conclusie van Advocaat Generaal G.M. Poiares Maduro, 13 september 2006, nummer C- 277/05. 9 Arrest van 3 maart 1994 (C-16/93) 10 Rechtsoverweging Arrest van 21 maart 2002, C-174/00 13

15 Eerste argument van Société: het voorschot is géén individualiseerbare dienst Het eerste argument van Société is dat de reservering géén individualiseerbare dienst is ten opzichte van een door een hotel verleende hoofddienst. De door Société behouden voorschotten dienen niet ter vergoeding van duidelijk geïndividualiseerde diensten die aan de klant kunnen worden verleend en die ten opzichte van de hoofddienst zelfstandig kunnen worden geconsumeerd. Vrij vertaald houdt het eerste argument van Société in dat een klant nooit alleen een reserveringsdienst en/of een aanleggen van een dossier dienst kan af nemen. De AG gaat uitvoering in op dit eerste argument (met maar liefst 10 overwegingen). De AG concludeert dat Société gedurende een bepaalde periode haar klanten een kamer garandeert, waarvan de klant een reëel voordeel heeft (hij heeft zekerheid dat de kamer ter beschikking staat). Volgens de AG is een dergelijke reserveringsdienst ten opzichte van de hoofddienst een bijkomende dienst, voor zover hij voor de klant géén doel op zich vormt, maar een middel is om onder optimale omstandigheden van de hoofddienst van de dienstverrichter gebruik te maken. 12 Naar de mening van de AG is dus wel sprake van een individualiseerbare dienst. Tweede argument van Société: de voorschotten hebben het karakter van schadevergoeding Het tweede argument van Société is dat de bedragen die zij bij annulering door haar klanten behoudt, het karakter van een forfaitaire schadeloosstelling hebben ter compensatie van de schade die Société door de annulering lijdt. De AG merkt eerst op dat het voorschot géén noodzakelijk verband houdt met de geleden schade. Er is immers niet bepaald dat de aanbetalingen alsnog aan de klant moeten worden teruggeven wanneer blijkt dat de hotelier uiteindelijk géén schade heeft geleden omdat de kamer alsnog is verhuurd. Vervolgens herinnert de AG er aan dat op basis van rechtspraak van het HvJ (inzake BAZ Bausystem AG en Muys en de Winter s Bouw- en aannemingsbedrijf B.V.) alleen sprake is van een onbelastbare schadevergoeding als deze door de rechter is vastgesteld met als enige doel de vergoeding van commerciële schade. In de onderhavige casus is géén sprake van een gerechtelijke of zelfs buitengerechtelijke vaststelling van het bestaan van reële schade. 13 Kennelijk is de AG van mening dat alleen sprake kan zijn van een onbelastbare schadevergoeding als deze is vastgesteld door een (civiele) rechter. 12 Overweging Overweging 29 14

16 Uit de Europese jurisprudentie van het HvJ tot de zaak Société blijkt niet dat ook sprake kan zijn van een onbelastbare schadevergoeding zonder tussenkomst van de rechter. Zoals hiervoor reeds beschreven blijkt dit wel uit Nederlandse rechtspraak. Op basis van deze overwegingen concludeert de AG dat de voorschotten moeten worden aangemerkt als een btw-belaste vergoeding voor een reserveringsdienst. 3.3 De uitspraak van het HvJ Société Op 18 juli 2007 heeft het Hof van Justitie EG uitspraak gedaan in de zaak Société. Het HvJ overweegt dat het sluiten van de overeenkomst en bijgevolg het bestaan van een rechtsverhouding tussen partijen in de regel niet afhangt van de betaling van het voorschot. De betaling van het voorschot is geen wezenlijk element in de overeenkomst voor het verstrekken van logies, maar is een louter facultatief element dat onder de contractsvrijheid van partijen valt. Volgens het HvJ volgt het reserveren van de kamer en het aanleggen van een klantdossier rechtstreeks uit het aangaan van de hoofdovereenkomst tot verstrekken van logies en niet uit de betaling van het voorschot. Op basis hiervan kan het nakomen van de verplichting (waarvoor reservering en het aanleggen van een dossier nodig is) niet worden aangemerkt als een tegenprestatie voor het betaalde voorschot. 14 Hierdoor bestaat er géén rechtstreeks verband tussen de overeengekomen vergoeding en de tegenprestatie. Volgens het HvJ is het betalen van het voorschot ten eerste een indicatie dat een overeenkomst is gesloten. Ten tweede spoort het beide partijen aan om de overeenkomst uit te voeren. Ten derde vormt het voorschot een forfaitaire vergoeding om te worden ontslagen van de bewijslast over de geleden schade ingeval van niet nakoming. Dat het schadebedrag slechts forfaitair wordt vastgesteld is niet van belang. Het HvJ concludeert dat aangezien het voorschot niet kan worden aangemerkt als de vergoeding voor een individualiseerbare dienst en het behouden van het voorschot in geval van annulering tot doel heeft de niet-nakoming van de overeenkomst te compenseren, de betreffende voorschotten niet belastbaar zijn voor de btw. 3.4 Korte analyse van het arrest HvJ Société Allereerst moet ik opmerken dat enige vastberadenheid de belastingplichtige in deze zaak niet ontzegd kan worden. Société wordt immers door zowel de nationale rechters als de AG in het ongelijk gesteld, maar krijgt uiteindelijk 14 Zie rechtsoverweging

17 toch gelijk van het HvJ. Wie het laatst lacht, lacht het best zullen we maar zeggen. Wat mij opvalt is dat het arrest van het HvJ in deze zaak zo duidelijk afwijkt van de conclusie van AG Poiares Maduro. De AG stelde ten aanzien van het eerste argument van Société (er is géén sprake van een individualiseerbare dienst) dat sprake was van een bijkomende dienst bij de hoofddienst. Het HvJ maakt korte metten met deze vaststelling. Zij is van mening dat het reserveren van de kamer een onlosmakelijk gevolg is voor het uitvoeren van de hoofddienst (het verstrekken van logies). Met andere woorden ook zonder het betalen van het voorschot is het noodzakelijk om de kamer te reserveren. Op basis hiervan is géén sprake van een andere individualiseerbare (reserverings)dienst naast de hoofddienst (het verstrekken van logies). De betaalde vergoeding kan hierdoor niet rechtstreeks toerekenbaar zijn aan deze (niet bestaande) reserveringsdienst. Ten aanzien van het tweede argument van Société (de voorschotten hebben het karakter van een schadevergoeding) concludeerde de AG dat dit niet zo was, omdat sprake was van een forfaitaire berekening en het bedrag niet de vergoeding vormde voor de reëel geleden schade. Het HvJ oordeelt in rechtsoverweging 33 dat het kort gezegd niet uitmaakt dat de vergoeding forfaitair is. Het is enkel van belang dat sprake is van een bedrag dat bijdraagt aan de vergoeding van schade. Blijkbaar hoeft het schadebedrag dus niet op basis van reële gronden te worden bereken, maar volstaat een forfaitaire benadering ook. Naar mijn mening heeft het arrest HvJ Société nieuw licht geworpen op het begrip schadevergoeding voor de btw. Hierop zal ik in het volgende hoofdstuk nader ingaan. 16

18 Hoofdstuk 4 Het begrip schadevergoeding voor de btw na het HvJ Société In paragraaf 2.3 heb ik de algemene leer beschreven zoals deze naar mijn mening gold voor de belastbaarheid van schadevergoedingen voor het arrest HvJ Société. Kort gezegd was voor het arrest HvJ Société op grond van Nederlandse en Europese jurisprudentie sprake van een onbelastbare schadevergoeding als de schadevergoeding was vastgesteld door de (civiele) rechter of wanneer deze schadevergoeding niet was vastgesteld door de rechter, als aan de volgende voorwaarden was voldaan: 1. De schadevergoedingsbepaling maakt deel uit van de oorspronkelijke overeenkomst en er is géén sprake van het sluiten van een nadere overeenkomst ter beëindiging van de oorspronkelijke overeenkomst; 2. De oorspronkelijke overeenkomst wordt als gevolg van de betaling niet ontbonden en/of verlengd in een nieuwe (aanvullende) overeenkomst. Met andere woorden, men kan navordering van de oorspronkelijke overeenkomst (blijven) vorderen; 3. De betaling heeft meer het karakter als prikkel tot nakoming van de oorspronkelijke overeenkomst dan de mogelijkheid om deze te ontbinden. Voor het arrest HvJ Société was het naar mijn mening (in ieder geval op grond van Nederlandse rechtspraak) niet nodig dat de schade was vastgesteld door de rechter om te kunnen concluderen dat sprake was van een onbelastbare schadevergoeding. De AG in zijn conclusie bij HvJ Société was echter duidelijk van mening dat rechterlijke tussenkomst wel noodzakelijk was. Dit blijk uit overweging 29: er zij aan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak van het Hof een geldbedrag dat bij rechterlijke uitspraak wordt toegekend met als enige doel de vergoeding van commerciële schade, niet aan de btw is onderworpen. Aangezien het HvJ concludeert dat in de zaak Société sprake was van een onbelastbare schadevergoeding kan men de conclusie trekken dat ook op basis van Europese jurisprudentie géén rechterlijk vonnis nodig is om vast te kunnen stellen dat sprake is van een onbelastbare schadevergoeding (dit dus in tegenstelling tot hetgeen de AG overwoog). In feite is dit dus een bevestiging van de reeds bestaande Nederlandse rechtspraak. Ik ben echter van mening dat naast deze bevestiging van de Nederlandse rechtspraak het begrip schadevergoeding als gevolg van het arrest HvJ Société ook ruimer is geworden. Op basis van het arrest HvJ Société is sprake van een onbelastbare schadevergoeding ter beëindiging van de overeenkomst als vaststaat dat van een schuldig niet nakomen (een wanprestatie) sprake is. Het maakt hierbij niet uit hoe de schadevergoeding berekend wordt. Bovendien hoeft de wanprestatie niet door de rechter te zijn vastgesteld. 17

19 In de zaak HvJ Société kon de hoofdovereenkomst immers worden ontbonden door de betaling (of het inhouden) van het voorschot. Zie in gelijke zin ook de heer Vervloed in zijn artikel No show btw-brief nummer 8/ Voor het arrest HvJ Société was naar mijn mening alleen sprake van een onbelastbare schadevergoeding als de hoofdovereenkomst in stand blijft ondanks de betaling van de schadevergoeding (punt 2). Immers als door de betaling van de schadevergoeding de overeenkomst werd ontbonden, zou sprake kunnen zijn van een btw-belaste prestatie bestaande uit het gedogen dat een gesloten overeenkomst niet langer meer wordt uitgevoerd. Naar mijn mening is na het arrest HvJ Société deze heersende leer echter achterhaald. Immers in dit arrest werd als gevolg van het betalen (of het inhouden) van het voorschot de overeenkomst ook daadwerkelijk ontbonden zonder rechterlijke tussenkomst. Als gevolg van de schadebetaling mag de overeenkomst blijkbaar ook worden ontbonden om te kunnen spreken van een onbelastbare schadevergoeding. Naar mijn mening is het op basis van HvJ Société enkel van belang dat sprake is van een betaling voor het schuldig niet nakomen (een wanprestatie). Als dit het geval is, dan zal sprake zijn van een onbelastbare schadevergoeding. Verschil tussen HvJ Société en HvJ Lubbock Fine & Co In de zaak Lubbock Fine & Co concludeerde het HvJ echter kort gezegd dat de nader overeengekomen afkoopvergoeding voor een huurrecht wel belastbaar was voor de btw, maar dat deze vergoeding was vrijgesteld van btw. Hierbij komt de vraag aan de orde wat het verschil is tussen de zaak HvJ Lubbock Fine & Co en de zaak HvJ Société. In beide casussen gaat het om de vergoeding voor het niet nakomen van een overeenkomst. Het HvJ verwijst in haar uitspraak Société niet naar deze uitspraak. De drie belangrijkste verschillen zijn dat (1) in de zaak Lubbock Fine & Co sprake was van de beëindiging van een lopende (huur)dienst, (2) de vergoeding in de zaak Lubbock Fine & Co het gevolg was van een reeds vele jaren later gesloten nadere overeenkomst ter beëindiging van de oorspronkelijke overeenkomst en (3) in de zaak Lubbock Fine & Co het uitgangspunt was dat de vergoeding in ieder geval belastbaar was (het standpunt dat sprake was van een onbelastbare schadevergoeding was niet ingenomen). 15 Ik ben van mening dat bij Lubbock Fine & Co terecht sprake was van een belastbare dienst. In deze zaak was immers géén sprake van een schuldig niet nakomen van een overeenkomst (een wanprestatie). Er werd in onderling overleg en tegen betaling van een vergoeding in een nadere overeenkomst een beëindiging van een lopende huurovereenkomst overeengekomen. Als Lubbock Fine & Co niet had ingestemd met deze beëindiging had de verhuurder dit gewoon dienen te respecteren. 15 Zie ook het artikel van de heer mr. J.L.M.J. Vervloed, No show, btw-brief nr. 8/

20 Bij de beëindiging van een prestatie zal dus iedere keer moeten worden vastgesteld of ten aanzien van de beëindiging sprake is van een wanprestatie (de gast komt niet opdagen) of dat sprake is van een minnelijke beëindiging van de lopende overeenkomst (de gast komt met de hotelier nader overeen om eerder naar huis te gaan). Op basis van het arrest HvJ Société zal ingeval de beëindiging het gevolg is van een wanprestatie de vergoeding onbelastbaar zijn. In geval de beëindiging het gevolg is van een andere minnelijke overeenkomst zal op basis van het arrest HvJ Lubbock Fine & Co sprake zijn van een belastbare dienst. In de praktijk zal het met name voor reeds lopende overeenkomsten lastig zijn om te beoordelen of sprake is van een wanprestatie of een minnelijke beëindiging. 19

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 18 juli 2007 *

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 18 juli 2007 * ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 18 juli 2007 * In zaak C-277/05, betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 234 EG, ingediend door de Conseil d'état (Frankrijk) bij beslissing

Nadere informatie

Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur?

Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur? Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur? Onlangs heeft de rechtbank Arnhem uitspraak gedaan in een zaak waarbij de Belastingdienst een naheffingsaanslag omzetbelasting heeft opgelegd,

Nadere informatie

Hoge Raad 24-04-2015 24-04-2015 13/03775. Belastingrecht. Cassatie. Rechtspraak.nl

Hoge Raad 24-04-2015 24-04-2015 13/03775. Belastingrecht. Cassatie. Rechtspraak.nl ECLI:NL:HR:2015:1084 Instantie Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Hoge Raad 24-04-2015 24-04-2015 13/03775 In cassatie op

Nadere informatie

Workshop. Casus woningen en beperking btw druk. Bedrijfsonroerend goed; leegstand en btw aftrek. pagina 1

Workshop. Casus woningen en beperking btw druk. Bedrijfsonroerend goed; leegstand en btw aftrek. pagina 1 Workshop Casus woningen en beperking btw druk Bedrijfsonroerend goed; leegstand en btw aftrek pagina 1 Casus Ontwikkelende bouwer bouwt woningen en verkoopt die aan woningbelegger Grond 100 ovb 6 Bouwkosten

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989*

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989* SKATTEMINISTERIET / HENRIKSEN ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989* In zaak 173/88, betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van het Højesteret, in het aldaar aanhangig

Nadere informatie

2.1. Alle offertes en prijsopgaven door opdrachtnemer zijn vrijblijvend. Tenzij anders is vermeld, zijn alle opgegeven prijzen exclusief B.T.W.

2.1. Alle offertes en prijsopgaven door opdrachtnemer zijn vrijblijvend. Tenzij anders is vermeld, zijn alle opgegeven prijzen exclusief B.T.W. 1. Algemeen 1.1. Deze voorwaarden zijn, met uitsluiting van voorwaarden van derden, van toepassing op alle overeenkomsten tot het verrichten van diensten, gesloten tussen Bosscha Ongevallenanalyse B.V.

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Autobedrijf Keurmerk B.V.

Algemene voorwaarden Autobedrijf Keurmerk B.V. Artikel 1. Algemeen Algemene voorwaarden Autobedrijf Keurmerk B.V. 1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op elke overeenkomst c.q aanbieding tussen Autobedrijf Keurmerk B.V. nader te noemen

Nadere informatie

GERECHTSHOF TE LEEUWARDEN. Nr. 208/86 10 april 1987

GERECHTSHOF TE LEEUWARDEN. Nr. 208/86 10 april 1987 GERECHTSHOF TE LEEUWARDEN BELASTINGKAMER UITSPRAAK Nr. 208/86 10 april 1987 Uitspraak (na verwijzing door de Hoge Raad der Nederlanden bij arrest van 29 januari 1986, nr. 23.254) van bet Gerechtshof te

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 23 april 2015 (*)

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 23 april 2015 (*) ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 23 april 2015 (*) Prejudiciële verwijzing Fiscale bepalingen Zesde btw-richtlijn Artikel 11, A Bestemming van een goed die wordt gelijkgesteld met een levering onder bezwarende

Nadere informatie

algemene verkoopsvoorwaarden

algemene verkoopsvoorwaarden algemene verkoopsvoorwaarden 1. 2. Onderhavige voorwaarden zijn van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsverhoudingen tussen MASTERmail en de opdrachtgever tenzij uitdrukkelijk en schriftelijk

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT

ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT Artikel 1 - Begripsbepalingen 1.1 Deze algemene voorwaarden verstaan onder: Tune ICT: de V.O.F., gevestigd te Tiel aan de Betuwestraat 42 (4005 AR) Klant: de cliënt aan wie

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN PARTICULIEREN BIJ LICHTE BEDRIJFSWAGEN- TRANSACTIES VOOR LEDEN VAN DE TRUCK DEALER ASSOCIATIE

ALGEMENE VOORWAARDEN PARTICULIEREN BIJ LICHTE BEDRIJFSWAGEN- TRANSACTIES VOOR LEDEN VAN DE TRUCK DEALER ASSOCIATIE ALGEMENE VOORWAARDEN PARTICULIEREN BIJ LICHTE BEDRIJFSWAGEN- TRANSACTIES VOOR LEDEN VAN DE TRUCK DEALER ASSOCIATIE ALGEMEEN 1. Deze Algemene Voorwaarden maken deel uit van alle overeenkomsten, gesloten

Nadere informatie

Als u vragen heeft over dit onderwerp of over de intrekking van mededeling 26, dan kunt u uiteraard contact opnemen

Als u vragen heeft over dit onderwerp of over de intrekking van mededeling 26, dan kunt u uiteraard contact opnemen BTW-nieuwtjes 5/2010 van vilsteren BTW advies bv Heidesteinlaan 2a, 6866 AG Heelsum E-mail: info@btwadvies.com Website: www.btwadvies.com Telefoon: 026-7071710 KvK Arnhem 09136209 De pro rata en het mogen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Zakelijk Schrijven. Artikel 1 Definities In deze Algemene Voorwaarden gelden de volgende definities:

Algemene voorwaarden Zakelijk Schrijven. Artikel 1 Definities In deze Algemene Voorwaarden gelden de volgende definities: Algemene voorwaarden Zakelijk Schrijven Artikel 1 Definities In deze Algemene Voorwaarden gelden de volgende definities: 1. Zakelijk Schrijven: Zakelijk Schrijven, ingeschreven bij de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Alkmaar d.d. 12 januari 2005 onder nummer 37046734.

Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Alkmaar d.d. 12 januari 2005 onder nummer 37046734. Algemene Voorwaarden Blijleven (AVB) Loon- en grondverzetbedrijf Blijleven B.V. Kanaaldijk 83 1862 PV Bergen Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Alkmaar d.d. 12 januari 2005 onder nummer 37046734.

Nadere informatie

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning Hieronder wordt ingegaan op de fiscale consequenties van de aankoop en het bezit van een recreatiewoning die zodanig met de (onder)grond is verbonden

Nadere informatie

1. Alle door Steviger! in offertes, opdrachtbevestigingen of aan de andere kant genoemde bedragen zijn exclusief omzetbelasting.

1. Alle door Steviger! in offertes, opdrachtbevestigingen of aan de andere kant genoemde bedragen zijn exclusief omzetbelasting. gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Rijnland onder nummer 28097926. Art. 1: Algemeen 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle, ook precontractuele en toekomstige, rechtsverhoudingen tussen Steviger!

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN. Brochure 260344

ALGEMENE VOORWAARDEN. Brochure 260344 ALGEMENE VOORWAARDEN Brochure 260344 ALGEMENE VOORWAARDEN van BRAMMER NEDERLAND B.V., gevestigd te Haarlem Artikel 1 1.1 Deze algemene voorwaarden maken deel uit van elke door Brammer Nederland B.V. te

Nadere informatie

Rolnummer 4790. Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T

Rolnummer 4790. Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T Rolnummer 4790 Arrest nr. 10/2010 van 4 februari 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 73 van de programmawet (I) van 27 december 2006, gesteld door de Vrederechter van het

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van:

Algemene voorwaarden van: Algemene voorwaarden van: Köhlen Consulting Bouwkundig Advies Glacisweg 34 F 6212 BP Maastricht Artikel 1 Werkingssfeer 1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle offertes en overeenkomsten

Nadere informatie

Bijkomende diensten onroerende verhuur : twee hoofdscenario's

Bijkomende diensten onroerende verhuur : twee hoofdscenario's 10 juni 2015 Bijkomende diensten onroerende verhuur : twee hoofdscenario's Ivan Massin, Deloitte Belgium, Indirect tax Gepubliceerd in: Fiscoloog, n 1434, p. 10, BIBLO In een arrest van 16 april 2015 heeft

Nadere informatie

Leerlingenvervoer en btw Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie

Leerlingenvervoer en btw Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie Leerlingenvervoer en btw Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie In deze nieuwsbrief informeren wij u over de laatste ontwikkelingen inzake de procedures over btw en leerlingenvervoer.

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Artikel 750 1. Aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de aannemer, zich jegens

Nadere informatie

I. ALGEMENE BEPALINGEN... 1 II. DIENSTEN INZAKE TOT STAND KOMEN VAN OVEREENKOMSTEN... 2 III. OVERIGE VOORWAARDEN... 5

I. ALGEMENE BEPALINGEN... 1 II. DIENSTEN INZAKE TOT STAND KOMEN VAN OVEREENKOMSTEN... 2 III. OVERIGE VOORWAARDEN... 5 Algemene voorwaarden Schoeman consultants B.V. Per juli 2013 De algemene voorwaarden Schoeman consultants B.V. zijn van toepassing op alle rechtsverhoudingen tussen opdrachtnemer en opdrachtgever, behoudens

Nadere informatie

11-09-2015 21-09-2015 14/00330. Belastingrecht. Hoger beroep

11-09-2015 21-09-2015 14/00330. Belastingrecht. Hoger beroep ECLI:NL:GHSHE:2015:3523 http://deeplink. Deeplink Instantie Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Gerechtshof 's-hertogenbosch 11-09-2015 21-09-2015

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Artikel 1 - Definities Artikel 2 - Toepasselijkheid Artikel 3 - Offerte en prijsopgaven

Algemene voorwaarden Artikel 1 - Definities Artikel 2 - Toepasselijkheid Artikel 3 - Offerte en prijsopgaven Algemene voorwaarden Artikel 1 - Definities Opdrachtgever: de natuurlijke of rechtspersoon met wie de overeenkomst tot levering van producten en diensten van m1chel wordt gesloten. Producten en diensten

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Bayar Incasso. Geldig vanaf 30 september 2013

Algemene Voorwaarden Bayar Incasso. Geldig vanaf 30 september 2013 Algemene Voorwaarden Bayar Incasso Artikel 1: Algemene Voorwaarden Bayar Incasso 1.1 Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle overeenkomsten en aanbiedingen tot het verlenen van diensten op het gebied

Nadere informatie

1 Rechtbank Breda, 13 juli 2012

1 Rechtbank Breda, 13 juli 2012 BEDRIJFSOPVOLGINGSFACILITEIT SUCCESSIEWET OOK VOOR PRIVÉVERMOGEN? Op 13 juli 2012 heeft rechtbank Breda uitspraak gedaan in een zaak over de bedrijfsopvolgingsfaciliteit uit de Successiewet 1956 (LJN:

Nadere informatie

Organisatiebureau The 5th Element. inspanningsverplichting tot het verrichten van diensten. hulp en adviezen ten behoeve van opdrachtgever(s).

Organisatiebureau The 5th Element. inspanningsverplichting tot het verrichten van diensten. hulp en adviezen ten behoeve van opdrachtgever(s). Algemene Voorwaarden The 5th Element Algemeen Deze algemene voorwaarden maken deel uit van alle overeenkomsten gesloten tussen Organisatiebureau The 5th Element, gevestigd te 1815 GB, Alkmaar aan de Kennemersingel

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 09/06/2015

Datum van inontvangstneming : 09/06/2015 Datum van inontvangstneming : 09/06/2015 Vertaling C-208/15-1 Datum van indiening: 5 mei 2015 Verwijzende rechter: Zaak C-208/15 Verzoek om een prejudiciële beslissing Kúria (Hongarije) Datum van de verwijzingsbeslissing:

Nadere informatie

Fiscaal bouwrecht. belastingplichtige onder bezwarende titel worden verricht; 2. de invoer van goederen.'

Fiscaal bouwrecht. belastingplichtige onder bezwarende titel worden verricht; 2. de invoer van goederen.' Tijdschrift voor Bouwrecht Fiscaal bouwrecht TBR 2013/150 Hof van Justitie EU, 8 november 2012 C 299/Ï1 (Reikwijdte integratieheffing) A. Tizzano, A. Borg Barthet, M.Ilesic (rapporteur), E. Levits en M.

Nadere informatie

2. Een bemiddelingsvergoeding wordt nooit aan Verhuurder berekend indien er sprake is van een opdracht van huurderszijde.

2. Een bemiddelingsvergoeding wordt nooit aan Verhuurder berekend indien er sprake is van een opdracht van huurderszijde. ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR VERHUURDERS VAN WOONRUIMTE FJ VERHUURMAKELAARS I. Algemene bepalingen 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en op alle bemiddelingsovereenkomsten welke

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden huur- en betalingsvoorwaarden van Soul Essentials

Algemene Voorwaarden huur- en betalingsvoorwaarden van Soul Essentials Algemene Voorwaarden huur- en betalingsvoorwaarden van Soul Essentials 1.Definities 1.1. Met huurder wordt bedoeld: de persoon of de organisatie die de ruimte huurt en de huurovereenkomst sluit met verhuurder:

Nadere informatie

Algemene voorwaarden The Golf Teachers

Algemene voorwaarden The Golf Teachers Algemene voorwaarden The Golf Teachers 1. Definities. In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: a. Diensten: De door The Golf Teachers in het kader van deze algemene voorwaarden aangeboden en

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN. Welke Professionals B.V. Huizermaatweg 17 1273 NA Huizen. hierna te noemen: Opdrachtnemer DEFINITIES

ALGEMENE VOORWAARDEN. Welke Professionals B.V. Huizermaatweg 17 1273 NA Huizen. hierna te noemen: Opdrachtnemer DEFINITIES ALGEMENE VOORWAARDEN Welke Professionals B.V. Huizermaatweg 17 1273 NA Huizen hierna te noemen: Opdrachtnemer DEFINITIES In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis

Nadere informatie

Algemene voorwaarden verkoop en verhuur Kraamcentrum Assen e.o.

Algemene voorwaarden verkoop en verhuur Kraamcentrum Assen e.o. Algemene voorwaarden verkoop en verhuur Kraamcentrum Assen e.o. Hoofdstuk 1: Algemeen. Artikel 1. Algemeen. 1.1 Deze algemene voorwaarden (hierna te noemen AV) zijn van toepassing op iedere aanbieding,

Nadere informatie

Afkoopsom lijfrente belast in het jaar waarin de afkoopsom vorderbaar en inbaar is

Afkoopsom lijfrente belast in het jaar waarin de afkoopsom vorderbaar en inbaar is Afkoopsom lijfrente belast in het jaar waarin de afkoopsom vorderbaar en inbaar is ECLI:NL:GHARL:2015:4336 Instantie Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden Datum uitspraak 16-06-2015 Datum publicatie 19-06-2015

Nadere informatie

ARTIKEL 6. WIJZIGINGEN, MEER- EN MINDER WERK

ARTIKEL 6. WIJZIGINGEN, MEER- EN MINDER WERK ALGEMENE VOORWAARDEN De hierna volgende Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van Surlinio B.V, ingeschreven bij de KvK Haaglanden onder nummer 60691611. ARTIKEL

Nadere informatie

c. cliënt: de persoon die feitelijk gebruik maakt van de dienstverlening van de opdrachtnemer in de zin van deelname aan de begeleiding.

c. cliënt: de persoon die feitelijk gebruik maakt van de dienstverlening van de opdrachtnemer in de zin van deelname aan de begeleiding. ALGEMENE LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN Kwaliteit in WelZijn, Zuiderlaan 23b, 6905 AC te Zevenaar Artikel 1 Algemeen In de algemene voorwaarden wordt verstaan onder: a. opdrachtgever: de partij die

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611

JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611 JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611 ARREST VAN HET HOF (DERDE KAMER) VAN 24 SEPTEMBER 1987. BESTUUR VAN DE SOCIALE VERZEKERINGSBANK TEGEN J. A. DE RIJKE. VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING,

Nadere informatie

3.Eventuele afwijkingen op deze voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen.

3.Eventuele afwijkingen op deze voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen. Algemene Voorwaarden JJM-webdesign Aardenburg Index: 1 Definities 2 Algemeen 3 Aanbiedingen en offertes 4 Uitvoering van de overeenkomst 5 Wijziging van de overeenkomst 6 Honorarium 7 Betaling 8 Incassokosten

Nadere informatie

1.2 Toepasselijkheid van algemene voorwaarden van opdrachtgevers is uitdrukkelijk uitgesloten.

1.2 Toepasselijkheid van algemene voorwaarden van opdrachtgevers is uitdrukkelijk uitgesloten. Algemene Voorwaarden Artikel 1: Toepasselijkheid 1.1 Deze Algemene Voorwaarden zijn onverkort van toepassing op alle aanbiedingen van Art of Teamwork en alle overeenkomsten tussen Art of Teamwork en haar

Nadere informatie

2. Afwijkingen van deze voorwaarden binden Groener Gras Producties eerst, indien zulks door Groener Gras Producties schriftelijk wordt bevestigd.

2. Afwijkingen van deze voorwaarden binden Groener Gras Producties eerst, indien zulks door Groener Gras Producties schriftelijk wordt bevestigd. Algemene Voorwaarden Artikel 1 Toepassing. 1. Tenzij schriftelijk uitdrukkelijk anders is overeengekomen, zijn op alle activiteiten, prijsopgaven, offertes, afspraken en overeenkomsten de onderhavige voorwaarden

Nadere informatie

Algemene verkoop-, leverings- en betalingsvoorwaarden van Winner Business Software Europe B.V., gevestigd te Apeldoorn

Algemene verkoop-, leverings- en betalingsvoorwaarden van Winner Business Software Europe B.V., gevestigd te Apeldoorn Algemene verkoop-, leverings- en betalingsvoorwaarden van Winner Business Software Europe B.V., gevestigd te Apeldoorn Artikel 1 Toepasselijkheid Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle overeenkomsten

Nadere informatie

Artikel 1. Object van deze overeenkomst Artikel 2. Offertes en reserveringen Artikel 3. Huurprijs Artikel 4. Kredietwaardigheid

Artikel 1. Object van deze overeenkomst Artikel 2. Offertes en reserveringen Artikel 3. Huurprijs Artikel 4. Kredietwaardigheid ALGEMENE VOORWAARDEN Artikel 1. Object van deze overeenkomst Deze voorwaarden hebben betrekking op de verhuur van de in de huurovereenkomst genoemde goederen, met de daarbij vermelde toebehoren/accessoires

Nadere informatie

ARTIKEL 5 Duur van de opdracht Tenzij tussen partijen anders is overeengekomen loopt de opdracht voor onbepaalde tijd.

ARTIKEL 5 Duur van de opdracht Tenzij tussen partijen anders is overeengekomen loopt de opdracht voor onbepaalde tijd. Algemene Voorwaarden I. Algemene bepalingen ARTIKEL 1 Werkingssfeer Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op de totstandkoming en de uitvoering van een tussen een consument en een makelaar gesloten

Nadere informatie

DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringmaatschappij N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringmaatschappij N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-172 d.d. 23 april 2014 (mr. P.A. Offers, voorzitter, mr. B.F. Keulen en drs. L.B. Lauwaars RA, leden en mr. E.J. Heck, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Vastgoed-nieuws. 21 november 2013. Huur woonruimte naar zijn aard van korte duur

Vastgoed-nieuws. 21 november 2013. Huur woonruimte naar zijn aard van korte duur Vastgoed-nieuws 21 november 2013 Huur woonruimte naar zijn aard van korte duur Essentie Verhuurders proberen vaak op creatieve manier onder dwingendrechtelijke huur(prijs)beschermingsbepalingen uit te

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010 Rapport Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014 Rapportnummer: 2014/010 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het College van procureurs-generaal

Nadere informatie

Huurovereenkomst voor zelfstandige woonruimte voor studenten nummer OGEH/KLNT

Huurovereenkomst voor zelfstandige woonruimte voor studenten nummer OGEH/KLNT Huurovereenkomst voor zelfstandige woonruimte voor studenten nummer OGEH/KLNT Ondergetekenden, De stichting Stichting Staedion, statutair gevestigd te Den Haag en kantoorhoudende aan het Koningin Julianaplein

Nadere informatie

1. Toepassingsgebied 2. Definities 3. Aanvaarding

1. Toepassingsgebied 2. Definities 3. Aanvaarding Algemene voorwaarden van Wittebrood De Gerechtsdeurwaarder en de aan haar gelieerde werkmaatschappijen, allen gevestigd te Harderwijk, hierna gezamenlijk dan wel individueel aan te duiden als Wittebrood

Nadere informatie

2. OFFERTES, OPDRACHTBEVESTIGINGEN EN WIJZIGING IN GEGEVEN OPDRACHTEN

2. OFFERTES, OPDRACHTBEVESTIGINGEN EN WIJZIGING IN GEGEVEN OPDRACHTEN ALGEMENE VOORWAARDEN Bianca Moolman - Personal Organiser Den Haag, 1 oktober 2015 1. TOEPASSING Deze algemene voorwaarden, zijn, tenzij anders is overeengekomen, van toepassing op alle offertes en overeenkomsten

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN KKamsterdam

ALGEMENE VOORWAARDEN KKamsterdam ALGEMENE VOORWAARDEN KKamsterdam Toepasselijkheid 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op en maken onlosmakelijk deel uit van iedere aanbieding, offerte en overeenkomst die betrekking heeft

Nadere informatie

a. Alle door Dividino gedane aanbiedingen, offertes en prijsopgaven, in welke vorm dan ook, zijn vrijblijvend.

a. Alle door Dividino gedane aanbiedingen, offertes en prijsopgaven, in welke vorm dan ook, zijn vrijblijvend. Algemene Voorwaarden Dividino Group B.V. 1. Toepasselijkheid a. Deze Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen, opdrachten en overeenkomsten die worden gesloten tussen Dividino Group

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden MediSign. (hierna: MediSign) (MediSign is een handelsnaam van Mia Media B.V.)

Algemene Voorwaarden MediSign. (hierna: MediSign) (MediSign is een handelsnaam van Mia Media B.V.) Algemene Voorwaarden MediSign. (hierna: MediSign) (MediSign is een handelsnaam van Mia Media B.V.) I. Algemeen deel Artikel 1 Toepasselijkheid 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle

Nadere informatie

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Algemene voorwaarden Steenwijkerdiep 48A 8331 LT Steenwijk KVK 01183330 hierna te noemen: Brouwer Trading Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende

Nadere informatie

Deze overeenkomst is gesloten gedurende de tijd, die beide partijen schriftelijk of per e-mail zijn overeengekomen.

Deze overeenkomst is gesloten gedurende de tijd, die beide partijen schriftelijk of per e-mail zijn overeengekomen. Huurvoorwaarden Algemeen. Alle genoemde prijzen gelden per weekend (tenzij anders beschreven) en zijn exclusief BTW. Na reservering ontvangt u schriftelijk of per e-mail een orderbevestiging. De overeenkomst.

Nadere informatie

1. Object van deze overeenkomst.

1. Object van deze overeenkomst. ALGEMENE VOORWAARDEN van De Verhuurschuur Administratie adres :Beatrixstraat 13 5451ZB Mill Uitgifte en retourneer adres : Houtzagerijstraat 23 5451ZH Mill 1. Object van deze overeenkomst. Deze voorwaarden

Nadere informatie

zaaknummer rechtbank Amsterdam : C/13/5545011KG ZA 13-1428 arrest van de meervoudige burgerlijke kamer van 22 juli 2014

zaaknummer rechtbank Amsterdam : C/13/5545011KG ZA 13-1428 arrest van de meervoudige burgerlijke kamer van 22 juli 2014 arrest GERECHTSHOF AMSTERDAM afdeling civiel recht en belastingrecht, team II zaaknummer :200.140.465101 KG zaaknummer rechtbank Amsterdam : C/13/5545011KG ZA 13-1428 arrest van de meervoudige burgerlijke

Nadere informatie

Huurovereenkomst vakantiehuis Casa Mama, Petöfi Sándor Utca 24, 7751 Monyoród, Hongarije.

Huurovereenkomst vakantiehuis Casa Mama, Petöfi Sándor Utca 24, 7751 Monyoród, Hongarije. Huurovereenkomst vakantiehuis Casa Mama, Petöfi Sándor Utca 24, 7751 Monyoród, Hongarije. De ondergetekenden: a. verhuurder, b. huurder ; Verklaren te zijn overeengekomen als volgt: 1. VERHUUR EN HUUR

Nadere informatie

Artikel 1 Toepassingsgebied

Artikel 1 Toepassingsgebied Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Beck cv & luchtbehandeling service hierna te

Nadere informatie

Coöperatieve Rabobank Westelijke Mijnstreek U.A., gevestigd te Sittard, hierna te noemen Aangeslotene.

Coöperatieve Rabobank Westelijke Mijnstreek U.A., gevestigd te Sittard, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-05 d.d. 7 januari 2014 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en mr. J.S.W. Holtrop, leden en mr. S.N.W. Karreman, secretaris)

Nadere informatie

de inspecteur van de Belastingdienst te P (hierna: de Inspecteur)

de inspecteur van de Belastingdienst te P (hierna: de Inspecteur) LJN: BW3414, Gerechtshof Arnhem, 11/00467 en 11/00468 Datum uitspraak: 11-04-2012 Datum publicatie: 20-04-2012 Rechtsgebied: Belasting Soort procedure: Hoger beroep Inhoudsindicatie: Omzetbelasting. De

Nadere informatie

-cliënt: degene die deelneemt aan advies-, trainings-, coaching-of begeleidingstraject, dat laatste als hij niet zelf de opdrachtgever is.

-cliënt: degene die deelneemt aan advies-, trainings-, coaching-of begeleidingstraject, dat laatste als hij niet zelf de opdrachtgever is. Algemene voorwaarden 2015 -Corewonders V.O.F. Artikel Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: -opdrachtnemer: Corewonders V.O.F. die deze algemene voorwaarden gebruikt voor het aanbieden

Nadere informatie

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl. 2. Aanbod en sluiten van het contract

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl. 2. Aanbod en sluiten van het contract Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl 1. Algemeen Onze aanbiedingen, leveringen en prestaties zijn uitsluitend onderworpen aan onderhavige algemene verkoop en leveringsvoorwaarden.

Nadere informatie

1.2 Alle aanbiedingen zijn vrijblijvend, tenzij in het aanbod schriftelijk uitdrukkelijk anders is aangegeven.

1.2 Alle aanbiedingen zijn vrijblijvend, tenzij in het aanbod schriftelijk uitdrukkelijk anders is aangegeven. Algemene voorwaarden Hoogdesign 1. Aanbieding en overeenkomst 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Hoogdesign goederen en/of diensten van welke

Nadere informatie

BTW-nieuwtjes 17-2013

BTW-nieuwtjes 17-2013 BTW-nieuwtjes 17-013 van vilsteren BTW advies bv Heidesteinlaan a, 6866 AG Heelsum E-mail: info@btwadvies.com Website: www.btwadvies.com Telefoon: 06-7071710 KvK Arnhem 0913609 1. Nieuw vastgoedbesluit

Nadere informatie

Algemeen. Offertes. De prijzen in de genoemde offerte zijn altijd exclusief B.T.W. tenzij anders is aangegeven.

Algemeen. Offertes. De prijzen in de genoemde offerte zijn altijd exclusief B.T.W. tenzij anders is aangegeven. Algemene Voorwaarden Mooi Sfeer & Meer Artikel 1. Algemeen Deze voorwaarden gelden voor iedere aanbieding en iedere overeenkomst tussen Mooi Sfeer & Meer, en een opdrachtgever (koper of huurder) waarop

Nadere informatie

MODEL HUUROVEREENKOMST WINKELRUIMTE en andere bedrijfsruimte in de zin van artikel 7: 290 BW

MODEL HUUROVEREENKOMST WINKELRUIMTE en andere bedrijfsruimte in de zin van artikel 7: 290 BW MODEL HUUROVEREENKOMST WINKELRUIMTE en andere bedrijfsruimte in de zin van artikel 7: 290 BW door de Raad voor Onroerende Zaken (ROZ) op 17 september 2012 vastgesteld en tevens gepubliceerd op de website

Nadere informatie

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever.

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. Algemene voorwaarden Snelontruiming.nl 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. 2. Alle offertes en aanbiedingen

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Boogaerdt Bedrijfsmakelaars B.V.

Algemene voorwaarden Boogaerdt Bedrijfsmakelaars B.V. Algemene voorwaarden Boogaerdt Bedrijfsmakelaars B.V. De inhoud van algemene voorwaarden is van toepassing op alle verstrekte opdrachten tot dienstverlening aan Boogaerdt Bedrijfsmakelaars B.V. en gelden

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 20/05/2013

Datum van inontvangstneming : 20/05/2013 Datum van inontvangstneming : 20/05/2013 Samenvatting C-143/13-1 Zaak C-143/13 Samenvatting van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 98, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

Gerechtshof Den Haag 13-01-2016 20-01-2016 BK-15_00463. Belastingrecht. Hoger beroep. Rechtspraak.nl FutD 2016-0219

Gerechtshof Den Haag 13-01-2016 20-01-2016 BK-15_00463. Belastingrecht. Hoger beroep. Rechtspraak.nl FutD 2016-0219 ECLI:NL:GHDHA:2016:62 Instantie Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Gerechtshof Den Haag 13-01-2016 20-01-2016 BK-15_00463

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden huur- en betalingsvoorwaarden van Instituut-Amsterdam

Algemene Voorwaarden huur- en betalingsvoorwaarden van Instituut-Amsterdam !!!!!!! versie 1.05 - d.d. 12-06-2009 1.Definities 1.1. Met zaalhuurder wordt bedoeld: de persoon of de organisatie die de ruimte huurt en de huurovereenkomst sluit met zaalverhuurder: Instituut-Amsterdam.

Nadere informatie

Rapport. Datum: 1 juli 1998 Rapportnummer: 1998/258

Rapport. Datum: 1 juli 1998 Rapportnummer: 1998/258 Rapport Datum: 1 juli 1998 Rapportnummer: 1998/258 2 Klacht Op 10 oktober 1997 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer D. te Heemstede, met een klacht over een gedraging van de Huurcommissie

Nadere informatie

MODEL HUUROVEREENKOMST KANTOORRUIMTE en andere bedrijfsruimte in de zin van artikel 7: 230a BW

MODEL HUUROVEREENKOMST KANTOORRUIMTE en andere bedrijfsruimte in de zin van artikel 7: 230a BW MODEL HUUROVEREENKOMST KANTOORRUIMTE en andere bedrijfsruimte in de zin van artikel 7: 230a BW door de Raad voor Onroerende Zaken (ROZ) op 30-1-2015 vastgesteld en tevens gepubliceerd op de website www.roz.nl.

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 9 juli 1992 *

ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 9 juli 1992 * K" LINE AIR SERVICE EUROPE ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 9 juli 1992 * In zaak C-131/91, betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel,

Nadere informatie

Algemene Leverings- en betalingsvoorwaarden

Algemene Leverings- en betalingsvoorwaarden Algemene Leverings- en betalingsvoorwaarden Algemene leverings- en betalingsvoorwaarden van Brude IT. Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Limburg Noord onder KvK nummer: 55965296 Deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

de heer B., te O., klager,

de heer B., te O., klager, Optie en Bod. Afbreken onderhandelingen. Klager was geïnteresseerd in een woning die beklaagde in verhuur had. Klager wenste niet in te gaan op alle door de verhuurder gestelde voorwaarden en heeft via

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Beroepsopleidingen van Realisatie Trainingen

Algemene voorwaarden Beroepsopleidingen van Realisatie Trainingen Algemene voorwaarden Beroepsopleidingen van Algemene voorwaarden bij inschrijven postadres: mob: 06-160.157.27 bankrekeningnr. NL75TRIO0197748708 t.n.v. te Apeldoorn KvK nr 08115987 BTW nr: 0775-19358-B01

Nadere informatie

Algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden PeetICT V.O.F.

Algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden PeetICT V.O.F. Algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden PeetICT V.O.F. Artikel 1 Definities en toepasselijkheid 1.1 Deze algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden (hierna te noemen: algemene voorwaarden) zijn van toepassing

Nadere informatie

Fiscaal Portaal Gemeenten

Fiscaal Portaal Gemeenten Procedurenummer(s) : C 430/04 Uitspraakdatum : 08-06-2006 Publicatiedatum : 08-06-2006 HOF VAN JUSTITIE EU Arrest Finanzamt Eisleben tegen Feuerbestattungsverein Halle ev, in tegenwoordigheid van: Lutherstadt

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de Belastingdienst/Toeslagen uit Utrecht. Datum: 22 november 2011. Rapportnummer: 2011/346

Rapport. Rapport over een klacht over de Belastingdienst/Toeslagen uit Utrecht. Datum: 22 november 2011. Rapportnummer: 2011/346 Rapport Rapport over een klacht over de Belastingdienst/Toeslagen uit Utrecht. Datum: 22 november 2011 Rapportnummer: 2011/346 2 Klacht Verzoekster klaagt erover dat de Belastingdienst/Toeslagen volhardt

Nadere informatie

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl/NL. 2. Aanbod en sluiten van het contract

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl/NL. 2. Aanbod en sluiten van het contract Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl/NL 1. Algemeen Deze algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden (hierna Voorwaarden ) zijn van toepassing op alle aanvragen van klanten of aanbiedingen

Nadere informatie

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag.

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag. Algemene wet bestuursrecht Titel 4.1. Beschikkingen Afdeling 4.1.1. De aanvraag Artikel 4:1 Tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald, wordt de aanvraag tot het geven van een beschikking schriftelijk

Nadere informatie

In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Algemene Voorwaarden 1 Definities In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Opdrachtgever: de natuurlijke

Nadere informatie

Naar aanleiding van uw brief van 18 oktober 2011 heb ik de eer het volgende op te merken.

Naar aanleiding van uw brief van 18 oktober 2011 heb ik de eer het volgende op te merken. Den Haag, 2 9 NOV 2011 Kenmerk: DGB 2011-6473 Motivering van het beroepschrift in cassatie (rolnummer 11/04540) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te 's-hertogenbosch van 2 september 2011, nr. r, 2

Nadere informatie

CorRebus Psychosociale Hulpverlening is een zelfstandig praktijk voor psychosociale therapie, coaching en training.

CorRebus Psychosociale Hulpverlening is een zelfstandig praktijk voor psychosociale therapie, coaching en training. Algemene voorwaarden CorRebus 1. Toepasselijkheid Deze algemene voorwaarden zijn, tenzij anders is overeengekomen, van toepassing op alle offertes en overeenkomsten van of met CorRebus Psychosociale Hulpverlening

Nadere informatie

tegen de uitspraak van de rechtbank Arnhem van 8 maart 2011, nummers AWB 10/2670 en 10/2672, in het geding tussen belanghebbende en

tegen de uitspraak van de rechtbank Arnhem van 8 maart 2011, nummers AWB 10/2670 en 10/2672, in het geding tussen belanghebbende en Uitspraak GERECHTSHOF ARNHEM Sector belastingrecht nummers 11/00311 en 11/00312 uitspraakdatum: 20 september 2011 Uitspraak van de derde meervoudige belastingkamer op het hoger beroep van X te Z (hierna:

Nadere informatie

Btw en combinatiefuncties

Btw en combinatiefuncties Btw en combinatiefuncties 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrondinformatie 3 1.1 Wat is een combinatiefunctie? 3 1.2 Inhoud brochure 3 2. Btw 3 3. Btw-gevolgen als een werknemer tegen vergoeding wordt uitgeleend/gedetacheerd

Nadere informatie

(Geïnteresseerd en/of vragen, bel 073-6122888 of mail info@vhpaccountants.nl)

(Geïnteresseerd en/of vragen, bel 073-6122888 of mail info@vhpaccountants.nl) Nieuwsitems: Bezwaar maken voor ondernemers: prejudiciële vragen over aftrekbeperking BTW en privé-gebruik auto Uitstel van winstneming voor deel verkoopwinst bedrijfspand Bij herfinanciering eigenwoningschuld

Nadere informatie

Huurovereenkomst Onzelfstandige Woonruimte

Huurovereenkomst Onzelfstandige Woonruimte Huurovereenkomst Onzelfstandige Woonruimte Ondergetekende hierna te noemen verhuurder EN hierna te noemen huurder zijn het volgende overeengekomen: 1 Het gehuurde, bestemming 1.1 Verhuurder verhuurt aan

Nadere informatie

Incidenteel beroep in cassatie zaaknummer F 13/00282

Incidenteel beroep in cassatie zaaknummer F 13/00282 i Incidenteel beroep in cassatie zaaknummer F 13/00282 Edelhoogachtbaar College, De uitspraak van de Rechtbank te Arnhem van 6 december 2012, nr. 11 / 04103, betreft de X in geschil zijnde vraag of belanghebbende,

Nadere informatie

Belangenbehartiging opdrachtgever. Financiële gegoedheid wederpartij, onderzoek naar.

Belangenbehartiging opdrachtgever. Financiële gegoedheid wederpartij, onderzoek naar. 12-72 RvT Eindhoven/Maastricht Datum: 22 november 2012 DE RAAD VAN TOEZICHT EINDHOVEN/MAASTRICHT VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS O.G. EN VASTGOED DESKUNDIGEN N.V.M. --------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging?

Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging? Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging? september 2009 mr J. Brouwer De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch

Nadere informatie

Huurovereenkomst zelfstandige woonruimte

Huurovereenkomst zelfstandige woonruimte Huurovereenkomst zelfstandige woonruimte Verhuurder, huurder en het gehuurde Verhuurder Naam; -- Adres; -- Postcode & woonplaats; -- Telefoonnummer; -- Bankrekeningnummer; -- Mail; -- Huurder Naam; --

Nadere informatie

Huurrecht - woonruimte

Huurrecht - woonruimte Huurrecht - woonruimte Bij huurrecht en huurovereenkomst denkt men al snel aan het (ver)huren van een onroerende zaak, meestal een gebouw, en de meeste huurvragen hebben hier ook betrekking op. De wet

Nadere informatie

- De bloemist: De bloemist handelend op deze website en waarvan de contact gegevens op deze website staan.

- De bloemist: De bloemist handelend op deze website en waarvan de contact gegevens op deze website staan. Leveringsvoorwaarden Verkoop en leveringsvoorwaarden. Artikell1 Definitie In deze voorwaarden wordt verstaan onder: - De bloemist: De bloemist handelend op deze website en waarvan de contact gegevens op

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN JB KAMPEERAUTO S BV SOEST

Algemene Voorwaarden LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN JB KAMPEERAUTO S BV SOEST Algemene Voorwaarden LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN JB KAMPEERAUTO S BV SOEST De navolgende voorwaarden zijn van toepassing op elke verkoop en levering van zaken aan en verrichtingen van diensten ten

Nadere informatie