De tijd van Grieken en Romeinen:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De tijd van Grieken en Romeinen:"

Transcriptie

1 De tijd van Grieken en Romeinen: Tijdvak 2: Tijd van Grieken en Romeinen (-300 tot 500 na Christus) - de ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek - De klassieke vormtaal van de Grieks-Romeinse cultuur - De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in de EU verspreidde - De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse cultuur en de Germaanse cultuur van West-Europa - De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de eerste monotheïstische godsdiensten 2.1 Wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat Deze paragraaf gaat over het kenmerkend aspect: De ontwikkeling van wetenschap en politiek in de oude stadstaat. Griekenland bestond in de oudheid uit onafhankelijke stadstaten. Daarin ontwikkelden filosofen vanaf de 6e eeuw v.c. Een wetenschappelijke manier van denken. Athene was de eerste democratie. Wetenschappelijk denken: Voor de Grieken uit de tijd van ongeveer 750 v.c. geloofden ze in goden. Zulke ideeën pasten in een mythologisch wereldbeeld. Vanaf 600 v.c. ontwikkelden de Grieken iets nieuws. De meesten mensen hielden vast aan hun godengeloof maar filosofen gingen rationeel denken. Filosofen probeerden alles met hen verstand te redeneren. Ze onderzochte de feiten stelden systematisch vragen en probeerden rationele antwoorden te vinden. Uit de filosofie ontstonden aparte takken van wetenschap zoals wiskunde, natuurkunde, de medische wetenschap en de geschiedwetenschap. Veel dingen zijn nog niks van hen geldigheid verloren zoals de stelling van Pythagoras. De belangrijkste filosofen uit de klassieke oudheid waren Socrates, Plato en Aristoteles. -Plato hield aan dat mensen bedenken wat de normen zijn en hoe ze toegepast moeten worden. -Aristoteles is vooral bekend geworden van zijn theorie hoe kennis tot stand komt en hoe wetenschap werkt. Volgens hem moet wetenschap beginnen met het beschrijven, observeren en groepen van verschijnselen. Daarna moeten via het leggen van de juiste verbanden algemene conclusies worden getrokken. Ook stelde hij regels op voor logisch denken, die gebruiken we nog steeds. We gebruiken ook nog steeds zijn werk zoals Natuurkunde, geschiedenis en wiskunde. -Socrates voor hem was filosoferen een voortdurende speurtocht naar inzicht. Volgens hem hadden politici in een democratie geen andere keus dan het volk naar de mond te praten (Hij droeg armoedepige klerendasrdoor was hij een opvallende verschijning) De Atheense democratie: Griekenland betond uit tientallen opleis, oftewel stadstaten. De Grieken hadden ook stukken land buiten Griekenland. Aan de Middellandse en zwarte zee hadden ze stadsstaten gesticht als Neapolis (Napels in Zuid-Italië), Massalia (Marseille in Zuid-Frankrijk), Buzation (Istanbul in Turkije). Een polis bestond uit een stand met omliggende land, poleis hadden een eigen bestuur, leger, wetten, munten enz. Ze hadden hooguit een paar duizend inwoners. Athene was de grootste met een kwart miljoen inwoners. Stadstaten werden op verschillende manieren bestuurd: Monarchie: ze werden Geregeerd door een koning. Aristocratie/Oligarchie: een kleine groep rijke en voorname families de macht in handen. Tirannie: als 1 aristocraat de macht greep. Republiek: is een staat zonder vorst aan het hoofd. Democratie: er werd geregeerd door een volksvergadering.

2 Veel poleis hadden een volksvergadering. Meestal had die weinig invloed maar in Athene kreeg hij in 507 v.c. de hoogste macht. In de Atheense democratie besliste de volksvergadering over wetten, koos de bestuurders en controleerde hen. Voor een geldig besluit moesten er 6000 mensen aanwezig zijn. Vrouwen, slaven en immigranten waren van het burgerschap uitgesloten. Bij indirecte democratie mochten alle burgers stemmen en spreken in de volksvergadering maar bij directe democrate beslist het Aroemeens uiteindelijk. Denken over politiek: Niet alle Grieken vonden de democratie het beste politieke systeem. De grote filosofen vonden het slecht dat de stemmen van alle burgers even zwaar telden, ook als ze geen verstand van zakje hadden. De meeste Atheners waren juist trots op hen democratie en wilde dat de stadsstaten dat ook werden. Sparta verzette zich daar tegen. Sparta was een aristocratie geleid door een raad van oude mannen. In 431 v.c. brak een oorlog uit over de macht van Griekenland tussen Athene, Sparta en hun bondgenoten de oorlog duurde 30 jaar. Athene was verzwakt maar de democratie bleef bestaan er kwam pas een einde aan toen Griekenland in 388 v.c. werd veroverd door de vader van Alexander de Grote 2.2 Het Romeinse Imperium Deze paragraaf gaat over het kenmerkend aspect: Het Romeinse Imperium en de verspreiding van de Grieks-Romeinse cultuur. Militaire prestaties stonden bij de Romeinen hoog in aanzien. Met een lange reeks oorlogen breidden ze hun stadstaat uit tot een wereldrijk. Hierdoor verspreidde de Grieks-Romeinse cultuur zich over Europa. Van stadstaat naar wereldrijk: Er is niet precies bekent wanneer Rome ontstond. Zeker is dat op de plaats van de stad rond 1000 v.c. al mensen woonden. Rond 500 v.c. was het een echte stadstaat geworden. (staat die bestaat uit een stad met omliggende platteland). De stad veranderde van een Monarchie (staat met 1 vorst aan het hoofd) naar een Republiek. De macht kwam in handen van een senaat ( wetgevende vergadering van het Romeinse rijk) die bestond uit leden van rijke en voorname families. In 246 v.c. begon de expansie buiten Europa. (Groei, uitbreiding) - Eerst viel Rome Carthago aan. (stadstaat Tunesië die het westelijke deel v/d Middellandse zee beheersten) Daard veroverde ze onder meer Spanje. In 146 v.c. werd Carthago verwoest. In het zelfde jaar veroverde de Romeinen Griekenland. Daarna veroverde ze Griekenland, Turkije, Syrië en andere delen van west-azië. Legeraanvoerders werden hierdoor populair en tussen hen braken er burgeroorlogen uit. De succesvolste generaal was caesar. Hij liet zich benoemen tot dictator/ alleenheerser, maar werd vermoord. Daarop volgde een lange burgeroorlog die werd gewonnen door de achterneef van caesar. Hij maakte een einde aan de republiek en stichtte het Romeinse keizerrijk. Octavianus noemde zichzelf ceasar, wat keizer ging betekenen. Ook kreeg hij de titel Augustes oftewel Verhevene. Dat gaf aan dat hij boven gewone stervelingen verheven was. Romeinse keizers werden als goden vereerd. De Romeinen veroverden na Augustes nog nog Brittannië en Roemenië. Daarmee bereikte het imperium (groot rijk) in 106 zijn grootste omvang. In Europa vormden de Rijn en de Donau natuurlijke stadsgrenzen: in Brittannië kwam een enorme stadsmuur, de Muur van Hardianus. In Afrika eindigde het rijk bij de woestijn, in Azië bij de Eufraat. De kracht van Rome: -Hoe kon Rome uitgroeien van stadstaat tot wereldrijk? 1. Organisatietalent, verovering (culturele aanpassing) 2. militaire kracht

3 3. legioenen 4. verharde wegen dus goede infrastructuur 5. Het romaniseren van volkeren Bij de Romeinen stonden militaire kwaliteiten hoog in aanzien. In de 6e eeuw gingen ze over op de Griekse gedisciplineerde strijdwijze. Later werd er ook een beroepsleven gevormd, verdeeld in legioenen van 6000 man. In de keizertijd waren 30 legioenen aan de grenzen gelegerd. De Romeinen bouwden in heel hun rijk verharde wegen waardoor delegioenen snel konden verplaatsen naar de plek waar gevaar dreigde. Door het organisatietalent en militaire kracht zorgde ervoor dat Rome uitgroeide tot wereldrijk. Verzet tegen het rijk werd genadeloos onderdrukt en het was ook belangrijk dat de romeinse cultuur en godsdienst werd overgenomen. Daarna volgde de Pax Romana een periode van 200 jaar waarin er relatief rust en vrede heersten. het was een opgelegde vrede die in stand bleef door veelvuldige inzet en altijd aanzwezige dreiging van militair geweld Romeinen, Grieken en Kelten De Romeinen waren onder de indruk van de Grieken. Ze namen veel van hen over. De goden kwamen overeen. De Grieks-Romeinse cultuur raakten door heel het rijk verspreidt. Overal bouwden de Romeinen aquaducten, amfitheaters, bruggen en triomfbogen. De volken in het westen werden geromaniseerd. Zij namen de Romeinse taal en cultuur over. Voor de komst van de Romeinen hadden ze geleefd in een landbouwsamenleving zonder schrift of echte steden. Daarna gingen ze over naar een landbouw stedelijke samenleving met een geld economie. Ze stichtten bij oude Keltische nederzettingen tyrpis h Romeinse steden met een plein, tempels, en kaarsrechte straten zoals in Londen en Parijs. De Kelten namen het romeinse schrift,goden en gewoonten over, het leger speelde een belangrijke rol bij de romanisering. Annen uit het hele rijk namen dienst in het Romeinse leger. Vanuit de legerkampen hadden ze contact met de lokale bevolking. En als ze na een lange diensttijd van 25 jaar teug naar huis keerden namen ze Romeinse gebruiken en het Latijn mee. Keltische taken bleven op den duur alleen in dunbevolkte streken bestaan. Ze werden verdrongen door Latijnse dialecten, waaruit later Romaanse talen zoals Frans en Spaans ontstond. Burgeroorlogen tussen Turkije Syrië andere deelen van West-Azië Ceasar verooverde Frankrijk, België, Zuid-Nederland Werd dictator in 48 v.c. Vermoord in 44 v.c. Achterneef Ceasar, Octavianus (/ceasar = keizer / augustus = verhevene). Burgeroolog gewonnen --> stichtte het Romeinse keizerrijk. Grootste imperium in 106 n.c. met natuurlijke grenzen; Rijn en Donau en de Muur van Hadrianus. De Grieks-Romeinse cultuur raakte door heel het rijk verspreid door aquaducten bruggen triomfbogen amfitheaters Het oosten, de Kelten Grieks landbouwsamenleving zonder schrift --> Keltische nederzettingen, steden met plein, tempels en rechte straten.

4 --> landbouwstedelijke samenleving met een geldeconomie en schrift Cleopatra Farao Trouwde met haar broertje Ceasar hielp vijanden uitschakelen Kreeg zoontje Ceasarion Ceasar ging dood en trouwde met zijn generaal Marcus Antionus Ze werden verslagen door Octavianus Antonius en Cleopatra pleegde zelfmoord. Aantekening romeinse kenmerken: - Culturele: Romeinen accepteerden andere culturen en religies maar de romeinse religies moesten wel overgenomen worden - Economische: goede infrastructuur, logistiek, welvarend - Politieke: wetten, keizerrijk, administratie, verdeel en heers maatschappij, strenge bewaking - Sociale: welzijn, welvaart, weinig werkloosheid, vrede Vergelijk Nederland met de beschaving van de Romeinen tussen de periode v.c. Nederland= prehistorie, boeren, geen steden, eenvoudige godsdienst Romeinse rijk= schrift/taal, beschaving: culturele ontwikkeling op hoog niveau, techniek, staatsreligie 2.4 Romeinen en Germanen Deze paragraaf gaat over het kenmerkend aspect: De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse cultuur De Germanen De Romeinen noemden de volkeren ten oosten van de Rijn Germanen. Ze leefden in een landbouwsamenleving en waren niet bekend met het schrift. De Germanen kwamen door de verovering van Caesar met de Romeinen te maken. Zo kregen ze ook hun naam. De Romeinen vonden de Germanen barbaren (onbeschaafde vreemdeling) maar ook echte mannen waar de Romeinen van konden leren. De Germanen kwamen oorspronkelijk uit de gebieden rond de Oostzee. vanaf 600 v.chr. verspreidden ze zich over Noord-Europa. Er waren verschillende Germaanse volkeren zoals: Teutonen, Allemannen, Friezen, Goten. Hun talen waren verschillend want ze konden elkaar lang niet verstaan. De slag in het Teutoburgerwoud Voor de Romeinen was er bij de Germanen weinig te halen toch drongen ze ten zijde van Augustus door tot de Elbe in Oost-Duitsland. Ze begonnen het gebied te bezetten maar kregen fel verzet. Vergeleken met de Romeinen waren de Germanen slecht georganiseerd en hadden geen goede bepantsering maar doordat ze het terrein kenden konden ze de Romeinen verassen in de bossen. Dit gebeurden 9 N.Chr toen 3 legioenen in het Teutoburgerwoud op weg waren naar hun winterkwartier. Een leger van verschillende stammen wachten hen op bij een smalle doorgang. Toen regende het opeens met pijlen en raakten de Romeinen in paniek. De meeste van de soldaten sneuvelden. De rest werd volgens Tacitus gekruist, levend begraven of geofferd aan de Germaanse goden. De Romeinen besloten de Rijn tot de grens te maken omdat die gemakkelijk te verdedigen was. De Romeinen hadden zich onoverwinnelijk gewaand, de nederlaag was een enorme schok. Ze trokken zich terug achter de Rijn en dat bleef de limes (grens).

5 Ontmoeting van culturen In de grensgebieden hielden de Germanen en de Romeinen contact. De Romeinen vonden de Germanen barbaren maar hadden ook ontzag voor hun moed. Ze maakten de Germanen tot bondgenoten en er ontstond handel. De Germanen leverden onderandere huiden, slaven, importeerden glas, aardewerk en andere luxeartikelen.de Germaanse stammen namen niet alleen producten over maar ook het schrift. In Nederland is het oudste bewaarde tekst gevonden bij Tolstom in Friesland. Daaruit blijkt dat de Romeinse cultuur zich ook buiten de grenzen van het rijk verspreidde. Germaanse invallen In de 3e eeuw N.Chr raakte het Romeinse rijk in verval, onder meer door de invallen van de Germaanse stammen. Later herstelde sterke keizers de orde, maar eind 4e eeuw kwamen nieuwe volksverhuizingen op gang. (Migratie van een volk, in het Romeinse rijk de invasies van Germaanse volkeren vanaf de 3e eeuw) Het oosten van het rijk wist de aanvallen tegen te houden maar het westen werd des te harder getroffen. In 395 werd het rijk gesplitst in oost- in een West- Romeinsrijk. In het Westen stichtten Germaanse krijgsheren hun eigen koninkrijken. In dichtbevolkte streken namen ze het Latijn over, maar de Germaanse taken verdwenen niet. Het Germaans werd uitgebreid, doordat de Germaanse Angelen en Saksen vanaf 450 n.c. Brittannië binnendrongen. Zo ontstond het Engels. In 476 zetten Germaanse veroveraars de laatste West- Romeinse keizer af. Het Oost-Romeinse rijk bleef nog ~ 1000 jaar bestaan. Begrippenlijst burger inwoner van een stad of staat met alle rechten die daaraan verbonden zijn christendom monotheïstische godsdienst van de christenen Grieks-Romeinse cultuur de door de Grieken en Romeinen beïnvloede cultuur in het Romeinse rijk imperium groot rijk jodendom monotheïstische godsdienst van de joden klassiek voortreffelijk, iets wat tot voorbeeld dient, zoals de Grieks-Romeinse cultuur monotheïsme geloof in één god politiek wat met het bestuur van een gebied te maken heeft stadstaat staat die bestaat uit een stad met het omliggende platteland vormentaal stijl, wat vormen uitdrukken wetenschap (1) kennis, (2) systematisch en rationeel onderzoek aristocratie staat geleid door een groep aanzienlijken barabaar onbeschaafde vreemdeling Bijbel het heilige boek van de christenen burgeroorlog binnenlandse oorlog democratie bestuur waarbij het volk beslist diaspora verspreiding van joden dictator alleenheerser expansie groei, uitbreiding filosoof wijsgeer, denker met een rationeel-wetenschappelijke manier van denken keizerrijk monarchie met een keizer aan het hoofd martelaar iemand die sterft voor zijn geloof monarchie staat met één vorst aan het hoofd oligarchie staat geleid door een kleine groep orthodox streng volgens de officiële juiste leer oudheid tijd van Grieken en Romeinen pax Romana de romeinse vrede, periode van rust en orde in de eerste eeuwen van het keizerrijk rationeel redelijk, met behulp van het verstand republiek staat zonder vorst aan het hoofd romanisering onder invloed van de Grieks-Romeinse cultuur brengen senaat wetgevende vergadering van het Romeinse rijk

6 staatsgodsdienst godsdienst waarvan het staatshoofd en dienaren van de staat aanhanger van moeten zijn Tenach het heilige boek van de joden tijd van Grieken en Romeinen oudheid, tweede tijdvak tiran alleenheerser die met geweld de macht heeft gegrepen tirannie bestuur van een tiran volksverhuizing migratie van een volk wereldrijk rijk in meerdere continenten zuil ronde stenen paal die een dak ondersteunt

Woordwiel!!! Tijd van Grieken en Romeinen

Woordwiel!!! Tijd van Grieken en Romeinen Woordwiel!!! Tijd van Grieken en Romeinen Instructie Voor deze opdracht heb je een potlood en gum nodig. Deze opdracht maak je in tweetallen. Op de volgende bladzijde staan woordwielen die gevuld moeten

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de

Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de Tijdvakken Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid K.A. * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat * klassieke vormentaal

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Samenvatting - Geschiedenis: H2

Samenvatting - Geschiedenis: H2 Samenvatting - Geschiedenis: H2 Jaartallen: - 1750 voor Christus: Abraham reist van Irak naar Israël - 507 voor Christus: Begin democratie in Athene - 331 voor Christus: Alexander de Grote verovert het

Nadere informatie

Geschiedenis Tijdvak CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/101047

Geschiedenis Tijdvak CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/101047 Geschiedenis Tijdvak 02 01 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 10 mei 2017 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/101047 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

G E S C H I E D E N I S - A A N T E K E N I N G E N H 1 / 2 / 3

G E S C H I E D E N I S - A A N T E K E N I N G E N H 1 / 2 / 3 G E S C H I E D E N I S - A A N T E K E N I N G E N H 1 / 2 / 3 HOOFDSTUK 1 PARAGRAAF 1 Weg van de mensheid: - Staat in Afrika - Van daaruit Verspreiding over de rest van de wereld - Mens behoort tot de

Nadere informatie

Geschiedenis hoofdstuk 3

Geschiedenis hoofdstuk 3 Geschiedenis hoofdstuk 3 Romeinse rijk 500 v Christus 500 na Christus Rome de eeuwige stad : deze stad bestaat al eeuwenlang. De tijdlijn Het Romeinse rijk begint 500v Chr. En eindigt 500 na Christus.

Nadere informatie

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 June 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62219 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1 Auteur Floris Sieffers Laatst gewijzigd 28 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/65939 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Griekse beschaving hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Griekse beschaving hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/62215 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID. Inhoudstafel. Emma Vanden Berghe (2013-2014)

GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID. Inhoudstafel. Emma Vanden Berghe (2013-2014) GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID Inhoudstafel 1 Inleiding: p. 23-46 I. INLEIDING 1. Bronnen en chronologie Bronnen Geschreven bronnen Ongeschreven bronnen Brongebruik Chronologie Relatieve en absolute

Nadere informatie

Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1

Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1 Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Floris Sieffers 07 October 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/65623 Dit

Nadere informatie

Ontstaan van Rome: 1 * Aeneas en de Trojaanse oorlog sticht Alba Longa * Mars x Sylvia Rheia = Romulus + Remus * moeder is dochter van Numitor koning

Ontstaan van Rome: 1 * Aeneas en de Trojaanse oorlog sticht Alba Longa * Mars x Sylvia Rheia = Romulus + Remus * moeder is dochter van Numitor koning DE ROMEINEN Ontstaan van Rome: 1 * Aeneas en de Trojaanse oorlog sticht Alba Longa * Mars x Sylvia Rheia = Romulus + Remus * moeder is dochter van Numitor koning van Alba Longa * Numitor afgezet door zijn

Nadere informatie

De Tien Tijdvakken. Tijd van de jagers en boeren, tot 3000 v.c.

De Tien Tijdvakken. Tijd van de jagers en boeren, tot 3000 v.c. De Tien Tijdvakken Tijd van de jagers en boeren, tot 3000 v.c. KA1: De levenswijze van jagersverzamelaars KA2: Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen KA3: Het ontstaan van de eerste stedelijke

Nadere informatie

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 July 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62219 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Werkblad 9 Ω Grieken en Romeinen Ω Les : Grieken: goden en mensen Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Griekenland heel belangrijk. Ze werden stadstaten genoemd.

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen. 2.4 De late oudheid. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen

Tijd van Grieken en Romeinen. 2.4 De late oudheid. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de eerste monotheïstische godsdiensten Pax Romana = Romeinse vrede, in 3 e eeuw n. Chr. onder druk door: 1. Invallen door Germaanse stammen 2. Conflicten

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

Situering in tijd en ruimte

Situering in tijd en ruimte Situering in tijd en ruimte Rome groeide tussen 753 v.c. en 476 uit tot een echt wereldrijk. Binnen deze tijdspanne kunnen we drie periodes onderscheiden: Rome als koninkrijk, als republiek en tenslotte

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Op welke gebieden wilden de Verlichtingsfilosofen de bestaande maatschappij veranderen? Rationalisme = het gebruiken van gezond verstand (rede/ratio) waarbij kennis gaat boven tradities

Nadere informatie

De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen?

De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen? De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen? Toestanden, instellingen die gedurende een lange tijd min of meer onveranderd hebben bestaan, een verschijnsel

Nadere informatie

- vruchtbaarheidsgodin - Ongeschreven en primaire bronnen (primaire: - uit de hand - uit de tijd zelf) - Prehistorie = voor de geschiedenis

- vruchtbaarheidsgodin - Ongeschreven en primaire bronnen (primaire: - uit de hand - uit de tijd zelf) - Prehistorie = voor de geschiedenis Kenmerkende aspecten tijdvak 1, Jagers en Boeren: - De levenswijze Jagers-verzamelaars - Ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen - Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen Kenmerkende

Nadere informatie

Over land en over zee. Veroveraars

Over land en over zee. Veroveraars De Romeinen hadden een heel groot rijk van Azië, Noord- Afrika en ook nog Europa. Ze hadden sterke legers en hele slimme generaals met stevige wegen en snelle boten. Over land en over zee In Nederland

Nadere informatie

Romeinen. Romeinen. Germanen

Romeinen. Romeinen. Germanen Romeinen Romeinen Grieken en Romeinen lijken op elkaar qua levensstijl. Het Romeinse rijk is ontstaan in Rome (753 v. Chr.). De Romeinen kwamen 50 v. Chr. naar Nederland. De Romeinen hebben het Latijns

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen

Tijd van Grieken en Romeinen. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen Pax Romana = Romeinse vrede, in 3 e eeuw n. Chr. onder druk door: 1. Invallen door Germaanse stammen 2. Conflicten om de macht (235 284 meer dan 50 soldatenkeizers ) 3. Waardevermindering van het geld

Nadere informatie

GESCHIEDENIS. 1 Vul de legende bij de kaart aan. 0,5. 2 Leg uit in één woord: expansie = 0,5. 3 Wanneer begon de klassieke oudheid?

GESCHIEDENIS. 1 Vul de legende bij de kaart aan. 0,5. 2 Leg uit in één woord: expansie = 0,5. 3 Wanneer begon de klassieke oudheid? GESCHIEDENIS Overhoring 1 Bestemming Hellas: sociaal en economisch domein & Minoïsche en Myceense cultuur /10 naam: klas: nr.: datum: 1 Vul de legende bij de kaart aan. 1 Leg uit in één woord: expansie

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) machtstrijd poleis (Athene <> Sparta) zelfde vijand Homerus

taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) machtstrijd poleis (Athene <> Sparta) zelfde vijand Homerus H2 GRIEKENLAND 1. Eenheid en verdeeldheid > Waarom? taal reliëf > stadstaten (polis / poleis) religie machtstrijd poleis (Athene Sparta) zelfde vijand Homerus Polis: - Acropolis - bestuur, rechtspraak,

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen

Tijd van Grieken en Romeinen. Romeinen. Romeinen. 1. Invallen door Germaanse stammen Pax Romana = Romeinse vrede, in 3 e eeuw n. Chr. onder druk door: 1. Invallen door Germaanse stammen 2. Conflicten om de macht (235 284 meer dan 50 soldatenkeizers ) 3. Waardevermindering van het geld

Nadere informatie

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.!

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.! De renaissance Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis. Deze term betekent letterlijk de wedergeboorte, en is een kunststroming uit

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie 1. De levenswijze van jager-verzamelaars. 2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen. 3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Nadere informatie

De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen?

De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen? De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen? Toestanden, instellingen die gedurende een lange tijd min of meer onveranderd hebben bestaan, een verschijnsel

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Tijdvakken en kenmerkende aspecten.

Tijdvakken en kenmerkende aspecten. Tijdvakken en kenmerkende aspecten. Tijdvak 1: Tijd van Jagers en Boeren. Periode: Prehistorie 1 De levenswijze van jagers-verzamelaars (Hoe zag deze samenleving eruit?) 2 Het ontstaan van landbouw en

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Romeinse Rijk. In het korten in beeld.

Romeinse Rijk. In het korten in beeld. Romeinse Rijk In het korten in beeld. Het rijk HetRomeinse rijkwas het rijk dat zich vanaf de 6e eeuw v.chr. uit de stadstaat Rome ontwikkelde, in 63 voor Chr. het landisraëlveroverde en op zijn hoogtepunt

Nadere informatie

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin Examen Geschiedenis Geef de 7 tijdsvakken: Prehistorie :... 3500 v.c Stroomculturen : 3500 v.c 800 v.c Klassieke Oudheid : 800 v.c 500 n.c Middeleeuwen : 500 n.c 1450 n.c Nieuwe tijd : 1450 n.c 1750 n.c

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders (500 100) 3.1 Leenheren en leenmannen (500 100) (500 100) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw

Tijd van monniken en ridders (500 100) 3.1 Leenheren en leenmannen (500 100) (500 100) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw 3.1 Leenheren en nen 3.1 Leenheren en nen Gallië was rond 450 n. Chr. al meer dan 4 eeuwen (sinds Caesar) onder Romeins bestuur en een sterk geromaniseerd gebied, cultuur, bestuur, economie, taal en geloof

Nadere informatie

Klassieke vormentaal van de Grieks Romeinse cultuur.

Klassieke vormentaal van de Grieks Romeinse cultuur. Onderzoeksvraag: Hoe beïnvloedde de uitbreiding van het Romeinse Rijk de cultuur van de volken in West Europa? De (beeldhouw)kunst en architectuur uit de Grieks Romeinse tijd werd in de eeuwen daarna als

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Geschiedenis. Quintie Beerens. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61253

Geschiedenis. Quintie Beerens. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61253 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Quintie Beerens 17 May 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61253 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

TIJDLIJN VAN DE MIDDELEEUWEN TIJDLIJN

TIJDLIJN VAN DE MIDDELEEUWEN TIJDLIJN e-book Deze serie bestaat uit... 978-94-6175-209-3 (HB) 978-94-6175-153-9 (HB) 978-94-6175-963-4 (e-book) 978-94-6175-967-2 (e-book) 978-94-6175-210-9 (HB) 978-94-6175-155-3 (HB) 978-94-6175-154-6 (HB)

Nadere informatie

Klas 1: Grieken en Romeinen

Klas 1: Grieken en Romeinen Auteur Joyce Landman Laatst gewijzigd 19 November 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/66858 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders ( ) 3.1 Leenheren en leenmannen ( ) ( ) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw

Tijd van monniken en ridders ( ) 3.1 Leenheren en leenmannen ( ) ( ) Plundering Rome door Alarik in 410, tekening uit de 20 e eeuw 3.1 Leenheren en nen 3.1 Leenheren en nen Gallië was rond 450 n. Chr. al meer dan 4 eeuwen (sinds Caesar) onder Romeins bestuur en een sterk geromaniseerd gebied, cultuur, bestuur, economie, taal en geloof

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7

Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7 Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7 Hierbij treft u een toelichting aan bij de beelden die in de tijdbalk van Argus Clou Geschiedenis groep 7 zijn opgenomen. Inhoud Thema 1 Boze

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

Inhoud. Thema 5.1 Jagers en boeren 3. Thema 5.2 Grieken en Romeinen 6. Thema 5.3 Monniken en ridders 9. Thema 5.4 Steden en staten 12.

Inhoud. Thema 5.1 Jagers en boeren 3. Thema 5.2 Grieken en Romeinen 6. Thema 5.3 Monniken en ridders 9. Thema 5.4 Steden en staten 12. Inhoud Thema 5.1 Jagers en boeren 3 Thema 5.2 Grieken en Romeinen 6 Thema 5.3 Monniken en ridders 9 Thema 5.4 Steden en staten 12 Eigentijds Eigentijds Toets Thema 5.1 Jagers en boeren 1. Rondtrekken 3.

Nadere informatie

Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost-Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen?

Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost-Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost-Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Kenmerkende aspect: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met

Nadere informatie

Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië.

Griekenland 336 v. Chr (bij de dood van Philippos van Macedonië ) Alexander de Grote opvolger Philippos van Macedonië. Kenmerkende aspecten: De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat De klassieke vormentaal van de Grieks Romeinse cultuur De ontwikkeling

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Kenmerkende aspect: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met

Nadere informatie

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Van de oogst van hun land en van hun dieren Jagers & boeren Wat

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Extra: Limes hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Extra: Limes hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/79557 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

deeultûrele grens de natuurlijke grens onafhankelijk de open grens de $~aatkundi "" ~...de 't-aalg(ens Kijkles Hoofdstuk 8 Les 1

deeultûrele grens de natuurlijke grens onafhankelijk de open grens de $~aatkundi  ~...de 't-aalg(ens Kijkles Hoofdstuk 8 Les 1 Kijkles Hoofdstuk 8 Les 1 Grenzen verdwijnen De schutting in jouw tuin is de grens tussen jouw tuin en die van de buren. Tussen woonwijken, gemeenten, provincies en landen zijn ook grenzen. Die grenzen

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Sprekend Verleden 2e fase Havo. De Grieks-Romeinse wereld. drs.j.w.swaen historicus www.blikopdewereld.nl

Hoofdstuk 2 Sprekend Verleden 2e fase Havo. De Grieks-Romeinse wereld. drs.j.w.swaen historicus www.blikopdewereld.nl Hoofdstuk 2 Sprekend Verleden 2e fase Havo De Grieks-Romeinse wereld drs.j.w.swaen historicus www.blikopdewereld.nl 1.1 Het ontstaan van de poleis Athene als voorbeeld Rond steden ontstaan staatjes Door

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Toelichting bij het tijdvakdossier

Toelichting bij het tijdvakdossier Tijdvakdossier Toelichting bij het tijdvakdossier Bij geschiedenis leer je de geschiedenis van de westerse wereld verdeeld over 10 tijdvakken. Elk tijdvak heeft een aantal kenmerken. Om beter te kunnen

Nadere informatie

Het Christendom in Rome

Het Christendom in Rome Het Christendom in Rome Paragraaf 1: De weg van het Christendom naar Rome Het Christendom is ontstaan doordat men ging geloven dat jezus uit de dood opstond en de zoons van god was. De laatste woorden

Nadere informatie

Paragraaf 2: Het Romeinse Rijk - TL 1. Floris Sieffers. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.

Paragraaf 2: Het Romeinse Rijk - TL 1. Floris Sieffers. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs. Auteur Floris Sieffers Laatst gewijzigd 01 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/65742 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Van niets tot wereldmacht.

Van niets tot wereldmacht. Van niets tot wereldmacht. Latijn heeft Europa voor de eerste maal verenigd. Het ligt voor de hand dat wij Latijn nog steeds bestuderen: de Romeinen hebben als eersten in West-Europa een groot rijk hebben

Nadere informatie

H2 - DE GRIEKS-ROMEINSE WERELD 1 - HET ONTSTAAN VAN DE POLIS, ATHENE ALS VOORBEELD

H2 - DE GRIEKS-ROMEINSE WERELD 1 - HET ONTSTAAN VAN DE POLIS, ATHENE ALS VOORBEELD H2 - DE GRIEKS-ROMEINSE WERELD 1 - HET ONTSTAAN VAN DE POLIS, ATHENE ALS VOORBEELD Rond steden ontstaan staatjes 800 vc 200 aparte staatjes in Griekenland door natuurlijke omstandigheden. Polis - Staatje.

Nadere informatie

Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141

Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141 Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141 I. Inleiding Schrijf bij elke afbeelding welke functie/doel het zou hebben gehad in de Gallo- Romeinse periode. Functie:

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 De tijd van Grieken en Romeinen

Hoofdstuk 2 De tijd van Grieken en Romeinen Hoofdstuk 2 De tijd van Grieken en Romeinen Introductievragen Voor je begint 1 a In schema: Grieken Romeinen Overige 2.4 2.1 2.3 2.5 2.7 2.9 2.6 2.8 2.14 2.10 2.11 2.15 2.11 2.12 2.18 2.17 2.13 2.16 2.17

Nadere informatie

Het verval van het uitgestrekte keizerrijk

Het verval van het uitgestrekte keizerrijk Het verval van het uitgestrekte keizerrijk Problemen in Rome Problemen in Rome Uitgestrekte grenzen / groot leger nodig Groot leger kost geld: belastingen Crisis en burgeroorlogen Volksverhuizing (Hunnen...)

Nadere informatie

DE ROMEINEN. Professor Kleinbrein. intelligent konijn

DE ROMEINEN. Professor Kleinbrein. intelligent konijn DE ROMEINEN Professor Kleinbrein intelligent konijn PROFESSOR KLEINBREIN legionair geen doetjes borstplaat gladius Wonderlijke weetjes en fascinerende feiten over de ROMEINEN SARAH DEVOS met illustraties

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 1 De Klassiek Oudheid H. 8 t/m 14

Antwoordkernen bij Eureka 1 De Klassiek Oudheid H. 8 t/m 14 Antwoordkernen bij Eureka 1 De Klassiek Oudheid H. 8 t/m 14 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling

Nadere informatie

Wim Jurg. De vierde eeuw. of hoe het christendom staatsgodsdienst werd DAMON. JURG, De vierde eeuw.indd 3 18-07-11 10:40

Wim Jurg. De vierde eeuw. of hoe het christendom staatsgodsdienst werd DAMON. JURG, De vierde eeuw.indd 3 18-07-11 10:40 Wim Jurg De vierde eeuw of hoe het christendom staatsgodsdienst werd DAMON JURG, De vierde eeuw.indd 3 18-07-11 10:40 Inhoud Vooraf 7 1. De tuinierende god 9 2. Een net niet heilige keizer 34 3. Het nieuwe

Nadere informatie

macht heeft toegeëigend, zonder de toestemming van de volkeren en zelfs tegen de wil van bevolkingen die wel om hun oordeel werd gevraagd!

macht heeft toegeëigend, zonder de toestemming van de volkeren en zelfs tegen de wil van bevolkingen die wel om hun oordeel werd gevraagd! IMPERIUM EUropa. De reden waarom ik op 25 mei ek. niet voor de NVA zal stemmen is dat de NVA voor en niet tegen de EU is, en derhalve automatisch het Vlaamse volks nationalisme en de Vlaamse volksaard

Nadere informatie

Het Congres van Wenen hertekent Europa (1815) (les 03 5des) Geschiedenis 5MEVO-5EM-5EI-5IW VTI Kontich

Het Congres van Wenen hertekent Europa (1815) (les 03 5des) Geschiedenis 5MEVO-5EM-5EI-5IW VTI Kontich (les 03 5des) Geschiedenis 5MEVO-5EM-5EI-5IW --- www.degeschiedenisles.com --- VTI Kontich 1. Voor het Congres van Wenen a. Rond 1750: het Ancien Regime komt ten einde => Enkele kenmerken van het Ancien

Nadere informatie

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES Hoofdstuk 4 PARAGRAAF 4.1 Pruikentijd Standenmaatschappij De verlichting VERVAL EN RIJKDOM In de 17 e eeuw was Nederland het rijkste land ter wereld Van stilstand komt achteruitgang

Nadere informatie

2 Er begint een nieuwe periode in de geschiedenis als er veel verandert

2 Er begint een nieuwe periode in de geschiedenis als er veel verandert Antwoordkernen bij Eureka 2mavo-de herziene druk, Amersfoort 2009-2010 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen Tijdvak 1 Toetsvragen 1 De meeste kennis over de periode waarin de eerste mensen leefden, komt van archeologen. Wat houdt het werk van archeologen in? A Zij bestuderen de verschillende theorieën over de

Nadere informatie

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters.

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters. Oefenrepetitie geschiedenis SUCCES!!! 4 Havo Periode 1 Tijdvakken 1 t/m 4 Dyslectische leerlingen slaan de vragen met een asterisk (*) over. DOOR DE TIJD HEEN 1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000 jagers en boeren Prehistorie - 3000 v C monniken en ridders Vroege Middeleeuwen 500-1000 Grieken en Romeinen Oudheid -3000 v C - 500 n C steden en staten - Hoge en Late Middeleeuwen 1000 1500 ontdekkers

Nadere informatie

MEMO BEGRIPPEN BRUGKLAS HOOFDSTUK 1 DE GROTE LIJN

MEMO BEGRIPPEN BRUGKLAS HOOFDSTUK 1 DE GROTE LIJN MEMO BEGRIPPEN BRUGKLAS HOOFDSTUK 1 DE GROTE LIJN Geschiedenis of Historie Prehistorie Bronnen Historische canon Historische indeling Het vak dat zich bezig houdt met: 1)wat mensen in het verleden hebben

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Romeinen. Door Daan, Karol, Kayleigh en Wies

Romeinen. Door Daan, Karol, Kayleigh en Wies Romeinen Door Daan, Karol, Kayleigh en Wies Les 1 Over land en over zee De tijd van de Romeinen was tussen 3000 voor Christus en 500 na Chr. De Romeinen hadden een groot rijk: van Azië en Noord-Afrika

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

geschiedenis voor de de onderbouw

geschiedenis voor de de onderbouw 1 VMBO-KGT HANDBOEK geschiedenis voor de de onderbouw Inhoudsopgave Introductie 4 1 De tijd van jagers en boeren Het ontstaan van beschavingen 1 Oriëntatie 8 Basis Verdieping 2 Jagen en verzamelen in de

Nadere informatie

Bron 1 4. Bekijk bron 2. a. Welke voorwerpen uit deze bron passen bij de homo sapiens? En welke bij de neanderthaler? Licht je antwoord toe.

Bron 1 4. Bekijk bron 2. a. Welke voorwerpen uit deze bron passen bij de homo sapiens? En welke bij de neanderthaler? Licht je antwoord toe. herkansing Toets 5 VWO Tijdvakken Prehistorie en Oudheid 1. Maak de bijgevoegde kruiswoordpuzzel en vergeet je naam er niet op te zetten. 2. Verbind een persoon uit de linker kolom door middel van een

Nadere informatie

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters.

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters. Oefenrepetitie geschiedenis SUCCES!!! 4 Havo Periode 1 Tijdvakken 1 t/m 4 Dyslectische leerlingen slaan de vragen met een asterisk (*) over. DOOR DE TIJD HEEN 1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de

Nadere informatie

Romeinen 1/6. Ze vroegen overal belasting en werden zo ook steeds rijker.

Romeinen 1/6. Ze vroegen overal belasting en werden zo ook steeds rijker. Romeinen Rome was één van de vele volken in Italië. Op een gegeven moment wisten ze de baas te worden over hun buurlandje. Ze voegden de soldaten bij hun eigen leger en waren dus weer sterker! Ze trainden

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

HONDERD JAAR GELEDEN. Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913

HONDERD JAAR GELEDEN. Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913 HONDERD JAAR GELEDEN aflevering 12 Nieuws uit de krant van 10 tot 15 maart 1913 Een vast onderwerp waaraan in de kranten aandacht werd besteed, was de oorlog op de Balkan. Turkije was er bij betrokken

Nadere informatie

Verspreiding christendom vmbo12

Verspreiding christendom vmbo12 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 19 juni 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62161 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

ROMEINEN. Wonderlijke weetjes en fascinerende feiten over de. SARAH DEVOS met illustraties van HELEEN BRULOT. legionair. geen doetjes.

ROMEINEN. Wonderlijke weetjes en fascinerende feiten over de. SARAH DEVOS met illustraties van HELEEN BRULOT. legionair. geen doetjes. PROFESSOR BREINSTEIN legionair geen doetjes borstplaat gladius Wonderlijke weetjes en fascinerende feiten over de ROMEINEN SARAH DEVOS met illustraties van HELEEN BRULOT INHOUD Voor de Romeinen 7 1. Wie

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis havo

Examenprogramma geschiedenis havo Examenprogramma geschiedenis havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Domein B Domein C Domein

Nadere informatie

Geschiedenis van het Nederlands Voorlopers en verwanten. Noord-Germaans

Geschiedenis van het Nederlands Voorlopers en verwanten. Noord-Germaans 3. Ontstaan van de verschillende Germaanse talen Noord-Germaans Oost-Germaans West-Germaans Proto-Indo-Europees Proto-Germaans Keltisch, Italisch, Baltisch, Slavisch, Grieks, Albanees, Armeens, Hettitisch,

Nadere informatie

De dynastie van Valentinianus ( n. C)

De dynastie van Valentinianus ( n. C) De dynastie van Valentinianus (364-394 n. C) De dynastie van Valentinianus werd vernoemd naar Valentinianus I die wordt beschouwd als de laatste grote West-Romeinse keizer. Hij was eerlijk en hardwerkend,

Nadere informatie

Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan.

Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. Antwoordkernen Instap en Ontdekkingsreizen Eureka 2M volledig herziene 5 e druk, 2015-2016 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord

Nadere informatie

Verspreiding Christendom hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Verspreiding Christendom hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 December 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62218 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

BRUGKLAS 4 TIJDVAKKEN KENMERKENDE ASPECTEN TOETSSTOF PERIODE 4

BRUGKLAS 4 TIJDVAKKEN KENMERKENDE ASPECTEN TOETSSTOF PERIODE 4 BRUGKLAS 4 TIJDVAKKEN KENMERKENDE ASPECTEN TOETSSTOF PERIODE 4 Tijdvak 1: Tijd van Jagers & Boeren Kenmerkende aspecten: - Hoe de jagers en verzamelaars leefden - Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990)

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Analyseschema Tacitus Jaarboeken Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Inhoudsopgave Religie blz. 3 Priesters blz. 3 Offeren blz. 3 Goden blz. 3 Overige blz. 3 Oorlog blz. 4-5

Nadere informatie

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 8 Toetsvragen

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 8 Toetsvragen Tijdvak 8 Toetsvragen 1 In Nederland was de eerste belangrijke politieke stroming het liberalisme. Welke politieke doelen wilden liberalen bereiken? A Zij wilden een eenheidsstaat met een grondwet en vrijheid

Nadere informatie

Les 3: Romanisering. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Les 3: Romanisering. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Isa Elias 01 April 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/48436 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie