Een manier van kijken én vier basisvormen om effectief samen te werken met ouders.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een manier van kijken én vier basisvormen om effectief samen te werken met ouders."

Transcriptie

1 Geheel herzien GRATIS ebook Editie basisonderwijs Ouderbetrokkenheid 3.0 Een manier van kijken én vier basisvormen om effectief samen te werken met ouders. Peter de Vries Met een voorwoord van Berthold Gunster, bekend van Omdenken

2 Colofon Inhoud Auteur: Peter de Vries Redactie: Karin van Breugel Eindredactie: Marianne van der Werff Vormgeving: Digitale Klerken Met dank aan openbare basisschool Atlantis Amersfoort en het Wellantcollege Alphen aan de Rijn. Mei 2017, CPS Onderwijsontwikkeling en advies, Amersfoort Voorwoord Berthold Gunster: aan de oren Inleiding De term ouderbetrokkenheid Wat is Ouderbetrokkenheid De basis onder ouderbetrokkenheid Vier basisvormen van Ouderbetrokkenheid De tien criteria van Ouderbetrokkenheid Kortom Literatuurlijst Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën of op enige ander manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van CPS. Noot voor de lezer Waar we in dit e-book over leerkrachten spreken, bedoelen we uiteraard ook andere teamleden, zoals bouwcoördinatoren en ib ers. Ouderbetrokkenheid 3.0 is een geregistreerde term. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 2

3 Ouderbetrokkenheid 3.0 We zijn gelijkwaardig We zijn samen verantwoordelijk We voelen ons verantwoordelijk voor elkaar CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 3

4 Voorwoord Aan de oren Wat herinner ik me uit mijn jeugd van ouderbetrokkenheid? Als ik mezelf die vraag stel, schiet ik meteen in de lach. Mijn ouders en de school, dat waren nou niet bepaald werelden die bruisend samenwerkten aan het creëren van niet te vermijden win-winsituaties. Integendeel. Zo herinner ik me dat ik in de vierde klas van de lagere school zat en op een dag thuiskwam met rode plekken bij mijn oren. Na enig doorvragen kwamen mij ouders erachter dat de leraar mij regelmatig aan de oren trok. Mijn vader spoedde zich daarop naar school en sprak de desbetreffende leraar dreigend toe. Als je mijn zoon nog een keer aan zijn oren trekt, flikker ik zo je racefietsje door je voorruit naar binnen, heb je dat begrepen?! Zoals je merkt, had mijn vader niet echt bewondering voor de wijze van fietsen van mijn leraar. Het aan de oren trekken hield overigens meteen op. Een andere situatie die ik me herinner, is een tienminutengesprekje op de middelbare school. Mijn ouders kwamen onthutst terug. Of onthutst, dat klopt niet helemaal. Iets preciezer gezegd: mijn moeder was onthutst, mijn vader trots. Wat was er gebeurd? Nadat mijn ouders zich aan de leraar biologie hadden voorgesteld, was het eerste wat hij uitriep: Bent u de ouders van Berthold? CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 4

5 Die jongen is een nagel aan mijn doodskist! Mijn moeder was, zoals gezegd, geshockt (wat voor ergs had ik dan wel niet gedaan?), maar mijn vader vond het geweldig. Als een leraar je een nagel aan zijn doodskist noemt, dan kan dat niet anders dan een teken van gezond verzet zijn. Mijn vader zou pas geshockt zijn als mijn leraar mij als aardig, coöperatief of leergierig had omschreven. Het gesprek daarna liep uiteraard voor geen meter, maar ook het gesprek naderhand tussen mijn ouders onderling klikte niet. Ze zaten op een totaal andere lijn als het gaat om de opvoeding. Met de leraar heb ik overigens nooit meer last gehad. Sterker nog, de man is jaren later van school verwijderd omdat hij consequent kinderen de stuipen op het lijf joeg. En ik hoef de lezers van dit boekje niet te vertellen hoe bont je het gemaakt moet hebben om als leraar je rechtsbescherming om zeep te helpen. Waren mijn ervaringen als ouder met de scholen van mijn kinderen - samen met mijn partner heb ik drie jongens mogen grootbrengen, inmiddels zijn ze 29, 27 en 22 - anders dan mijn ervaringen destijds als kind? Niet echt. De betrokkenheid ging niet verder dan het eenzijdig informeren. Meestal van de school naar de ouders, soms ging er wat informatie terug, maar daar bleef het bij. Is dat een gemiste kans? Moeten ouders meer bij de school betrokken worden en de school, omgekeerd, bij de opvoeding? Wat mij betreft is deze vraag een open deur. Als er iets is wat ouders aan het hart gaat, dan is het wel t welzijn van hun kinderen. Kinderen zijn ons alles. Tegelijkertijd brengen kinderen het grootste deel van hun jeugd door op school. Als er iets is wat scholen aan het hart gaat, dan is het wel t welzijn van hun leerlingen. Het is tragisch om te zien dat twee partijen - de ouders en de school - zo vaak als kemphanen tegenover elkaar staan, terwijl hun doelstelling zo identiek is: het grootbrengen van een volgende generatie verstandige, intelligente, eigenwijze kinderen. Door als ouders en school consequent anders te gaan denken - elkaar niet als vijand, maar als bondgenoot te zien - en door de moed en bereidheid op te brengen om alle bestaande, traditionele vormen van ouderbetrokkenheid radicaal te durven herzien, kunnen we een positieve bijdrage leveren aan het mooiste project dat er bestaat op aarde, het grootbrengen van onze kinderen. Ik ben ervan overtuigd dat dit boekje wat dat betreft het perfecte, meest inspirerende vertrekpunt vormt. Are you ready for the ride? Berthold Gunster Grondlegger van het begrip omdenken en auteur van een flink aantal bestsellers. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 5

6 Inleiding Stel dat we vandaag een school beginnen en ouders vertrouwen hun kinderen aan ons toe. Hoe zouden we een goede samenwerking met elke ouder dan vormgeven als we geen geschiedenis hadden van ooit bedachte 10-minutengesprekken, informatieavonden, themabijeenkomsten en andere vooral eenzijdig gerichte gespreksmomenten? Wat zou nú logisch zijn? Het is een vraag die me al langer bezighoudt. Toen ik in november 2012 een aantal scholen op Curaçao begeleidde om nog beter samen te werken met ouders, werd ik geïnterviewd door Mariano Luis Heyden van radio Curom. Al pratend over het thema ouderbetrokkenheid zei deze journalist: Wat jij Ouderbetrokkenheid 3.0 noemt, gaat niet over veel geld of lange invoeringstrajecten maar om anders kijken naar de samenwerking tussen school en ouders. Die uitspraak bleef me bezighouden. Was het zo simpel? Ik realiseerde me ook dat anders naar de samenwerking kijken toch een aardige cultuurverandering van ons vraagt. Het leidde ertoe dat ik het idee Ouderbetrokkenheid 3.0 uitwerkte tot een concept. Dit concept stimuleert leraren en ouders om anders naar hun samenwerking te kijken, zodat die grote meerwaarde krijgt. Afgelopen jaren hebben we het concept samen met scholen verder uitgewerkt en verfijnt tot vier basisvormen. In dit e-book vertel ik u daar graag meer gedetailleerd over. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 6

7 Het concept Ouderbetrokkenheid 3.0 Ouderbetrokkenheid 3.0 is geen kant-en-klaar recept. Het is vooral een manier van kijken die helpt om reacties van elkaar - ouders en leerkrachten - te begrijpen en om een samenwerking op te bouwen die effectief is. Het concept helpt ook om de soms weerbarstige miscommunicatie tussen school en ouders te kunnen verklaren. Deze miscommunicatie heeft vaak alles te maken met beelden over en weer: ouders zijn lastig, leerkrachten luisteren niet en gaan hun eigen gang. Dit soort beelden beïnvloeden de manier waarop we communiceren en staan effectieve samenwerking in de weg. De leerling wordt er de dupe van. Dat is de werkelijke passie onder Ouderbetrokkenheid 3.0: elke leerling heeft recht op een goede samenwerking tussen school en ouders! Ouderbetrokkenheid 3.0 gaat niet om nieuwe dingen, maar om de terugkeer naar een goede, logische, praktische, efficiënte en effectieve manier van samenwerken waar leerlingen beter van worden. En dat betekent afscheid nemen van 10-minutengesprekken en andere ingesleten patronen, die soms veel druk en irritatie veroorzaken. Maar ook dat we nadenken over het nut en de organisatie van bijvoorbeeld thema-avonden waar weinig animo voor is. Het is vooral een manier van denken en bejegenen. Een mindshift waardoor elke leerling tot zijn recht komt. Met als basis die mindshift, zijn de vier basisvormen die in dit e-book zijn uitgewerkt zeer effectief. Dat bewijst de praktijk bij scholen die deze cultuurverandering hebben doorgevoerd. Veel leesplezier! Peter de Vries CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 7

8 1 De term ouderbetrokkenheid De term ouderbetrokkenheid roept vaak heel verschillende beelden op. Daarom is het goed om hier even bij stil te staan en helder te maken wat wij ermee bedoelen. Ouderbetrokkenheid We spreken over effectieve ouderbetrokkenheid als er sprake is van een niet-vrijblijvende samen werking tussen school en ouders. School en ouders hebben verschillende rollen in de samenwerking die wordt gekenmerkt door gelijkwaardigheid. De samenwerking richt zich op de schoolontwikkeling van het kind. School en ouders zijn beide verantwoordelijk voor deze samenwerking en geven deze actief vorm in het belang van het kind. Onderzoeken hebben laten zien dat leerlingen zich beter ontwikkelen en betere resultaten halen als ouderbetrokkenheid op de juiste manier wordt ingevuld. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 8

9 Drie dingen staan voor ons vast: 1. Elke ouder is betrokken, maar niet elke ouder weet hoe hij dat het beste doet. Ook elke leraar is betrokken maar niet elke leraar weet hoe hij ouders goed betrekt. 2. De school moet ouders in staat stellen om ouderbetrokkenheid te kunnen tonen. 3. Met bijna alle ouders is effectieve ouder betrokkenheid mogelijk, als er maar een vorm wordt gekozen die is afgestemd op de individuele ouders en hun kind. Kunnen jouw ouders niet wat meer betrokkenheid tonen? Helpen met luizen bijvoorbeeld? Mijn vader heeft al een luizenbaantje! Ouderparticipatie Ouderbetrokkenheid is dus iets anders dan het vrijwilligerswerk dat ouders op school doen (bijvoorbeeld luizenmoeders en klusvaders ). Dat noemen we ouderparticipatie. Heel waardevol, maar het heeft geen aantoonbare invloed op de schoolontwikkeling van kinderen. Andere termen Er wordt ook weleens gesproken over ouders als klanten of ouders als educatieve partners. Ik zal uitleggen waarom wij deze termen bewust níet gebruiken. Ouders als klanten veronderstelt een consumentenpositie. Het roept beelden op als de klant is koning en het suggereert dat scholen alles in het werk moeten stellen om het ouders vooral naar de zin te maken. Wanneer we ouders educatieve partners noemen, impliceert dit dat de school centraal staat. De ouders zijn partner van de schóól. De term geeft veel leraren het gevoel dat zij altijd moeten proberen om met ouders op één lijn te komen in hun denken. Dat kan niet. Leerkrachten en ouders hebben nu eenmaal soms een ander beeld. Als we ouders gewoon ouders noemen, doen we recht aan hun specifieke rol en al hun emoties en verwachtingen ten aanzien van hun kind. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 9

10 2 Wat is ouderbetrokkenheid 3.0? De prachtige maar soms complexe relationele werkelijkheid tussen school en ouders geven we in drie vereenvoudigde concepten weer om hierover makkelijker het gesprek met elkaar te kunnen voeren Ouderbetrokkenheid 1.0 De school zendt informatie naar de ouders. Het gaat om eenzijdige communicatie: de school bepaalt het moment, de vorm en de inhoud. Ouderbetrokkenheid 2.0 De school zendt informatie naar de ouders en de ouders kunnen informatie terugzenden. De informatie is een verzameling van tweezijdig zenden, zonder dat er sprake is van samenwerking. Hierdoor is er niet altijd sprake van werkelijk contact. Ouderbetrokkenheid 3.0 De school en de ouders delen en zoeken samen naar nieuwe informatie met een doel voor ogen dat voor beide helder is: de ontwikkeling van het kind. Bij Ouderbetrokkenheid 3.0 gaat het dus niet alleen om (elkaar) informeren maar om samenwerken. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 10

11 Waarom is 3.0 nodig? Inmiddels voelt iedereen wel aan dat Ouderbetrokkenheid 1.0 en 2.0 niet (meer) werkt. Daar kunnen we verschillende oorzaken voor aanwijzen. Mensen, en dus ook ouders, zijn nu eenmaal mondiger geworden De onbetwiste status die bepaalde beroepen, zoals leerkracht, vroeger hadden bestaat niet meer. Online is ontzettend veel kennis te vinden. Leerkrachten die doen alsof zij het alleenrecht op onderwijskundige kennis hebben, kunnen een felle reactie verwachten van ouders, die soms veel tijd steken in het opzoeken van informatie over specifieke problemen van hun kind. Die tijd kan een leerkrachten met wel 30 leerlingen daar nooit in steken. De uniciteit van de leerkracht bestaat in het leiden van het leerproces en het vertalen van de nieuwste kennis naar de dagelijkse schoolpraktijk. Iedere dag komt een stortvloed aan informatie op ons af Een overvolle mailbox of agenda is voor velen de realiteit van alledag. De nieuwsbrief van school wordt daardoor niet altijd opgemerkt. Kijk maar eens naar het aantal kinderen dat op een studiedag gewoon naar school wordt gebracht, ondanks meerdere berichten daarover in de nieuwsbrief. Daar komt nog bij dat niet alle ouders de Nederlandse taal voldoende beheersen om de schriftelijke informatie van school goed te begrijpen. Op de gemiddelde thema-avond komen weinig ouders af Wellicht heeft dat ermee te maken dat ouders die informatie ook elders kunnen vinden of dat het tijdstip of de tijdsinvestering een probleem is. Het is soms ook de vraag of het geven van informatie per se gekoppeld moet zijn aan een fysieke ontmoeting. Toch lijken ouders wel behoefte te hebben aan ontmoeting. We komen hier in hoofdstuk 4 op terug. Voorbeeld Ouderbetrokkenheid 1.0 Een basisschool schrijft in haar brief over de 10-minutengesprekken: Wilt u op aangeven of u een gesprek wilt met de leerkracht. Tevens kunt onderaan de brief zien of de leerkracht u uitnodigt voor een gesprek. Onderaan het briefje staat: CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 11

12 Oudertevredenheidsonderzoeken Als we het hebben over communicatie met ouders kan een opmerking over oudertevredenheidsonderzoeken niet ontbreken. Vrijwel elke school in Nederland neemt oudertevredenheidsonderzoeken af om de mening van ouders over de kwaliteit van de school te meten. Het is echter nog maar de vraag of er een lineair verband is tussen de schoolkwaliteit en de oudertevredenheid. Scholen worden vaak onder druk gezet door bestuurders omdat ze een paar decimalen lager scoren dan collega-scholen binnen hetzelfde bestuur. Vervolgens zetten schoolleiders hun medewerkers onder druk om toch maar vooral de ouders tevreden te houden. Op deze manier worden ouders in de positie van consument geplaatst. Ouders laten zich bij de beoordeling van de school veelal leiden door emoties over hun kind. Zeker als zij het idee hebben dat hun kind pas gelukkig en tevreden is wanneer alles voor de wind gaat en hoge scores haalt. Als tevredenheidsscores en -reacties anoniem worden ingevuld ontstaat er geen enkele dialoog over de kwaliteit. Scholen worden monddood gemaakt door het soms kleine percentage ontevreden ouders dat venijnige opmerkingen plaatst. Een kwalitatief onderzoek door middel van evaluatiedialogen met at random gekozen ouders zou een beter alternatief kunnen zijn. Voorbeeld Ouderbetrokkenheid 2.0 Een vader stuurt de volgende mail aan een leerkracht in groep 7. Hij is het niet eens met het cijfer dat zijn zoon kreeg voor een werkstuk. Omwille van de privacy zijn de namen en enkele details aangepast. Beste Vincent, Ik ben geschrokken van het cijfer dat je Sem hebt gegeven voor zijn werkstuk geschiedenis. Hij heeft daar keihard voor gewerkt en ik denk dat het goed is dat je ook zijn inspanningen beloont. Je hebt hem een 6,8 gegeven, maar als ik kijk hoe je dit hebt beoordeeld dan sla je volgens mij af en toe flink de plank mis. Zijn schrijfstijl heb je beoordeeld alsof het een leerling uit het voortgezet onderwijs is. Daar kan best nog 0,5 punten bij. Ook geef je aan dat hij de bronnen niet goed heeft vermeld. Ja het klopt, het is inderdaad niet volgens APA-normen, maar is dat in groep 7 al de bedoeling? Zo lijkt het wel. Nou ja, zo kan ik nog wel even doorgaan. Ik wil graag dat je zijn cijfer aanpast en ook echt kijkt naar zijn inspanningen voor dit werkstuk. Ik denk dat hij dan zeker op een 8,2 uit zal komen als ikzelf hier en daar doorreken. Wil je dat aanpassen? Het cijfer telt immers mee voor de schoolverwijzing volgend jaar. Met vriendelijke groet, Arthur Odijk CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 12

13 Ouderbetrokkenheid 3.0 Ouderbetrokkenheid 3.0 is het antwoord op de haperende 1.0- en 2.0-communicatie. Het gaat vérder dan elkaar (over en weer) informeren. Bij Ouderbetrokkenheid 3.0 werken ouders en school samen. Zij geven de samenwerking vorm op basis van gelijkwaardigheid, een gezamenlijke verantwoordelijkheid en een verantwoordelijkheid voor elkaar. Dat vraagt om een mindshift die start vanuit de drie kernwaarden van Ouderbetrokkenheid 3.0. De drie kernwaarden van Ouderbetrokkenheid 3.0: 1. We zijn gelijkwaardig 2. We zijn samen verantwoordelijk 3. We voelen ons verantwoordelijk voor elkaar De officiële omschrijving van Ouderbetrokkenheid 3.0 is: Ouders en leerkrachten werken voortdurend samen om het leren en de gezonde ontwikkeling van leerlingen te ondersteunen, zowel thuis als op school. Zij zoeken gezamenlijk naar nieuwe inzichten die bijdragen aan goed onderwijs en aan de ontplooiing van hun kind, de leerling. En de leerlingen dan? Die maken toch in de eerste plaats onderdeel uit van die relationele werkelijkheid in het onderwijs? Natuurlijk, alleen focussen we hier op de samenwerking tussen school en ouders. Met de bedoeling dat leerlingen door deze samenwerking nog meer in hun kracht worden gezet en volwassen burgers worden die hun verantwoordelijkheid tijdens hun schoolperiode steeds meer zelf nemen. Ouders vervullen daarbij onder andere de rol van de pleitbezorger van hun kind. Zij komen voor hun kind op omdat zij hun kind het beste kennen en zich verdiepen in hun kind. Als ouders daartoe niet in staat zijn, kan de school dat stimuleren. Ook zijn ouders in zekere zin de pleitbezorgers van de andere leerlingen voor wie ze opkomen wanneer er bijvoorbeeld gepest worden in de klas. In die zin gaat ouderbetrokkenheid niet over ouders, maar over leerlingen! CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 13

14 Ouderbetrokkenheid 3.0 wérkt! Samenwerking tussen school en ouders is in het belang van het kind. Onderzoek laat zien dat leerlingen zich beter ontwikkelen en betere resultaten halen. Een veelzeggende greep uit de reacties van leerkrachten, leerlingen en ouders: Nadat mijn ouders op school zijn geweest, gaat het beter met mij. Een ouder over de praktijk van Ouderbetrokkenheid 3.0: Sinds ik elke dag bij het ontbijt met mijn dochter een paar rekensommetjes doe, is ze van een D- naar een B-score gegaan. Leerlingen over het nut van Ouderbetrokkenheid 3.0: Het is goed dat mijn ouders op school komen. Zij kennen me het beste en kunnen uitleggen wat ik nodig heb. Een leerkracht over de inzet van niet-traditionele communicatiekanalen: Laten we een YouTube-filmpje van de instructie maken, zodat ouders dat thuis kunnen bekijken. Een leerkracht over de expertise van ouders: De ouders geven mij handige tips waardoor ik het kind beter kan benaderen. Een ouder over de meerwaarde van samenwerking: Sinds mijn kind, de juf en ik regelmatig met z n drietjes een gesprek hebben, gaat het beter met mijn kind. En ook met de juf, zij heeft meer handvatten. Een ouder over de kracht van samenwerking: Een ouder over de waardering voor samenwerking: Toen de ib er een opname van onze zoon in de klas had gemaakt, begrepen wij zijn gedrag pas goed. Daar zijn we toch wel van geschrokken. Doordat er meer contact is, snappen we elkaar beter. Wat moet een leerkracht eigenlijk veel kunnen. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 14

15 De basis onder ouderbetrokkenheid Ouderbetrokkenheid 3.0 gaat niet om nieuwe dingen, maar om de terugkeer naar een goede, logische, praktische, efficiënte en effectieve manier van samenwerken waar leerlingen beter van worden. Het helpt ons om opnieuw na te denken over soms ingeslopen patronen. De vier basisvormen van Ouderbetrokkenheid 3.0 (die ik in hoofdstuk 4 toelicht) zijn gebaseerd op best practices van scholen, onze eigen professionele ervaring en internationaal onderzoek. 1. Best practices van scholen Het horen en verzamelen van succesvolle ideeën op scholen vinden wij een van onze belangrijkste en mooiste taken als adviseur op het gebied van Ouderbetrokkenheid 3.0. Die ideeën geven we door aan andere scholen, soms door scholen met elkaar in contact te brengen. Het zijn interventies die scholen zelf bedenken, geen tekentafel-ideeën. Zo is het ook met de vier basisvormen van Ouderbetrokkenheid 3.0 gegaan (zie hoofdstuk 4). Dat onderzoek vervolgens aantoont dat een interventie in veel meer situaties werkt, is natuurlijk mooi. Het bevestigt de goede ideeën die een school bedenkt. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 15

16 2. Onze eigen professionele ervaring Elke leerkracht past interventies toe die niet van tevoren onderzocht zijn. Dat past bij de professionaliteit van de docent en de complexe werkelijkheid van het onderwijs. (Zie ook het boek Complexity in Education. From Horror to Passion, Bakker & Montessori, 2016.) Dat geldt ook voor onderwijsadviseurs. Maar waar mogelijk onderzoeken we zaken of laten we dat doen. Zo toetsen we of hetgeen we in de praktijk zien breder inzetbaar is, in andere situaties. Daarom hechten we grote waarde aan samenwerking met universiteiten. 3. Inzichten uit onderzoek We kunnen leren van alle kennis en interventies die bewezen werken en contextonafhankelijk zijn. Ik noem er twee in het bijzonder. Internationaal onderzoek Een belangrijke theoretische pijler onder Ouderbetrokkenheid 3.0 is de zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan, 1985). Deze theorie is naar de Nederlandse onderwijssituatie vertaald door Luc Stevens. Hij maakt in het boek Zin in school (2004) duidelijk dat de motivatie toeneemt wanneer er een leeromgeving wordt gecreëerd die recht doet aan de drie psychologische basisbehoeften: autonomie (vaak opgevat als keuzevrijheid) relatie (ook wel verbondenheid genoemd, vaak opgevat als het uiten van waardering voor de leerling) competentie (vaak opgevat als structuur waarbij er heldere doelen en verwachtingen worden gesteld aan leerlingen waardoor zij beter in staat zijn een leeractiviteit uit te voeren). De basisbehoeften gelden voor leerkrachten, leerlingen én ouders, maar ieder zal het anders invullen. Neem nu leerkrachten. Zij willen dolgraag goede leerkrachten zijn, competent voor hun werk. Het is voor hen vaak bijzonder frustrerend om steeds meer schriftelijk te moeten verantwoorden. Alsof we onvoldoende vertrouwen op hun professionaliteit. Ook hechten leerkrachten waarde aan hun autonomie. Zij zijn professionals met een passie: een groep leerlingen begeleiden in hun ontwikkeling. En ten slotte zijn de meeste leerkrachten sociaal ingesteld. Ze hechten aan relaties en kozen daarom voor het onderwijs. Of ouders. Ze willen graag autonoom zijn in hun opvoeding en het gevoel hebben dat ze goed kunnen opvoeden zonder opvoedingsondersteuning. Ze willen graag dat het goed gaat met hun kind, ook op school, als gevolg van het feit dat ze competente opvoeders zijn. Ten slotte willen ze graag - met erkenning voor hun autonomie, hun eigen wijze van werken - deel uitmaken van de schoolgemeenschap en op hun eigen manier relaties opbouwen op school. Zij willen verbondenheid ervaren, niet alleen met de leerkrachten van hun kind, maar ook met de klasgenoten van hun kind en met andere ouders. Wanneer we denken en handelen vanuit de zelfdeterminatietheorie om ouders te motiveren, zou het weleens kunnen zijn dat we afstappen van 10-minutengesprekken en informatieavonden. In hoofdstuk 4 ga ik daarom verder in op de vier verschillende basisvormen van Ouderbetrokkenheid 3.0. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 16

17 Wereldwijd gebruikte standaard Wereldwijd wordt gewerkt met zes standaarden, die de Amerikaanse hoogleraar Dr. Joyce Epstein baseert op wetenschappelijk onderzoek. De standaarden zijn bruikbaar om de samenwerking met ouders te meten. In overleg met de Parent Teacher Association (PTA) vertaalde CPS deze standaarden naar tien criteria. De tien criteria bieden scholen houvast om een samenwerking met ouders te ontwikkelen op basis van de drie kernwaarden van Ouderbetrokkenheid 3.0. Naast deze tien criteria helpen de vier concrete basisvormen van Ouderbetrokkenheid 3.0 om in die samenwerking een beroep te doen op de autonomie, relatie en competentie. Niet alleen van de leerkracht, maar vooral ook van de ouders. In hoofdstuk 5 werk ik deze criteria verder uit. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 17

18 Vier basisvormen van Ouderbetrokkenheid Ouderbetrokkenheid 3.0 is vooral een manier van denken en bejegenen. Het doet een beroep op ons voor het maken van een mindshift. Dat kan best lastig zijn. Maar als leraren vanuit de 3.0 kernwaarden samenwerken met ouders, dan zijn deze vier basisvormen zeer effectief. 1. Het jaarlijkse startgesprek 2. Een communicatieplan op maat 3. Nieuwjaarsreceptie na de zomer 4. Buddy s Elke vorm wordt hierna toegelicht. De vormen 1 en 2 zijn echt noodzakelijk. Als wordt afgezien van het jaarlijkse startgesprek en het communicatieplan op maat, levert dat per saldo alleen maar extra werkdruk op. De vormen 3 en 4 zijn facultatief; hier kan de school in groeien. Het ultieme resultaat van de inzet van deze vormen: de leerkracht komt meer in zijn kracht, de ouder voelt zich betrokken en de leerling ontwikkelt zich beter. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 18

19 Basisvorm 1: Het jaarlijkse startgesprek Start elk schooljaar met een individueel gesprek met elke ouder, in plaats van met een collectieve startbijeenkomst. Hierdoor wordt de relatie met ouders vanaf het begin van het jaar (opnieuw) versterkt en ontstaat er samenwerking met élke ouder. Maak van het startgesprek vooral geen ingewikkelde zaak. Soms gaat het om kennismaken, soms om het vaststellen van een gezamenlijke ambitie ( wat willen we dit jaar bereiken? ) of het vergroten van het vertrouwen. Zo is het dus bijvoorbeeld geen enkel probleem als een vader het grootste deel van het gesprek over zijn reizen als vrachtwagenchauffeur vertelt. Als dit de vertrouwensband ten goede komt, is dat in het belang van het kind. Ook als de leerkracht voor de tweede keer dezelfde groep heeft, is het startgesprek essentieel. Dan kan het bijvoorbeeld gaan om vragen als: staan onze neuzen dezelfde kant op, zijn er nog nieuwe ontwikkelingen, wat willen we dit jaar bereiken? Het startgesprek is door zijn aard niet vervangbaar door een informatieavond, is praten in vredestijd, mag worden verplicht vanuit de vanzelfsprekende overtuiging dat het goed is voor elk kind, duurt een minuut of twintig, vindt plaats in de eerste twee à drie weken van het schooljaar of aan het eind van de zomervakantie. Sommige scholen plannen aan het begin van het jaar een studiedag en gebruiken die om alle startgesprekken te voeren. Ook zijn er scholen waar in de eerste schoolweek alle lessen om uur stoppen, zodat er s middags tijd is voor de startgesprekken. is een tijdsinvestering die zich met basisvorm 2 meestal weer terugverdient, afhankelijk van de tijd die wordt gefaciliteerd door de schoolleiding en of de gesprekken op school plaatsvinden. Bij een startgesprek is ook het kind zelf aanwezig, ongeacht zijn leeftijd. Het is belangrijk om de leerling uit te nodigen met zijn ouders. In die volgorde. Voer een gelijkwaardig gesprek: wat heeft het kind van wie nodig? Focus daarbij op de kwaliteiten van de leerling en hoe ouders en leerkracht kunnen helpen die tot bloei te laten komen. Bespreek in het startgesprek het communicatieplan op maat (zie vorm 2) en peil welke behoefte er is aan gesprekken zonder het kind en collectieve informatiemomenten (en het gewenste moment daarvoor). Basisvorm 2: Het communicatieplan op maat Elk kind heeft iets anders nodig en ook ouders verschillen. Door samen met ouders afspraken te maken wordt recht gedaan aan ieders autonomie en worden afspraken minder vrijblijvend. Met elke ouder maak je afspraken hoe je het komende jaar communiceert, ga uit van de vraag wat goed is voor de ontwikkeling van het kind. Kom los van ingesleten, vertrouwde en overzichtelijke vormen, zoals het 10-minutengesprek. De gemaakte afspraken leg je samen vast in het communicatieplan op maat. Als je het goed organiseert, haal je met deze individuele plannen de tijdsinvestering van de startgesprekken er weer uit. Je wint tijd die je anders kwijt zou zijn met de informatieavonden en de standaard 10-minutengesprekken. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 19

20 Verder heeft Lotte... JAMMER! De 10 minuten zijn voorbij! Voorbeelden van communicatie op maat: bezoek op school ( s avonds of overdag) bellen Skype mail WhatsApp huisbezoek Cruciaal is dat je als leerkracht of school niet zelf de contactmomenten bedenkt, maar sámen met de ouders en de leerling, passend bij de ontwikkeling en de leeftijd van de leerling. Bedenk dat ouders soms ook aan nieuwe vormen moeten wennen. Ja maar Ouders willen heel veel aandacht of alles juist aan de school overlaten. Vertrouw op je capaciteit om een professioneel en volwassen gesprek te voeren waarbij je grenzen aan kunt geven (wat te weinig of te veel is) en vanuit het belang van hun kind redeneert. Ik wil bij iedereen op huisbezoek, dat levert me veel informatie op, aldus een leerkracht. Het antwoord van de moeder: Dat kan wel zo zijn, maar dan wil ik ook bij jullie op huisbezoek. Dat levert me ook veel informatie op voor mijn kind. Zet huisbezoeken alleen in als je sámen met de ouders vaststelt waarom dit een goede interventie voor hun kind is. Het kan als bedreigend worden ervaren en het kost ook nog eens een hoop tijd. Voorbeelden van afspraken in een communicatieplan op maat 1. Met de ouders van Marinka worden tijdens het startgesprek de volgende afspraken gemaakt: In de week na het eerste en tweede rapport neemt de leerkracht telefonisch contact op met de ouders om te bespreken of er nog bijzonderheden zijn. Iedereen noteert dit in zijn agenda. Begin juni is er een korte evaluatiebijeenkomst met Marinka, de leerkracht en de ouders om te kijken of de gestelde doelen zijn behaald. 2. Voor Bas Jan is het slim dat er een gesprek tussen de leerkracht en zijn ouders plaatsvindt, zonder Bas Jan. Deze afspraak wordt meteen gemaakt. De ouders leggen Bas Jan uit waarom ze dit prettig vinden. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 20

21 Basisvorm 3: Nieuwjaarsreceptie na de zomer Ouders willen graag weten bij wie hun kind speelt en naar een verjaardag gaat. Het is belangrijk dat ouders elkaar binnen een groep of klas kennen en zich verantwoordelijk voelen voor elkaars kinderen. Ze krijgen begrip voor medeleerlingen als zij het verhaal achter een leerling horen over wie hun kind thuis regelmatig vertelt. Leerlingen hebben ouders nodig die hun goed kunnen coachen in de omgang met medeleerlingen. Een goede manier om informeel contact te bevorderen, is een korte receptie voor/met leerlingen en hun ouders, aan het begin van het schooljaar. Organiseer dit per groep en trek er hooguit een uur voor uit. Gewoon een drankje en een hapje meer niet. Basisvorm 4: Buddy s Zoals leerkrachten en leerlingen steun aan elkaar kunnen hebben, hebben sommige ouders daar ook behoefte aan. Koppel daarom ouders aan elkaar die iets voor elkaar kunnen betekenen. Ouders voelen zich op deze manier competenter om hun rol goed te vervullen. Voorbeelden buddy s Een moeder heeft pas ontdekt dat haar kind forse dyslexieproblemen heeft. De school voorziet haar van allerlei informatie, maar het enige wat zij nodig heeft is een ouder met ervaring die haar op weg helpt en begrijpt. Een ouder beheerst de Nederlandse taal nog niet. Koppel deze ouder zolang aan een ouder die beide talen beheerst. Ouders melden hun eerste kind aan maar vinden het allemaal nogal spannend. Breng hen in contact met een ervaren ouder. Bedenk hiervoor vooral geen ingewikkelde organisatiestructuren, maar wees alert en maak logische verbindingen tussen ouders die hiervoor open staan. Een buddy is dus niet hetzelfde als een klassenouder. Klassenouders regelen vooral organisatorische zaken, buddy s zijn klasoverstijgende ouders die elkaar steunen. Tip Organiseer in een van de eerste weken na de zomervakantie een startweek voor leerlingen, hun ouders en leraren. Ontmoeting staat in deze week centraal. Alle startgesprekken en de nieuwjaarsreceptie van elke groep vinden in deze week plaats. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 21

22 De tien criteria van Ouderbetrokkenheid Wereldwijd wordt gewerkt met zes standaarden om de samenwerking met ouders te meten. Deze standaarden zijn ontwikkeld door Joyce Epstein, zie ook hoofdstuk 3. In overleg met de Parent Teacher Association ( vertaalde CPS deze standaarden naar tien Nederlandse criteria. De tien criteria zijn zowel hoge eisen als open deuren, het draait uiteindelijk allemaal om de invulling die de school er zelf aan geeft. Scholen die met de basisvormen van Ouderbetrokkenheid 3.0 werken, geven daarmee invulling aan een belangrijk deel van de tien criteria. Scholen die zich op dit thema nog verder willen ontwikkelen, kunnen extra activiteiten inzetten om aan alle tien criteria te voldoen. Zo n traject kan desgewenst worden afgesloten met een officiële certificering als Ouderbetrokkenheid 3.0-school, waarmee de school zich actief naar buiten toe kan profileren. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 22

23 Op deze school werken ouders en leraren samen aan het beste voor iedere leerling Criterium 1 De school heeft met ouders een heldere visie op samenwerking geformuleerd. Uit alle informatie van de school aan ouders blijkt hoe belangrijk de school het samenwerken met ouders vindt. Ook in het gedrag van de medewerkers van de school is de visie op ouderbetrokkenheid zichtbaar. Criterium 2 De school laat zien dat leraren, leerlingen en ouders actief betrokken worden bij het schoolbeleid. Bijvoorbeeld door middel van panelgesprekken met ouders, een leerlingenraad of een brainstorm tussen leraren, leerlingen en hun ouders over een bepaald beleidsthema. Leraren, leerlingen en ouders weten wat er met hun inbreng gebeurt. Criterium 3 Op school is aan alles te merken dat leraren, leerlingen en ouders welkom zijn op school. Criterium 4 Ouders en leraren werken voortdurend samen om het leren en een gezonde ontwikkeling van leerlingen te ondersteunen, zowel thuis als op school. Criterium 5 Gesprekken tussen leraren, leerlingen en ouders worden vanuit gelijkwaardigheid gevoerd. Iedereen heeft zijn eigen actieve inbreng. Leerlingen zijn zoveel mogelijk bij alle gesprekken aanwezig. De plaatsen waar gesprekken worden gevoerd zijn voor iedereen comfortabel en gelijkwaardig en er is voldoende tijd voor alle deelnemers. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 23

24 Criterium 6 Leraren, leerlingen en ouders voelen zich verantwoordelijk voor elkaar en zijn daarop aanspreekbaar. Zo wordt er respectvol over elkaar gesproken, zowel binnen als buiten de school. Voor leraren, leerlingen en ouders die buiten de groep dreigen te vallen voelt iedereen zich verantwoordelijk. Criterium 7 Het leerlingendossier is toegankelijk voor leraren en ouders. Ouders worden uitgenodigd informatie toe te voegen. Criterium 8 De school laat zien open te staan voor verbetersuggesties en gaat op een transparante manier om met klachten. Iedereen kan zien welke (officieel) gemelde klachten er zijn en wat er met deze klachten gebeurt. Natuurlijk worden privacyregels hierbij in acht genomen. Criterium 9 Ouders zijn aanwezig bij de startgesprekken en op de andere samen afgesproken contact-momenten. Daarbij is helder voor school en ouders wanneer aanwezigheid verwacht wordt en waarom. Criterium 10 Wetten en schoolregels worden door de school actief en helder duidelijk gemaakt en door iedereen nageleefd (zoals leerplicht, ouderbijdrage en omgangsregels). De school heeft het basisarrangement van de inspectie. Handig om te weten Meer over de criteria en concrete tips zijn te lezen in het Handboek Ouderbetrokkenheid 3.0 (verkrijgbaar in de webshop van CPS). Op kunt u terecht voor een overzicht van scholen in Nederland met het keurmerk. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 24

25 Kortom Eigenlijk is het concept Ouderbetrokkenheid 3.0 van CPS heel eenvoudig: het is niks anders dan een manier van denken om terug te gaan naar de bedoeling van een goede samenwerking tussen school en ouders: met elke ouder een persoonlijk, goed contact en heldere individuele afspraken op basis van de behoefte van elke leerling. Daar heeft elke leerling recht op. Eventuele collectieve activiteiten met groepen ouders zijn dienstbaar aan deze individuele samenwerkingen. Daarbij moet elke school zich afvragen welke collectieve momenten noodzakelijk zijn - dat is uit te leggen aan ouders - en welke gebaseerd zijn op een traditie die niet meer werkt in deze tijd. Daarbij zijn we scherp op de effecten op de werkdruk van leerkrachten. Als de principes van Ouderbetrokkenheid 3.0 consequent worden toegepast neemt de werkdruk af, melden veel leerkrachten. In de komende jaren willen we wetenschappelijk onderzoeken of dit verband daadwerkelijk te vinden is. Maar hoe moet je als school beginnen met Ouderbetrokkenheid 3.0? Dit hoeft niet ingewikkeld te zijn. U kunt bijvoorbeeld de volgende stappen volgen: 1. Laat het een proces zijn van ouders én leerkrachten. Bedenk als school dus niet dingen vóór ouders maar mét ouders. En betrek zoveel mogelijk de leerlingen hierbij. 2. Laat per criterium zien wat de school doet om dit te bereiken, ontwerp samen met ouders hiervoor acties en activiteiten. Betrek zo mogelijk leerlingen hierbij. Sommige scholen roepen bijvoorbeeld een denktank Ouderbetrokkenheid 3.0 in het leven. CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 25

26 3. Voer Ouderbetrokkenheid 3.0 niet halfslachtig in. Bijvoorbeeld: de school voert het startgesprek wel in, maar handhaaft de rest van de bestaande gesprekscyclus. Daarmee wordt de tijdsinvestering te groot en wordt er waarschijnlijk niet efficiënt gewerkt. CPS helpt u graag verder Wilt u hier graag wat ondersteuning bij hebben? Dat doen we graag. Dat kan op het hele traject, maar ook bij onderdelen daarvan. Bijvoorbeeld lezing van Peter de Vries invoeren van de basisvormen samenwerkingsdag (energizer voor cultuurverandering) hoe 3.0 is uw school? behalen van het keurmerk gratis 60-minutengesprek etc. Trainingen Omgaan met ouders - Ouderbetrokkenheid voor schoolleiders Beter samenwerken met ouders Goede gesprekken voeren met alle ouders Vraag vrijblijvend het 60-minuten gesprek aan CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 26

27 Literatuurlijst Bruin, G. de, Van de Linden, J., Van de Vegt, A.L. & Van der Aa, R. (2012). Monitor ouderbetrokkenheid in het po, vo en mbo. Tweede meting. Rotterdam: Ecorys & Oberon. Bakker, C. & Montessori, N.M. (2016). Complexity in Education. From Horror to Passion. Rotterdam/ Boston/Taipei: Sense Publishers. Bakker, J., Denessen, E., Dennissen, M. & Oolbekkink-Marchand, H. (2013). Leraren en ouderbetrokkenheid: Een reviewstudie naar de effectiviteit van ouderbetrokkenheid en de rol die leraren daarbij kunnen vervullen. Nijmegen: Radboud Universiteit. Deci, E.L. & Ryan, R.M. (1985)., Intrinsic Motivation and Self-determination in Human Behavior. Berlijn: Springer Science+Business Media. Epstein, J.L. & Associates (2009). School, Family, and Community Partnerships. Your Handbook for Action. California: Corwin Press. Lusse, M. (2013). Een kwestie van vertrouwen: Een ontwerpgericht onderzoek naar het verbeteren van het contact met ouders in het grootstedelijke vmbo als bijdrage aan preventie van schooluitval. Proefschrift. Rotterdam: Rotterdam University Press. Stevens, L. (red.) (2004). Zin in school. Amersfoort: CPS. Vries, P. de (2015). Zet ouders in hun kracht. Dordrecht: Instondo B.V. Gebruikte websites CPS Ouderbetrokkenheid basisvormen om effectief samen te werken met ouders 27

28 Peter de Vries Peter de Vries volgde de pabo en de hogere kaderopleiding pedagogiek. Hij was bijna tien jaar leerkracht in het basis- en speciaal basisonderwijs. Daarna werkte hij als locatie manager op een orthopedagogisch dagcentrum voor kinderen met een verstandelijke en een lichamelijke beperking. Tegelijkertijd had hij zijn eigen praktijk als bemiddelaar tussen ouders en scholen. Sinds 2003 werkt De Vries als adviseur en trainer bij CPS Onderwijs ontwikkeling en advies. Daarnaast doet hij promotieonderzoek over ouderbetrokkenheid bij Prof. Dr. Cok Bakker aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef diverse boeken over dit thema, waaronder Handboek Ouders in de school. Telefoon: [06] Ouderbetrokkenheid 3.0 Een manier van kijken én vier basisvormen om effectief samen te werken met ouders. Volg ons CPS Postbus BN Amersfoort Telefoon: [033]

Ouderbetrokkenheid 3.0

Ouderbetrokkenheid 3.0 Programma Ouderbetrokkenheid 3.0 Van informeren naar samenwerken Woord vooraf Het is belangrijk om te melden dat CPS het uitgangspunt heeft dat: Alle ouders betrokken zijn en hun kind willen ondersteunen

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Ouderbetrokkenheid en participatie. Ouderbetrokkenheid en participatie. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. Ouderbetrokkenheid en participatie. Ouderbetrokkenheid en participatie. Opbrengstgericht werken ALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) Opbrengstgericht werken (OGW) Ouderbetrokkenheid en participatie Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken Ouderbetrokkenheid en participatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5

Inhoudsopgave. Inleiding... 5 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 - Ouderbetrokkenheid 3.0... 9 1.1 De verschillende stadia van ouderbetrokkenheid.... 9 1.2 Ouderbetrokkenheid 3.0 in de praktijk... 10 1.3 Een Ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Hartelijk dank voor uw komst naar het Nationaal Congres Ouderbetrokkenheid Wij vonden het fijn dat u er was!

Hartelijk dank voor uw komst naar het Nationaal Congres Ouderbetrokkenheid Wij vonden het fijn dat u er was! Hartelijk dank voor uw komst naar het. Wij vonden het fijn dat u er was! 1 Bent u enthousiast geworden tijdens het Nationaal Congres Ouderbetrokkenheid? Wilt u ook een stap verder met uw school naar Ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Bijlage 2: Jaarplanning Ouderbetrokkenheid

Bijlage 2: Jaarplanning Ouderbetrokkenheid Bijlage 2: arplanning Ouderbetrokkenheid De school heeft een heldere visie op ouderbetrokkenheid Wie Wat Wanneer Gereed en Annelies Visie bepalen met Februari 2014 ja betrekking tot de ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Leraar Leerling Ouders!!! Rapport Keuring Schreuderschool Amsterdam ! 1

Leraar Leerling Ouders!!! Rapport Keuring Schreuderschool Amsterdam ! 1 Leraar Leerling Ouders Rapport Keuring Schreuderschool Amsterdam 1 2 Algemeen Naam school Schreuderschool Directie O. Vrijhof Adres Van de Veldestraat 10 Postcode 1071 CW Plaats Amsterdam Telefoonnummer

Nadere informatie

Zet ouders in hun kracht 8 aanraders

Zet ouders in hun kracht 8 aanraders Peter de Vries Zet ouders in hun kracht 8 aanraders Colofon Dit boek maakt deel uit van TIBtools, de boekenreeks van TIB, Tijdschrift Intern Begeleiders: www.tijdschriftib.nl. Auteur: Peter de Vries (m.m.v.

Nadere informatie

De 10 tips om. Aantrekkelijk te blijven als Werknemer

De 10 tips om. Aantrekkelijk te blijven als Werknemer De 10 tips om Aantrekkelijk te blijven als Werknemer Tip 1 van 10 Werk aan werkgeluk Aangeboden door mkbasics.nl De 10 tips om Aantrekkelijk te blijven als Werknemer 3 e druk - speciale uitgave voor mkbasics.nl,

Nadere informatie

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014 Ouderbeleidsplan Sbo de Bonte Vlinder September 2014 1 Inleiding De meerwaarde van een ouderbeleidsplan Een ouderbeleidsplan vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit.

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid 3.0

Ouderbetrokkenheid 3.0 E-book Ouderbetrokkenheid 3.0 Van informeren naar samenwerken Peter de Vries Ouderbetrokkenheid 3.0 Van informeren naar samenwerken Een boek voor ouders en leraren, dat school en ouders helpt om goed en

Nadere informatie

-ep + -k + -g+ers = ge+ +d p=nd

-ep + -k + -g+ers = ge+ +d p=nd -ep + -k + -g+ers = ge+ +d p=nd Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 School + Ouders = gezond kind! Introductie Voorstellen Doel en opzet workshop Programma Wat is ouderbetrokkenheid? Ouderbetrokkenheid,

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Doelen Zicht op basisbehoeftes van leerlingen om gemotiveerd te kunnen werken; Zelfdeterminatietheorie

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

Vernieuwende elementen 1. Visie op ouderbetrokkenheid is gestimuleerd vanuit het bovenschools management

Vernieuwende elementen 1. Visie op ouderbetrokkenheid is gestimuleerd vanuit het bovenschools management Nederlandse Hervormde Basisschool De Lelie Driebruggen pagina 1 De Lelie: samen bouwen aan een veilig schoolklimaat en onderwijs op maat, in afhankelijkheid en vertrouwen De Lelie in Driebruggen is een

Nadere informatie

Beginsituatie. Aanpak

Beginsituatie. Aanpak Ouderparticipatie op school Meedoen kun je leren! Februari Juli 2012 Beginsituatie De aanleiding voor SBO School A 1 om met het project Ouderparticipatie op school Meedoen kun je leren!, aandacht te besteden

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons 12 Sardes Speciale Editie nummer 13 juni 2012 Karin Hoogeveen (Sardes) Ouders en de Van Ostadeschool in Den Haag Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons In opdracht van de gemeente

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Samenvatting tevredenheidsmeting ouders

Samenvatting tevredenheidsmeting ouders Samenvatting tevredenheidsmeting ouders Hierbij ontvangt u van mij een samenvatting van de uitkomsten van de tevredenheidsmeting, die begin november is afgenomen. We hebben deze in het team en met de MR

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 Programma Introductie Voorstellen Doel en opzet workshop Wat is ouderbetrokkenheid? Ouderbetrokkenheid, begin er (niet)

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Rapportage Onderzoek Ouderbetrokkenheid. SBO De Boei, Rotterdam. CPS Onderwijsontwikkeling en advies, 12 maart 2014 1

Rapportage Onderzoek Ouderbetrokkenheid. SBO De Boei, Rotterdam. CPS Onderwijsontwikkeling en advies, 12 maart 2014 1 Rapportage Onderzoek Ouderbetrokkenheid CPS Onderwijsontwikkeling en advies, 12 maart 2014 1 CPS Onderwijsontwikkeling en advies Myrthe Meurders Roland Zuidema Amersfoort, 12 maart 2014 www.cps.nl/ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

DE KRACHT VAN HET COLLECTIEF ONDERWIJS VAN MORGEN

DE KRACHT VAN HET COLLECTIEF ONDERWIJS VAN MORGEN Op weg naar 2020 Dit is het verhaal van de NUOVO scholengroep. Verantwoordelijk voor voortgezet onderwijs aan ruim 5.000 leerlingen in de stad Utrecht. Tien openbare scholen bieden samen een breed aanbod:

Nadere informatie

Voor wie is de Week van passend onderwijs bedoeld?

Voor wie is de Week van passend onderwijs bedoeld? Ongetwijfeld heeft iedereen wel eens de term PASSEND ONDERWIJS voorbij zien komen. Samenwerkingsverbanden, schoolbesturen en scholen zijn al een aantal jaar druk bezig alles vorm te geven zoals het in

Nadere informatie

Zelfsturend leren met een puberbrein

Zelfsturend leren met een puberbrein Zelfsturend leren met een puberbrein Jacqueline Saalmink In het hedendaagse voortgezet onderwijs wordt een groot beroep gedaan op zelfsturend leren. Leerlingen moeten hiervoor beschikken over vaardigheden

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Rapport: Delegeren is te leren.

Rapport: Delegeren is te leren. Rapport: Delegeren is te leren. Ingrid Jeuring, trainer, coach, spreker 1 Delegeren is te leren. Allereerst bedankt voor het downloaden van dit rapport. Het betekent dat je open staat voor ontwikkeling

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

Uitwerkingen van Brainpower sessies

Uitwerkingen van Brainpower sessies Hieronder zijn de resultaten van de Brainpower ingeklonken weergegeven. We zijn zo dicht mogelijk gebleven bij de geschreven teksten, maar hebben de tweedeling leraar/directeur weggelaten. Het is voor

Nadere informatie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Meerjaren ontwikkelplan 2014-2016 Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Januari 2014 Opbouw 1. OUDERRAAD LINDENBORG... 3 1.1 DUIDELIJKHEID

Nadere informatie

Cursusgids - Social Medi lessen. Eerste druk November 2015. Digitaal Leerplein. Website: www.digitaalleerplein.nl E-mail: info@digitaalleerplein.

Cursusgids - Social Medi lessen. Eerste druk November 2015. Digitaal Leerplein. Website: www.digitaalleerplein.nl E-mail: info@digitaalleerplein. Titel Cursusgids - Social Medi lessen Eerste druk November 2015 Auteur Fred Beumer Digitaal Leerplein Website: www.digitaalleerplein.nl E-mail: info@digitaalleerplein.nl Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Hoofdstuk1 Alles over pesten

Hoofdstuk1 Alles over pesten Hoofdstuk1 Alles over pesten 15 1.1 Inleiding Dit is een boek voor onderwijsmensen die werken met leerlingen in de leeftijd van acht tot twintig jaar, een brede groep. En vreemd is dat ook niet, want processen

Nadere informatie

Eerste uitgave: maart 2015-03-14 Copyright 2015 Saskia Steur Druk: www.drukzo.nl

Eerste uitgave: maart 2015-03-14 Copyright 2015 Saskia Steur Druk: www.drukzo.nl Eerste uitgave: maart 2015-03-14 Copyright 2015 Saskia Steur Druk: www.drukzo.nl Hoewel deze uitgave met zorg is samengesteld aanvaardt de auteur geen enkele aansprakelijkheid voor schade ontstaan door

Nadere informatie

Gedreven Gangmaker. dynamisch optimistisch. overtuigend

Gedreven Gangmaker. dynamisch optimistisch. overtuigend Gedreven Gangmaker Jij bent van mening dat leren inspirerend moet zijn. Je bent dan ook creatief in het bedenken van manieren om de lessen zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Met jouw bruisende energie

Nadere informatie

Onderwerp Teleseminar

Onderwerp Teleseminar Gratis Teleseminar Human Engineering 24 oktober 2012 Onderwerp Teleseminar 3 'Human Engineering'-valkuilen voor ontwerpers en ingenieurs: Hoe je ze vermijdt en ombuigt in kansen om meer te bereiken! Saskia

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Kijken met de ogen van een ander. Visitatie-resultaten versterken. Berséba 20 november 2014 Visit with a tie

Kijken met de ogen van een ander. Visitatie-resultaten versterken. Berséba 20 november 2014 Visit with a tie Kijken met de ogen van een ander Visitatie-resultaten versterken. Berséba 20 november 2014 Visit with a tie Agenda Tijd: 09.00 uur tot 12.00 uur Halverwege de ochtend kleine pauze Opening en doel Kader

Nadere informatie

Nieuws van Keynote in mei

Nieuws van Keynote in mei Deze nieuwsbrief online lezen Nieuws van Keynote in mei Beste Rudolf, Uit het hoofd in de handen. In deze nieuwsbrief van deze maand vertel ik over de inhoud van de basiscursus Appreciative Inquiry en

Nadere informatie

De mentor als motivator en studiebegeleider

De mentor als motivator en studiebegeleider Studiedag 3 november 2015 Utrecht De motiverende mentor Uw havo/vwo leerlingen effectief begeleiden! Het mentoraat is een intensieve taak die sterk in ontwikkeling is, leerlingen vragen steeds meer een

Nadere informatie

2. Initiatief tot telefonisch contact met ouders komt vanuit de school

2. Initiatief tot telefonisch contact met ouders komt vanuit de school Openbare basisschool De Peperklip, Schiedam pagina 1 Openbare Basisschool De Peperklip: bewuste keuzes in samenwerking met ouders Openbare Basisschool De Peperklip (Schiedam) wil een klimaat creëren waar

Nadere informatie

Ik ben pedagogisch medewerker op een VVE locatie van TintelTuin

Ik ben pedagogisch medewerker op een VVE locatie van TintelTuin Ik ben pedagogisch medewerker op een VVE locatie van TintelTuin De pedagogisch medewerkers aan het woord over de pedagogische kwaliteit van TintelTuin 1 VEILIGHEID + UITDAGING = GROEI Waarom kiezen ouders

Nadere informatie

Samen bruggen bouwen. Het manifest: de basis van en voor SDW

Samen bruggen bouwen. Het manifest: de basis van en voor SDW Samen bruggen bouwen Het manifest: de basis van en voor SDW Inhoud Samen bruggen bouwen 10 4 6 De basis van en voor SDW Waarom bestaat SDW? 8 Waar willen we naar toe? Van waaruit handelen wij? Onze belofte

Nadere informatie

Begeleiders Handleiding

Begeleiders Handleiding Begeleiders Handleiding handleiding voor de ondernemer, praktijkbegeleider of docent Onderdeel van de Opleidingen Verkopen in de Gemengde Branche en Verkopen in de Speelgoedbranche Retail Trainingen Begeleiders

Nadere informatie

Beste scholen. Screenshot van World of Warcraft (WoW); logo voor Lectoraat Virtuele Ontwikkeling van de Jeugd (VOJ)

Beste scholen. Screenshot van World of Warcraft (WoW); logo voor Lectoraat Virtuele Ontwikkeling van de Jeugd (VOJ) Screenshot van World of Warcraft (WoW); logo voor Lectoraat Virtuele Ontwikkeling van de Jeugd (VOJ) Beste scholen Waarschijnlijk hebben jullie er van Ad Kappen al over gehoord! Vol enthousiasme vragen

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Gilles de la Tourette. soms Kut meestal Pret

Gilles de la Tourette. soms Kut meestal Pret Gilles de la Tourette soms Kut meestal Pret Gilles de la Tourette soms Kut meestal Pret Arinka Linders Gilles de la Tourette, soms Kut meestal Pret Copyright 2016 Arinka Linders Auteur: Arinka Linders

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Inhoud. 10 aanraders. Meer weten? 94 Reeds verschenen 95

Inhoud. 10 aanraders. Meer weten? 94 Reeds verschenen 95 Inhoud 10 aanraders 1. Visie voor beweging 04 2. De vertellende IB er 12 3. De afstemming 22 4. Het succes voorop 30 5. Charisma dat aanzet 40 6. Crea-inspiratie 48 7. De witte zwerm 58 8. Spreukcontact

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

Deel 9/12. Leer je invloed effectief aanwenden om je doelen te bereiken

Deel 9/12. Leer je invloed effectief aanwenden om je doelen te bereiken Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Evaluatierapport Workshop ADHD Fontys PABO Limburg Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Inhoudsopgave Pag. 1. Inleiding 2 2. Deelnemers/respondenten 2 3. Opzet en inhoud evaluatie 2 4. Resultaten 2

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Initiatiefase fase 1 Initiatie betekent met iets beginnen of iets opstarten.

Initiatiefase fase 1 Initiatie betekent met iets beginnen of iets opstarten. Initiatiefase fase 1 Initiatie betekent met iets beginnen of iets opstarten. Daar gaat het in deze fase om. Het is de eerste stap van je project. Daarom is dit een denk-fase: je begint met het nadenken

Nadere informatie

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA 53 8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA Media Afhankelijk van de omstandigheden kan het verstandig zijn om de media proactief te benaderen op het moment dat een afdeling van de school zwak of zeer zwak wordt. Bij

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Enquête ouderbetrokkenheid

Enquête ouderbetrokkenheid Enquête ouderbetrokkenheid Hiervoor u ziet u de resultaten van de enquête over ouderbetrokkenheid. Wij willen graag de ouderbetrokkenheid in school vergroten. Hiervoor moeten wij goed in kaart hebben wat

Nadere informatie

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo factsheet Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het, het en het mbo Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft in 2012 een enquête over ouderbetrokkenheid gehouden onder ouders in het, het en het middelbaar beroepsonderwijs.

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie en in elk netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Open Training Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wil jij meer

Nadere informatie

Nieuwsbrief Meidoornlaan

Nieuwsbrief Meidoornlaan Nieuwsbrief Meidoornlaan april Agenda 21april 22 april 25 april t/m 6 mei 13 mei MR vergadering Koningsspelen Meivakantie Nieuwsbrief Tevredenheidsonderzoek Eens in de twee jaar neemt de school een tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

1 > Ouders en school Samen het beste halen uit ieder kind

1 > Ouders en school Samen het beste halen uit ieder kind 1 > Ouders en school Samen het beste halen uit ieder kind Samenwerking vormgeven Wanneer ouders en school samenwerken, voelt het kind zich prettiger en verbeteren zijn leerprestaties. Veel scholen zetten

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken Welkom GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken 1 weten SOCIAL MEDIA 2 vraag zaal Steekwoorden SOCIAL MEDIA Roep steekwoorden die bij je opkomen over SocialMedia 3 weten Programma Wat zijn Social

Nadere informatie

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule Werkboek Inhoudsopgave: 1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule 2. Het H.A.R.T. model 2.1. H.A.R.T. staat voor: 2.1.1. Mijn verhaal over oprechte communicatie 2.1.1: Hoofd Gebruik de rest van deze

Nadere informatie

APPRECIATIVE INQUIRY Conversaties die bijdragen aan succesvol leren, veranderen en vernieuwen

APPRECIATIVE INQUIRY Conversaties die bijdragen aan succesvol leren, veranderen en vernieuwen Nieuwsbrief oktober 2015 APPRECIATIVE INQUIRY Conversaties die bijdragen aan succesvol leren, veranderen en vernieuwen Beste , Appreciative Inquiry (Waarderend Actieonderzoek) is al jarenlang

Nadere informatie

Signaleringslijst voor leerlingen met autisme!

Signaleringslijst voor leerlingen met autisme! Signaleringslijst voor leerlingen met autisme! Wennen en je begrepen voelen op je nieuwe school. De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs is voor iedereen even wennen. Zeker als je

Nadere informatie

Gewoon Bijzonder Nationaal Programma Gehandicapten. Werkpakket A: Wat is een Heterotopos?

Gewoon Bijzonder Nationaal Programma Gehandicapten. Werkpakket A: Wat is een Heterotopos? Gewoon Bijzonder Nationaal Programma Gehandicapten Werkpakket A: Wat is een Heterotopos? Een plaats waar mensen met en zonder een beperking samenwerken Inhoud 1. Inleiding 3 2. Samenwerken 4 3. Samenwerken

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

First ID project basisonderwijs

First ID project basisonderwijs First ID project basisonderwijs Wij zijn vriendelijk voor elkaar EDMS van Lith Inhoudsopgave 1. Inleiding Respect is de essentie van Rapucation 2. Rapucatiomethode Geef respect, eis het niet. 3. Projectactiviteiten

Nadere informatie

Training. Coachend begeleiden

Training. Coachend begeleiden Training Coachend begeleiden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Bertine Pruim Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Factor-E Coachend begeleiden

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Samen maken wij het verschil!

Samen maken wij het verschil! Samen maken wij het verschil! Biest 43 6001 AP Weert T 0495 456 491 F 0495 456 499 www.landvanhorne.nl WAAR STAAN WE VOOR EN WAAR GAAN WE VOOR? inhoud onze identiteit 4 onze zorgvisie 6 onze kernwaarden

Nadere informatie

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling PAPI PAPI Coachingsrapport Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling Alle rechten voorbehouden Cubiks Intellectual Property Limited 2008. De inhoud van dit document is relevant op de afnamedatum en bevat

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Workshop politie en social media 5 april 2012. 1. Presentatie. 2. Presentaties deelnemers

Workshop politie en social media 5 april 2012. 1. Presentatie. 2. Presentaties deelnemers Workshop politie en social media 5 april 2012 1. Presentatie Bij dilemma 1: Rodney Bos van de Politieacademie stelt: dit is geen dilemma. Het OM gaat hier tegen in: in de praktijk speelt dit wel. Over

Nadere informatie

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië!

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect SchoolConnect is een programma van stichting Joni. Het is een samenwerkingsverband tussen scholen in Nederland

Nadere informatie

Aan de ouders, Vriendelijke groet, team prinses Beatrixschool. Verbeterpunten en acties

Aan de ouders, Vriendelijke groet, team prinses Beatrixschool. Verbeterpunten en acties Aan de ouders, Voor u ligt het verbeterplan wat is opgesteld door het team naar aanleiding van de resultaten van de oudervragenlijst afgelopen november. Per onderdeel geven we aan welke items minder scoorden

Nadere informatie

Inhoud. jou opleveren?... 9. van een motiverend gesprek... 113. Wat nu?... 143. toepassen, ook buiten de spreekkamer... 171. aan de slag!...

Inhoud. jou opleveren?... 9. van een motiverend gesprek... 113. Wat nu?... 143. toepassen, ook buiten de spreekkamer... 171. aan de slag!... Inhoud hoofdstuk 1 Waarom dit boek?... 5 hoofdstuk 2 Wat kan Motiverende Gespreksvoering jou opleveren?... 9 colofon eerste druk 2010; tweede, herziene druk november 2015 MeerMotiveren, 2015 Een uitgave

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Mei 2016 Wout Neutel. Rapportage van het onderzoek naar de ervaringen met en mening over huisbezoeken in het onderwijs

Mei 2016 Wout Neutel. Rapportage van het onderzoek naar de ervaringen met en mening over huisbezoeken in het onderwijs Mei 2016 Wout Neutel Rapportage van het onderzoek naar de ervaringen met en mening over huisbezoeken in het onderwijs Aanleiding. Op 21 mei 2015 hield Verus-voorzitter Wim Kuiper tijdens de landelijke

Nadere informatie

Op de Jules Verne willen we nadenken over hoe we ouderbetrokkenheid beter vorm kunnen geven.

Op de Jules Verne willen we nadenken over hoe we ouderbetrokkenheid beter vorm kunnen geven. Ouderbetrokkenheid Hfd. 1 Inleiding Ouderbetrokkenheid is in! Tot een paar jaar geleden hadden nog maar weinig mensen van ouderbetrokkenheid gehoord. Tegenwoordig is het een onderwerp dat volop in de schijnwerpers

Nadere informatie

Verhogen van leerlingmotivatie. bij wereldoriëntatie / kernconcepten door motivatie-ondersteunend leerkrachtengedrag

Verhogen van leerlingmotivatie. bij wereldoriëntatie / kernconcepten door motivatie-ondersteunend leerkrachtengedrag Astrid van den Hurk & Kris Verbeeck Verhogen van leerlingmotivatie bij wereldoriëntatie / kernconcepten door motivatie-ondersteunend leerkrachtengedrag Najaar 2013 Programma Opening en welkom Deelname

Nadere informatie

Samenvatting Schoolondersteuningsprofiel. Naam School

Samenvatting Schoolondersteuningsprofiel. Naam School 1 LOGO SCHOOL Samenvatting Schoolondersteuningsprofiel Naam School Algemene gegevens School Zalmplaatschool BRIN 10QX 00 Directeur Nico Bakker Adres Aalreep 8-10 Telefoon 010-4167408 E-mail directie@ Bestuur

Nadere informatie

Eerste reeks stellingen

Eerste reeks stellingen Eerste reeks stellingen De meeste scholen hebben een heldere visie op ouderbetrokkenheid op papier, maar in het gedrag van veel leerkrachten is dit onvoldoende terug te zien. Dat moet je je afvragen niet

Nadere informatie