Wonen in een passiefhuis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wonen in een passiefhuis"

Transcriptie

1 Bouwfysica Wonen in een passiefhuis Voor het eerst binnenmilieu in passiefhuizen gemeten Passiefhuizen zijn hot. Passiefhuizen worden de norm in Passiefhuizen zijn volop in het nieuws. En er zijn veel passiefhuis projecten in ontwikkeling. Van de techniek van passiefhuizen beginnen we steeds meer te begrijpen. Maar hoe is het om erin te wonen? ir. R.M. (Ragna) Clocquet, DHV, Eindhoven ir. L.A.H (Loes) Joosten, DHV, Eindhoven 1 In opdracht van en in samenwerking met Aramis Allee- Wonen en met financiële ondersteuning van Agentschap NL is door DHV een onderzoek verricht naar de prestaties van de drie passiefhuizen in de wijk de Kroeven in Roosendaal. De drie passiefhuizen in Roosendaal zijn één van de eerste gerealiseerde passiefhuizen in Nederland. Het ontwerp is van Han van Zwieten Architecten BNA. Onderzocht is in hoeverre het gerealiseerde project voldoet aan de in de ontwerpfase voorspelde prestaties ten aanzien van het energiegebruik en het binnenmilieu. Passiefhuizen in Roosendaal Op de kop van drie rijen bestaande woningen, op de plaats waar voorheen plantsoenen aanwezig waren, zijn drie nieuwe passiefhuizen gebouwd (zie figuur 2). Oorspronkelijk zijn deze ontworpen als zonnewoning, maar naderhand aangepast aan het passiefhuisconcept. De drie passiefhuizen in Roosendaal bestaan uit drie bouwlagen. Twee woningen hebben een woonfunctie (Z1 en Z2), de derde woning combineert een kantoorfunctie De drie passiefhuizen zoals gebouwd op de kop van enkele rijwoningen (foto Han van Zwieten Architecten BNA) op de begane grond met wonen op de eerste en tweede verdieping (Z3). Woningen Z1 en Z2 zijn bewoond sinds de zomer respectievelijk de herfst van Woning Z3 is nog steeds onbewoond en wordt alleen gebruikt voor vergaderingen en rondleidingen. Bouwkundige kenmerken De warmteweerstand (R c -waarde) van de dichte delen van de gevel is 10 m²k/w. Het is een door VDM Woningen ontwikkelde houtskeletbouw constructie met houten I-profielen en daar tussenin 380 mm steenwol. In de ramen is drievoudig glas toegepast met een warmtegeleiding (U glas ) van 0,58 W/m 2 K. De ramen zijn geplaatst in nieuw ontwikkelde kozijnen met een warmtegeleiding Wat is een passiefhuis? De term passiefhuis staat voor een specifieke bouwstandaard voor woningen met een comfortabel binnenklimaat gedurende het gehele jaar, zowel in de zomer als in de winter. De woning is voorzien van een zeer goede thermische isolatie en zeer goede lucht- en kierdichting van de constructie. Een goed binnenklimaat is verzekerd door een goed functionerend gebalanceerd ventilatiesysteem met warmteterugwinning. Zonwering en nachtventilatie voorkomen hoge binnentemperaturen in de zomer. Voor extreme buitenklimaten in de winter is een kleine naverwarmer aanwezig in de woning. Dit kan in de vorm van een naverwarmer in het ventilatiesysteem of het toepassen van vloerverwarming of een enkele radiator. Het warm tapwater wordt vaak verwarmd met zonnecollectoren. Criteria voor passiefhuizen zijn: De totale energievraag voor ruimteverwarming en koeling is maximaal 15 kwh/m 2 gebruiksoppervlakte. De totale primaire energievraag voor alle toepassingen, sanitair warm water en ruimteverwarming en koeling is maximaal 120 kwh/m 2 gebruiksoppervlakte. De luchtdichting van de woning bedraagt maximaal 0,5/h bij een drukverschil van 50 Pa.

2 energie en milieu Bouwfysica potgieterlaan berging bestaande tuinmuur bestaande tuinmuur bestaande tuinmuur berging berging type Z1 type Z2 type Z groene erfafscheiding beetslaan groene erfafscheiding begroeid hekwerk begroeid hekwerk groene erfafscheiding begroeid hekwerk woonkamer, grenzend aan de tuin, heeft een uitvalscherm. In de gevels en in het dak zijn nachtventilatievoorzieningen opgenomen. Met deze voorzieningen is het mogelijk om in de zomer de woning s nachts af te koelen met buitenlucht. De voorzieningen zijn inbraakveilig te openen. Op de begane grond zijn ventilatieluiken opgenomen met roosters en insectengaas, zie figuur 3. In het dak is een dakraam toegepast die met een afstandbediening kan worden geopend, zie figuur 4. Het raam is voorzien van een regensensor en sluit automasituatie 1:500 2 Ligging van de drie woningen (Z1, Z2 en Z3) (U kozijn ) van 1,09 W/m 2 K. Koudebruggen in de constructie zijn vermeden door aansluiting van kozijnen op de isolatie en door doorlopende isolatie ter plaatse van aansluitingen. De woning is zeer luchtdicht uitgevoerd, ongeveer vier keer luchtdichter dan de huidige nieuwbouw woningen. In de zuid-, oost- en westgevel is buitenzonwering middels screens toegepast. De screens zijn van binnenuit handmatig door de bewoners te bedienen. De pui in de 3 4 Nachtventilatierooster in de woonkamer Dakraam op de tweede verdieping ten behoeve van zomernachtventilatie

3 Bouwfysica tuur (T), de relatieve vochtigheid (RV) en de CO 2 -concentratie in de woningen gemeten. De temperatuur en relatieve vochtigheid zijn met intervallen van 20 minuten gemeten. De intervaltijd voor de CO 2 -metingen is 10 minuten. Behalve de lange duur metingen, zijn ook kort durende metingen uitgevoerd zoals het ventilatiedebiet, capaciteit van zomernachtventilatie en het installatiegeluid. Informatie over het gebruik van de woning is verkregen door het aanbrengen van sensoren in het ventilatiekanaal waarmee het aan/uit schakelen van verwarming is gemeten. De bewoners hebben een logboek bijgehouden waarmee inzicht is verkregen in het gebruik en de ervaringen van de bewoners. Ook bijzonderheden zijn hierin vermeld. Resultaten metingen In dit artikel wordt ingegaan op de resultaten van de woning Z2 waarin de meeste metingen zijn uitgevoerd. Resultaten worden gegeven van de meest kritische perioden: CO 2 -metingen in de winter en metingen betreffende behaaglijkheid en comfort in de zomer. Ook de ervaringen van de bewoners worden weergegeven. 5 Zonnecollectoren geïntegreerd in de gevel tisch bij regen. Daarnaast zijn in alle vertrekken draai-kiepramen toegepast. Installatietechnische kenmerken De woningen zijn uitgevoerd met luchtverwarming en gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw). De warmte wordt opgewekt met een zogenaamd passiefhuistoestel van Brink Climate Systems, een geïntegreerd toestel dat zorgt voor zowel verwarming, warm tapwater en ventilatie met een hoog rendement warmteterugwinning. In alle woningen is een (andere) vorm van duurzame energie toegepast. Woning Z1 heeft verticale thermische zonnecollectoren in de gevel (zie figuur 5), woning Z2 heeft verticale PV-panelen voor elektriciteitsopwekking in de gevel en woning Z3 heeft een thermische zonnecollector op het dak. Beide thermische collectoren zijn aangesloten op de geïntegreerde zonneboiler combi. Monitoring passiefhuizen [kop 1e niveau] Gedurende een jaar zijn bij de passiefhuizen metingen uitgevoerd. De metingen zijn gestart direct na oplevering van de woningen. Dit betekent dat kinderziektes, die zich met name het eerste jaar manifesteren, invloed hebben gehad op de metingen. Ook zijn er gedurende het meetjaar meerdere aanpassingen aan de installaties geweest. In de woningen is het energiegebruik gemeten. Ten aanzien van het binnenmilieu is het verloop van de tempera- Hoe is de luchtkwaliteit? Figuur 6 geeft de gemeten CO 2 -concentratie weer in de woonkamer en de slaapkamer in de winter Het verloop van de CO 2 -concentratie in de vertrekken laat een sterk vergelijkbaar beeld zien met de herfst. De gemeten CO 2 -concentratie varieert overdag van ongeveer 400 ppm tot 800 ppm (parts per million), met enkele zeer incidentele pieken. Op basis van deze resultaten kan geconstateerd worden dat in de winterperiode de luchtkwaliteit in de woning goed is. Er wordt voldoende geventileerd voor de aanwezige personen. Hoe behaaglijk is een passiefhuis? De meetresultaten van temperatuur en relatieve vochtigheid in woning Z2 tijdens de zomerperiode zijn in de behaaglijksheidsdiagrammen weergegeven (figuur 7a en 7b). Tijdens de zomer liggen de gemiddelde binnentemperaturen iets hoger dan tijdens de lente en de winterperiode. Ondanks de hogere temperaturen die optreden in de woning, zijn de meeste daggemiddelde waardes verdeeld over behaaglijk en nog behaaglijk. Koel in de zomer? In tabel 1 staat het aantal gemeten temperatuuroverschrijdingsuren van de woning. Het aantal temperatuuroverschrijdingsuren voldoet aan het maximaal vereiste aantal van 300 uren conform GIW/ISSO en de 10% richtlijn van PHPP (Passivhaus Projektierungs Paket). Tabel 1: Temperatuuroverschrijding,weergegeven in aantal uren boven de 25 C. Ruimte Temperatuuroverschrijdingsuren [uren] Woonkamer 174 Slaapkamer 245 Hobbykamer 217 Gemiddeld 212

4 energie en milieu Bouwfysica Resultaten van de CO2-metingen op de begane grond (woonkamer, groen) en op de eerste verdieping (slaapkamer, rood) tijdens de winter a 7b Behaaglijkheidsdiagrammen weergeven voor de woonkamer van Z2 in de zomer Hoe hoog (of laag!) is het energiegebruik? Tijdens de ontwerpfase zijn prestaties (energie en binnenmilieu) berekend met PHPP. Uit de metingen volgt dat de berekeningen redelijk overeen komen met de werkelijke prestaties. Het verwachte gasverbruik op basis van het ontwerp in combinatie met een gemiddelde gezinssituatie bedraagt ongeveer 850 m 3 gas. Het totale gemeten gasverbruik is 966 m 3. Het totale gasverbruik is circa 13% hoger dan het verwachte gasverbruik. Het gemeten gasverbruik voor tapwater is echter lager dan berekend, doordat minder tapwater is gebruikt dan een gemiddeld gezin. Dit betekent dat het gemeten gasverbruik voor ruimteverwarming hoger is dan gemeten. Het gemeten elektriciteitsverbruik is lager dan verwacht. In de woning wonen minder personen dan waarmee gerekend is bij bepaling van het te verwachten elektriciteitsgebruik. Wat vinden de bewoners? Tijdens de diverse bezoeken aan de woningen hebben we de bewoners gesproken. Daarnaast hebben de bewoners in een logboek opmerkingen geplaatst ten aanzien van het comfort in de woning. Duidelijk is dat de bewoners zich ervan bewust zijn dat ze in een bijzondere woning wonen. Niet alleen door de vele aandacht voor de woningen in de ontwerpfase, maar ook door deze monitoring en de media-aandacht. Hierdoor lijken de bewoners extra kritisch en verwachten ze een hoge kwaliteit. Onderstaand een aantal opmerkingen die bewoners spontaan hebben gemaakt. Positieve punten: De bewoners vinden de woning comfortabel. De luchtkwaliteit in de woning is goed.

5 Bouwfysica dit beeld is te klein dan waarmee gerekend is, stijgt het energieverbruik. Luchtdichting van de gebouwschil: Uit luchtdichtheidsmetingen blijkt dat de bouwkundige schil onvoldoende luchtdicht is. Ongecontroleerde lekken zorgen voor extra warmteverlies. 8 Thermografie van gevel Z2, ten behoeve van controle van luchten thermische lekken (bron Morhenne) De bewoners maken gebruik van nachtventilatie. Regelmatig wordt een aantal ramen opengezet, ook tijdens de nacht. Kritische punten: De zonwering wordt niet altijd gebruikt omdat de woning dan binnen te donker wordt. De bewoners voelen echter wel de verplichting om de zonwering te gebruiken. De bewoners geven aan dat ze beperkt uitleg hebben gekregen over de toegepaste installaties in hun woning. Zo is er onder andere onduidelijkheid over de werking van de PV panelen en de teruglevering van stroom. De dakraamopening is volgens te bewoners te klein uit oogpunt van nachtventilatie. Ondanks dat de nachtventilatieopeningen op de begane grond voorzien zijn van inbraakwering, zijn de bewoners bang voor inbraak. Daarom wordt er weinig gebruik gemaakt van deze voorzieningen. Conclusies monitoring Conclusie energiegebruik Het gasverbruik voor verwarming is dus hoger dan verwacht. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: Hoge binnentemperatuur in het stookseizoen: De gemiddelde temperatuur in de woning is hoger dan is berekend in de ontwerpfase, gemiddeld 22 C in de winterperiode ten opzichte van een ontwerptemperatuur van 20 o C. Een 2 o C hogere binnentemperatuur kan resulteren in een circa 30% hoger gasverbruik. Strenge winter: De winter was in bepaalde perioden erg koud. Uit de vergelijking met het aantal graaddagen van het referentie klimaatjaar en de gemeten winter blijkt dat het aantal graaddagen in de gemeten periode 10% hoger ligt. Lagere rendementen van de installaties: Zowel het rendement van de wtw als van de ruimteverwarming zijn theoretische bepaald, onder laboratorium condities. In de praktijk worden de rendementen vermoedelijk niet gehaald doordat de verwarmingsketel gedimensioneerd is op de tapwatervraag. De lucht voor verwarming wordt verwarmd met warmte uit het tapwater boilervat. Het rendement voor opwekking van verwarming kan daardoor overeenkomen met het tapwaterrendement wat veelal zo n 25% lager is dan een gemiddeld rendement voor ruimteverwarming. Indien het rendement van de wtw in werkelijkheid lager is Conclusie binnenklimaat De luchtkwaliteit in de woningen wordt over het algemeen als goed ervaren. Het ventilatiesysteem zorgt voor voldoende luchtverversing. Ook uit de metingen blijkt dat de CO 2 -concentratie voldoende laag is ten opzichte van het aantal aanwezige personen. In de winterperiode zijn enkele pieken met verhoogde CO 2 -concentratie gemeten, wat duidt op weinig ventilatie op die momenten in relatie tot het aanwezige personen in de woning, bijvoorbeeld tijdens een feestje. Wat betreft vochtcondities in de woning kan geconcludeerd worden dat de woning dankzij de goede ventilatie nauwelijks vochtig is, eerder iets aan de droge kant. Conclusie zomercomfort Met betrekking tot zomercomfort wordt voldaan aan de eisen van het GIW en PHPP. De woning blijft dankzij de zonwering en nachtventilatie voldoende koel. Temperatuurverschillen tussen de verdiepingen en begane grond zijn gering. De verdiepingen zijn over het algemeen wel iets warmer. Dit is te verklaren door de open verbinding tussen de verdiepingen via de trap als deuren op de begane grond open staan. Toch zijn de binnentemperaturen soms aan de hoge kant. De hogere temperaturen worden veroorzaakt door: Het ontwerp: De woningen zijn oorspronkelijk niet als passiefhuis ontworpen maar als zonne-woningen. Een aantal specifieke passiefhuisoplossingen is niet optimaal in de woningen toegepast. Bijvoorbeeld de zonwering. Een passiefhuis maakt bij voorkeur gebruik van overstekken om de zon in de zomer te weren en in de winter te benutten als passieve zonne-winsten. In plaats van overstekken is buitenzonwering toegepast. Uitvoering en gebruik van zonwering: De zonwering is uitgevoerd als buitenzonwering in de vorm van screens (zie figuur 9). Deze screens kunnen alleen van binnenuit, handmatig worden bediend. De bediening vraagt echter om een actieve houding van de bewoner. Handbediende zonwering lijkt kritisch te zijn. Het vraagt aandacht van de bewoners en deze zijn niet altijd thuis of in staat om de zonwering te bedienen als de zon gaat schijnen. Een ander nadeel van screens is dat het binnen donker wordt als de screens naar beneden zijn. Dit zorgt ervoor dat de zonwering in de gemeten passiefhuizen niet optimaal wordt benut met hogere binnentemperaturen als gevolg. Uitvoering en gebruik van voorzieningen voor nachtventilatie: Het principe van zomernachtventilatie wordt goed toegepast in de woningen. De capaciteit van het dakraam lijkt echter beperkt, door de beperkte openingshoek van het raam. Bovendien gaat het raam dicht bij regen zonder vervolgens weer automatisch te openen. Op de begane grond zijn nachtventi-

6 energie en milieu Bouwfysica Buitenzonwering in de vorm van handmatig te bedienen screens is voorzien in vrijwel alle ramen en deuren latieroosters aanwezig en op de verdiepingen meerdere te openen ramen. Uit de metingen kan geconcludeerd worden dat de voorzieningen van de woningen voldoende capaciteit hebben om een voldoende hoog ventilatievoud te bereiken voor nachtventilatie. De voorzieningen worden niet allemaal optimaal gebruikt. Monitoring leidt tot verbetering [kop 1e niveau] De prestaties van de passiefhuizen en het gebruik ervan kunnen verbeterd worden, bijvoorbeeld door: Extra voorlichting aan bewoners ten aanzien van gebruik van de installatietechnische voorzieningen. Verbeteren van de luchtdichting. Deze maatregel wordt uitgevoerd door de voordeuren te voorzien van een vierpuntssluiting, zodat de deur bewust en beter vergrendeld wordt. Daarnaast worden de openingen rond de doorvoeren, voor aansturing van de zonwering, gedicht met luchtdichte PUR. Tot slot worden de kierdichtingsprofielen in de te openen geveldelen verbeterd. De prestaties van de installaties moeten onderzocht worden door de fabrikant/installateur en indien nodig worden aangepast. De recirculatieklep, nu een van de oorzaken van de opgetreden problemen met de verwarmingsinstallatie, zal worden verwijderd. Verbetering van zonwering. Toepassen van overstekken (op zuid) of automatische aansturing van de zonwering. Gebruiksvriendelijke voorzieningen voor nachtventilatie met name op de begane grond. Comfortabel en energiezuinig gaan goed samen Gesteld kan worden dat de passiefhuizen in De Kroeven op een aantal punten goed presteren. Dit betreft vooral de kwaliteit van de binnenlucht en het stille ventilatiesysteem. De binnentemperaturen zijn soms aan de hoge kant. Dit heeft te maken met het ontwerp, het type zonwering, de uitvoering en het gebruik door de bewoners. Een belangrijke vraag die we in het begin stelden, was hoe het is om te wonen in een passiefhuis. Als adviseurs waren we al overtuigd van het passiefhuisconcept. Maar het beste bewijs dat het concept goed werkt, is wel de mening van de bewoners. Gelukkig kunnen we stellen dat de bewoners tevreden zijn. Dit project laat zien dat comfortabel én energiezuinig wonen heel goed samen gaan. n

Wonen in een passiefhuis

Wonen in een passiefhuis 2 2 2010 Bouwfysica Wonen in een passiefhuis Voor het eerst binnenmilieu in passiefhuizen gemeten Passiefhuizen zijn hot. Passiefhuizen worden de norm in 2015. Passiefhuizen zijn volop in het nieuws. En

Nadere informatie

Passief Bouwen: waarom en hoe?

Passief Bouwen: waarom en hoe? Passief Bouwen: waarom en hoe? Ontwerpen en bouwen vanuit een visie ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Passief Bouwen Kenmerken o hoogwaardige thermische schil o goed comfort

Nadere informatie

Passief Bouwen in de praktijk

Passief Bouwen in de praktijk Passief Bouwen in de praktijk Velve-Lindenhof: van idee tot realisatie ir. H.J.J. (Harm) Valk / ing. A.F. (André) Kruithof adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Projectomschrijving Ontwerpvisie Bouwfysische

Nadere informatie

Bouwfysica van Passief Bouwen in houtskeletbouw

Bouwfysica van Passief Bouwen in houtskeletbouw Bouwfysica van Passief Bouwen in houtskeletbouw Projectseminar Velve-Lindenhof ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Nieman Raadgevende Ingenieurs Inleiding Nieman Raadgevende Ingenieurs

Nadere informatie

Passief Bouwen: waarom en hoe?

Passief Bouwen: waarom en hoe? Passief Bouwen: waarom en hoe? Ontwerpen en bouwen vanuit een visie ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Passief Bouwen Kenmerken o hoogwaardige thermische schil o goed comfort

Nadere informatie

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4 PASSIEFHUIZEN COLUMBUSKWARTIER ALMERE VEEL GESTELDE VRAGEN PASSIEFHUIZEN EN WONEN IN EEN PASSIEFHUIS 2 1. Wat is een Passiefhuis? 2 2. Wat is het voordeel van een Passiefhuis? 2 3. Wat zijn bewonerservaringen

Nadere informatie

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?,

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, ir. F.W. (Freek) den Dulk Nieuwe eis per 1 januari 2006 EPC 0,8 Herziening norm: NEN 5128:2004 Energieprestatie van woonfuncties en

Nadere informatie

Omschrijving. EPC 0-woning Leek, Groningen, Projectsamenvatting

Omschrijving. EPC 0-woning Leek, Groningen, Projectsamenvatting EPC 0-woning Leek, Groningen, 2009 Omschrijving Deze demonstratiewoning voor duurzaam, energieneutraal en levensloopbestendig bouwen met zijn EPC = 0, gebruik van zonne-energie en aardwarmte en gebruik

Nadere informatie

17-6-2013. Passief Bouwen. Passief Bouwen in de praktijk. Velve-Lindehof, Enschede. Stelling. Ontwerpvisie. Binnengasthuizen, Zwolle

17-6-2013. Passief Bouwen. Passief Bouwen in de praktijk. Velve-Lindehof, Enschede. Stelling. Ontwerpvisie. Binnengasthuizen, Zwolle Passief Bouwen Passief Bouwen in de praktijk Kennisdag Bouwfysica 2013 Passief bouwen' is een specifieke bouwstandaard met een comfortabel binnenklimaat, gedurende zowel het zomer- als het winterseizoen,

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

Bouwbesluit en Passief Bouwen

Bouwbesluit en Passief Bouwen Bouwbesluit en Passief Bouwen Welke (on)mogelijkheden zijn er vanuit de bouwregelgeving? ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Bouwbesluiteisen en Passief Bouwen Gezondheid

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

Puur genieten in Ittersum

Puur genieten in Ittersum Puur genieten in Ittersum De Trento Comfortabele Woning Zuiver Zuid en de Comfortabele Woning Een gezond woon- en leefklimaat Lekker kunnen slapen Met een nieuwbouwwoning in Zuiver Zuid kies je voor wonen

Nadere informatie

2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar?

2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar? Erik Franke Franke Architekten 1 oktober 2008 Den Haag 2008: 7 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar! 2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar? 2020: 4,3 miljoen

Nadere informatie

JBo/ /NRe Rotterdam, 29 januari 2003

JBo/ /NRe Rotterdam, 29 januari 2003 Notitie 20021236-4: Het ClimaRad ventilatieconcept en het thermische binnenklimaat in de zomerperiode. JBo/20021236-4/NRe Rotterdam, 29 januari 2003 1. Inleiding. In opdracht van Brugman Radiatoren is

Nadere informatie

Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warm watervoorziening: het Passiefhuistoestel

Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warm watervoorziening: het Passiefhuistoestel Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warm watervoorziening: het Passiefhuistoestel Voor duur verwa warmw EPC-winst voor nieuwbouwwoningen en renovatiewoningen. Brink Climate Systems

Nadere informatie

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 ing. A.F. (André) Kruithof Oktober 2015 Programma Op weg naar 2050: doelstellingen bestaande bouw & nieuwbouw BENG-indicatoren Energiezuinigheid in de

Nadere informatie

Kleinschalige energetische renovatie

Kleinschalige energetische renovatie Kleinschalige energetische renovatie Kantoor plus bovenwoning van label G naar A+ de Haas & Partners Adviseurs Duurzaam Gebouwde Omgeving Van componenten naar concept Bouwkundig Ventilatie Installaties

Nadere informatie

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013 K I N J O Y K I N R O O I 14 februari 2013 I N D E X 1. LOCATIE 1.1 ligging projectgebied 1.2 locatie 1.3 bestaande situatie 1.5 ligging waterwoningen 2. EILAND 2.1 eiland 3. WATERWONING 3.1 situatie

Nadere informatie

Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warmwatervoorziening: het Passiefhuistoestel

Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warmwatervoorziening: het Passiefhuistoestel Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warmwatervoorziening: het Passiefhuistoestel Voor duur verwa warmw EPC-winst voor nieuwbouwwoningen en renovatiewoningen. Brink Climate Systems

Nadere informatie

Projectgegevens. Openbaar Belang Binnengasthuisstraat 1 8022 NH, Zwolle T. (038) 45 67 222 E. info@openbaarbelang.nl. Projectteam PROJECT

Projectgegevens. Openbaar Belang Binnengasthuisstraat 1 8022 NH, Zwolle T. (038) 45 67 222 E. info@openbaarbelang.nl. Projectteam PROJECT Energieconcept Projectgegevens PROJECT De groene verbinding Nieuwbouw 15 duurzame woningen Pallandtmarke te Zwolle OPDRACHTGEVER Openbaar Belang Binnengasthuisstraat 1 8022 NH, Zwolle T. (038) 45 67 222

Nadere informatie

Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie

Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie Themabijeenkomst De Nieuwe Standaard In Ventileren ing. G.A. (Gerton) Starink Nieman Raadgevende Ingenieurs B.V. 22-5-2015 2 1 Op weg

Nadere informatie

installatie-arm ontwerpen verleden tijd?

installatie-arm ontwerpen verleden tijd? installatie-arm ontwerpen verleden tijd? 1 situatie tot enkele jaren geleden was duurzaamheid bij klimaatinstallaties comfort en vooral energiebesparing de koplopers bij het besparen op het energie waren

Nadere informatie

Conceptoplossingen door samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten

Conceptoplossingen door samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Conceptoplossingen door samenwerking Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Waarom bouwen we zoveel muren en slaan we zo weinig bruggen? Brink Climate Systems 1903 Smederij te Assen 2013 Fabrikant

Nadere informatie

Hoe maken we het mogelijk?

Hoe maken we het mogelijk? Energiezuinig Wonen Hoe maken we het mogelijk? Jaarlijkse energielasten 12.000,00 10.000,00 8.000,00 6.000,00 4.000,00 2.000,00 0,00 0 10 20 30 40 Jaar referentie passiefhuis+ Met conceptueel bouwen! Inhoud

Nadere informatie

PassiefBouwen renovatie

PassiefBouwen renovatie PassiefBouwen renovatie 211 Sleephelling renovatie 7 rijwoningen en 1 hoekpand tot 14 boven- en benedenwoningen en een maatschappelijke opvang VILLANOVA architecten, Rotterdam, 2009 PROJECTGEGEVENS adres

Nadere informatie

ZEN en BENG Scenario s voor bijna energieneutrale woningen

ZEN en BENG Scenario s voor bijna energieneutrale woningen ZEN en BENG Scenario s voor bijna energieneutrale woningen Ir. Harm Valk Nieman Groep Platform ZEN 10 december 2015 Routekaart BENG 9-12-2015 2 BENG wat gaat er veranderen Bijna EnergieNeutrale Gebouwen

Nadere informatie

De locatie met zes dijkvilla s (2/1 kap) op de voorgrond en zes dijkwoningen in een rij (wit gekleurd).

De locatie met zes dijkvilla s (2/1 kap) op de voorgrond en zes dijkwoningen in een rij (wit gekleurd). Sliedrecht t Orleans Twaalf passiefhuizen De locatie In Sliedrecht zijn langs de Merwede aan de Rivierdijk zes dijkwoningen en zes dijkvilla s gebouwd tegen de (verzwaarde) dijk langs de rivier de Merwede

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Hoe komt energielabel tot stand Relatie (of niet!)

Nadere informatie

Trias energetica. Verdiepende opdracht

Trias energetica. Verdiepende opdracht 2015 Trias energetica Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel kun je meer leren over de Trias energetica, een strategie voor het bereiken van een zo duurzaam mogelijke energievoorziening. Pagina

Nadere informatie

Op weg naar klimaatneutraal bouwen

Op weg naar klimaatneutraal bouwen Op weg naar klimaatneutraal bouwen Waarom klimaatneutraal bouwen? Klimaatneutraal bouwen Klimaatneutraal bouwen Energieneutraal bouwen CO 2 neutraal bouwen Regelgeving en initiatieven EPBD EPC en Energielabel

Nadere informatie

Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen

Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen PHP-leden die meewerkten aan dit project: Architectuur: A2M architecten Zetel CIT Blaton Zicht van de straatgevel; bron: A2M architecten 1. Context en doelstelling van het gebouw Het doel was een renovatie

Nadere informatie

ComfoFan CO 2 -systeem. Koeling Ventilatie Filtering

ComfoFan CO 2 -systeem. Koeling Ventilatie Filtering -systeem Verwarming Koeling Ventilatie Filtering - systeem nog eenvoudiger ventileren Voor een optimaal binnenklimaat is continue ventilatie onontbeerlijk. Hiervoor wordt verse buitenlucht toegevoerd en

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. J. F. van Mierlo TNO-IBBC Wonen in de kou? 110 Rotterdam, 1985 r(br Stichting Bouwresearch Het doel van de Stichting is het coördineren, stimuleren en begeleiden van speurwerk op het gebied

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen NEN 7120 en energieconcepten 2012 ing. Lars van de Kamp Nieman Raadgevende Ingenieurs Eerste ervaring NEN 7120 NEN 7120 Een verzwaring? Voor en nadelen standaard rijtjeswoning

Nadere informatie

ZEN en BENG Nieuwe inzichten over bijna energieneutrale woningen

ZEN en BENG Nieuwe inzichten over bijna energieneutrale woningen ZEN en BENG Nieuwe inzichten over bijna energieneutrale woningen Ir. Harm Valk Nieman Groep Platform ZEN 22 maart 2016 Routekaart BENG 22-3-2016 2 BENG Drie indicatoren Lijkt op de PHPP 1. Energiebehoefte

Nadere informatie

Conceptoplossingen en samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten

Conceptoplossingen en samenwerking. Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Conceptoplossingen en samenwerking Albert van Lohuizen Manager Installatieconcepten Waarom bouwen we zoveel muren en slaan we zo weinig bruggen? Brink Climate Systems 1903 Smederij te Assen 2013 Fabrikant

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

Bestaat dé balans tussen isolatie en ventilatie?

Bestaat dé balans tussen isolatie en ventilatie? Bestaat dé balans tussen isolatie en ventilatie? Even voorstellen Simon van der Kamp Brink Climate Systems Adviseur installatieconcepten Brink Customize Lizette Koorn IsoBouw Systems Project manager woningbouw

Nadere informatie

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG)

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Op weg naar bijna energieneutraal bouwen in 2020 Jean Frantzen Adviseur duurzaam bouwen Kennisevent Routekaart richting energieneutraal bouwen R c 2,5 R c 3,5 R c

Nadere informatie

Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool?

Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool? Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool? Masterclass door Clarence Rose, DNA in de Bouw / Azimut Bouwbureau en Carl-peter Goossen, DNA in de Bouw / BouwNext 2 Masterclass Introductie NZEB-tool

Nadere informatie

Renoveren op Passief-niveau

Renoveren op Passief-niveau Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Renoveren op Passief-niveau Voor woningcorporaties die duurzaam invulling willen geven aan hun energieambities biedt Passief Renoveren veel kansen. Renoveren

Nadere informatie

Gevolgen van BENG-eisen op de gevel en het binnenklimaat 2 november 2016 Esther Gerritsen

Gevolgen van BENG-eisen op de gevel en het binnenklimaat 2 november 2016 Esther Gerritsen Gevolgen van BENG-eisen op de gevel en het binnenklimaat 2 november 2016 Esther Gerritsen Techniplan Adviseurs Installatieadviseur Advies & engineering Duurzaamheid & innovatie Realisatie & exploitatie

Nadere informatie

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certificaat

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certificaat by AUT-ARK I is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certificaat De woning heeft geen kade aansluiting meer nodig en is dus volledig zelfvoorzienend (autark). Hij is uiterst duurzaam middels

Nadere informatie

Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warm watervoorziening: het Passiefhuistoestel

Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warm watervoorziening: het Passiefhuistoestel Dé totaaloplossing voor duurzaam verwarmen, ventileren en warm watervoorziening: het Passiefhuistoestel Voor duur verwa warmw EPC-winst voor nieuwbouwwoningen en renovatiewoningen. Brink Climate Systems

Nadere informatie

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certifi caat

AUT-ARK I. is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certifi caat AUT-ARK I is een drijvende passiefwoning met Europees passiefhuis certifi caat De woning heeft geen kade aansluiting meer nodig en is dus volledig zelfvoorzienend (autark). Hij is uiterst duurzaam middels

Nadere informatie

All-electric woningconcept

All-electric woningconcept All-electric woningconcept Kwalitatieve en kwantitatieve vergelijking tussen 3 energieconcepten Robbert van Rijswijk Merosch Inhoud 1. Voorstellen 2. Vergelijking energieconcepten 3. Uitwerking all-electric

Nadere informatie

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS:

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: TANGRAMHUIS 7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: 1 - ZON - Maak gebruik van de zon, de enige kostenloze energieleverancier! Onze woningen worden naar de zon georiënteerd, dat wil zeggen

Nadere informatie

Miel Karthaus Martijn de Gier

Miel Karthaus Martijn de Gier Miel Karthaus Martijn de Gier Fig 1 1/5 13 3 5 1 17 12 11 18 2 11 31 16 15 12 14 8 7 4 6 22 21 20 19 9 10 e versus WarmBouwen 8 Verhouding tussen warmteweerstand en warmtestroomdichtheid

Nadere informatie

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Mozaïekpark Groeien in het groen Woningen Wageningen Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Onderwerpen NIBE organisatie Installatie in uw woning Warmte- en koudeopslag

Nadere informatie

Presentatie Het morfologisch ontwerpproces in het project Vroomshoop Carl-peter Goossen

Presentatie Het morfologisch ontwerpproces in het project Vroomshoop Carl-peter Goossen Oog voor samenhang In samenwerking met Presentatie Het morfologisch ontwerpproces in het project Vroomshoop Carl-peter Goossen 1 22 Zorgappartementen te Vroomshoop 3 Duurzaamheid Moeten we het glas verduurzamen

Nadere informatie

6-11-2012. Programma. Luchtdichtheid en Passief Bouwen. Passief Bouwen. Ontwerpvisie. Eisen Passief Bouwen. Bouwkundige kenmerken

6-11-2012. Programma. Luchtdichtheid en Passief Bouwen. Passief Bouwen. Ontwerpvisie. Eisen Passief Bouwen. Bouwkundige kenmerken Programma Passief Bouwen: hoe en wat? Luchtdichtheid en Passief Bouwen van ontwerp tot realisatie Luchtdichtheid Luchtdichtheidsklassen Ontwerpaspecten Uitvoeringsaspecten Projectvoorbeelden ir. H.J.J.

Nadere informatie

ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW

ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW In t Hart van de Bouw ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW Nederlandse Isolatie Industrie Postbus 8408 3503 RK UTRECHT 030-6623266 Vertegenwoordigd door: de heer ir. E. Las Nieman Raadgevende

Nadere informatie

DE NIEUWKOOPSE EILANDEN

DE NIEUWKOOPSE EILANDEN Contact: ev@vinkbouw.nl DE NIEUWKOOPSE EILANDEN FASE 1: 12 WONINGEN AAN DE PRACHTIGE NIEUWKOOPSE PLASSEN Ruimte om van te dromen INLEIDING Ook altijd graag aan het water willen wonen op een unieke plek,

Nadere informatie

Concepten voor nieuwbouw woningen EPC 0,4. 20 september 2013 Han Verheul

Concepten voor nieuwbouw woningen EPC 0,4. 20 september 2013 Han Verheul Concepten voor nieuwbouw woningen EPC,4 2 september 213 Han Verheul Concepten voor EPC,4 Concept 1: isolatie Rc = 5, HR-WTW en PV; Concept 2: warmtevraagbeperking, Rc = 7, zonneboiler en HR-WTW; Concept

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Nieuwe Leliestraat Amsterdam Type woningen: 14 portiekwoningen, 70 m2 Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Bewonerscommissie Nieuwe Leliestraat Verhuurder: De Alliantie Datum: 21-10-2014

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Renovatie kantoorgebouw CIT-Blaton

Renovatie kantoorgebouw CIT-Blaton Renovatie kantoorgebouw CIT-Blaton Alain Bossaer 14 maart 2007 A 2 M Waarom passief bouwen? Bron: Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) 2 A 2 M 1 3 A 2 M 4 A 2 M 2 Een passief gebouw Duitse

Nadere informatie

Resultaten onderzoek monitoring projecten Energiesprong. Niels Sijpheer, Energiesprong Wouter Borsboom, TNO

Resultaten onderzoek monitoring projecten Energiesprong. Niels Sijpheer, Energiesprong Wouter Borsboom, TNO Resultaten onderzoek monitoring projecten Energiesprong Niels Sijpheer, Energiesprong Wouter Borsboom, TNO Energiesprongprojecten onder de loep Wat werkt en wat niet? Welke (prestatie) afspraken worden

Nadere informatie

GGD-criteria bij de Regeling verbetering binnenklimaat huisvesting primair onderwijs 2009

GGD-criteria bij de Regeling verbetering binnenklimaat huisvesting primair onderwijs 2009 GGD-criteria bij de Regeling verbetering binnenklimaat huisvesting primair onderwijs 2009 Inleiding De Regeling verbetering binnenklimaat huisvesting primair onderwijs 2009 stelt subsidie aan gemeenten

Nadere informatie

Energiezuinige woningen met een EPC van 0,4: kies het concept dat je wenst!

Energiezuinige woningen met een EPC van 0,4: kies het concept dat je wenst! Energiezuinige woningen met een EPC van 0,4: kies het concept dat je wenst! December 2014 Toolkit Selectietool Per 1 januari 2015 gaan we de volgende stap maken naar een EPC van 0,4 om uiteindelijk eind

Nadere informatie

Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens

Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens Projectnaam: Kenmerk: Adres: Postcode: Klantnaam: Contactpersoon: Datum woning bezoek: 3817PR-45 Hobbemastraat 3817 PR Plaats: Amersfoort

Nadere informatie

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Seminar Swegon Air Academy 11 november 2008 ir. Froukje van Dijken BBA Binnenmilieu 010-2447025 www.binnenmilieu.nl Dagelijks 20.000 leerlingen

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Geert-Jan Persoon Adviseur woningkwaliteit Vereniging Nederlandse Woonbond Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam 020-5517784 www.woonbond.n www.bespaarenergiemetdewoonbond.nl

Nadere informatie

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen Wonen in Pijnacker Comfortabel en duurzaam wonen Toelichting op het klimaatsysteem in de woningen aan de Emmastraat 3 t/m 21 (oneven), Stationsstraat 54 t/m 62a Faunalaan 1 t/m 35 (oneven) Bosmuiszoom

Nadere informatie

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Sessie 14 Woonforum 2009 Welkom Demonstratieproject PASW Wat is een Passief Huis? Doelstellingen van

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Project Boskant Leopoldsburg Vooruitzien

Project Boskant Leopoldsburg Vooruitzien X-ECO Ing. Gert Vanden Boer Leonard Meesstraat 16 3970 Leopoldsburg 0472-32.20.98 www.x-eco.net Project Boskant Leopoldsburg Vooruitzien EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Simulatie Projectwoning type

Nadere informatie

ROL VAN INSTALLATIETECHNIEKEN EN IMPACT OP UW ONTWERP. Dirk Saelens. Afdeling Bouwfysica, Departement Burgerlijke Bouwkunde, K.U.

ROL VAN INSTALLATIETECHNIEKEN EN IMPACT OP UW ONTWERP. Dirk Saelens. Afdeling Bouwfysica, Departement Burgerlijke Bouwkunde, K.U. NAV STUDIENAMIDDAG MASSIEF PASSIEFBOUW IN DE PRAKTIJK: AANPAK VAN ONTWERP TOT REALISATIE NAAR EEN PASSIEVE WONING OP BASIS VAN TRADITIONELE BOUWMETHODES ROL VAN INSTALLATIETECHNIEKEN EN IMPACT OP UW ONTWERP

Nadere informatie

Doorgedreven schilrenovatie bij woningen: lager energieverbruik of verbetering van binnencomfort?

Doorgedreven schilrenovatie bij woningen: lager energieverbruik of verbetering van binnencomfort? Doorgedreven schilrenovatie bij woningen: lager energieverbruik of verbetering van binnencomfort? Staf Roels, Mieke Deurinck Afdeling Bouwfysica, Kasteelpark Arenberg 40, KU LEUVEN Rebecca Meuleman Wienerberger

Nadere informatie

Renovatie van 5 woningen volgens de Passiefhuisstandaard. Marc Timbremont, directeur Volkshaard, Gent

Renovatie van 5 woningen volgens de Passiefhuisstandaard. Marc Timbremont, directeur Volkshaard, Gent Renovatie van 5 woningen volgens de Passiefhuisstandaard Marc Timbremont, directeur Volkshaard, Gent WOONFORUM 2009 Sociale Huisvestingsmaatschappij Volkshaard Ligging: EGKS-wijk te Wachtebeke (350 woningen)

Nadere informatie

Wie is Woonlinie Het project duurzame isolatietechnieken oplossingen in de installaties van de woningen Monitoren

Wie is Woonlinie Het project duurzame isolatietechnieken oplossingen in de installaties van de woningen Monitoren Wie is Woonlinie Woonlinie is een middelgrote woningcorporatie actief in het Land van Heusden en Altena en Zaltbommel. Totaal verhuurt Woonlinie ongeveer 4200 woningen. Daarnaast bouwt de vastgoed afdeling

Nadere informatie

Bij het opstellen van deze notitie zijn de volgende relevante documenten als uitgangspunten gehanteerd:

Bij het opstellen van deze notitie zijn de volgende relevante documenten als uitgangspunten gehanteerd: Project: Brede School Rembrandtkwartier te Rijswijk Projectnr.: 6.053 Datum: 20 februari 2017 Betreft: Ontwerpnotitie Ventilatie 1. UITGANGSPUNTEN Bij het opstellen van deze notitie zijn de volgende relevante

Nadere informatie

Energiestudie equivalent opwekkingrendement externe warmtelevering Utrecht

Energiestudie equivalent opwekkingrendement externe warmtelevering Utrecht Energiestudie equivalent opwekkingrendement externe warmtelevering Utrecht Gevolgen voor de energieprestatie van nieuwbouwwoningen conform eisen 2015 Rapportnummer D 3004-5-RA-001 d.d. 9 maart 2016 Energiestudie

Nadere informatie

Hoogwaardige renovatie beter dan sloop

Hoogwaardige renovatie beter dan sloop Hoogwaardige renovatie beter dan sloop 24 Artikel Hoogwaardige renovatie beter dan sloop In Nederland worden verouderde sociale huurwoningen vaak gesloopt. Als toch voor renovatie wordt gekozen, zijn de

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal

Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Passiefhuis gecertificeerd & Energieneutraal Sportpark Kilder Meer betrokkenheid Meer keuze Meer kwaliteit MeerWaarde Het consortium Het consortium van Campen heeft reeds meerdere energetisch hoogwaardige

Nadere informatie

Duurzaamheid. rende. De overheid heeft zich ten doel gesteld voor. 2020 ten minste 2,4 miljoen bestaande. (woon)gebouwen energiezuiniger te maken.

Duurzaamheid. rende. De overheid heeft zich ten doel gesteld voor. 2020 ten minste 2,4 miljoen bestaande. (woon)gebouwen energiezuiniger te maken. S L E E P H E L L I N G : Duurzaamheid rende De overheid heeft zich ten doel gesteld voor 2020 ten minste 2,4 miljoen bestaande (woon)gebouwen energiezuiniger te maken. Het streven is het bereiken van

Nadere informatie

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen Agenda Wie is HRsolar Zonnewarmte V1.0 De markt Zonnewarmte V2.0 Zonnewarmte NOM Wie is HRsolar Nederlandse fabrikant van complete

Nadere informatie

Passief renovatie. sociale huurwoningen Tilburg. Goed voor het milieu, goed voor de portemonnee. Genomineerd voor de Passief Bouwen Award 2011

Passief renovatie. sociale huurwoningen Tilburg. Goed voor het milieu, goed voor de portemonnee. Genomineerd voor de Passief Bouwen Award 2011 Passief renovatie sociale huurwoningen Tilburg Goed voor het milieu, goed voor de portemonnee Genomineerd voor de Passief Bouwen Award 2011 Genomineerd voor de VSK-Award 2012 Milieu en woonlasten hand

Nadere informatie

System integrator. ing. Ad van der Aa Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV

System integrator. ing. Ad van der Aa Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV System integrator ing. Ad van der Aa Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV Huidige praktijk Gezond EPC DuBo A a n n e m e r Afgifte (St. LTV) Installateur Warmteverlies en koellast Regeltechniek Warmtepompen

Nadere informatie

Energie Index berekening (EI)

Energie Index berekening (EI) 1 Energie berekening (EI) Tussenwoning Molenwijk Malden: schuine woningen, 138 stuks. Wat is een Energie : Het berekent het energieverbruik van de woning en geeft dat aan met een getal tussen de 0 en 5.

Nadere informatie

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com PDFlib PLOP: PDF Lineariation, Optimiation, Protection Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com p Energielabel woning supplement* Afgegeven conform de Regeling energieprestatie

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

Doelen duurzaam bouwen

Doelen duurzaam bouwen 1 Doelen duurzaam bouwen Duurzaam bouwen is hot. Geen wonder, u verhoogt de waarde van uw woning, verlaagt uw woonlasten, krijgt overheidssubsidies voor duurzame details, maar ziet u ook hoe comfortabel

Nadere informatie

Algemene gegevens. Indeling gebouw. Infiltratie. Bouwkundige transmissiegegevens. Open verbrandingstoestellen

Algemene gegevens. Indeling gebouw. Infiltratie. Bouwkundige transmissiegegevens. Open verbrandingstoestellen 12-07-331 appartementen Voorthuizen - appartementen basis 0,60 Algemene gegevens projectomschrijving appartementen variant basis adres postcode / plaats bouwar categorie woningbouw aantal woningbouw-eenheden

Nadere informatie

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd HOGERE DOEL Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch wonen is! PROGRAMMA

Nadere informatie

HET NIEUWE THUIS. Het nieuwe thuis. Middels een TO-berekening (Temperatuur Overschrijding) wordt een comfortabel binnenklimaat aangetoond

HET NIEUWE THUIS. Het nieuwe thuis. Middels een TO-berekening (Temperatuur Overschrijding) wordt een comfortabel binnenklimaat aangetoond Het nieuwe thuis is een woning met een moderne Nederlandse bakstenen uitstraling en is erg gebruiksvriendelijk en comfortabel. Het nieuwe thuis gaat uit van de Trias-Energetica en is gebaseerd op het Passiefhuisconcept.

Nadere informatie

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis?

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Yvonne Feuerhahn ambassadeur adviseur architect Sinds 2010 dagelijks bezig met het verduurzamen van bestaande

Nadere informatie

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! is gestart met de verkoop van woningen in het project. Duurzame woningen, want wordt een wijk

Nadere informatie

Proceedings passiefhuis-symposium 2006 DHV

Proceedings passiefhuis-symposium 2006 DHV Proceedings passiefhuis-symposium 2006 69 Haalbaarheid van gietbouw in de passiefhuisstandaard en vergelijking van klimatisatieconcepten Chiel Boonstra DHV C1 ABSTRACT In Europa is de Passief huis technologie

Nadere informatie

P5 Afstudeerpresentatie

P5 Afstudeerpresentatie P5 Afstudeerpresentatie Onderzoek naar decentrale klimaatinstallatie systemen Hoofdbegeleider: Dr. Ir. Arjan van Timmeren 2e begeleider: Ir. Bas Hasselaar Klimaatinstallaties Binnenklimaat Temperatuur

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

BOUWHULPGROEP ACTIVE HOUSE Ontwerpen met specificaties

BOUWHULPGROEP ACTIVE HOUSE Ontwerpen met specificaties BOUWHULPGROEP ACTIVE HOUSE Ontwerpen met specificaties BOUWHULPGROEP: advies en architectuur Architectuur en stedenbouw: de bestaande stad Advisering: wijk- en locatieontwikkeling Innovatie: energie, milieu

Nadere informatie

Appartementencomplex

Appartementencomplex Buiten Zonwering 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 14900 11300 8400 5800 2900 Referentiegebouwen EPG Appartementencomplex Appartementen

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Woningen energieneutraal renoveren: hoe doe je dat? Leer hoe bestaande woningen energieneutraal te renoveren zijn. Met als belangrijkste ingrediënten: terugdringen van de energiebehoefte

Nadere informatie